Đó là bài "T́nh Khúc Hồi Hương", điệu nhạc chậm buồn nói lên sự nhớ nhung quê xưa làng củ. Niềm xao xuyến khi hướng về bên kia bờ biển Thái B́nh dù là bứt rứt nội tâm đối với những người như chúng ta khi ly hương th́ t́nh hoài hương bao la lắm, nhớ mong lắm, vốn dĩ được che đậy kín đáo, ấp ủ trong ḷng dào dạt t́nh quê. Tôi vốn mến nhạc Phạm Anh Dũng (PAD) v́ anh chỉ làm những bản nhạc mà lời nhẹ nhàng, du dương, dịu dàng, dù là nhạc t́nh ca hay nhạc nói về quê hương hay t́nh người. Xin nghe thử bạn nhé:
Bài hát trên đây cũng là tựa đề của tập nhạc mà anh biếu tôi tháng 7, năm 2002, măi đến hôm nay tôi mới có dịp viết về anh v́ nhân tuần rồi tôi có viết một bài văn về Hà Nội, nhắc nhỡ một số thân hữu quen biết, tôi chạnh ḷng nhớ về những khúc ca muôn thuở như "Giấc Mơ Hồi Hương" của nhạc sĩ Vũ Thành, "Hướng Về Hà Nội" của Hoàng Dương và tôi đă không quên với Phạm Anh Dũng phải là "T́nh Khúc Hồi Hương", một ca khúc nhiều t́nh tự quê hương. Cách đây vài hôm, tôi gọi thăm anh để làm một cuộc phỏng vấn sơ lược cho bài viết của tôi. Sau đây là những ḍng tâm t́nh của nhạc sĩ PAD và Việt Hải (VH): Việt Hải (VH): Xin anh cho biết nguyên nhân hay động cơ nào đưa anh vào lănh vực âm nhạc trong khi ngành học anh chọn hay làm việc lại là y khoa? Phạm Anh Dũng (PAD): Lư do chính là tôi thích âm nhạc từ thuở nhỏ và đến nay vẫn thích. VH: Bản nhạc đầu tiên là ǵ? và bản sau cùng gần đây nhất? PAD: Bản đầu tiên Nắng Xuân Xưa, Lệ Thu hát trong CD Đưa Người Về Phương Đông. VH: Anh có tổng cộng bao nhiêu nhạc phẩm tất cả? PAD: Hơn 250 bài t́nh ca. VH: Tôi thấy anh thường phổ thơ của nhiều thi sĩ, như vậy giữa nhạc phổ thơ hay nhạc có lời do anh sáng tác, khuynh huong nào anh thích hơn? Và tại sao? PAD: Viết cả lời cho nhạc hay phổ nhạc vào thơ người khác mỗi cách có cái thích khác nhau. VH: Khi làm nhạc hay sáng tác nhạc anh thấy điều ǵ khó khăn nhất?( Ví dụ chọn đề tài, chọn điệu nhạc ḿnh thích, hay v́ ch́u ư thị trường âm nhạc,...?) PAD: Có lẽ điều khó khăn nhất là viết nhạc lúc không muốn... viết nhạc. VH: Vâng, tôi hiểu ư anh, khi ḿnh không cảm nhận được nguồn hứng khởi sáng tác. Như vậy tính đến nay anh ra được cho ḿnh bao nhiêu CD hay tape nhạc tất cả? PAD: Tôi có 5 CD, gồm T́nh Khúc Hồi Hương, Đưa Người Về Phương Đông, T́nh Bỗng Khói Sương, Quên và Nắng Mùa. VH: Nếu có người cho nhận xét anh là người có khuynh hướng theo loại nhạc tiền chiến rất t́nh tự, rất nồng nàn th́ anh nghĩ sao? Đó có phải khuynh huong anh chọn không? Giữa nhạc t́nh ca và nhạc quê huong th́ chủ đề nào anh chuộng hơn? PAD: Tôi nghĩ có lẽ họ nhận xét đúng khi cho tôi là người có khuynh hướng viết nhạc tiền chiến và đó là con đường tôi chọn lựa cho ḿnh. Tuy không có ư "chuộng" nhưng tôi viết nhiều t́nh ca lứa đôi hơn t́nh ca quê hương. VH: Xin anh cho biết những sinh hoạt sáng tác nhạc gần đây của anh? PAD: Tôi vẫn hay sáng tác nhạc khi có cảm hưng, và đến bây giờ cũng vẫn vậy. VH: Ngoài ra, anh có dự tính cho ra những projects mới không? Nếu có th́ bao giờ người thưởng ngoạn được nghe? PAD: Dự định trong tương lai là được may mắn ra thêm vài CD nữa. VH: Tiện đây VH xin phép anh là VH sẽ viết đôi nét về nhạc Phạm Anh Dũng. Cám ơn anh cho buổi phỏng vấn ngắn này. PAD: Cám ơn anh Việt Hải. ooOoo Khi CD "Quên" ra đời, tôi biết nhiều hơn về anh. CD "Quên" là diă nhạc gồm 12 bài t́nh ca mà PAD đă phổ thơ của thi sĩ Vương Ngọc Long. Trong CD này tôi xin đan cử ra bài "Quên", nhạc đề mục của CD, tiết tấu nhạc khoan thai, chậm vui mang nét đặc thù dân ca quê hương, đặc biệt là miền bắc, người ca sĩ ngân dài tiếng "í", tiếng "ư", chút duyên dáng, chút lẳng lơ, lời ca quyện vào điệu nhạc thật hài ḥa.
Sau đó bài nhận đinh CD này được xướng ngôn viên Quỳnh Lưu đọc trong mục "Thi Ca Âm Nhạc" do cô phụ trách trên đài TNT. Đó là cái nét tiêu biểu đặc trưng cho khúc t́nh ca mà PAD ghép âm hưởng quê hương lồng vào bài hát mà tôi nghiệm ra khi nghe. Một CD khác tôi được dịp nghe là diă "T́nh Bỗng Khói Sương" gồm 10 bài t́nh ca phổ thơ của thi sĩ Phạm Ngọc. Tiêu biểu tôi đan cử bài dành cho đề mục CD là bài "T́nh Bỗng Khói Sương". Giọng ca Bảo Yến cất cao vút những lời thơ t́nh tự của Phạm Ngọc, lời ca t́nh tự như trách móc, như rên rỉ và cái hay là air nhạc chập chùng trong nỗi buồn chơi vơi khi đêm về trăng lắng cô liêu giữa phố khuya tĩnh mịch trong tiếng nhạc PAD vô cùng thổn thức, vô cùng thiết tha.
Một nhạc phẩm t́nh ca khác không kém phần trữ t́nh mà nhạc cùng lời do PAD sáng tác. Âm điệu diụ dàng, du dương dâng tiếng ḷng yêu thương từ mùa Xuân thắm tươi đến với muôn người, rồi mùa Đông lạnh giá vắng tênh, lời người trai tỏ t́nh yêu em với những ǵ dấu yêu nhất từ em. Mời bạn xem bài "Yêu em và Yêu em...".
Một bản t́nh ca khác mà tôi thích là bài "Mùa Xuân Anh Yêu Em". Khi xuân về bao muôn hoa phô sắc thắm tươi, cho không gian quang đăng của niềm hy vọng mới, cho con người chan ḥa bên niềm vui mới, cho chim muông vang tiếng líu lo như khúc hoan ca say niềm hạnh phúc yêu nhau th́ đó là lời t́nh tự ngọt ngào qua nhạc và lời t́nh tự của PAD khi mùa Xuân cho anh yêu em:
Trong tà áo lụa năm nào em đi e ấp dưới nắng hanh vàng, em mắt biếc trong dáng kiêu sa năm nào, t́nh đă lỡ dở. Này em hỡi, nắng Xuân về lung linh niềm nhớ, cho đôi ta nhuộm tia nắng vàng quấn quít bên nhau của dĩ văng ngày xưa để duyên ḿnh c̣n gặp lại. Lời ước mơ đó PAD gửi gấm trong bài "Nắng Xuân Xưa".
Nếu tôi đă mê say "Mùa Xuân Trên Đỉnh B́nh Yên" của Từ Công Phụng th́ tôi cũng cảm mến bài t́nh ca "Mùa Xuân Ngoài Khung Cửa" của PAD, lời của thi sĩ Phạm Chung. Bài hát cho cung đàn nhẹ nhàng, êm ái, gợi nhớ h́nh bóng em gái môi hồng, của núi đồi Đà Lạt, để lắng nghe mùa Xuân về trên đỉnh b́nh yên của t́nh yêu, mà nơi đó có em, và có kỷ niệm chúng ta bên nhau.
Bài hát "Ngậm Ngùi" do thơ Huy Cận, nhạc Phạm Duy đă cho lời ru em ngủ rất nồng nàn t́nh tự: "Em ơi hăy ngủ anh hầu quạt đây". Tôi biết nhà thơ Hải Đà có bài t́nh thơ ru người yều vào giấc mộng đẹp, lời ru thật dịu dàng, âu yếm, bài có tên "Ngủ Đi Em", được PAD phổ thành nhạc.
Trong nỗi niềm t́nh tự của bài "Bài Thơ Mùa Thu" mà nhà thơ Bích Huyền đă sáng tác, PAD phổ thành ca khúc cùng tên. Ư thơ ám chỉ một mùa Thu xao xuyến áo vàng hoa cúc, làm tôi chạnh nhớ "Tuổi 13" trong thơ Nguyên Sa, nhưng ở đây nhà thơ nữ ngụ ư rằng mùa Thu xưa người chị của nhà thơ đi lấy chồng khi sang Mỹ du học, người em tức nhà thơ hăy c̣n hồn nhiên của cái thuở c̣n lắm thơ ngây. Thu sang rồi lại Thu sang chị đi biền biệt, đi măi mà Thu này em nhớ chị thật nhiều, em đang rung cảm của chớm Thu áo vàng của tuổi đă biết buồn của mộng mơ... Lời thơ cũng là ư nhạc như sau:
Tôi có dịp nghe bài hát vô cùng cảm động khi nhà thơ Song Vinh đốt nén nhang nhớ mẹ anh khi bà đă giả từ cơi trần ai, anh cầu mong "Mẹ Về Với Con". Bài thơ Song Vinh cho PAD dâng niềm xúc cảm đă biến nó thành nhạc:
Trong các bài t́nh ca của PAD thực hiện, anh dùng địa danh, kỷ niệm của nơi chốn làm nền cho nhạc phẩm như một không gian cũ của Hà Nội hay một khung trời Sài G̣n cho t́nh nào gợi nhớ bâng khuâng như ví dụ trong bài "Hà Nội Mưa Bay", thơ Trần Ngọc.
Mưa cho nỗi ḷng hứng khởi văn thơ nhạc cho các thi văn nhạc sĩ, PAD không ra ngoài thông lệ đó, anh sáng tác nhạc phẩm "Giữa Trời Mưa Sa", nhạc và lời của chính anh.
Như trên đă đề cập, PAD bâng khuâng khung trời Hà Nội, rồi PAD lại nhung nhớ một không gian Sài G̣n, tôi nghe nhạc phẩm "Nhớ Sài G̣n", nhạc và lời do anh viết, tôi chợt nhớ bài t́nh ca "Trả lại Em Yêu" thuở nào của Phạm Duy. Những khung trời Sài G̣n nhớ măi không quên, nơi có con dường Duy Tân với cây dài bóng mát, nơi có trường Luật khoa, có tháp Rùa, nơi có những xe bán nước dừa để uống môi em ngọt... nơi của Sài G̣n yêu dấu ngàn năm.
Bài t́nh ca "Đưa Người Về Phương Đông" nhạc PAD phổ thơ của thi sĩ Cung Vũ. Lời ca diệu vợi, nỗi nhớ nhung của quê nhà xa xăm để cuối cùng trong tâm khảm anh sẽ đưa em về phương Đông.
Tôi nghe 3 giọng ca Mỹ Khanh, Bảo Yến và Minh Châu hát bài "T́nh Là Hư Không", nhạc và lời do Phạm Anh Dũng, mỗi giọng chuyên chở mỗi lưu luyến làn nhạc PAD, và mỗi người mang mỗi vẽ hay riêng.
Nhà văn Hương Kiều Loan khi nghe bài hát này, bà đă cho nhận xét như sau: "T́nh Là Hư Không... "T́nh Là Hư Không" đă là những ǵ rất êm đềm, nhưng lại rất quyến rũ, khiến khi nghe, thấy hồn nhẹ nhàng, thư tháí và muốn nghe măĩ mà không thấy chán. Lời nhạc không cay đắng dù cuộc t́nh không trọn, những tiếng than , tiếng thở dài tuy thổn thức, nhưng vẫn êm, vẫn dịu dàng, vẫn bao dung, như vết thương đang dần dần đuợc liền da, dù nỗi buồn vẫn trải rộng mênh mang, nhưng là những chiụ đựng, chấp nhận, mà không là oán thù cay đắng. Từng lời, từng nốt rung cuả âm điệu, giọng người ca sĩ như mật ngọt, khiến người nghe như nếm đuợc giọt suối trong mát sau một ngày nắng hạ đă chịu khát bao lâu, và cứ thế, ta uống từng ngụm nuớc ngọt , nuớc trong, uống măi mà chưa thấy đủ, càng nghe càng thấy gần gụi với ḿnh. Một nỗi niềm nào ta bắt gặp ta trong lời nhạc, một kỷ niệm nào thân quen về thu…và …mùa thu ơi, sao quên nổi những nỗi buồn đă khởi đầu từ những ngaỳ lá nhuộm vàng mầu lụa óng: Chiều thu mưa vẫn rơi Chiều thu mưa vẫn rơi Nhạc thu ru nắng phai nhạt nḥa cuối trời Một ngày tháng chín, năm cũ trên con đuờng về nhà, mưa thu đan mỏng không gian, mưa nhẹ, dù có đi bộ ng̣ai trời cũng không uớt áo, thế nhưng trời đất đă nhạt nhoà v́ "con be’" nuớc mắt đầy mi, có những hiểu lầm nào, oan ức nào trong cuộc t́nh không giải tỏa đuợc để làm ta đau đớn buồn phiền, sầu muộn... Mùa thu cơn gió lay Hồn thu đưa lá bay T́nh ta như sắc không T́nh là hư không Đúng thế, ta có nhau đó mà vẫn như không, hoặc không mà có... t́nh ta như sắc không, t́nh là... hư không...". Hương Kiều Loan (mùa thu 2003). PAD là người nhạc sĩ của lăng mạn, của âm nhạc dịu dàng, anh là người sống với cái nội tâm rất tôn giáo, anh khéo léo đưa tí tính chất triết lư sắc sắc, không không, cái phù vân, cái vô thường của đời sống vào bài ca trên. V́ t́nh yêu muôn thuở vốn dĩ chịu ảnh hưởng sâu đậm của màu sắc sắc sắc không không bởi cái sắc thái của nó vậy. Bài trích dẫn cuối cùng là một nhạc phẩm mang mùa Thu tới, như Thu mộng mơ, Thu về cho lá rơi, nhắc nhỡ một mùa Thu mà thi ca hay âm nhạc vẫn quyến luyến ôm lấy mùa Thu thơ mộng hay chia ly. Thu cho bao xác lá vàng rơi, để những Lưu Trọng Lư, Cung Tiến, Đoàn Chuẩn, Hoàng Trọng, Ngô Thụy Miên,... dâng cho đời nhiều khúc hát cho mùa Thu quyến rũ hơn, đáng nhớ hơn và đáng yêu hơn. Tôi t́m thấy bài t́nh ca "Gọi Mùa Thu Mơ", do Duy Trác ca trong CD "Đưa Người Về Phương Đông", nhịp diệu slow rock. Lời nhạc mang lại mùa Thu hy vọng hay mùa Thu yêu đương:
Bài viết này đă mạo muội điểm thoáng qua nét tổng quát về t́nh nhạc ư thơ trong vài nhạc phẩm tiêu biểu trong số hằng trăm ca khúc mà PAD đă hiến dâng cho đời. VH xin mượn những nhận xét về PAD mà nhạc sĩ Phạm Duy đă viết sau khi ông nghe 12 T́nh Khúc Phạm Anh Dũng như sau: "Đă lâu lắm rồi, t́nh khúc Việt Nam không c̣n lăng mạn như thời tiền chiến, nghiă là từ khi Tân Nhạc vừa mới khai sinh, khi cuộc đời c̣n quá nhiều thi vị để vừa thấy bóng ai qua thềm (Văn Chung) th́ tâm hồn anh vội vàng đi t́m em (Dương Thiệu Tước)... 12 t́nh khúc của Phạm Anh Dũng, phần nhiều là thơ phổ nhạc, ra đời vào thập niên 90 này, cho tôi cảm tưởng có sự quay về với nhạc t́nh cảm lăng mạn quư báu sau đúng nửa thế kỷ lạc loài... Nhạc điệu của những t́nh khúc trở về nguồn ái ân xưa này cũng đi theo với lời thơ, nghiă là cũng giản dị nhưng nồng nàn, không cầu kỳ nhưng nhạy cảm...". Phạm Duy, Thị Trấn Giữa Đàng, tháng 10, 1991. Và đó cũng là phần kết luận bài viết này. VH xin chia sẻ bài hát T́nh Là Hư Không được dùng tham khảo trong bài:
Việt Hải thực hiện
Tham khao PAD Website:
|
|
|