Duy Trác thuộc vào thế hệ đàn anh của tôi, độ hơn một thập niên. Ngày xưa và măi đến lúc gần đây, mỗi lần nghĩ đến Duy Trác, tôi có những cảm nghĩ lẫn lộn về anh, vừa gần gũi và vừa xa vắng. Giọng hát Duy Trác, tiếng hát tuyệt vời, bất diệt qua mấy thế hệ, đă đi vào ḷng người từ bao nhiêu lâu, qua hàng trăm bản nhạc t́nh ca Việt Nam tuyệt diệu. Có thể nói trong lịch sử âm nhạc Việt Nam, ít ra theo ư riêng tôi, anh là người hát t́nh ca nhiều nhất và hay nhất. Hàng chục năm, hầu như ngày nào tôi cũng nghe Duy Trác hát, không qua những chương tŕnh đài phát thanh như Nhạc Chủ Đề của Nguyễn Đ́nh Toàn, th́ cũng qua rất nhiều băng nhạc phổ biến trước 1975 và c̣n được lưu lại măi đến thời gian dài về sau. Nghe Duy Trác hát măi thành có cảm giác rất gần gũi, rất quen thuộc, cái cảm giác không rơ rệt và rồi một lúc nào đó chợt nhận thấy như vậy. Không giống như các ca sĩ Việt Nam nổi tiếng khác xuất hiện thường xuyên trên sân khấu hay đài truyền h́nh, Duy Trác không tŕnh diễn trước khán giả cho măi đến lúc gần đây sau khi anh đă định cư ở Hoa Kỳ. H́nh như ngày xưa khi mới nổi tiếng, anh cũng có hát ở những Đại Nhạc Hội do Học Sinh Sinh Viên tổ chức. Nhưng từ ngày thế hệ tôi mới lớn, bắt đầu thích và biết nghe nhạc, không bao giờ thấy h́nh dáng của "Chàng Ca Sĩ Cấm Cung", tên của nhà văn Duyên Anh đặt cho Duy Trác. Thành ra mỗi lần nghe Duy Trác hát, tôi cũng có cảm giác vừa gần gũi vừa xa vắng. Duy Trác là một người thật đặc biệt, vừa là ca sĩ hạng nhất, vừa là luật sư chuyện nghiệp, c̣n là kư giả và lại c̣n là dịch giả nữa. Tôi c̣n nhớ một chiều thu nắng nhẹ. Ngày đó đang học đệ ngũ hay đệ tứ trường trung học. Ba bốn đứa hứng t́nh rủ nhau "cúp cua" bỏ học, vào ngồi ở sân quán cà phê Thu Hương ở Tân Định, góc đường Hai Bà Trưng và Hiền Vương. Ngồi nh́n những giọt cà phê phin đen lóng lánh nhỏ xuống, vừa nghe nhạc qua máy phát thanh, vừa chuyện tṛ. T́nh cờ, tất cả cùng tự nhiên yên lặng sửng sốt lắng nghe tiếng hát của một nam ca sĩ tŕnh bày một bản nhạc thật hay:
Tiếng hát sao mà truyền cảm, đầm ấm, tha thiết, nồng nàn, ân cần.... Thời gian như muốn ngừng lại trong giây phút đó. Bản nhạc chấm dứt, mấy đứa ngơ ngác nh́n nhau! Đó là kỷ niệm lần đầu tiên nghe Duy Trác hát. Kể từ đó tôi say mê giọng hát này, và kể từ đó tôi đi t́m nghe cho bằng được những bài Duy Trác hát. Duy Trác hát thật hay, không chỉ những loại nhạc đ̣i hỏi kỹ thuật tŕnh diễn của người hát và tŕnh độ thưởng thức của người nghe như Nguyệt Cầm (thơ Xuân Diệu, nhạc Cung Tiến), Đôi Mắt Người Sơn Tây (thơ Quang Dũng, nhạc Phạm Đ́nh Chương), Đường Em Đi (nhạc và lời Phạm Duy)... mà ngay cả những bản nhạc giản dị, nhậy cảm như Người Em Nhỏ (thơ Thiệu Giang, nhạc Nguyễn Hiền), Tôi Sẽ Đưa Em Về (nhạc và lời Y Vân), Áo Lụa Hà Đông (thơ Nguyên Sa, nhạc Ngô Thụy Miên)... Duy Trác cũng làm người nghe rung động một cách kỳ lạ. Kỷ niệm đáng nhớ thứ hai với Duy Trác là ngày đă định cư ở Hoa Kỳ khá lâu, bất ngờ đọc một tờ báo tiếng Việt thấy tin anh đă qua đời, tôi đă lặng người đi một lúc khá lâu. Tôi vẫn c̣n nhớ cái cảm giác xót xa, nhạt nḥa của ḿnh, tưởng như vừa mất đi một cái ǵ quư giá nhất trong đời. Dĩ nhiên, về sau, tôi được biết đó là một tin không đúng sự thật. Mùa Thu năm 1992, anh Duy Trác đến được Hoa Kỳ và ở Houston, Texas. Tôi nghĩ sau 17 năm cực khổ kể cả 6 năm trong các trại cải tạo và 4 năm lao tù, anh không c̣n giọng hát ngày xưa. Nhưng tôi đă lầm. Thật không c̣n ǵ hạnh phúc hơn được nghe lại tiếng hát Duy Trác, không có ǵ khác ngày trước, qua một băng nhạc anh gửi đến:
Những bài hát do chính anh sáng tác Sài G̣n Chỉ Vui Khi Các Anh Về, Ở Lại, Trả Lời Thư Em, C̣n Tiếng Hát Gửi Người, Hăy Mời Tôi Bạn Nhé, T́nh Khúc Áo Dài, Muôn Trùng Có Nhớ... theo ư tôi đă diễn tả hoàn toàn được nỗi đắng cay, "loay hoay", gần như có thể nói là tuyệt vọng của những người c̣n ở lại Việt Nam sau cơn băo đen tối tháng Tư 1975, mà tôi chưa thấy nhạc sĩ nào ghi lại được như vậy. Gặp anh Duy Trác ở California, cảm động v́ lần đầu trong đời gặp anh. Đưa anh đi pḥng thu thanh hát:
Và vẫn tiếng hát ngày xưa, vẫn truyền cảm, đầm ấm, tha thiết, nồng nàn, ân cần... Phạm Anh Dũng
|
|
|