Naêm 1979 vì khoâng chaáp
nhaän söï cai trò ngu xuaån, ñoäc
taøi, haø khaéc cuûa nhaø caàm
quyeàn Coäng-saûn, moät phaàn ñoâng
daân Vieät tìm caùch boû xöù
maø ñi. Hoài ñoù, cuoäc xung
ñoät Hoa- Vieät ngaøy caøng gay gaét,
nhaø nöôùc xaõ hoäi chuû nghiaõ
Vieät Nam toå chöùc ñöa ñaùm
ngöôøi vöôït bieân theo kieåu
baùn chaùnh thöùc, daønh rieâng
cho ngöôøi Hoa, muïc ñích vöøa
cöôùp ñöôïc cuûa caûi,
taøi saûn khoång loà, vöøa loaïi
tröø ñöôïc moät theá löïc
taøi phieät, phaûn ñoäng, nguy hieåm
cho cheá ñoä.
Nhaân cô hoäi naày toâi
mua giaáy tôø giaû ñeå troán
theo, ñeán Maõ Lai truù nguï heát
ñaûo naày ñeán ñaûo kia,
toång coäng laø boán thaùng röôõi,
sau ñoù ñöôïc ñònh cö
ôû Montreùal, Canada, soáng nhöõng
ngaøy xa xöù.
Ñeán naêm sau, toâi ñoïc
treân caùc baùo thaáy caùc kyù
giaû Taây Phöông phoûng vaán caùc
giôùi chöùc Vieät Nam veà vaán
ñeà thuyeàn nhaân vaø ñöôïc
traû lôøi traéng trôïn nhö sau:
..." hoï laø nhöõng ngöôøi coù
lieân heä vôùi ñeá quoác Myõ
hoaëc löôøi bieáng khoâng chòu
lao ñoäng hoaëc troäm caép, ñó
ñieám. Hoï tî naïn kinh teá
chôù khoâng tî naïn chaùnh trò..."
Nghe qua toâi giöït mình, thöû
kieåm ñieåm laïi caù nhaân toâi
vaø baïn beø vöôït bieân ôû
vaøo tröôøng hôïp naøo ? Troäm
caép ? ñó ñieám ? lieân heä
ñeá quoác Phaùp, Myõ..? Tî
naïn kinh teá ?
Caâu traû lôøi haøm hoà,
nguy hieåm quaù. Baây giôø thì
khoâng caàn thieát phaûi ñính chaùnh
vì moãi ngöôøi chuùng ta, ai cuõng
ñeàu bieát roõ mieäng löôõi
cuûa ngöôøi Coäng saûn. Nhöng vaøi
chuïc naêm sau, thôøi gian ngaøy caøng
phoâi pha, ngöôøi ta deã daøng queân
ñi, neáu ít coù ngöôøi ghi
cheùp nhöõng ñieàu maét thaát
tai nghe thì söï thaät seõ bò xuyeân
taïc.
Xeùt rieâng veà hoaøn caûnh
cuûa toâi, boû heát söï nghieäp,
cha giaø meï yeáu, lieàu cheát ra ñi,
khoâng leõ ñeå mong kieám chuùt
côm thöøa canh caën cuûa Taây cuûa
Myõ hay sao ? Toâi cuõng coù thaèng
con trai, naêm 1980 vöøa ñöôïc
hai tuoåi. Toâi nhìn con laéc ñaàu.
Neáu mình khoâng ghi laïi chuyeán vöôït
bieân khoå sôû, vaát vaû naày,
thaèng nhoû lôùn leân seõ khoâng
bieát gì heát, bieát ñaâu laïi
traùch ngöôïc cha meï hoài xöa
chaéc cöôøng haøo, aùc baù,
tham nhuõng, hoái loä, oâm chön thöïc
daân, ñeá quoác, theøm bô theøm
söõa môùi phaûn boäi queâ höông.
Coù nhieàu sinh vieân du hoïc nghó nhö
vaäy vaø hoï deã daøng bò Coäng
Saûn thuyeát phuïc duï doã.
Vì leõ ñoù maø toâi
phaûi raùn vieát, vöøa ñeå
kyû nieäm chuyeán ñi cuûa moät ñôøi,
vöøa ñeå daønh rieâng cho con lôùn
leân ñoïc, ñeå hieåu taïi sao
caû nhaø phaûi lieàu cheát ra ñi
aên ñaäu ôû nhôø nôi xöù
ngöôøi. Vì töø nhoû tôùi
giôø toâi chöa töøng vieát vaên
neân chæ coù yù ghi laïi trung thöïc
chuyeán ñi maø khoâng maûy may theâm
thaét veõ vôøi. Toâi hì huïc
vieát moät maïch khoâng ngöøng nghæ,
taäp hoài kyù rieâng tö cuûa gia ñình.
Vieát xong vaøo thaùng tö naêm 1981, ñaët
cho noù caùi teân Mieàn Ñaát Laï,
do yù cuûa baøi thô cuûa Ñaêng
Trình (trong soá baùo Taân Nieân 1979,
Vaên Ngheä Tieàn Phong):
Ta ñaõ tôùi dung thaân mieàn ñaát
laï.
Keát luaän laø caâu " Thöông
moät ñôøi hai chöõ Vieät Nam
thoâi " Luùc coøn ôû Maõ Lai, gaëp
ñöôïc tôø baùo naày,
ai naáy giaønh nhau ñoïc ngaáu nghieán,
tôø
baùo raùch naùt, saàn suøi. Toâi
ñoïc baøi thô leân cho ñaùm
baïn beø xung quanh nghe, taát caû ñeàu
ngaäm nguøi, muoán khoùc.
Trong taäp naày caùc teân tuoåi
ñeàu thieät, söï vieäc chính xaùc.
Toâi khoâng daùm cho ñaêng baùo
vì nhieàu chi tieát lieân quan tôùi
moät soá ngöôøi. Nhöng ñieàu
quan troïng nhöùt khieán toâi ñaén
ño laø chuyeán ñi khaù yeân laønh,
tôùi bôø tôùi beán yeân
vui, khoâng laïc ñöôøng, khoâng
baõo toá, khoâng ñoùi khaùt, khoâng
haûi taëc... Toâi ñaâu theå naøo
ñem caùi may maén rieâng tö cuûa
gia ñình ñeå phoâ tröông beân
noãi baát haïnh cuûa bieát bao nhieâu
thuyeàn nhaân keùm may maén khaùc.
Vì leõ ñoù maø taäp
baûn thaûo bò boû queân, naèm yø
trong hoäc tuû treân möôøi naêm
nay. Moät vaøi baïn thaân bieát ñöôïc,
khuyeân toâi khoâng neân deø daët quaù
ñaùng, vì cuoäc vöôït bieân
sau naêm 1975 laø moät bieán coá lôùn
lao trong lòch söû ñaát nöôùc.
Noù coù ñuû moïi hình thöùc,
vôùi haøng traêm haøng ngaøn daùng
veû khaùc nhau. Coù ñau khoå, coù
tan naùt, cheát choùc, coù chieán ñaáu
haøo huøng maø cuõng coù bình
yeân troïn veïn. Ñaâu theå naøo
moät chuyeán ñi laïi baét buoäc phaûi
gioáng heät traêm ngaøn chuyeán ñi
khaùc. Hôn nöõa moãi ngöôøi
chuùng ta ñeàu coù boån phaän ghi
cheùp laïi, trong taàm möùc cuûa mình
thôøi buoåi ñaõ soáng qua, ñeå
daønh cho ngöôøi ñeán sau bieát
roõ moät giai ñoaïn laàm than cuûa
daân toäc, ñeå khoûi phaûi moø
maãm, tìm kieám trong ñoáng söû
lieäu roái muø.
Nghe lôøi baïn khuyeân,
toâi tieáp tuïc laïi coâng trình cuûa
möôøi naêm qua, bôùt ñi nhieàu
chi tieát rieâng tö, theâm nhieàu suy töôûng
môùi. Chuyeán vöôït bieân
ngaøy naøo töôûng ñaõ laõng
queân, nheø ñaâu nhö xuaát hieän
leân tröôùc maét, caùi caûm
giaùc boài hoài, xao xuyeán nhö môùi
hoâm qua.
Vì coù quyeån Ñaát Laï cuûa Töôûng Naêng Tieán vaø Voõ Hoaøng, quyeån Möa Ñaát Laï cuûa Traàn Dieäu Haèng ñaõ xuaát baûn maáy naêm tröôùc ñaây toâi e raèng ñoäc giaû deã laàm laãn, neân theâm vaøo töïa cuûa quyeån Mieàn Ñaát Laïï naày hai chöõ Pulau Bidong.
Vieát xong taïi Laval-des-Rapides ngaøy 30-4-1991
Voõ Kyø Ñieàn