Toâi reà laïi caùi baêng caây, ngoài xuoáng ôû ñaèng ñaàu.  Caùi baêng ñöôïc laøm baèng taám vaùn daày, caùc chön ñöôïc ñoùng dính luoân xuoáng ñaát. Taám vaùn ñöôïc cöa caét raát thoâ nhöng vì nhieàu ngöôøi ngoài tôùi ngoài lui neân noù trôû thaønh trôn laùng. ÔÛ traïi chuyeån tieáp ñeå ñi ñònh cö, ai cuõng thích ñeán ñaây, vì ít ra taïi vò trí naày, ngöôøi ta coù theå nhìn ra ngoaøi thaáy ñöôïc moät khoaûng trôøi nhoû vaø ôû döôùi kia, caùi söôøn ñoài thoai thoaûi coù vaøi maõnh vöôøn, caây coái xanh maùt.

   Ngoài keá beân toâi laø chuù hai thôï baïc, queâ ôû Soùc Traêng.  Moãi laàn ra ñaây, toâi ñeàu gaëp chuù. Khí haäu Maõ Lai thieät laø kyø cuïc. Ban ñeâm, trôøi laïnh teo ruoät teo gan, nguû phaûi ñaép meàn.  Ban ngaøy trôøi noùng nhö ñoå löûa, hôi noùng höøng höïc töø saùng tôùi chieàu, moà hoâi töôm ra ñaày ngöôøi. ÔÛ taïi leàu khoâng caùch gì chòu noåi neân ai cuõng tìm nôi ñeå troán noùng. Coøn choã naøo lyù töôûng hôn choã naày. Caùi baêng nuùp döôùi boùng maùt moät buïi tre um tuøm, ngoaøi kia döôùi söôøn ñoài laø phong caûnh  kyø thuù. Thieät ra ôû vuøng naày coøn nhieàu nôi caûnh vaät ñeïp hôn nhieàu nhöng daân tî naïn bò giôùi haïn trong voøng raøo keõm gai neân ñaâu coù ñöôïc ra ngoaøi maø ñi ñoù ñi ñaây.  Coù maáy ngöôøi ñi chöõa bònh veà keå laïi raèng ôû ngoaøi kia, thaønh phoá ñeïp ñeõ, sang troïng, saïch seõ, tieän nghi.  Rieâng toâi vaø chuù hai thôï baïc thì chæ bieát xöù Maõ Lai qua caùi khung trôøi nhoû xíu naày.

   Toâi ngoài ôû ñaây maø ñaàu oùc ôû ñaâu ñaâu. Caùi vuøng ñaát môùi maø toâi seõ ñeán thì xa laï quaù, nôi ñoù coù veõ haáp daãn laém. Coù nhaø laàu choïc trôøi, coù xa loä theânh thang, coù tuyeát rôi traéng xoaù, coù ñuû moïi thöù vui.  Toâi töôûng töôïng ra bao caûnh kyø laï maø toâi seõ ñöôïc maét thaáp, tai nghe trong moät ngaøy raát gaàn.  Nhöng coù anh baïn ñi tröôùc, gôûi thô veà traïi, trong coù ñoaïn vieát " ...vöøa böôùc ra khoûi maùy bay nhö ñi vaøo caùi tuû laïnh, muõi thôû ra khoùi, tay chön teâ coùng..", toâi chôït thaáy gheâ quaù, quay qua chuù hai thôï baïc:
     -Mai moát qua beån, chuù sôï laïnh hoâng chuù hai?
     -Sôï chôù thaày tö, ÔÛ nhaø toâi luùc naøo cuõng taém baèng nöôùc noùng nhö maáy oâng ghieàn thuoác phieän. Taïi khoâng nöôùc naøo nhaän neân toâi ñaønh phaûi chòu ñi Canada. Tuoåi giaø xöông coát chòu laïnh dôû laém.  Ngöôøi ta noùi ôû beån, xin loãi thaày tö nghen, ñi tieåu ngoaøi ñöôøng, noù ñoùng laïi thaønh caây nöôùc ñaù.  Nghe noùi sôï quaù.  Maáy ñöùa nhoû thì khoaùi chí. Toái toái tuïi noù ruû nhau ñi ñeán hoäi tröôøng coi chieáu phim. Thaáy taây taø tröôït tuyeát vôùi nhaûy ñaàm, coi boä tuïi nhoû chòu döõ.
    Toâi nhìn chuù hai thôï baïc. Chuù oám ngöôøi, da xanh meùt, maët xöông xöông, daùng khaéc khoå.  Muoán gôïi chuyeän cho vui, toâi noùi:
    -Thì laàn hoài roài cuõng quen. Ngöôøi ta chòu ñöôïc thì mình chòu ñöôïc, coù gì maø lo. Toâi vôùi chuù qua beån, mình hoïc moät khoaù nhaûy ñaàm vôùi taäp tröôït tuyeát laø xong heát.  Ngöôøi ta tôùi ñaâu mình tôùi ñoù.  Vöôït bieân nguy hieåm, cheát soáng vaày maø mình coøn laøm ñöôïc, nhaèm nhoø gì ba caùi leû teû ñoù!
    -YÙ thoâi thaày tö, thaày tuoåi treû thì coøn ñöôïc, toâi treân naêm möôi roài, tieáng Taây tieáng Myõ moät chöõ cuõng khoâng bieát, noùi chi tôùi vieäc oâm ñaàm maø nhaûy nhoùt.
    -Vaäy chuù chòu cöïc, chòu khoå laën loäi qua ñaây ñeå laøm chi?
    Chuù hai nhìn ra xa traû lôøi ngaäp ngöøng:
   -Taïi beân mình khoù soáng quaù, vöøa nhöùc ñaàu, vöøa ngheït thôû, neân phaûi ñi. Chôù vui veû gì. Toâi ñaâu coù muoán nhöng hoaøn caûnh baét buoäc. Thaày tö nghó coi, caùi tieäm thôï baïc nhoû xíu cuõng bò tòch thaâu.  Thoââi ñaønh deïp keàm, deïp buùa. Toâi laøm ñôn xin veà queâ laøm ruoäng. Nhaø nöôùc cuõng khoâng cho, baét phaûi ñi xaây döïng kinh teá môùi.  Caùi cheá ñoä gì coù maét khoâng ñöôïc nhìn, coù tai khoâng ñöôïc nghe, coù mieäng khoâng ñöôïc noùi, thì ôû laïi laøm gì.  Noùi thieät vôùi thaày tö, toâi ngoài ñaây maø ñaàu oùc vaãn nhôù Baõi Xaøu. Tröôùc nhaø toâi coù caùi raïch nhoû, chieàu chieàu ra ñaèng tröôùc caâu caù, cuõng ñuû vui.  Lôùn tuoåi roài, ñaâu coøn ham muoán gì nöõa!
    Noùi xong, chuù ngoù meânh ngoù moâng. Chôït chuù ñöa tay chæ xuoáng phía döôùi söôøn ñoài, hoûi:
    -Caùi vöôøn ôû döôùi ñoù troàng caây gì maø caønh laù xanh um?
    Toâi nhìn theo, traû lôøi ngay:
   -Caây saàu rieâng ñoù.  Maáy caây naày môùi troàng chöøng ba boán naêm, coøn nhoû chöa coù traùi. Neáu lôùn hôn moät chuùt thì muøa naày ñaõ coù boâng roài.
   Toâi nhìn caây saàu rieâng Maõ Lai laù nhoû nhöng taøn raäm hôn saàu rieâng ôû Vieät Nam.  Thaáy khu vöôøn naày loøng toâi ñaâm ngaån ngô. Queâ toâi laø xöù cuûa saàu rieâng, maêng cuït, baây giôø noù ra sao?
    Toâi quay qua hoûi chuù hai:
   -UÛa, chuù chöa bao giôø thaáy caây saàu rieâng sao?  Chuù coù aên ñöôïc saàu rieâng khoâng? Coù nhieàu ngöôøi heã nghe tôùi muøi laø chaïy maát, hoï noùi hoâi khoâng chòu noåi.
   -Toâi khoaùi laém chôù. Cöù tôùi muøa traùi caây laø mua moãi laàn caû chuïc kí, aên tôùi môø con maét... Nhöng tieác quaù, toâi chöa coù dòp ñi vöôøn ñeå thaáy caây cuûa noù...
    Toâi beøn moâ taû caây saàu rieâng cho chuù hai bieát:
    -Thoâng thöôøng thì ôû beân mình, caây trung bình coù thaân lôùn côû coät nhaø, cao hôn coät ñeøn ñöôøng chuùt xíu, taøn thöa maø roäng, muøa coù traùi nhìn thaáy meâ laém. Traùi noù treo luûng laúng ñaày caønh, gai ñaâm tua tuûa. Nhöõng traùi coøn non nhoû côû traùi cau, traùi quít, thöôøng bò ruïng raûi raùc quanh goác. Hoài nhoû tuïi toâi löôïm laáy, beû maáy caùi gai nhoïn, caém leân caøm... ñeå laøm oâng giaø raâu!
   -Traùi noù to quaù maø ñaày gai, ruûi noù ruïng truùng ñaàu thì chaéc cheát!
   -Vaäy maø hình nhö chöa coù ai bò rôùt beå ñaàu vì saàu rieâng. Chæ coù maáy anh ñi aên troäm môùi sôï thoâi vì traùi noù chæ ruïng vaøo nöûa ñeâm veà saùng.  Traùi saàu rieâng chín ruïng aên môùi ngon. Neáu caét cuoáng sôùm, coøn non aên laït nhaùch, nhieàu khi bò söôïng. Ngöôøi saønh ñieäu hoï löïa choïn kyõ caøng khi mua. Phaûi laø thöù voû moûng, nhoû hoät, côm daày maøu môõ gaø, aên caùi vò noù beo beùo, ñaêng ñaéng môùi ñaõ.  Chôù aên saàu rieâng maø löïa thöù côm ngoït ngay, thì aên chöøng vaøi muùi laø ngaùn ngöôïc. AÊn buoåi saùng, buoåi chieàu coøn nghe muøi thôm.
   -Maø chuù hai ôi, aên saàu rieâng maø aên moät mình cuõng chöa ñuû ngon. Phaûi ñi vaøo vöôøn vôùi moät coâ baïn gaùi deã thöông, löïa moät nôi im maùt, gom coû khoâ laïi laøm ñeäm, khui traùi saàu rieâng chín thôm nöïc noàng, caàm töøng muùi baèng naêm ngoùn tay, aên heát roài coøn lieám côm coøn dính treân caùc ngoùn tay, muùt chuøn chuït, nhìn nhau maø cöôøi... môùi ñaõ theøm.
    -Sao taû caûnh nghe meâ quaù vaäy.  Chaéc thaày tö aên saàu rieâng kieåu ñoù hoaøi?
    -Phaûi ñöôïc nhö chuù noùi, cuõng ñôõ. Nhieàu khi toâi nghó tôùi coøn töùc mình. Hoài ñoù tôùi giôø, ngoài döôùi goác caây saàu rieâng thì nhieàu, coøn aên nhö vaäy thì chöa bao nhieâu.  Baây giôø ngoài ñaây, nhôù tôùi kyû nieäm maø trong loøng nao nao.  Luùc ñoù toâi vöøa ñöôïc hai möôi tuoåi...
                                                                 °
    Toâi gaëp laïi Phöông do moät söï tình côø. buoåi chieàu hoâm ñoù, trôøi vöøa saåm toái. toâi ôû lôùp hoïc ra, ñi ngay ñeán ngaû tö ñaàu ñöôøng, ñeå ñoùn xe veà tænh nhaø. Chieác xe loâ ngöøng laïi. Toâi nhìn vaøo xe, thaát voïng, trong khoang khoâng coøn moät choã troáng.  Ngöôøi ta ngoài ñen ngheït, chen chuùc nhau. Anh lô xe môû cöûa, nhaûy xuoáng keùo tay toâi, ñaåy vaøo. Toâi coá chen vaøo trong.  Coù vaøi tieáng caèn nhaèn nho nhoû:
   -Xe chaät cöùng, choã ñaâu maø chöùa nöõa!
   Toâi vöøa ngoài xuoáng vöøa nghe baùc taøi xeá traû lôøi:
   -Baø con coâ baùc thoâng caûm. Chuyeán choùt hoång röôùc, ngöôøi ta phaûi nguû laïi Saøi Goøn sao ?         Theá laø ñaâu vaøo ñoù. Ai naáy ñaønh chòu chaät. Toâi bò keït cöùng tö beà. Phía tröôùc, phía trong, phía sau laø ngöôøi ta, coøn  beân phaûi laø caùnh cöûa xe baèng saét.  Toâi khoâng coù caùch gì ñeå ñaët chön cho goïn. day qua, trôû laïi, söûa tôùi, söûa lui, cuõng khoâng oån thoaû chuùt naøo. Nhôø xe chaïy coù ñöôïc chuùt ít gioù maùt.  AÙnh saùng veà ñeâm cuûa thaønh phoù laáp loaùng qua cöûa xe. Ñeøn quaûng caùo xanh xanh, ñoû ñoû.  Ñeøn ñöôøng saùng traéng nhôït nhaït. Baàu trôøi laáp laùnh ñaày sao. Chieác xe coøn chaïy loanh quanh chöa ra khoûi thaønh phoá. Toâi yeân chí noù seõ chaïy moät maïch veà tôùi tænh. Chaät quaù roài laøm sao chöùa ñöôïc nöõa. Naøo ngôø, qua moät goùc phoá, chieác xe töø töø ngöøng laïi. Coù tieáng oàn aøo:
     - Trôøi ñaát ôi, caùi xe nhoû xíu nhö vaäy, baùc taøi tính chöùa bao nhieâu maïng ?
     Toâi thaát voïng. Neáu coù theâm ngöôøi, toâi seõ bò doàn vaøo trong. Coøn ñaâu maø nhìn thaáy phong caûnh beân ñöôøng vôùi gioù maùt traêng saùng.  Chöa kòp phaûn öùng gì, thì cöûa xe ñaõ môû, anh lô nhaûy xuoáng, ñaåy ngöôøi khaùch môùi leân choã toâi. Toâi baét buoäc ôû caùi theá phaûi eùp saùt vaøo beân trong ñeå nhöôøng choã.  Ñuùng laø hoäp caù moøi. Haønh khaùch bò eùp nhö maáy con caù naèm saép lôùp, heát cuïc cöïa. Baùc taøi vöøa cho xe chaïy, vöøa cam keát:
     -Thoâi ñuû roài, khoâng röôùc nöõa. Baây giôø thì xe hôi chaät.  Xe chaïy moät hoài, noù laéc xuoáng ñaâu vaøo ñoù. Baø con coâ baùc thoâng caûm!
    Khoâng thoâng caûm vôùi baùc taøi cuõng khoâng ñöôïc. Trôøi toái roài, khoâng leõ böôùc xuoáng xe ñeå ôû laïi Saøi goøn ñeâm nay.  Maø baây giôø thì toâi ñaâu coøn muoán böôùc xuoáng nöõa. Ngöôøi haønh khaùch vöøa môùi leân laø moät coâ gaùi coøn treû, trong aùnh saùng môø môø, toâi khoâng thaáy roõ nhöng coù leõ naøng ñeïp laém. Taø aoù vaøng ñöôïc veùn kheùo qua beân, naøng coá thu mình cho nhoû goïn laïi, daùng kheùp neùp.  Rieâng toâi vì ñuïng chaïm beân ngöôøi naøng neân loay hoay, xoay ngang ngöôøi laïi cho thö thaû.  ÔÛ caùi theá naày toâi thaáy thoaûi maùi hôn nhöng ñoàng thôøi caùnh tay phaûi nhö oâm laáy ngöôøi naøng. Toâi maéc côõ quaù, ñaâu coù daùm ñuïng, ñaønh phaûi voùi tay qua gaùc treân cöûa xe cho ñôõ moõi. Troïn nöûa ngöôøi beân phaûi toâi eùp saùt nöûa ngöôøi beân traùi cuûa naøng. Toâi nghe moät caûm giaùc eâm aùi beành boàng. Toâi ñaâu coù ngôø hoaøn caûnh traùi ngang nhö vaäy.  Laàn ñaàu tieân ngoài gaàn moät coâ gaùi laï, toâi boái roái quaù.  Toâi thöû nghó haèng chuïc caâu hôûi ñeå mong laøm quen vôùi naøng, nhöng thaáy caâu naøo cuõng voâ duyeân. Thoâi ñaønh ngoài im, laøm ra veû ñöùng ñaén nghieâm nghò.
    Boãng chieác xe queïo gaét ôû moät khuùc quanh, ngöôøi naøng ñeø haún leân toâi.  Nhö ñeå ñôõ maéc côû, noùi noùi baâng quô:
    -Chieàu thöù baûy naøo xe cuõng chaät nöùt!
Toâi beøn baét chuyeän:
    -Daï, daï, cuõng hôi ñoâng.
    -Chuùt xíu nuûa laø toâi ñoùn huït roài. Töø tröôøng ra tôùi ñaây keït xe quaù!
    -Chaéc coâ hoïc tröôøng Luaät?
Coâ ta hôi nghieâng ñaàu qua toâi, hoûi laïi:
   -Sao anh bieát?
Toâi thaáy vui trong buïng, coù dòp ñeå naøng thaáy toâi thoâng minh:
   -Ña soá sinh vieân luaät thöôøng ñoùn xe choã coâ vöøa leân.
Naøng cöôøi nheï nhaøng, haøm raêng traéng boùng ñeàu ñaën:
  -Daï khoâng phaûi, toâi hoïc ôû Vaên Khoa.
  Toâi ñoaùn traät laát. Nhöng khoâng heà gì. Mieãn noùi chuyeän ñöôïc vôùi naøng laø vui roài.  Toâi tuy khoâng hoïc ôû ñoù, nhöng cuõng bieát chuùt ít:
  - Xin loãi, toâi hôi toø moø, coâ ñang theo chöùng chæ naøo ?
   -Daï, toâi hoïc lôùp döï bò..
  -Vaäy laø coâ ñöôïc hoïc vôùi oâng giaùo sö Vöông Hoàng Seãn. Toâi khoaùi ñöôïc nghe oång noùi chuyeän. Heã saùch naøo coù baøi oång vieát, toâi ñeàu kieám mua. OÅng raønh veà ñoà coå... Chaéc coâ cuõng thích caùc giôø oâng aáy daïy?
   Laïi moät laàn nöõa toâi bò hoá:
   -Daï, toâi sôï caùc giôø ñoù laém. Kyø roài, toâi bò rôùt vì moân Vaên Chöông Quoác AÂm, neân kyø nhì phaûi thi laïi moân naày.
   Toâi khoâng daùm hoûi theâm. Toâi suy nghó hoaøi cuõng khoâng hieåu taïi sao coâ ta laïi rôùt moân Quoác AÂm, caùi moân ñöôïc coi laø deã hôn caùc moân khaùc.  Voán ít noùi vaø hay ruït reø, toâi laïi ñaønh ngoài im. Thoang thoaûng, toâi ngöõi thaáy toùc naøng coù muøi thôm nheø nheï. Töï nhieân toâi caûm thaáy trong loøng moät xuùc ñoäng baát ngôø.  Trôøi ñaát naøo xui khieán cho toâi gaëp naøng nhö vaäy.  Baây giôø toâi phaûi noùi caâu naøo nöõa ?
   -Chaéc coâ veà tôùi beán xe ?
   -Daï khoâng, toâi xuoáng Caàu Ngang.
Toâi laïi tìm ñöôïc caâu ñoái ñaùp:
   -Coâ ôû gaàn caùi nhaø ngoùi ñoû, coù coång saét sôn xanh khoâng?  ñaèng tröôùc coù buïi tre ngaø ?â
Coâ ta nghieâng ñaàu qua nhìn toâi:
   -Chaéc anh laø baïn hoïc cuûa anh Bình!  caên nhaø ñoù cuûa toâi.
Ñoaïn naøng chaêm chuù nhìn toâi, thoaùng do döï, naøng tieáp:
   -Phaûi anh laø anh Höng khoâng, em laø Phöông ñaây !
Toâi vöøa xaùc nhaän thì naøng líu lo:
   -Trôøi ôi, sao laâu quaù khoâng thaáy anh xuoáng nhaø chôi. Ba maù em vôùi anh Bình thöôøng nhaéc tôùi anh hoaøi.
   Toâi ngaïc nhieân sung söôùng. Khoâng deø con nhoû Phöông ngaøy naøo nhoû xíu, ñen thui, môùi coù maáy naêm maø lôùn ñeïp nhö vaäy.  Nhöõng chuyeän naêm tröôùc baây giôø ñöôïc toâi vaø Phöông nhaéc laïi. Naøng noùi  chuyeän lanh lôïi, duyeân daùng. Toâi laàn laàn bình tónh hôn. Toâi hoûi thaêm tin töùc Bình, sau cuøng toâi thaéc maéc:
  -OÂng Seãn deã laém maù! Taïi sao Phöông laïi bò keït moân Quoác AÂm?
   Phöông phaân traàn:
   -Anh Höng thöû nghó coi, em vaøo vaán ñaùp, oång ñöa em quyeån " Truyeän Ñôøi Xöa "ø cuûa Tröông Vónh Kyù, bieåu em ñoïc baøi " Anh chaøng sôï vôï "  Caùi chuyeän anh chaøng  luøi khoai lang trong tro noùng cho chín ñeå aên vuïng, naøo ngôø chò vôï veà nöûa chöøng, anh ta sôï quaù beøn coät tuùm oáng quaàn laïi, boû cuõ khoai lang vaøo trong ñoù ñeå daáu, noùng quaù beøn nhaåy caø töng. Ñoïc ñeán ñaây, oång baûo ngöøng laïi vaø hoûi em:
    -Nhaåy caø töng laø nhaûy laøm sao "
   Em coøn ñang suy nghó chöa kòp traû lôøi, thì oång hoûi tieáp:
   - Ñaâu coâ nhaûy caø töng cho toâi coi!
   -Anh Höng thöû nghó caû caùi phoøng thi roäng meânh moâng. ÔÛ döôùi  caû maáy chuïc ngöôøi ngoù leân, em maéc côû quaù, laøm sao daùm nhaûy. Chôø hoài laâu khoâng ñöôïc, oång nghó laø em khoâng bieát, neân cho döôùi ñieåm trung bình. Em ñaønh phaûi thi laïi kyø hai.
    Toâi an uûi naøng:
    -Gaëp toâi maø oång bieåu nhaûy thì cuõng rôùt. Ai laïi nhaûy caø töng tröôùc maét moïi ngöôøi, kyø thaáy moà.
     Phöông cöôøi nheï:
  -Laïy trôøi cho mai moát ñöøng gaëp caùi "Anh chaøng sôï vôï " nöõa.
     Toâi chôùp ngay laáy caùi caâu noùi hôù ñoù, hoûi laïi:
   -Vaäy chôù Phöông muoán gaëp anh chaøng nhö theá naøo, cho toâi bieát caùc ñieàu kieän ñoøi hoûi....ñeå kieám caùi ñaàu heo.
   Phöông choáng cheá:
   -Ô Anh Höng, khoâng phaûi vaäy !  Maáy naêm roài gaëp laïi, anh vaãn y nhö hoài xöa, cöù phaù em hoaøi.
   Töø ñoù toâi thöôøng xuoáng Caàu Ngang thaêm gia ñình naøng.  Bình thì ñaõ vaøo quaân ñoäi, ít khi coù nhaø. Maù naøng laàn naøo thaáy toâi, cuõng noùi:
  -Khi naøo raõnh roåi chaùu xuoáng ñaây chôi, ñöøng ngaïi gì heát, thaèng Bình ñi lính, hai Baùc nhôù noù quaù. Nhaø ñôn chieác khoâng coù ai.!
   Coøn Ba naøng thì ít noùi, thöôøng daãn toâi ra sau vöôøn, beû traùi caây caû ñoáng baét aên. Phöông xinh xaén, deã thöông, laêng xaêng laøm caùc moùn ngon ñeå ñaõi khaùch. Chuùng toâi thöôøng aên döôùi goác caây saàu rieâng lôùn. Vöôøn nhaø Phöông raát roäng. caùc möông nöôùc nhoû ñaày rong. Nöôùc trong vaét, thaáy ñöôïc nhöõng con caù baõi traàu,caù lia thia, caù lìm kìm, loäi nhôûn nhô döôùi ñoù.  Ñaát ñen maàu môõ, caây daâu, caây maêng cuït, caây saàu rieâng, coù nhöõng taøn laù xanh um, maùt röôïi...
   Toâi ngoài maø nghe loøng khoan khoaùi, maét nhìn aùnh naéng laáp laùnh qua caùc khoaûng laù thöa. Ñaâu ñaây coù con chim hoùt treân caønh, tieáng nghe trong treûo quaù. Phöông cuõng nhö chim líu lo:
    -Treân nhaø anh Höng coù vöôøn khoâng? coù troàng nhieàu boâng khoâng?  ñoâi khi leân tænh, em muoán gheù chôi cho bieát maø sôï... anh Höng khoâng theøm tieáp.
    Maù Phöông maéng yeâu con gaùi:
    -Caùi con nhoû naày, maày laøm nhö caäu Höng laø ngöôøi döng!
  Phöông vöøa ngoù xeùo toâi, vöøa traû lôøi meï:
    -Thì maù thaáy ñoù, hoâm con gaëp anh Höng treân xe, ngoài gaàn caû giôø ñoàng hoà, aûnh ñaâu coù theøm nhìn... baø con!
     Toâi khoâng bieát  traû lôøi ra sao, ñaønh cöôøi tröø!  OÂi! nhöõng buoåi tröa aám cuùng, loøng vui nhö môû hoäi. Toâi vaãn ñaén ño, ruït reø, chöa daùm ngoõ yù vôùi Phöông. Hoïc haønh chöa thaønh, coâng danh chöa toaïi, baây giôø coøn quaù sôùm ñeå noùi chuyeän yeâu ñöông....

   Nhöõng ngaøy thaùng keá tieáp qua mau. Ba maù Phöông saün coù voán, môû theâm caên tieäm caàm ñoà ngoaøi chôï.  Ngoaøi nhöõng giôø hoïc, Phöông coøn phuï meï buoân baùn, troâng nom coâng vieäc soå saùch.  Toâi laïi coù dòp gaëp gôõ naøng nhieàu hôn.  Chuùng toâi trao ñoåi chuyeän trôøi möa, trôøi naéng, chuyeän hoïc haønh, thi cöû.  Toaøn laø chuyeän ñaâu ñaâu, vaäy maø cuõng coù ñeå noùi hoaøi, khoâng chaùn.  Coù laàn Phöông hoûi toâi:
   -Anh Höng ôi, hieän thôøi anh thöông ai nhöùt ?
   Toâi traû lôøi, cöôøi cöôøi:
   -Thì Phöông bieát roài, toâi noùi hoaøi!   Ñôøi toâi chæ thöông coù chuù luøn baùn huû tieáu döôùi goác me...
    Maët Phöông hôi phuïng phòu:
   -Vaäy chôù maáy ngöôøi ñeïp cuûa anh, khoâng ai baèng chuù luøn sao ?
   Toâi giaûng nghiaõ:
   -Ñeïp ñaâu coù aên ñöôïc. Coøn huû tieáu caây me aên ngon, cho neân toâi thöông ... chuù luøn.
   Phöông nín thinh, baäm moâi töùc toái. Toâi muoán giaûi hoaø cho khuaây khoaû:
  -Phöông ôi, maáy ngaøy ôû nhaø khoâng coù buoân baùn, em laøm gì ?
  -Em ñi chôï, mua caù mua cua.
  -Roài sau ñoù Phöông laøm gì nöõa ?
   Naøng traû thuø toâi, traû lôøi tænh ruïi:
  -Thì em laøm caù laøm cua.
  -Vaäy chôù khoâng luùc naøo Phöông nhôù tôùi baïn beø chuùt xíu naøo sao ?
  Phöông baät cöôøi, töôi nhö ñoaù hoa buoåi saùng:
  -Coù chôù, luùc gheù aên huû tieáu caây me thì nhôù tôùi anh!
  Toâi vöøa laøm ñieäu boä thaát voïng, vöøa nhìn söõng maët naøng.  Phöông cöôøi, khuoân maët vuoâng vuoâng, raïng rôõ, laøn da traéng mòn maøng. Toùc caét ngaén goïn, caùi muõi thaúng cao, xinh xaén. Caëp moâi treà treà. Heøn chi naøng noùi chuyeän tía lia. OÂng trôøi sao thieät baát coâng.  Maët Phöông khoâng moät khuyeát ñieåm. Taát caû ñöôøng neùt ñeàu hoaø hôïp, theâm vaøo ñoù laø caùi duyeân daùng nöõa. Coøn toâi thì vöøa xaáu, vöøa ñen, ñöôïc quen vôùi naøng, ñôøi toâi coøn haïnh phuùc naøo hôn.  Do caâu chuyeän ñaåy ñöa, baát chôït toâi thaáy Phöông deã thöông laøm sao. Trong moät thoaùng ngaån ngô, toâi noùi ñaïi:
   -Coâ chuû tieäm caàm ñoà ôi,sao coâ ñeïp quaù vaäy ?  Tieäm coâ caàm vaøng baïc, chaâu baùu ngoïc ngaø maø coù caàm "ngöôøi ta" khoâng ?
   Phöông troá maét nhìn toâi. Hình nhö naøng chöa hieåu caâu noùi. Caëp maét naøng troøn to, ñen boùng, ngaây thô.  Toâi noùi tieáp:
  -Coù moät sinh vieân ngheøo, hoïc haønh dang dôû, hoaøn caûnh tuùng baán, caàn caàm taïm ñeå ñuû tieàn aên hoïc, mieãn coù côm canh ngaøy hai böûa, mai sau coù ngheà nghieäp vöõng chaéc, nguyeän seõ laøm "toâi moïi" ñeå traû coâng laãn lôøi.
   Phöông hieåu ra, cöôøi nho nhoû, thuû thæ beân tai toâi;
  -Anh Höng muoán caàm thieät khoâng ñoù ?  Tieäm cuûa em khoâng khoù khaên nhö maáy tieäm khaùc ñaâu. Mieãn laø soøng phaüng, sieâng naêng, traû nôï suoát ñôøi...
                                                                      °
    Töø ñoù, toâi vaø Phöông thöông nhau. Roài chieán tranh ngaøy moät taøn khoác.  Toâi phaûi vaøo quaân nguõ, troâi noãi ngöôïc xuoâi. Nhöõng caùnh thô noàng naøn thay theá nhöõng laàn gaëp gôõ. Phöông thöôøng vieát cho toâi bieát, naøng ñaõ phaûi nhieàu laàn töø choái nhöõng moái mai xung quanh.  Toâi run trong buïng.   Laøm sao naøng coù theå chôø ñôïi vaø neáu chôø thì ñeán bao giôø.  Thaân toâi, toâi coøn lo chöa xong. Cöôùi Phöông baây giôø, chæ laøm khoå cho naøng, ñieàu maø toâi khoâng muoán.  Yeâu Phöông, toâi muoán naøng ñöôïc hoaøn toaøn sung söôùng.  Phöông xinh xaén vaø deã thöông quaù, naøng ñaâu theå vì toâi maø chòu khoå cöïc.  Roát cuoäc roài thì toâi cuõng phaûi chòu thua ñònh maïng.  Moät buoåi saùng muøa thu, toâi nhaän ñöôïc thô cuoái cuøng cuûa Phöông. Vaøo phoøng rieâng, toâi xeù thô ra ñoïc. Neùt chöõ quen thuoäc deã thöông ngaøy naøo, quay cuoàng tröôùc maét toâi:
   " ...ba maù baét em phaûi laäp gia ñình vôùi moät ngöôøi khoâng quen. Giöõa tình yeâu vaø gia ñình, em phaûi choïn moät. Gôûi ñeán anh böùc aûnh cuoái cuøng em chuïp beân goác saàu rieâng ngaøy naøo... nhö noãi loøng em.."
    Nöôùc maét toâi töï nhieân öùa ra, raøn ruïa.  Nhöõng chöõ coøn laïi, môø nhaït.  Cuoái thô Phöông khoâng kyù teân, toâi ñoïc ñöôïc caâu ca dao ôû haøng döôùi cuøng:
                                  Ñeâm khuya thaép chuùt daàu dö
                                Tim loang chaùy luïn, saàu tö moät mình.

                                                         °°°
    Caâu chuyeän ñaõ treân hai möôi naêm roài, baây giôø toâi coøn nhôù laïi nhö in. Caùi kyû nieäm ngaøy xöa sao maø eâm aùi nheï nhaøng quaù. Toâi vôùi chuù hai thôï baïc, ngoài im laëng beân nhau. Moãi ngöôøi moät yù nghó vuïn vaët, taûn maùc.  Xa queâ höông laø xa heát nhöõng caûnh, nhöõng vaät, nhöõng ngöôøi thaân yeâu.  Tröôùc maét toâi, baây giôø cuõng coù caây saàu rieâng. Nhöng ñaâu phaûi laø caây saàu rieâng vöôøn cuõ.  Phöông baây giôø ñaõ coù choàng, coù con. bieát ñöôïc naøng haïnh phuùc, toâi möøng laém. Nhöng roài vaän nöôùc ñoåi thay.  Hieän giôø vôï choàng con caùi naøng vaãn coøn ôû nguyeân nôi queâ xöa.  Lieäu naøng coù ñuû söùc khoeû vaø nghò löïc ñeå vöôït qua nhöõng khoå nhuïc maø cheá ñoä môùi ñöa tôùi hay khoâng ?
     Nhôù tôùi giôø phuùt naày hình aûnh cuûa haèng trieäu ngöôøi ñang phaûi lam luû, chaân laám tay buøn, cuoác xôùi treân vuøng ñaát khoâ caèn mieàn kinh teá môùi ñeå phuïc vuï moät thöù chuû nghiaõ ngoaïi lai, tim toâi nhö muoán ngheïn laïi:
   -Chuù hai ôi!  maáy ngöôøi coøn ôû laïi laøm sao maø soáng noåi vôùi tuïi noù ?
   -Roài cuõng phaûi soáng chôù thaày tö, hoång leõ ... töï töû cheát !  Con ngöïa ñua baét ñem ñi keùo caøy thì cuõng nhö con boø, con traâu vaäy !
    Nghe chuù hai thôï baïc noùi, toâi nghó ngay ñeán Phöông ngaøy naøo. Trôøi ñaát ôi! caùi söï thaät sao maø chua xoùt. Toâi ñöùng daäy heát muoán noåi. :
  - Vaäy thì chöøng naøo daân mình heát khoå, chuù hai ?  Hoång leõ phaûi chòu nhö vaäy hoaøi !
   Chuù hai thôï baïc vöøa ñi vöøa traû lôøi:
 - Thaày tö ñöøng coù lo!  Luaät taïo hoaù tuaàn hoaøn heát bó cöïc roái tôùi thôùi lai. Nhö traùi saàu rieâng chín  thì phaûi ruïng. Ngaøy ñoù toâi vôùi thaày tö  trôû veà, gaày döïng laïi queâ höông cuõ.  Caàu trôøi cho noù ñöøng quaù tang thöông, ñoå naùt...