Trong muïc ñieåm saùch Vieät haûi ngoaïi do Baûo Laâm phuï traùch, chuùng toâi xin gôûi quí thính giaû baøi giôùi thieäu cuoán " Keû Ñöa Ñöôøng" cuûa Voõ Kyø Ñieàn, moät nhaø vaên Vieät Nam hieäân sinh soáng taïi Montreùal, Canada.
 

     Voõ Kyø Ñieàn, taùc giaû taäp truyeän ngaén "Keû Ñöa Ñöôøng ", teân thaät laø Voõ Taán Phöôùc, sinh naêm 1941 taïi Döông Ñoâng, Phuù Quoác, lôùn leân taïi Bình Döông, toát nghieäp ban Vieät Haùn Tröôøng Ñaïi Hoïc Sö Phaïm Saøi Goøn vaø daïy moân Vieät Vaên taïi caùc tröôøng trung hoïc Hoaøng Dieäu, Ba Xuyeân vaø Trònh Hoaøi Ñöùc, Bình Döông.

   Rôøi Vieät Nam naêm 1979, Voõ Kyø Ñieàn ñònh cö taïi Canada, chæ baét ñaàu vieát vaø coù taùc phaåm xuaát hieän treân caùc baùo vaên hoïc sau thôøi gian naày.  Nhöõng truyeän ngaén ñaêng baùo cuûa oâng ñaõ ñöôïc gom laïi thaønh moät taäp goàm 15 truyeän vaø in döôùi nhan ñeà " Keû Ñöa Ñöôøng".  Taäp truyeän naày, maëc daàu laø taùc phaåm ñaàu tay, ñaõ ñöôïc raát nhieàu ñoäc giaû yeâu meán vaø giôùi vaên hoïc Vieät Nam Haûi Ngoaïi coi oâng laø moät taùc giaû coù thöïc taøi vôùi loái vieát giaûn dò, goïn gaøng vaø trong saùng, nhöõng tình tieát ñöôïc trình baøy maïch laïc vaø chöøng möïc, chaân phöông nhö con ngöôøi moâ phaïm cuûa oâng.

   Trong moät cuoäc noùi chuyeän taïi Ñaøm Tröôøng Vaên Buùt Canada hoài cuoái thaùng saùu, Voõ Kyø Ñieàn ñaõ khieâm toán khoâng xem nhöõng gì oâng vieát laø vaên chöông.  OÂng khoâng coi vieäc oâng coù nhöõng taùc phaåm ñaêng baùo laø vaên chöông vaø vieäc caàm buùt cuûa oâng khoâng phaûi laø "vieát vaên" maø chæ laø " vieát",  ñeå noùi leân nhöõng ñieàu oâng troâng thaáy, nghe thaáy hay ñaõ soáng qua, treân maët giaáy, moät thöù phaûn öùng cuûa moät ngöôøi bò ñeø neùn, öùc hieáp thì phaûi vuøng daäy, moät ngöôøi bò laêng maï thì phaûi noùi laïi.

   Vaên chöông, theo Voõ Kyø Ñieàn, phaûi laø tieáng noùi cuûa keû yeáu ñaáu tranh choáng ñoäc taøi, aùp böùc, baïo löïc vaø baát coâng baát cöù töø ñaâu tôùi.  Trong baøi töïa cuûa cuoán "Keû Ñöa Ñöôøng"   Voõ Kyø Ñieàn vieát tieáp, vaên chöông phaûi choáng baát cöù hình thöùc noâ leä naøo, choáng söï ngu xuaån, haàu ñöa con ngöôøi vöôn leân töø toái taêm, ñoå vôõ.

    Caùi taêm toái ñoå vôõ maø Voõ Kyø Ñieàn noùi tôùi trong baøi töïa cuoán saùch, ñaõ ñoå chuïp xuoáng moät nöûa phía Nam nöôùc Vieät hoài cuoái thaùng 4 naêm 1975.  OÂng noùi veà caùi taêm toái ñoå vôõ ñoù ôû trong caùc truyeän cuûa oâng trong cuoán Keû Ñöa Ñöôøng, nhö caûnh con ngöôøi ñoái xöû vôùi con ngöôøi toài teä nhö choù soùi, huøm beo, nhö caûnh ñôøi hiu haét, taøn taï cuûa ngöôøi thôï hôùt toùc giaø, nhö noãi ñau cuûa ngöôøi caùch maïng khoùc chieác xe ñaïp, taøi saûn lôùn nhaát treân ñôøi tan naùt döôùi baùnh xe nhaø binh, nhö nhöõng aûo moäng tan taønh cuûa oâng Baûy thôï reøn caû ñôøi ñaàu tö tình yeâu vaøo caùch maïng, nhö chuù Tö thôï giaøy tìm nieàm vui trong ñaøn gaø vì khoâng sôï baày gaø toá baäy, nhö ngöôøi thanh nieân mô laøm hoa höôùng döông, laøm ñaù hoa cöông roát cuoäc chæ trôû thaønh nhöõng vieân ñaù loùt ñöôøng toäi nghieäp cho cheá ñoä.
   Nhöõng nhaân vaät cuûa Voõ Kyø Ñieàn laø nhöõng ngöôøi maø chuùng ta ít nhöùt trong ñôøi ñaõ gaëp phaûi moät laàn.  Nhöõng nhaân vaät naày khoâng muõ cao aùo daøi, khoa baûng, baèng caáp, môû mieäng ñaày kinh dieån, trieát lyù cao xa, hay thò thaønh, kheùo leùo, maø laø nhöõng nhaân vaät chaân chaát, thaúng thaén, moäc maïc vaø hieàn laønh raát gaàn guõi vôùi taùc giaû trong nhöõng naêm oâng ñi daïy hoïc taïi nhöõng tröôøng trung hoïc ôû nhöõng tænh nhoû mieàn Nam.
   Hoï laø chuù baûy Coø, sau giaûi phoùng, nhaân daân ñöôïc laøm chuû maø vaãn caàm caây cuoác ñeå cuoác maûnh vöôøn caèn coãi ôû sau nhaø, laø ngöôøi tuøy phaùi chaát phaùc bò caùc ñoàng chí Tröôûng Ty vaø Hieäu Tröôûng huøa nhau löøa ñeå ñoaït moät con choù ñi laïc vaøo saân tröôøng, laø baø saùu Ñôïi, sau 30 naêm caùch bieät, töø Ba Tieäm laën loäi leân Saøi Goøn tìm gaëp ngöôøi choàng ñaàu goái tay aáp nay ñaõ laø Thöôïng Taù Nhaät Hoàng, ñeå laïi bò moät ngöôøi daãn ñöôøng ñöa laïc loái nhö ngöôøi choàng caàm taàm vong vaït nhoïn thôøi Thanh Nieân Tieàn Phong, ñaõ laàm ñöôøng maáy chuïc naêm veà tröôùc.

   Voõ Kyø Ñieàn ñaõ döïng nhöõng truyeän cuûa oâng baèng nhöõng khoâng gian caûm ñoäng cuûa nhöõng tænh nhoû mieàn Nam, ôû moät tieäm hôùt toùc ngheøo, treân moät chuyeán xe loâ thoaûng höông thôm cuûa moät maùi toùc, döôùi moät goác saàu rieâng trong khu vöôøn cuõ, trong moät goùc ñaûo tò naïn, taïi moät ngoâi tröôøng hieàn laønh ôû moät tænh nhoû vaø döôùi moät baàu trôøi buoát giaù cuûa mieàn Baéc Myõ.

    Nhöng duø ôû moät khung caûnh hay moät thôøi gian naøo chaêng nöõa, nhöõng truyeän cuûa Voõ Kyø Ñieàn ñeàu vaãn toaùt moät veû nhaân baûn ôû beân trong.  Nhöõng nhaân vaät cuûa oâng noùi tôùi caùi ñau ñôùn nhöng vaãn khoâng coù veû oaùn thuø ôû trong, noùi tôùi nhöõng ñoå vôõ tan naùt nhöng laïi höôùng veà moät ngaû xaây döïng, noùi tôùi baát haïnh nhöng vaãn vöôn tôùi hy voïng.   Con ngöôøi nhaø giaùo hieàn laønh  cuûa Voõ Kyø Ñieàn hieän ra raáât roõ khi oâng vieát veà nhöõng ngoâi tröôøng, nhöõng lôùp hoïc, nhöõng ngöôøi hoïc troø vaø caùi thaùi ñoä hieáu hoaø ñoù cuûa oâng.

    Trong taäp truyeän cuûa Voõ Kyø Ñieàn coù ba truyeän tình vaø caû ba truyeän naày laø nhöõng truyeän hay nhaát trong nhöõng truyeän ngaén cuûa oâng.   Truyeän "Caây Saàu Rieâng Vöôøn Cuõ" laø moät truyeän vieát baèng moät coâng thöùc ñaõ raát cuõ: moät moái tình tan vôõ trong thôøi chieán giöõa moät coâ sinh vieân tænh nhoû vaø moät thanh nieân " nôï coâng danh" chöa traû xong.  Chaøng ñi lính, naøng ôû nhaø phaûi chieàu theo lôøi cha meï laäp gia ñình vôùi moät ngöôøi khaùc. Chaøng löu laïc taáp sang xöù Maõ Lai, ngoài nhìn moät caây saàu rieâng, nhôù laïi moái saàu cuõng raát rieâng cuûa chaøng.
    "Moät Thôøi Ñeå Yeâu" laø moät cuoäc tình thô daïi khoâng bao giôø ñöôïc noùi ra giöõa moät oâng thaày giaùo treû vaø moät coâ hoïc troø lôùp ñeä nhò coù ñoâi goùt chaân ñoû nhö son maø oâng thaàày ñöôïc nhìn thaáy trong moät ngaøy möa. Cuoäc ñôøi ñöa ñaåy hai ngöôøi ñi nhöõng loái khaùc nhau ñeå roài laïi nhìn thaáy nhau trong moät khung caûnh beõ baøng, giaù buoát cuûa Baéùc Myõ.
     Truyeän thöù ba " Coù Nhöõng Côn Soùng" laø truyeän ñem laïi cho ngöôøi ñoïc moät caûm giaùc nheï nhaøng, aám cuùng cuûa nhöõng lôùp soùng haïnh phuùc saép söûa oâm laáy hai ngöôøi treû tuoåi sau khi nhöõng côn soùng khaùc ñaõ xoâ ñaåy hoï tôùi moät goùc ñaûo vaéng Maõ Lai.

    Phaûi chaêng nhöõng caùi taàm thöôøng aáy, nhöõng caùi raát thaät ñoù laø nhöõng ñieàu chuùng ta ai cuõng ñaõ coù moät ñoâi laàn nghe noùi, nhìn thaáy hay hy voïng seõ xaûy ra nhö theá, ñaõ khieán cho nhöõng truyeän ngaén cuûa Voõ Kyø Ñieàn mang moät neùt thaân maät gaàn guõi chuùng ta hôn?

        Voõ Kyø Ñieàn vieát raát töï nhieân, oâng töï nhieân trong ngoân ngöõ khoâng chuoát loïc, trong nhöõng ñoái thoaïi töï nhieân cuûa ngoân ngöõ Vieät mieàn Nam, trong nhöõng hình aûnh ñaùnh thöùc nhöõng tình caûm veà vuøng queâ höông cuõ maø moãi ngöôøi ñoïc ñeàu coù mang theo trong trí nhôù.

     Voõ Kyø Ñieàn vaãn tieáp tuïc vieát, truyeän ngaén môùi nhöùt cuûa oâng vöøa xuaát hieän treân tôø Vaên soá 63 cuûa Mai Thaûo ôû mieàn Taây nöôùc Myõ.

                              Ñaøi Tieáng Noùi Hoa Kyø (VOA )  phaùt thanh ngaøy 28-11-1987