Muïc Luïc 01. Moät Thuôû Laøm Truøm 02. Moät Laàn Ñi Moät Laàn ÔÛ 03. Ñöôøng Vaøo Beán Meâ 04. Taâm Söï Keû Sang Mieân 05. Ñoâng Phöông Ngö Nghieäp Coâng Ty 06. Nhöõng Keû Cöôùp Cuûa Gieát Ngöôøi 07. Trong Caûnh Soáng Coøn 08. Ngaøy Qua Treân Xöù Laï 09. Baït cuûa Hoà Tröôøng An 10. Ñieåm Saùch cuûa Traàn Quaùn Nieäm 11. Ra maét saùch, taùc phaåm - Voõ Ñình 12. Ra maét saùch, taùc giaû - Nguyeãn Thò Thanh Bình    back to top

01. MOÄT THUÔÛ LAØM "TRUØM"

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Roát cuoäc roài cuõng coù ngaøy toâi leân ñöôøng ñi Phuù Quoác ñaûm nhaän chöùc vuï môùi: tröôûng phoøng Nhì boä tö leänh Vuøng 4 Duyeân haûi.

     Môùi nghe qua chaúng thaáy gì quan troïng. Caùi quan troïng theo nghóa thoâng thöôøng cuûa nhöõng ngöôøi soáng trong ngheà. Cuõng chæ laø moät chöùc vuï tình baùo tham möu caên baûn thoâi. Chaúng heà coù quyõ maät phí, chaúng heà naém trong tay moät teân maät baùo vieân hay moät double agent naøo thì laøm gì coù chuyeän ñoäng trôøi? Laøm gì coù chuyeän ñoàng voâ ñoàng ra? Vaäy maø hình nhö ai cuõng laêm le doøm ngoù noù, laøm nhö noù quaû laø chöùc vuï chæ daønh rieâng cho caùc só quan thaân tín, coù maùu maët. Caùi haáp daãn cuûa noù phaûi chaêng laø vì ñöôøng xaù xa xoâi cho neân moät mình moät coõi, roài pheùp vua thua leä laøng maëc söùc tung hoaønh? Chaéc laø vaäy! Coù ñieàu toâi hay thaéc maéc laø taïi sao mình ñöôïc caùi dieãm phuùc naøy?

     Sôû dó toâi choïn ñi Phuù Quoác laø taïi vì vôï toâi khoâng thích trôû ra mieàn Trung. Ñoái vôùi vôï toâi, lyù do thaät heát söùc laø ñôn giaûn: ôû mieàn Nam beà gì cuõng deã soáng. Coøn ñoái vôùi toâi, lyù do cuõng heát söùc ñôn giaûn: vì ñaøn baø. Maëc duø trong luùc ñoù xeáp lôùn ñaõ saün saøng moät maøn löôùi maät baùo vieân ôû Vuøng 2 ñang caàn toâi ra ñoù ñieàu ñoäng. Naém löôùi, leõ taát nhieân naém luoân caùi quyõ maät phí cuûa löôùi. Noùi caùch khaùc, töùc laø naém luoân soá löông caên baûn phuï troäi haøng thaùng khoâng ñeán noãi teä cuûa mình. Ñoàng nghieäp thaâm tình ngöôøi naøo cuõng cheâ toâi laø daïi. AÊn ít no dai, chaéc nhö baép vaäy maø coøn giaû boä thaån thôø, nheän chôø moái ai.

     - Anh ñi coi moät caùi ñaûo nhö ñi höôûng nhaøn, hôû?

     Lôøi ñaïi taù Nguyeãn Ñoã Haûi, tröôûng phoøng Nhì cuûa boä tö leänh Haûi quaân, nhaén nhuû vôùi toâi tröôùc khi toâi ñi, xeùt ra cuõng khoâng ñuùng cho laém. Vì choã naøy khoâng phaûi laø choã höôûng nhaøn maø laø choã aên chòu, luùc naøo cuõng baän roän ñaáu trí. OÅng noùi nhö vaäy töùc laø oång chöa am hieåu tình hình Phuù Quoác nhö theá naøo. Cuõng chaúng traùch oång ñöôïc, khoâng taøi gì oång hieåu heát noåi. Vaû laïi neáu oång bieát raønh reõ ngoïn ngaønh chöa chaéc oång ñaõ ñoàng yù cho toâi ñi. AÂu cuõng laø soá trôøi ñaõ ñònh.

     Toâi ñöôïc bieát sô sô laø tình hình Phuù Quoác vöøa traûi qua moät côn baõo lôùn. Ñaïi taù Phaïm Gia Luaät, töùc "cao boài" Luaät, tö leänh Vuøng 4 Duyeân haûi, vöøa bò nghò só Ñoaøn Vaên Löôïng thuoäc tænh Raïch Giaù toá cho moät phaùt vaêng ngay veà Saøi Goøn, ñang chôø ngaøy ra toøa aùn quaân söï. Chaïy caùi giaáy giaûi nguõ coù leõ laø giaûi phaùp hôïp lyù, yeân oån nhaát. Ñoà ñeä cuûa ñaïi taù Luaät laø ñaïi uùy Traàn Vaên Xe, tröôûng phoøng Nhì Vuøng 4 Duyeân haûi, cuõng ñang ñoàng beänh chìm xuoàng, chuaån bò baùn xe hôi baùn nhaø laàu ñeå lo khoûi ñi tuø.

     Thieät tình luùc ñoù toâi chaúng bieát "hoaït ñoäng chính hieäu con nai vaøng" cuûa "trieàu ñaïi" naøy laø laøm caùi gì? Maø thaáy ra cuõng chaúng caàn bieát chính xaùc laøm chi, vì moãi trieàu ñaïi moãi khaùc. Nhöng toâi bieát chaéc moät ñieàu laø neáu ñuùng nhö lôøi ñoàn ñaõi thì ñaát Phuù Quoác quaû nhieân vaãn coøn linh thieâng. Hình nhö ai tôùi ñaây laäp nghieäp cuõng taïo döïng ñöôïc cô ñoà, deã daøng nhö theå ñöôïc pheùp tieân khuaáy nöôùc laõ neân hoà, khuaáy nöôùc bieån thaønh nöôùc maém. Ñuùng nhö caùi teân cuûa noù, Phuù Quoác: xöù giaøu, xöù laøm giaøu. Ngaët moät noãi ñeán luùc rôøi ñaûo thì hình nhö chaïy trôøi khoâng khoûi naéng, tay traéng khoâng khoûi hoaøn traéng tay. Cuûa thieân traû ñòa, cuûa soâng ñoå bieån.

     Moät "trieàu ñaïi môùi" ñöôïc laäp leân bôûi lyù do heát söùc chính ñaùng: treân moät ñaûo khoâng theå coù moät ngaøy khoâng coù "chuùa ñaûo." Maø cuõng kyø, taïi sao chaúng ai chòu goïi laø chuùa ñaûo cho goïn, ñeå phaûi daøi doøng leâ theâ: Tö leänh Vuøng 4 Duyeân haûi kieâm ñaëc khu tröôûng Ñaëc khu Phuù Quoác. Xöa nay chæ nghe quaân khu, tieåu khu, chi khu chôù chöa nghe ai noùi ñaëc khu bao giôø. Ñaëc khu phaûi lôùn hôn chi khu laø caùi chaéc vì chi khu tröôûng töùc quaän tröôûng quaän Döông Ñoâng, trung taù Thaûo, vaãn phaûi phuùc trình ruïp ruïp cho chuùa ñaûo ñaëc khu tröôûng. Laø moät ñôn vò coi veà laõnh thoå, haønh chaùnh maø bò ñaëc tröïc thuoäc döôùi moät ñôn vò taùc chieán cuûa Haûi quaân thì cuõng laø chuyeän khaùc thöôøng, ngoä nghónh.

     Ñaàu taøu laø ñaïi taù Khöông Höõu Baù ra thay cao boài Luaät laøm chuùa ñaûo vaø toâi thay ñaïi uùy Xe giöõ vai troø quaân sö quaït mo. Nhieäm vuï tröôùc maét laø nhaèm chaán chænh laïi ñöôøng loái hoaït ñoäng haàu coù theå taïo döïng moät cô nghieäp môùi. Moät khuùc quanh lòch söû, neáu ñöôïc...

     Chieác cessna löôïn moät voøng treân phi tröôøng An Thôùi tröôùc khi ñaùp. Toâi coù caûm giaùc nhö mình ñang treân ñöôøng ñi aûi ñòa ñaàu. Khoâng ñòa ñaàu sao ñöôïc moät khi toâi ñaõ ra khoûi bieân cöông vaø ñang ôû treân xöù ngöôøi, ñaát Mieân, neáu keùo kinh Vónh Teá daøi ra ngoaøi khôi laøm ranh giôùi! Töø treân cao nhìn xuoáng Phuù Quoác quaû laø moät ñaûo quaù lôùn. Lôùn hôn cuø lao Reù, lôùn hôn cuø lao Thu vaø lôùn hôn caû Coân Sôn. Maáy chuïc laàn. Neáu khoâng coù beà ngang thì toâi cuõng töôûng laø mình ñang bay treân ñaát lieàn. Ñang ôû mieàn Trung nöõa laø khaùc, vì nuùi Khu Töôïng thaáy xa xa, môø môø treân vuøng Baéc Ñaûo cuõng gioáng nhö moät ñænh naøo treân daõy Tröôøng Sôn.

     Phi cô löôùt treân phi ñaïo loùt baèng vó saét gaäp gheành, nhaáp nhoâ nhö ghe taøu chaïy treân soâng. Boàng beành trong giaây phuùt, roài quay ñaàu ñi thaúng veà beán ñaäu. Ra phi tröôøng ñoùn toâi laø moät anh chaøng trung uùy. Ngöôøi haén to lôùn, baép tay cuoàn cuoän raén chaéc nhö moät löïc só Myõ. Töø ngaïc nhieân ñaâm ra ngöôïng nguøn vì toâi bieát mình nhoû con. Trong ñaàu toâi ñoäc thoaïi nhieàu caâu vôù vaån. Toâi caàn ngöôøi phuï taù ñaéc löïc chôù khoâng caàn caän veä ñôõ ñaïn. (Nghe ñaâu cao boài Luaät luùc tröôùc ñaõ söû duïng xe jeep coù boïc saét, chaát bao caùt xung quanh ñeå ñi "daïo phoá" ôû ngoaøi naøy). Toâi caàn ngöôøi bieát duøng möu löôïc chôù khoâng caàn ngöôøi chæ bieát duøng söùc maïnh. Toâi caàn Khoång Minh chôù khoâng caàn Tröông Phi. Tình baùo maø... Haén chaøo toâi, toâi chaøo ñaùp leã vaø haén töï giôùi thieäu:

     - Toâi, trung uùy Sôn. Ñaïi uùy ra ñaây coù moät mình haû?

     Ngöøng laïi moät giaây treân baûng teân caøi treân ngöïc aùo, toâi thaân maät chìa tay cho haén baét:

     - ÖØa... Anh ôû ngoaøi naøy laâu chöa?

     - Ñaõ gaàn hai naêm, ñaïi uùy.

     - Vaäy thì cuõng saép heát haïn kyø.

     Vieân trung uùy phi coâng nhaäp baày vôùi maáy ngöôøi só quan boä binh ra ñoùn oâng thieáu taù cuøng ñi vôùi toâi trong chuyeán bay, coù leõ laø tieåu ñoaøn tröôûng cuûa moät tieåu ñoaøn ñòa phöông quaân. Nheï nhaøng nhö moät ñöùa beù caàm leân ñoøn baùnh teùt, Sôn toùm caùi sac-marin cuûa toâi thaûy leân baêng sau chieác jeep. Toâi leân xe cho Sôn laùi ra khoûi phi tröôøng. Chæ moät haøng raøo keõm gai moûng manh, thoâ sô laøm voøng ñai. Tieáp theo laø con ñöôøng ñaát maøu gaïch cua ngoaèn nghoeøo, goà gheà, lôûm chôûm. Moät ñaùm buïi hoàng ñeå laïi sau löng, muø mòt nhö con troát bieát ñi. Gioù ngoaøi khôi thoåi maïnh vaøo ngöôøi haï bôùt nhieät ñoä ban tröa. Ñaâu ñaây hình nhö coù nghe tieáng soùng voã rì raàm. Toâi môû lôøi hoûi thaêm:

     - Sao? ÔÛ ngoaøi naøy coù deã thôû khoâng Sôn?

     Nhö ñöôïc dòp, Sôn khoâng ngaàn ngaïi baøy toû noãi loøng:

     - Daï soáng ñöôïc laém, ñaïi uùy. Chæ toäi caùi xa nhaø, moãi laàn veà ñaát lieàn thieät khoù. Ñaïi uùy may maén laø coù maùy bay ñöa ra ñaây, chôù tuïi toâi thöôøng phaûi naèm taøu ñoø caû ñeâm môùi qua ñöôïc Raïch Giaù. Roài töø Raïch Giaù veà Saøi Goøn maát theâm moät ngaøy nöõa. Ñoù laø coøn heân, khoâng bò keït xe giöõa ñöôøng.

     - Nhö vaäy khoaûng bao laâu anh veà pheùp moät laàn?

     - Boán naêm thaùng, coù khi nöûa naêm.

     Toâi noùi nhö taâm söï vôùi chính mình:

     - Laâu vaäy aø... Toâi phaûi thaêm doø tình hình coi coù thuaän buoàm xuoâi gioù hay khoâng roài môùi daùm daãn vôï con theo. Coù gia ñình moãi laàn di taûn laø moät laàn khoå.

     Chôït thaáy mình nhö ñaõ coù moät quyeát ñònh sai laàm, töï nhieân naèng naèng ñoøi ñi ra caùi ñaûo naøy cho ñöôïc. Vôùi ñaùm ñoäc thaân boán naêm thaùng môùi veà ñaát lieàn moät laàn thì cuõng khoâng ñeán noãi, ñaèng naøy toâi coøn moät vôï boán con ñang aên nhôø ôû ñaäu nhaø oâng baø nhaïc thì ai nuoâi? Maø chaúng leõ mua mandat haøng thaùng göûi löông veà? Ngoaøi naøy laøm gì coù nhaø böu ñieän? Böu tín vieân cuûa KBC chaéc cuõng ñi Raïch Giaù baèng taøu ñoø maø thoâi. Toâi moi tuùi loâi goùi Bastos xanh, goõ goõ treân ngoùn caùi, loøi ra moät ñieáu caén leân moâi. Baät löûa, rít moät hôi daøi. Muøi thuoác kheùt leït, khoâ khan trong buoàng phoåi. Toâi khoâng ghieàn höông vò ñaéng noàng cuûa Bastos xanh, nhöng toâi huùt noù chæ vì khoâng coù tieàn mua Capstan, Ruby. Ngay caû Ruby xanh quaân tieáp vuï coù hình ngöôøi lính boàng suùng xoâng pha treân neàn côø vaøng ba soïc ñoû. Roõ toäi cho ñôøi lính ngheøo.

     Xe ñeán moät ngaõ ba. Moät ñöôøng voøng leân höôùng baéc, moät ñöôøng ñi thaúng vaøo doanh traïi: Thuûy xöôûng An Thôùi. Coù choøi canh coù lính gaùc. Moät lôùp bao caùt môùi ñaáp xung quanh taêng cöôøng theâm möùc ñoä phoøng thuû. Maøu xanh ve chai chöa ñoåi maøu, coøn ñaäm. Neùt chöõ traéng veõ treân taám baûng xaùm hình voøng cung noái lieàn hai truï coång thaáy roõ töø ñaøng xa.

     - Loái ñoù ñi ra nhaø daân, ñaïi uùy. ÔÛ ñaây ñoäc ñaïo chæ coù moät con ñöôøng khoâng teân naøy. Baét ñaàu töø ñaây chaïy leân quaùn oâng caûnh saùt Thôm, chaïy voøng ra chôï, chaïy xuoáng beán ñoø, chaïy ra maáy nhaø thuøng laøm nöôùc maém, maáy haõng xeû khoâ. Ñaïi uùy muoán ñi moät voøng cho bieát hoân?

     Ñang thaám meät, toâi ñaùp ngay:

     - Thoâi ñeå böõa khaùc ñi. Caàn nhaát laø lo choã aên choã nguû caùi ñaõ.

     Sôn chaïy thaúng. Anh thuûy thuû môû coång cho xe vaøo vaø ñöa tay chaøo. Toâi chaøo traû. Theâm moät ñoãi nöõa môùi ñeán ñoaïn ñöôøng traùng nhöïa. Queïo xuoáng meù bieån, baêng ngang toång haønh dinh boä tö leänh thì ñeán cö xaù só quan ñoäc thaân. Moät daõy nhaø treät nhieàu caên caát saùt bôø caùt traéng. Neàn xe maêng, töôøng gaïch block sôn maøu xanh ñoït chuoái. Maët tieàn troâng ra bieån. Moät caàu taøu baéc daøi tuoát ra khôi. Soùng voã aàm aàm lieân hoài, nghe doäi beân tai. Toâi theo Sôn vaøo moät caên giöõa. Ba boán giöôøng neäm caù nhaân traûi song song. Khoaûng troáng coøn laïi phía sau daønh rieâng cho daøn taäp taï. Heøn chi ñaùm só quan ñoäc thaân ngoaøi naøy ñöùa naøo troâng cuõng vai u thòt baép. Chaéc chaúng coøn chuyeän gì quan troïng ñeå laøm?

     - Ñaïi uùy nghæ taïm ôû ñaây ñi...

     Cuoäc tieáp ñoùn moät taân tröôûng phoøng Nhì Vuøng 4 Duyeân haûi chæ coù vaäy. Khoâng keøn troáng vaø cuõng khoâng coù leã baøn giao. Sôn trôû laïi laøm vieäc, boû maëc toâi vôùi caên phoøng xa laï. Troáng trôn. Khoâng maøn che khoâng vaùch ngaên, khoâng gheá ngoài khoâng baøn vieát. Hình nhö choã naøy chæ laø choã chæ ñeå nguû thoâi. Toâi töï hoûi: soáng taäp theå maø khoâng beáp nuùc naáu nöôùng, khoâng cheø cheùn nhaäu nheït, khoâng ñaøn ca xöôùng haùt thì coøn gì laø höùng thuù? Naûn thieät! Toâi loâi maáy thöù laët vaët trong sac-marin ñeå leân chieác giöôøng voâ chuû vì chöa coù truï giaêng muøng. Coù leõ daønh cho toâi. Bao nhieâu döï ñoaùn cuûa toâi veà Phuù Quoác ñeàu sai beùt heát. Nhôù ngaøy naøo coøn ôû boä tö leänh Haønh quaân Soâng, só quan ñoäc thaân moãi ngöôøi ôû rieâng moät phoøng. Coù tuû laïnh, maùy ñieàu hoøa khoâng khí ñaøng hoaøng. Ñaâu laøm sao maø chui ruùt, chung ñuïng nhö vaày cho ñöôïc. Toâi laïi ôû chung phoøng vôùi ngöôøi só quan phuï taù cho toâi? Nghó maø töùc cöôøi!

     Ñieàu laøm toâi caøng ngaïc nhieân hôn nöõa laø khi toâi laáy khaên ra nhaø sau ñi taém. Töôûng laø taém buùp sen, nöôùc noùng nöôùc laïnh nhö nhöõng ñôn vò caên cöù haûi quaân khaùc, ai deø toâi phaûi doäi töøng noùn saét moät muùc töø hoà nöôùc xaây baèng xi maêng vuoâng vöùc caïnh vaùch töôøng. Thieät laø teä haïi. Thieät laø heát choã noùi. Cuõng may laø nöôùc coøn trong hoà. Roài ai xaùch nöôùc cho mình, ai cung caáp nöôùc cho mình? Nghó tôùi ñoù caøng theâm chaùn naûn. Toâi maëc voäi boä ñoà pyjama trôû voâ leo leân giöôøng laøm moät giaác. Khoâng buoàn thaéc maéc theâm ñieàu gì nöõa.

     Chieàu veà, Sôn ruû toâi ra phoá aên côm. Ñi nhaäu thì ñuùng hôn. Hai thaày troø loäi boä ra quaùn Boø Vaøng vì phoøng Nhì khoâng coù xe. Laïi thaát baïi. Khoâng coù xe khoâng phaûi laø trong baûng caáp soá khoâng coù, maø chæ vì baûng caáp soá ôû ñaây khoâng coù nghóa lyù gì vôùi ai caû. Möôïn ñöôïc chieác jeep ñi ñoùn toâi taän ngoaøi phi tröôøng, phaûi noùi laø nhôø taøi ngoaïi giao kheùo leùo cuûa Sôn. Phaûi noùi laø tình saâu, nghóa naëng.

     Sau maáy moùn bieån lai rai, baây giôø ñeán moùn chính cuûa thöïc ñôn ngaøy hoâm nay: thòt boø xaøo caàn taøu. Thôm phöùc. Ngoït lòm. Toâi töôûng töôïng ñeán ñaát Phuù Quoác. Ngoaøi kia chaéc ñaâu ñaâu cuõng laø ñoàng coû xanh maøu. Gia suùc, ñaøn töøng ñaøn, hoàn nhieân löõng thöõng aên rong. Thanh bình. Giaëc giaõ coù muoán chaép caùnh bay ra ñaây cuõng bay khoâng noåi. Ngaøn daëm xa xoâi... Nhöng trí töôûng töôïng cuûa toâi moät laàn nöõa ñaõ ñi quaù xa thöïc teá. Sôn cho toâi bieát taát caû ñoà aên thöùc uoáng toâi ñang duøng ôû ñaây haàu heát mang ra töø ñaát lieàn. Trôù treâu thay!

     Taøn tieäc, toâi laøm gan:

     - Ñeå toâi traû cho.

     Sôn gaït ngang:

     - Ñaïi uùy phaûi ñeå toâi. Ba caùi leû teû naøy laø traùch nhieäm cuûa ñaøn em, töø raøy ñaïi uùy khoûi lo maáy chuyeän naøy nöõa.

     Thaèng naøy noùi giôõn hay noùi thieät ñaây? Neå tình ñaøn anh cuõng vöøa vöøa thoâi, ñaâu ai nôõ "naëng lôøi" nhö vaäy. Ñeå Sôn traû laàn ñaàu thì cuõng ñöôïc, nhöng toâi vaãn thaáy aùi naùi vì toâi coù keâu gaùi Capstan, maø Sôn thì khoâng huùt thuoác. Daân taäp taï maø. Thaây keä, böõa naøy anh thì böõa khaùc toâi. Baùnh ích ñi ngaøy naøy thì baùnh qui seõ laïi ngaøy kia.

     Saùng ngaøy sau toâi aùo maõo chænh teà trình dieän chuùa ñaûo. Toâi chæ nghe tieáng ñaïi taù Baù chôù chöa giaùp maët oâng laàn naøo. Maø ñieàu toâi ngaïc nhieân khoâng phaûi laø ñaïi taù Baù maø laø ngaøi chaùnh vaên phoøng cuûa oâng: ñaïi uùy Nguyeãn Ngoïc. Chöûi cho ngaøi moät traän:

     - Ñuø me, cuøng khoùa vôùi nhau maø maøy buûn xæn quaù khoâng bieát tieáp ñoùn, nieàm nôû baïn beø gì heát vaäy! Xaõ giao haûi quaân maøy hoïc nhöõng hai naêm trong tröôøng roài maøy vöùt noù ñi ñaâu?

     Ngoïc cöôøi xoøa:

     - Tao ñaâu coù xe ñaâu maø ñi ñoùn maøy. Maáy thaèng ñeä töû cuûa maøy lo cho maøy khoâng noåi sao. Ñuø me, phoøng Nhì cuûa maøy ôû ñaây laø soá moät maø. EÂ, tao thaáy cö xaù só quan coøn moät hai caên troáng, maøy neân lieân laïc beân caên cöù laøm thuû tuïc xin lieàn ñi. Ñeå ruûi coù thaèng naøo xin tröôùc thì maøy phaûi möôùn nhaø ngoaøi phoá, phieàn phöùc laém.

     - Chôù nhaø cuûa ñaïi uùy Xe cöïu tröôûng phoøng Nhì ñaâu.

     - Noù bò toáng coå veà Saøi Goøn gaàn nöûa naêm roài, ai ôû khoâng maø lo nhaø saün cho maøy.

     Toâi ñuøa:

     - Tuïi noù phaûi neå tao laø tröôûng phoøng Nhì chôù maäy.

     Ngoïc cöôøi ha haû:

     - ÖØa, ñeå roài tuïi noù seõ neå maøy. Tuïi noù seõ caáp cho maøy moät caên nhaø ôû treân nuùi ñeå maøy deã beà keát beø keát baïn vôùi tuïi Vieät Coäng.

     - Ngoaøi tao vôùi maøy, khoùa mình coøn thaèng naøo nöõa khoâng?

     - Khoâng. Nhöng maáy thaèng bò ñöa ñi laøm chæ huy tröôûng ñaøi kieåm baùo cuõng saép söûa ra. Thaèng Traàn Vaên Toaøn seõ laø "chuùa hoøn," hoøn Nam Du. Thaèng Toân Thaát Minh cuõng seõ laø "chuùa hoøn," hoøn Chuoái hoøn Döøa... AØ, hoøn Ñoác, trong quaàn ñaûo Haûi Taëc.

     Beä kieán chuùa ñaûo xong, toâi trôû veà phoøng laøm vieäc cuûa mình. Phoøng Nhì, moät caên nhaø tieàn cheá lôïp toân loaïi cong voøng theo hình baùn nguyeät naèm phía sau trung taâm haønh quaân cuûa boä tö leänh. Cöûa soå naèm doïc hai beân hieân. Khoaûng khoaùc, maùt meû. Beân caïnh coøn caát theâm moät nhaø tuø nhoû baèng goã vaø moät chuoàng coïp toaøn baèng keõm gai.

     Toâi ñieåm danh thuoäc haï. Tröôùc heát laø trung uùy Sôn. Keå nhö toâi ñaõ coù qua coù laïi vôùi vò só quan phuï taù cuûa mình. Keá ñeán laø thöôïng só nhöùt Thaùi. E deø, ruït reø nhö con gaùi. Roài thöôïng só Nghóa, em ruoät cuûa oâng boá khoùa ñaøn anh cuûa toâi. Coi boä thaâm traàm, leùm lænh. Tuït xuoáng haøng "polo" daãn ñaàu laø haï só nhöùt Nhieàu. Ngöôøi huøng cheát huït traän Hoaøng Sa. Moät thaønh tích chieán ñaáu heát söùc duõng caûm: moät tuaàn ñeo phao treân bieån, hoaøn taát nhieäm sôû ñaøo thoaùt caù nhaân. Tieáp theo laø oâng thaàn Danh Un, haï só. Khoûi caàn giôùi thieäu daøi doøng, ai cuõng bieát oâng thaàn naøy ngöôøi Vieät goác Mieân. Chöùc vuï raát laø quan troïng: interpreter, thoâng dòch vieân Mieân vaø Thaùi ngöõ. Truï coät cuûa phoøng Nhì trong nhöõng laàn thaåm vaán keû ñòch ñaõ daùm ngang nhieân xaâm laán haûi phaän Vieät Nam. Vaø sau cuøng laø thuûy thuû Khöông, taân binh môùi ñoåi veà töø trung taâm huaán luyeän Cam Ranh.

     Toâi vaøo phoøng rieâng xem laïi baûn ñoà tình hình, baûn ñoà traän lieät. Löïc löôïng ñòch duy nhaát chæ coù moät tieåu ñoaøn Vieät Coäng hoaït ñoäng du kích khaép ñaûo. Boä chæ huy cuûa tieåu ñoaøn naøy luoân luoân ñaët treân nuùi Khu Töôïng, mieät coù nhieàu vöôøn tieâu. Löïc löôïng baïn goàm ñòa phöông quaân, nghóa quaân thuoäc chi khu Döông Ñoâng vaø moät lieân ñoaøn ñòa phöông quaân traán ñoùng vaø hoaït ñoäng trong vuøng phía nam. Ñoù laø chöa keå ñeán löïc löôïng huøng haäu cuûa haûi quaân Vuøng 4 Duyeân haûi: duyeân ñoaøn 42 ôû phía taây An Thôùi, duyeân ñoaøn 44 vuøng Haø Tieân, Kieân Löông, duyeân ñoaøn 43 vuøng hoøn Tre, Raïch Soûi, duyeân ñoaøn 41 vuøng hoøn Khoai. Vaø Haûi ñoäi 4 Duyeân phoøng vôùi treân döôùi 20 duyeân toác ñónh. Xem ra löïc löôïng cuûa mình maïnh gaáp maáy laàn löïc löôïng ñòch. Vaäy maø taïi sao tieâu dieät ñòch khoâng noåi? Vaäy maø taïi sao quaän lî Döông Ñoâng vaãn bò aên phaùo kích ñeàu ñeàu? Vaäy maø taïi sao caùc ñoàn nghóa quaân maïn Baéc Ñaûo vaãn bò taán coâng daøi daøi? Khoâng hieåu noåi, thieät laø khoâng hieåu noåi!

     Toâi goïi Sôn vaøo phoøng:

     - Xöa nay ai traùch nhieäm khai thaùc tin töùc tình baùo? Ai soaïn thaûo baøi thuyeát trình? Ai ñaûm traùch phaàn thuyeát trình tình hình haøng ngaøy cho tö leänh?

     - Toâi laøm heát, ñaïi uùy. Nhöng, ôû ñaây khoâng coù vuï thuyeát trình haøng ngaøy ñaâu ñaïi uùy ôi. Coù tin töùc gì quan troïng toâi xaùch baûn ñoà leân vaên phoøng noùi thaúng vôùi tö leänh phoù ...

     Nghe chaúng loït loã tai, toâi hoûi laïi:

     - Taïi sao tö leänh phoù maø khoâng phaûi laø tö leänh?

     - Toâi laøm vieäc tröïc tieáp vôùi trung taù Khoâi nhieàu ngaøy ñaõ thaønh thoùi quen. Vaû laïi tö leänh môùi cuûa mình baän döõ laém, oång khoâng coù raûnh ñeå nghe thuyeát trình tình hình vôù vaån cuûa phoøng Nhì ñaâu.

     - Höø, laïi laø moät chuyeän laï... Roài ai phuï traùch tuû hoà sô maät naøy?

     - Cuõng toâi luoân.

     Toâi muø tòt, khoâng hieåu leà loái laøm vieäc ôû ngoaøi naøy nhö theá naøo. Hình nhö moïi phöông caùch ñieàu haønh phoøng Nhì ôû ñaây nhöùt nhöùt ñeàu ñi traùi ngöôïc vôùi nhöõng gì toâi ñaõ hoïc hoûi vaø thu löôïm ñöôïc trong nhöõng naêm laøm trong ngheà, toâi böïc mình:

     - Caùi gì anh cuõng thaàu meï noù heát thì ñaùm nhaân vieân trong phoøng naøy chaéc laø ñem boû cho choù aên, haû?

     -...

     Sôn trôû veà baøn giaáy. Toâi ñònh keâu nhaân vieân vaøo phoøng "thaåm vaán" töøng teân moät. Ñeå bieát sôû tröôøng, sôû ñoaûn cuûa moãi ñöùa tröôùc khi chæ ñònh chöùc vuï, giao phoù traùch nhieäm. Khoâng thaáy moät vaên thö hay moät leänh laïc naøo roõ raøng thì bieát theá naøo laø luaän coâng, theá naøo laø qui toäi. Phaûi laøm moät cuoäc caùch maïng? Hay laø chieác xe ñang chaïy ngon trôùn thì ñöøng neân söûa chöõa? Caùi naøo lôïi caùi naøo haïi? Roát cuoäc roài toâi chæ bieát thôû daøi, töï xeùt thaáy coøn quaù sôùm ñeå laøm maáy coâng taùc naøy. Toâi böôùc ra ngoaøi, daën Sôn:

     - Toâi ñi qua beân caên cöù, neáu coù gì caàn thì anh cho ngöôøi tìm toâi. Maø Sôn naøy, toâi thaáy anh cöù tieáp tuïc laøm nhöõng gì anh ñaõ laøm ñi.

     - Daï, ñaïi uùy yeân taâm. Baûo ñaûm khoâng coù gì trôû ngaïi.

     Vieäc quan troïng ñoái vôùi toâi baây giôø khoâng phaûi laø chaêm soùc phoøng Nhì maø laø chaêm soùc nhaø cöûa, cö xaù ñeå ñem vôï con theo. Neáu khoâng phuùc trình tình hình haøng ngaøy cho tö leänh thì phoøng Nhì ñaët ra ñeå laøm caùi quaùi gì? Roài laâu ngaøy neáu khoâng kieám côù ñeå gaëp nhau thì chuùa ñaûo vaø quaân sö quaït mo coù leõ seõ trôû thaønh maët trôøi maët traêng. Toâi seõ maëc söùc tung hoaønh. Toâi seõ thaûnh thôi maø lo chuyeän rieâng cuûa toâi. Cuõng hay. Ñoäc ñaùo nöõa laø khaùc!

     Toâi baêng qua caên cöù laøm thuû tuïc xin nhaø. Môùi hay thaèng baïn cuøng khoùa cuûa mình noùi traät laác. Chæ huy tröôûng caên cöù, thieáu taù Nguyeãn An Cöôøng, khoâng neå thaèng ngöôøi cuûa toâi thieät nhöng ít ra oâng cuõng neå chöùc vuï cuûa toâi. OÂng ñaõ daønh saün cho toâi moät caên, caên bìa. Giaáy tôø xong xuoâi, toâi voäi vaõ chaïy ñi thaêm "caên nhaø lyù töôûng" cuûa mình.

     Cö xaù gia ñình só quan naèm phía ngoaøi voøng ñai boä tö leänh, tieáp giaùp vôùi khu buoân baùn, thò töù. Khoâng coù haøng raøo bao boïc, khoâng coù söï caùch bieät giöõa binh lính vaø daân chuùng. Hai daõy daøi cuõng neàn xi maêng, töôøng gaïch block. Tröôùc theàm ba coù nhaø boû troáng coù nhaø laøm haøng raøo caây. Töông ñoái khang trang, saïch seõ.

     Môû cöûa ra môùi bieát nhaø chæ coù moät phoøng noái lieàn töø vaùch tröôùc ra vaùch sau. Teä hôn cö xaù só quan ñoäc thaân ôû ñieåm nhaø khoâng coù traàn, ngoù leân thaáy maùi toân. Noùng. Nhöng coù coøn hôn khoâng! Coát chæ caàn che naéng che möa? Toâi ñi thaúng ra nhaø sau. Moät hoà nöôùc raát lôùn xaây baèng gaïch block naèm trong goùc, aên gian hai taám vaùch töôøng. Moät khoaûng troáng thaáy trôøi caát theo kieåu nhaø caàu, roài môùi ñeán nhaø beáp. Ra cöûa sau, caàu tieâu naèm phía beân ngoaøi. Tieáp theo laø moät vuõng ñoän ngaäp buøn ñen, coû oáng ñaày loâng traéng moïc daøy, töôi toát. Ñaâu ñít nhaø toâi coù leõ laø moät tieäm baùn taïp hoùa naøo ñoù naèm treân con ñöôøng chính.

     Voøng quanh heø môùi bieát ôû caên bìa chöa chaéc ñaõ ngon. Nhöùt laø caên bìa naøy thì thieân haï phaûi cheâ vì bò naéng chieàu chieáu coá. Theâm moät tí nhieät naêng cho caùi loø than luoân luoân haâm haáp noùng. Khoâng sao. Vôùi môù thì giôø dö giaû gaàn nhö taùm tieáng moãi ngaøy thì vieäc bieán caùi nhaø troáng tröôùc hôû sau naøy thaønh toå uyeân öông, bieán taám töôøng ñaàu song thaønh moät caùi chaùi chöùa xe nhaø cuõng khoâng coù gì laø khoù. Ñaùm ñeä töû cuûa toâi luùc naøo cuõng raûnh rang. Phaûi bieát söû duïng ngöôøi cho ñuùng choã. Phaûi bieát nhaân hoøa, ñòa lôïi thieân thôøi.

     Trôû veà phoøng Nhì thì cuõng ñeán giôø ñi aên tröa. Sôn vaø toâi laïi cuøng ñi cho coù baïn. Vì toâi chaân öôùt chaân raùo chaúng raønh ñöôøng ñi nöôùc böôùc. Vaø chæ coù ai ôû laâu nhö Sôn môùi bieát heát nhöõng quaùn aên, quaùn nhaäu bình daân khoâng coù baûng hieäu trong vuøng An Thôùi naøy. Tuy baøn gheá coù phaàn loång choång, nhöng moùn aên laïi khoâng keùm phaàn höông vò. Toâi ñeå Sôn laøm ñaàu taøu. Maëc tình choïn quaùn aên vì khaåu vò, coù leõ cho toâi, hoaëc vì boùng giai nhaân, coù leõ cho chính Sôn... Sau böõa aên tröa naøy toâi vaãn thaät tình nhö buoåi ban ñaàu:

     - Ñeå toâi traû cho.

     - Ñaâu ñöôïc, ñaïi uùy. Ñaïi uùy cöù ñeå ñoù cho ñaøn em laøm nhieäm vuï maø. Ñaïi uùy veà ñaây thì baûo ñaûm ñaïi uùy khoûi lo maáy chuyeän leû teû naøy nöõa.

     - Giôõn chôi hoaøi, Sôn.

     - Toâi noùi thieät maø. Ñaïi uùy khoâng tin thaèng em sao?

     Tin laøm sao ñöôïc maø tin! Chuyeän gì laï vaäy? Xöa nay ñaâu coù ai töû teá hôn cha meï mình. Ñaøn em maø, ñaâu coù theå laøm hôn cha meï ñöôïc. Toâi khoâng tin maø toâi laïi nghi. Laøm tình baùo phaûi baét chöôùc Taøo Thaùo. Taïi sao noù khoâng noùi thaúng cho mình bieát laø noù laøm nhö vaäy vôùi duïng yù gì? Roõ raøng noù ñang laøm taøi khoân, chòu maát con teùp ñeå baét con toâm. Mình ñang bò noù gaøi baãy, lôïi duïng maø mình khoâng hay. Lôïi duïng, lôïi duïng! Noù lôïi duïng mình caùi gì ñaây?

     Chaúng ñôïi toâi noùi theâm tieáng naøo, Sôn ñaõ ñeán quaøy tính tieàn gaï gaãm vaøi caâu vôùi ngöôøi ñeïp. Con gaùi töø ñaát lieàn chôû ra ngoaøi naøy chaéc ñaéc, hieám. Con gaùi ñòa phöông neáu coù coâ naøo coi ñöôïc ñöôïc moät chuùt thì khoâng choùng thì chaày, tröôùc sau gì cuõng boû ñaûo boû xöù ñi Saøi Goøn. Quaùn naøy sôû dó ñoâng laø nhôø chaùu baø chuû quaùn, thi rôùt tuù taøi maáy baän ñeán noãi phaûi troâi giaït veà ñaây. Nhöng, ñaøn baø con gaùi ñoái vôùi toâi giôø naøy nhö keå boû. Thôøi xuaân xanh cuûa mình nhö ñaõ heát, maëc duø ba möôi moát toâi chöa böôùc qua maø ba ba toâi cuõng chöa böôùc laïi. Boán ñöùa naêm moät laøm toâi thaáy mình boãng döng giaø.

     Hai thaày troø loäi boä trôû veà phoøng. Cöûa vaãn khoùa. Khoûi caàn hoûi toâi cuõng bieát ñaùm nhaân vieân cuûa mình veà nhaø aên côm tröa vôùi vôï con vaø coøn laâu môùi trôû laïi laøm vieäc ñuùng giôø. Cuõng chaúng maøng, coâng vieäc cuûa ai ngöôøi aáy lo. Toâi baän coâng vieäc rieâng cuûa toâi. Toâi baûo Sôn:

     - Anh tieáp tuïc coi phoøng. Toâi qua thuûy xöôûng.

     Muïc ñích chính cuûa toâi baây giôø laø caùi traàn nhaø vaø caùi chaùi. Phaûi xuoáng xöôûng moäc ñeå baét aùp phe. Tröôûng xöôûng moäc laø ai? Laø moät ngöôøi quen? Toâi caàu mong nhö vaäy vaø thieät trôøi chaúng phuï loøng ngöôøi ngay:

     - Boá, boá. Boá ñi ñaâu vaäy boá?

     Toâi ngôõ ngaøng nhaän ra thaèng khoùa ñaøn em, con cuûa toâi: Nguyeãn Kim Ñaïo. Thaèng con quaù saùng nöôùc maø trôû thaønh toái. Quaù gian maø khoâng ngoan neân bò ñaùnh rôùt, ra tröôøng ñeo caùnh gaø. Caùi thaèng con chaúng nhöõng laøm maát heát gia phong gia phaû maø coøn laøm luoân caû hoï muoân ñôøi tuyeät doøng tuyeät töï. Thieáu uùy Ñaïo? Chaéc noù ñaõ trôû veà tröôøng hoïc laïi khoùa sau. Phuïc hoài chöùc nghieäp, theå dieän. Nhöng cha naøo laïi chaúng thöông con? Tình phuï töû trong ñôøi haûi nghieäp cuõng ví baèng bieån Ñoâng lai laùng, toâi nieàm nôû baét tay thaèng con toâi:

     - Laøm xeáp khu naøy haû? Khaù quaù! Toâi môùi ñoåi ra ñaây ñöôïc vaøi ngaøy. Höø, hình nhö töø hoài ra tröôøng cho ñeán baây giôø, toâi chöa gaëp laïi anh laàn naøo? Saùu baûy naêm roài thì phaûi...

     Ñaïo taâm tình:

     - Toâi ñi taøu roøng raõ hai naêm trôøi môùi ñöôïc trôû veà tröôøng hoïc laïi, boá. Bò tuïi noù ñì döõ quaù, hai naêm cay ñaéng muøi ñôøi. Baây giôø ñôõ roài boá aø. Toâi coi ñöôïc caùi xöôûng naøy thì thieân haï caàn toâi nhieàu hôn toâi caàn thieân haï. Boá thuoäc ñôn vò naøo? Vuøng 4, Haûi ñoäi 4, hay Thuûy Xöôûng?

     Toâi ñaùp goïn:

     - Tröôûng phoøng Nhì boä tö leänh Vuøng.

     Ñaïo vöøa ngaïc nhieân vöøa vui möøng, keå leå:

     - OÀ, toâi nghe ñaùm phoøng Nhì ôû ñaây laøm aên döõ laém, boá. Boá naém ñöôïc ñaùm ñoù thì ñôõ roài.

     Toâi phaân bua:

     - Thieät vaäy aø? Toâi môùi ra chaû bieát tuïi noù laøm aên veà phöông dieän gì. Cuõng ñaønh phaûi töø töø maø nhaän ñònh tình theá. Duïc toác baát ñaït. Coâng vieäc thieát yeáu cuûa toâi baây giôø laø lo tu boå söûa sang caên nhaø môùi nhaän trong cö xaù só quan. Noùi thieät, toâi caàn moät môù vaùn eùp vaø moät môù ñaø ngang ñeå ñoùng plafond. Anh coù theå giuùp giuøm toâi moät tay khoâng?

     - Chuyeän gì khaùc thì toâi khoâng daùm höùa, chôù chuyeän caây vaùn ñoái vôùi toâi thì deã roài. Xöôûng moäc maø. Ñeå toâi cho maáy thaèng em caét, xong roài saün xe GMC ñaây toâi cho tuïi noù chôû qua nhaø cho boá.

     - Baäy neø, ai ñaâu cuûa cho maø coøn lo mang tôùi. Hay laø ñeå maáy thaèng em phoøng Nhì cuûa toâi sang ñaây laõnh phaàn chuyeân chôû, khuaân vaùc ñi.

     Hình nhö thaèng con cuûa toâi khoâng muoán dính líu, ñuïng chaïm vôùi ñaùm nhaân vieân phoøng Nhì:

     - OÁi, chuyeän ñoù haï hoài phaân giaûi, baây giôø hai boá con mình taáp voâ caâu laïc boä uoáng caø pheâ caùi ñaõ...

     Haøn huyeân taâm söï moät hoài toâi môùi bieát thaèng con cuûa mình ñang laø tay chaân, caät ruoät cuûa chæ huy tröôûng thuûy Xöôûng, trung taù Thô. Heøn chi môùi moùc lon thieáu uùy maø noù ñöôïc laøm tröôûng xöôûng. Maëc duø bieát raønh taùnh cuûa thaèng con ngay töø hoài coøn ôû trong tröôøng, nhöng toâi khoâng khoûi ngaïc nhieân veà nhöõng thaønh quaû, tieán boä cuûa noù. Chaúng leõ noù bieát hoïc khoân nhôø hai naêm bò ñì?

     Toâi trôû veà phoøng maø loøng haân hoan phôi phôùi. Coâng vieäc ôû ñaây giaûi quyeát heát söùc nhanh choùng, nheï nhaøng. Höø, nhôù hoài naøo ôû ñaát lieàn chaïy aùp phe moät thuøng sôn sôn nhaø cuõng ñaõ khoù... Caëp maét toâi löôùt sô treân xaáp coâng vaên, coâng ñieän "trình ñoïc." Roài hai chaân gaùc treùo leân baøn, keùo theâm vaøi ba hôi thuoác, hoàn toâi laâng laâng thaû laàn theo khoùi. Ngaãm nghó laïi döôùi theá gian bieát bao nhieâu ngöôøi ñaõ coá tình laøm chuyeän "nhaân ñònh thaéng thieân," ñeå roát cuøng cuõng chæ ngöûa maët than trôøi: möu söï taïi nhôn maø thaønh söï taïi thieân. Chæ coù toâi laø rôi vaøo moät hoaøn caûnh hôi ñaëc bieät: möu söï do thieân maø thaønh söï cuõng do thieân. Toâi mæm cöôøi moät mình... Giôø tan sôû ñaõ ñeán, toâi vaø Sôn veà cö xaù ñoäc thaân thay ñoà civil tieáp tuïc ñi aên chung. Toâi boãng nhieân quen daàn vôùi caûnh "ñeå ñaøn em laøm nhieäm vuï."

     Hai tuaàn leã troâi qua, caên nhaø ñaàu caên cuûa toâi ñaõ coù moät boä maët khaùc thöôøng vôùi söï bieät phaùi cuûa Nhieàu vaø Khöông. Cuõng chaúng phaûi laø moät bieät thöï nguy nga traùng leä gì, vì trong moät cö xaù duø só quan hay lính thì nhaø naøo cuõng gioáng nhaø naøo. Ñoái vôùi toâi, chaúng toán moät ñoàng xu maø coù moät choã ôû taïm ñöôïc nhö vaày ñaõ laø dieãm phuùc. Coøn ñoøi hoûi gì nöõa?

     Nhöng dieãm phuùc cuûa toâi khoâng bò baét buoäc phaûi döøng laïi taïi ñoù maø coøn keùo daøi leâ theâ... cho ñeán ngaøy toâi rôøi ñaûo môùi thoâi. Dieãm phuùc? Noùi tôùi dieãm phuùc laø phaûi noùi caùi gì nhö ôn möa moùc do trôøi cao ban xuoáng! Noùi tôùi dieãm phuùc laø phaûi noùi ñeán moät caùi gì heát söùc ñoät ngoät, ñaõ laøm cho mình ngaån ngô, baøng hoaøng vì sung söôùng. Noùi ñeán dieãm phuùc laø phaûi noùi ñeán moät phong bì daøy coäm maø Sôn ñaõ trao cho toâi tröôùc ngaøy toâi veà ñaát lieàn ñeå röôùc vôï con:

     - Ñaây laø phaàn cuûa ñaïi uùy!

     Toâi vaïch ra coi thoaùng qua roài khoan thai môû khuy aùo boû voâ buïng. Tieáp theo, toâi hoûi moät caâu hoûi maø toâi nghó neáu ai ôû trong hoaøn caûnh cuûa toâi cuõng ñeàu hoûi nhö theá:

     - ÔÛ ñaâu vaäy Sôn?

     Sôn mæm cöôøi thay cho caâu traû lôøi. Theo con soá vieát beân ngoaøi thì quaù nhieàu ñoái vôùi toâi. Khi khoâng ñöôïc laõnh rappelle ba thaùng löông maø khoâng nhieàu sao ñöôïc. Toâi phaûi xöû trí ra sao ñaây? Taïi sao Sôn phaûi ñöa cho toâi? Neáu Sôn cöù giöõ laáy laøm cuûa rieâng thì toâi cuõng ñaâu laøm gì bieát ñöôïc? Luaät leä giang hoà chaéc chaén phaûi phaân minh, chæ taïi mình chöa roõ ñaàu ñuoâi! Heøn chi baáy laâu nay Sôn vaãn xem chuyeän bao aên uoáng cho toâi laø chuyeän chaúng nhaèm nhoø gì. Nhö vaäy thì Sôn phaûi laøm theo chæ thò cuûa moät nhaân vaät naøo? Chæ coù vaäy thoâi! Sôn phaûi ñöùng ñaén thi haønh leänh vì Sôn bieát roõ raèng seõ coù söï kieåm chöùng, doø xeùt cuûa ngöôøi ra leänh. Muïc ñích chính cuûa toâi baây giôø laø phaûi tìm hieåu caùi nhaân töø ñaâu coù vaø caùi quaû seõ veà ñaâu. Toâi ñaâm ra nghi ngôø loøng toát cuûa thaèng ñaøn em mình. Chöa chaéc noù ñaõ ñöa ñuû soá. Thoâi, noù ñaõ qua maët mình vuø vuø roài. Toâi xì neïc:

     - Toâi thaáy maáy anh laøm caùi gì, aên caùi gì thì cuõng neân noùi cho toâi bieát tröôùc chôù. Lôõ coù gì truïc traëc xaûy ra toâi coøn coù caùch choáng ñôõ. Maáy anh cöù aâm thaàm ñi ñeâm ñieäu naøy hoaøi thì coù ngaøy khoâng rieâng gì maáy anh maø caû toâi cuõng voâ tuø caû ñaùm.

     - Thì töø töø roài ñaïi uùy cuõng bieát maø.

     Moät tí tieàn coøm laøm loä phí. Moät tí tieàn coøm cho vôï saém chuùt aùo quaàn. Moät tí tieàn coøm mua söõa cho con. Vaø coøn nhieàu thöù nöõa phaûi chi... Laáy? Chaáp nhaän ñöa hai tay nhuùng chaøm? Hoûi, töùc laø traû lôøi! Nhöng, coù leõ toâi khoâng bao giôø caûm thaáy aân haän, keâu tieáng: than oâi. Vì toâi bieát mình ñang ôû caùi theá chaúng ñaëng ñöøng. Khoâng coøn choïn löïa. Khoâng laáy khoâng ñöôïc vaø trong töông lai bieát ñaâu chöøng khoâng laøm cuõng khoâng ñöôïc. Töôûng töôïng seõ laø moät haønh ñoäng aùc nhôn thaát ñöùc nhö theá naøo ñoù maø chính toâi ngay giaây phuùt ñang tieáp nhaän hoàng aân naøy cuõng coøn chöa bieát. Thoâi thì thôøi theá theá thôøi phaûi theá. Moät thuôû laøm "truøm" lieâm chính trong ñaát lieàn coi nhö toâi vöùt boû keå töø ñaây...

    

     (Ñeå hieåu roõ theâm moät thuôû laøm "truøm" lieâm chính trong ñaát lieàn , xin môøi ñoäc giaû tìm ñoïc baøi Traêng Maät Beán Soâng Caàu trong taùc phaåm MOÄT CHUYEÁN RA KHÔI vaø baøi Sôïi Daây Ñònh Meänh trong taùc phaåm MOÄT ÑÔØI ÑEÅ HOÏC, cuøng moät taùc giaû.)

   back to top

02. MOÄT LAÀN ÑI MOÄT LAÀN ÔÛ

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Khaùc vôùi Hoaøng Sa, Taây Sa ñoäc ñaïo chæ coù moãi moät con ñöôøng bieån, Phuù Quoác noái lieàn vôùi ñaát lieàn baèng hai ñöôøng: ñöôøng bieån vaø ñöôøng haøng khoâng. Coøn con ñöôøng thöù ba, ñöôøng xa loä, thì ai cuõng bieát khaû naêng Vieät Nam mình chöa laøm noåi ñöôøng ngaàm döôùi ñaùy bieån.

     Ñöôøng bieån ñi Phuù Quoác goàm ñuû hai loaïi taøu daân söï vaø quaân söï. Hoaït ñoäng daân söï giao cho ba haõng taøu ñoø Thuaän Lôïi, Taân Höng vaø Ñaïi Döông traùch nhieäm laøm caùi gaïch noái giöõa thò xaõ Raïch Giaù vaø beán ñoø An Thôùi. Töø An Thôùi leân Döông Ñoâng nhieàu taøu ñoø nhoû ñòa phöông cuõng ñaõ ñaêng kyù keå töø khi ñöôøng boä bò caét, caàu kieàu bò saäp. Taøu ñoø chæ chaïy ban ñeâm, "chieàu chieàu taøu ra cöûa bieån" eâm eâm nhö caâu noùi ñaàu moâi. Ñeâm naøo caên baûn cuõng coù moät chuyeán ñi vaø moät chuyeán veà. Ví duï Thuaän Lôïi chaïy ñi thì Taân Höng chaïy veà. Chieác Ñaïi Döông laø chieác sô-cua, phoøng khi moät trong hai chieác kia bò hö. Tuy nhieân, thænh thoaûng chieác Ñaïi Döông laïi phaûi chaïy theâm chuyeán thöù ba trong ngaøy, ñeå giaûi quyeát moät soá lôùn haøng hoùa bò öù ñoïng vaø luoân theå maáy ngöôøi haønh khaùch ñaõ lôõ chuyeán taøu ñeâm caàn ñi gaáp. Bôûi vaäy chieác Ñaïi Döông laø chieác chaïy khoâng ñònh kyø, khoâng giôø giaác gì heát. Veà quaân söï thì taøu haûi quaân PCF, LCM hoaëc ghe duyeân ñoaøn, ghe caên cöù cuõng coù nhöng thöôøng thöôøng chæ daønh rieâng cho quaân nhaân vaø gia ñình haûi quaân. Taøu haûi quaân hoaït ñoäng cuõng khoâng ñònh kyø, lòch trình ñi vaø veà luoân luoân thay ñoåi, tuøy yù thuoäc vaøo nhu caàu vaø söï saép xeáp cuûa Traïm tieáp lieân haûi quaân taïi Raïch Giaù.

     Ñöôøng haøng khoâng ñi Phuù Quoác cuõng goàm ñuû hai loaïi phi cô daân söï vaø quaân söï. Hoaït ñoäng daân söï cuûa Air Vieät Nam chæ giôùi haïn cho nhöõng ai coù phöông tieän tôùi ñöôïc Saøi Goøn hoaëc Caàn Thô. Ñoù laø nhöõng chuyeán bay noái lieàn phi tröôøng Taân Sôn Nhaát, phi tröôøng Caàn Thô vôùi phi tröôøng Döông Ñoâng. Veà quaân söï thì cessna, caribou, C 47 vaø tröïc thaêng ñöôïc pheùp ñaùp caû hai phi tröôøng, phi tröôøng daân söï ôû Döông Ñoâng vaø phi tröôøng quaân söï ôû An Thôùi.

     Ñeå ñôõ tieàn toån phí vaø khoûi maát coâng leân Saøi Goøn hoaëc phaûi xuoáng Caàn Thô, gia ñình toâi khoâng di chuyeån ra ngoaøi Phuù Quoác baèng ñöôøng haøng khoâng. Chæ caàn ra ngaõ ba Trung Löông ñoùn xe mieàn Taây ñi Raïch Giaù laø xong, vì nhaø toâi ôû Myõ Tho. Ñöôïc caùi naøy maát caùi kia, xuoâi ñöôøng ñi nhöng khoâng thuaän choã ngoài. Nhöõng choã troáng coøn laïi neáu coù ñöôïc thì phaûi laø nhöõng baêng sau cuøng khoâng ai theøm ñaët ñít. Ñaønh chòu. Cuõng laø gheá boïc neäm coù loø xo, nhöng nhöõng caùi nhuùn nhaûy ñoàng boä vôùi nhíp xe thöôøng dôû hoång baøn toïa, ñaåy ñaàu saép söûa ñuïng traàn. Ngöôøi lôùn khoù chòu, coøn con nít thì traùi laïi ñöôïc dòp vui ñuøa thoûa thích. Vôï toâi chæ sôï thaèng uùt vöøa môùi troøn nöûa tuoåi luùc naøo cuõng chöïc bay ñi, oâm chaëc caû hai tay. Trong khi ba ñöùa kia thænh thoaûng la:

     - Hoâ, hoâ... hoâ... roài cöôøi saëc suïa, khoâng veû gì sôï seät.

     - Ñeùo meï toå caùi luõ khæ naøy chôù, oâng noäi noù thieáu ñieàu muoán loän ruoät loän gan, vaäy maø noù giôõn cho ñöôïc.

     Ñoù laø lôøi maéng yeâu cuûa oâng noäi daønh cho ñaøn chaùu, trong ñoù coù caû thaèng chaùu ñích toân. Ñaây laø laàn ñaàu tieân ba toâi ñi theo gia ñình toâi "di taûn" veà ñôn vò môùi. Maáy laàn thuyeân chuyeån tröôùc oâng khoâng heà ñeå yù tôùi. Ñi vuøng 1, Vuøng 2 thì cuõng ôû ñaát lieàn maø thoâi. Caûnh nuùi röøng ñoái vôùi oâng ñaõ quaù quen thuoäc töø hoài oâng coøn treû, thôøi oâng theo ñuoåi ngheà caây. Ñaõ töøng laïc röøng, soáng vôùi Moïi treân cao nguyeân Di Linh, Ñaéc Laéc thì chaúng traùch chuyeän nuùi röøng, phong caûnh nuùi röøng ñoái vôùi oâng coi nhö khoâng ñaùng keå. Chæ coù ñaûo vaø ñôøi soáng ôû ñaûo môùi haáp daãn ñöôïc oâng. Phuù Quoác, nôi oâng mong moûi ñi thaêm vôùi taát caû nhieät tình. Ñoù laø laàn ñaàu tieân vaø khoâng ngôø cuõng laø laàn cuoái cuøng oâng ñaõ ñöôïc ñaët chaân leân ñaûo.

     Laàn ñaàu tieân qua baéc Myõ Thuaän maø khoâng queïo xuoáng Vónh Long. Ñi voøng leân Sa Ñeùc. Vuøng naøo chöa ñi qua, töï nhieân phong caûnh thaáy laï laï vaø khoâng khí hình nhö cuõng coù muøi khaùc khaùc. Maëc duø ôû vuøng naøy cuõng ruoäng vöôøn, döøa chuoái nhö khaép moïi nôi ôû mieàn Nam. Roài ñeán baéc Vaøm Coáng. Baéc Vaøm Coáng ngaén hôn baéc Caàn Thô vì chieàu ngang cuûa soâng Haäu Giang ôû ñoaïn naøy toùp laïi. Soá löôïng xe cuõng ít hôn, nhöng ñoaøn xe keït baéc coù phaàn daøi hôn. Vì khoâng ñuû baéc ñeå chaïy? Cuõng caùc gian haøng aên uoáng, baùnh traùi taáp naäp hai beân veä ñöôøng. Nhöõng lôøi rao môøi moïc khaùch haøng lanh laõnh beân hoâng xe. Qua ñöôïc baéc thì khoâng maáy choác ñeán ñoaïn ñöôøng nhieàu oå gaø chaïy doïc theo kinh Caùi Saén töø ngaõ ba Long Xuyeân veà Raïch Soûi. Ñaùm nhoû ñaõ khoâng coøn... hoâ hoâ hoâ... nöõa maø chuyeån sang nguû gaø nguû gaät vì meät moûi, nhaøm chaùn. Töôûng laø xa ai deø hoùa ra gaàn, gaàn hôn ñöôøng veà Soùc Traêng, Baïc Lieâu, Chöông Thieän, Caø Mau...

     Vì öôùc löôïng sai maø tuïi toâi phaûi ñeán thò xaõ Raïch Giaù vaøo khoaûng moät hai giôø tröa. Maëc duø coù gioù töø vònh Thaùi Lan thoåi vaøo, nhöng luùc naøo moà hoâi trong ngöôøi cuõng töôm ra nöôøm nöôïp. Noùng. Nhaát laø luùc taát caû doàn vaøo chieác xe lam ñi veà Traïm tieáp lieân Haûi quaân. Tröôùc tìm choã nghó chaân, sau ñôïi taøu laø caùi chaéc. Chæ mong nhaèm ngay chuyeán ñeå khoûi ôû qua ñeâm.

     Toâi trình söï vuï leänh leân oâng thöôïng só tröïc cho phaûi pheùp vì toâi ñang maëc ñoà civil. Chaúng bieát vì chöùc vuï tröôûng phoøng Nhì hay vì hoaøn caûnh gia ñình ñang lu bu boàng beá cuûa toâi maø oâng thöôïng só phaûn öùng ngay:

     - Trôøi ôi, ñaïi uùy di chuyeån caû gia ñình maø sao ñaïi uùy khoâng ñaùnh coâng ñieän hay thö töø cho tuïi toâi hay. Keït quaù, hình nhö böõa nay khoâng coù taøu mình veà Phuù Quoác. Thoâi baây giôø ñaïi uùy nghæ taïm ôû ñaây ñi, ñeå toâi cho ngöôøi lieân laïc vôùi trung uùy tröôûng traïm. Coù theå oång seõ saép xeáp kòp cho gia ñình ñaïi uùy ñi taøu ñoø daân söï ngay chieàu hoâm nay.

     Toâi khoâng ngôø ñaùm nhaân vieân haûi quaân cuûa mình ôû ñaây soát saéng, ñoái ñaõi töû teá nhö vaäy. Hình nhö ñaùm naøy coù veû khieáp sôï uy danh cuûa tröôûng phoøng Nhì? Coù leõ aûnh höôûng cuûa ñaïi uùy Xe, cöïu tröôûng phoøng Nhì, coøn soùt laïi chôù toâi coù laøm chuyeän aát giaùp gì ñaâu. Toâi töï hoûi chaúng leõ ñaùm cung caáp phöông tieän di chuyeån naøy cuõng coù chaám muùt chuùt chuùt? Roài töï gaït ngang, oái, ñeå yù laøm chi nhöõng chuyeän laët vaët ñoù cho theâm meät oùc! Toâi thaønh thaät giaûi thích tröôøng hôïp cuûa mình:

     - Toâi môùi ñoåi veà Vuøng chöa ñöôïc thaùng, chöa bieát heát caùc ñôn vò tröïc thuoäc Vuøng ñang naèm ôû ñaâu. Hoài môùi ra nhieäm chöùc vì chæ coù moät mình moät thaân neân toâi ñi baèng maùy bay, baây giôø di chuyeån nguyeân gia ñình neân phaûi ñi ñöôøng boä. Vaø môùi ñi ñöôøng boä laàn ñaàu neân toâi chöa coù kinh nghieäm.

     Roài toâi hoûi luoân:

     - Sao, ôû ñaây coù deã soáng khoâng anh?

     - Daï ñöôïc laém ñaïi uùy. Nhaø cuûa toâi cuõng gaàn ñaây, ôû phía ngoaøi vaøm kia, thaønh thöû ñi tôùi ñi lui cuõng tieän. Vôï toâi thì coù caùi saïp vaûi ôû ngoaøi chôï, ñoàng voâ ñoàng ra cuõng taïm ñuû soáng chôù löông höôùng cuûa toâi thì nhaèm nhoø gì, khoâng ñuû cho toâi uoáng röôïu.

     - Anh laøm ôû ñaây bao laâu roài?

     - Hôn ba naêm roài ñaïi uùy!

     - Hôn ba naêm? Höø, trong Haûi quaân maø anh ôû nguyeân moät choã hôn ba naêm lieàn thì keå ra taøi ngoaïi giao cuûa anh cuõng khaù...

     Khoâng nhöõng khaù maø coøn hay nöõa! Neáu khoâng khaù khoâng hay thì laøm sao caû gia ñình toâi ngay trong ñeâm ñoù ñi taøu ñoø veà Phuù Quoác maø khoûi xuaát tieàn tuùi moät caéc baïc ñeå mua veù ñoø? Ñaõ vaäy coøn ñöôïc naèm treân loàng cu caïnh choã taøi coâng laùi taøu. Coù chieáu boâng, coù nöôùc traø, coù baùnh ngoït. ÔÛ taàng döôùi thì oâi thoâi khoâng khaùc gì caûnh daét nhau chaïy loaïn, ngheït cöùng nhö xeáp caù moøi. Tìm ñöôïc choã naèm thaúng caúng cuõng khoâng phaûi deã. Nhieàu ngöôøi phaûi nguû ngoài qua ñeâm. Muøi haøng hoùa, heo gaø, caù ñoàng xoâng leân noàng naëc. Ba toâi, oâng giaø nhaø queâ ñi ñaâu cuõng thöôøng hay maëc boä ñoà baø ba traéng, ñaàu ñoäi noùn coái traéng, chön mang deùp nhaät, baáy giôø môùi thöïc söï thaáy uy quyeàn cuûa con trai mình. Moät ngöôøi laøm quan caû... nhaø ñöôïc nhôø. (Maõi sau naøy toâi môùi coù dòp quen bieát, nhaäu nheït vôùi maáy oâng chuû taøu ñoø. OÂng Laâm Myõ Seân, chaúng bieát coù hoï haøng gì vôùi thi só Ñoâng Hoà Laâm Taán Phaùc ôû Haø Tieân hay khoâng, laøm chuû haõng taøu Taân Höng. Coù vaên phoøng ôû phoá Phoù Cô Ñieàu, beán baïch Ñaèng ôû Raïch Giaù vaø beán Leâ Quang Lieâm ôû Saøi Goøn. OÂng Leâ Vaên Khaâm, chuû haõng taøu Thuaän Lôïi. Chæ coù vaên phoøng taïi Raïch Giaù, cuõng phoá Phoù Cô Ñieàu. Hai oâng naøy cho pheùp toâi vaø gia ñình suoát ñôøi ñi taøu khoûi toán tieàn, baèng caùch vieát ôû maët sau taám card-visit: Ngöôøi caàm giaáy naøy ñöôïc ñi taøu mieãn phí. Roài cuõng coù dòp laøm thaân vôùi nhöõng oâng chuû taøu caù, chuû taøu vaän taõi ñöôøng thuûy. OÂng Nguyeãn Vaên Ba chuû haõng Nam Haûi Ngö Nghieäp Coâng Ty, coù vaên phoøng trung öông ôû ñöôøng Nguyeãn Coâng Tröù, Saøi Goøn. OÂng Traàn Vaên Cöng, chuû haõng Minh Haø, moät coâng ty vaän taõi thuûy boä. Vaên phoøng chính ñaët ôû laàu 2 thöông xaù TAX, ñaïi loä Nguyeãn Hueä, Saøi Goøn. Vaø nhieàu ngöôøi nöõa, coù tieáng taêm trong ngaønh thöông nghieäp ôû Raïch Giaù, maø khoâng laøm sao nhôù heát).

     Taøu ñoø laø moät chieác ghe lôùn, ghe chaøi. Vaäy maø cuõng bieát suùp-leâ nhö taøu saét. Suùp-leâ moät coøn trong coøn ñôïi, suùp-leâ hai coøn ñôïi coøn troâng, suùp-leâ ba taøu ra bieån Baéc, hai tay naém chaët song saét con maét lôø ñôø ..., traät laác, taøu ra bieån Taây ñi vaøo vònh Thaùi Lan. Khoâng rieâng gì taøu Haûi quaân, taøu gì ra khôi bao giôø cuõng buoàn buoàn. Khoâng ai thoaùt ñöôïc noãi vöông vaán, vöôùng vít beán bôø. Trôøi chieàu vaøng treân maët nöôùc. Gioù bieån maën daäp vaøo ngöôøi. Laâng laâng hoàn daâng cao theo trieàn soùng, thöû hoûi ai maø chaúng ngaäm nguøi, baâng khuaâng trong caûnh taùch beán ra ñi. Laïch nöôùc saâu chaûy ra vònh cuûa doøng Kieân Giang ñaõ thuoäc loøng nhö chæ baøn tay vaäy maø baùc taøi coâng töøng chaäp töøng chaäp ñöa taøu röôùn leân caïn, tröôøn qua nhöõng baõi caùt ngaàm. Ngaäp ngöøng nhö nhöõng tieáng naác coøn soùt laïi tröôùc khi döùt khoaùc chia tay.

     Roài thò xaõ Raïch Giaù xa daàn xa daàn trong nuoái tieác. Nhöõng chieác thuyeàn con gaén maùy ñuoâi toâm chaïy baïch baïch hai beân taøu trong giôø tieãn ngöôøi ñi ñaõ khoâng coøn thaáy nöõa. Nöôùc bieån trong xanh vaø nhöõng löôïn soùng lôùn baét ñaàu phaû vaøo maïn taøu. Tieáng maùy taøu, maùy daàu caën, noå ñeàu ñeàu traàm buoàn ru nguû.

     Luùc baét ñöôïc hoøn Tre, thöôøng goïi laø hoøn Tre Cöûa ñeå phaân bieät vôùi hoøn Tre ôû mieät Haø Tieân, thì maøn ñeâm ñaõ xuoáng haún vaø traêng ñaõ leân cao. Khaép bieån bao la moät maøu vaøng nhaït mô hoà, laáp laùnh aùnh laân tinh cuûa nhöõng löôïn soùng baïc ñaàu. Ñeøn ñieän töø xoùm nhaø daân treân hoøn caét nhöõng veät saùng daøi nhaáp nhoâ treân maët bieån. Vaéng laëng. Haønh khaùch phaàn lôùn ñaõ chìm vaøo giaác nguû duø taïm bôï nhöng khoâng keùm phaàn say söa. Chæ coøn laïi nhöõng ngöôøi môùi quaù giang taøu ñoø laàn ñaàu hay nhöõng ngöôøi luoân luoân naëng tình, beàn loøng vôùi gioù traêng.

     - Chöøng naøo mình môùi baét ñöôïc hoøn Ngheä?

     - Chaéc cuõng moät hai giôø khuya, ñaïi uùy. Ñaïi uùy ñi nguû ñi cho khoûe.

     Baùc taøi coâng khuyeân toâi nhö vaäy vaø toâi ñaõ nghe lôøi ñaët löng leân chieáu...

     Taøu ñoø caëp caàu An Thôùi trong luùc trôøi vaãn coøn veà ñeâm. Moät ñeâm suoân seû, khoâng laïc ñöôøng, khoâng troâi giaït nhö baø con thöôøng bò. Nghe ñaâu coù laàn taøu Taân Höng suyùt chuùt nöõa taáp voâ quaàn ñaûo Baø Luïa ôû ngoaøi khôi Kieân Löông. Gioâng baõo hay taøi coâng nguû guïc? Khoâng gioâng baõo cuõng khoâng nguû guïc maø laø loït vaøo tam giaùc thaàn, vì chính ngöôøi laùi taøu ñeâm ñoù cuõng khoâng bieát taïi sao mình ñi laïc! Giôø naøy thì vaïn vaät vaãn coøn im lìm, chìm ñaém trong söông. Chæ ñoå haønh khaùch thoâi, haøng hoùa phaûi chôø ñeán saùng. OÂ kìa, cuõng coù moät vaøi ngöôøi chòu khoù thöùc daäy sôùm, xuoáng taän beán ñoø ñeå ñoùn thaân nhaân! Moät boùng ñeøn ñieän duy nhaát coù chuïp che möa naéng giöõ nhieäm vuï soi saùng caàu taøu.

     Toâi göûi laïi haønh lyù cuûa mình cho baùc taøi coâng. Ñôïi saùng ngaøy cho thaèng em xuoáng laáy. Chæ maáy vali aùo quaàn vaø moät bòt thöùc aên khoâ thì khoâng sôï ai aên caép. Toâi daãn vôï con vaø ba toâi voøng theo baõi bieån, ñi ñöôøng taét veà nhaø. AÙnh traêng vaøng nhaït vaãn coøn doõi boùng ngöôøi ñi. Khoâng maáy gì neân thô nöõa vì ai naáy ñeàu meät moûi, raõ rôøi. Nhaát laø khi ñi ngang qua khu phôi caù vuïn ñeå laøm phaân, muøi hoâi thuùi xoâng leân ngaäp muõi. Phaûi vaïch hai laàn keõm gai ñeå chun vaøo khu gia ñình só quan, lôùp haøng raøo duy nhaát ngaên caùch khu quaân söï vôùi daân chuùng. Anh lính gaùc coång boä tö leänh coù leõ ñaõ thaáy chuùng toâi roõ raøng töø ñieám canh nhöng vaãn ñeå chuùng toâi töï nhieân haønh ñoäng. Con ñöôøng moøn naøy chaéc chaén haén ñaõ nhieàu laàn ñi qua vaø coù theå haén nghó raèng ñaát Phuù Quoác naøy khoâng heà coù ñaëc coâng coäng saûn. Ngöôøi lôùn khoøm löng trong khi maáy ñöùa nhoùc ñi xoång.

     Qua moät baõi caùt nhoû coù caùi gieáng nöôùc boû hoang thì tôùi nhaø. Vôï toâi coù veû haøi loøng vôùi khung caûnh beân ngoaøi cuûa caên nhaø ñaàu caên. Vaøo nhaø, taát caû ñeå nguyeân ñoà maëc leân giöôøng, divan tieáp tuïc nguû.

     Ngöôøi thöùc daäy sôùm nhaát laø ba toâi, cuõng gaàn ñöùng boùng. OÅng lui cui ñi naáu nöôùc pha traø ngoài uoáng moät mình. Toâi hôi ngaïc nhieân vì caû ñôøi oâng chöa heà xaøi qua beáp ñieän. Ñaëc bieät ôû choã ñaây laø beáp ñieän pheá thaûi cuûa taøu PCF do thieáu uùy Ñaïo, thaèng con khoùa ñaøn em cuûa toâi, mang taëng. Truïi luõi khoâng coù hoäp ñöïng beân ngoaøi. Boán ngoe daøi chaùy moät coøn ba, vaãn coøn xaøi ñöôïc. Yeân phaän naèm treân maáy mieáng gaïch loác baèng xi maêng. Chæ caàn noái daây vaøo choát caém, roài caém vaøo loã caém ñieän... chuøa gaén treân töôøng. Nhöng, toâi cöù nghó oâng giaø gan thieät.

     Ñeå luõ nhoû ôû nhaø chôi vôùi oâng noäi, hai vôï choàng toâi böôùc ra chôï. Noùi laø chôï cho coù veû thoâi, thöïc ra chæ vaøi ba tieäm taïp hoùa, tieäm may, quaùn aên, quaùn nhaäu, phoøng chôi bida, phoøng maïch cuûa y só trung uùy Leâ Huy Thuïy... naèm doïc theo con ñöôøng ñaát chính. Saùng sôùm môùi coù thòt heo, caù ñoàng, caù bieån, rau caûi töôi baøy baùn hai beân leà ñöôøng. Muïc ñích laø ñeå vôï toâi ñi moät voøng cho bieát, chôù mua saém gì thì chôø laàn sau. AÁy vaäy maø roát cuoäc hai ñöùa cuõng gheù voâ tieäm gaïo oâm veà moät bao nhoû.

     Qua ngaøy hoâm sau, khi toâi söûa soaïn ñi laøm thì toâi phaùc giaùc ra laø ba toâi ñaõ bò maát tích töø saùng sôùm. Bình traø thöôøng khi raát noùng baây giôø nguoäi ngaét. Toâi hoûi vôï toâi:

     - Em coù bieát ba ñi ñaâu hoân?

     Vôï toâi phaân traàn:

     - Em daäy tröôùc anh chæ coù moät chuùt xíu thì laøm sao em bieát ñöôïc. Chaéc ba bieát tuïi mình hay naèm nöôùng neân oång ñi ra phoá aên saùng cho tieän. Hoång chöøng oång ñang aên huû tieáu Myõ Tho!

     - Choã naøy coù chuùt beûo, oång ñi aên huû tieáu gì maø laâu döõ vaäy? Caùi oâng naøy ñi ñaâu vaäy caø? Coù sôï ba laïc ñöôøng hoân?

     - Laïc caùi gì maø laïc, anh sao kheùo lo...

     Kheùo lo nhö vaäy maø coøn khoâng kòp, vì quaù möôøi hai giôø tröa toâi veà nhaø aên côm cuõng khoâng thaáy boùng daùng oâng giaø ñaâu heát. Ñi tìm oång ôû ñaâu? Leân nuùi? Xuoáng bieån? Ñi baùo caûnh saùt? Voâ lyù! Maø khaép ñaûo khoâng coù moät ngöôøi quen thì hoûi thaêm ai?

     - Hoài saùng giôø em coù ra chôï tìm ba hoân?

     Hoûi xong môùi bieát mình sô yù, vì caâu traû lôøi cuûa vôï toâi y chang nhö toâi döï ñoaùn:

     - Em lu bu vôùi boán ñöùa nhoû ôû nhaø.

     Roài vôï toâi cöôøi, traán an toâi:

     - Ba khoâng coù söùc ñeå ñi khaép heát caùi ñaûo naøy ñaâu maø anh lo, moät chuùt nöõa oång seõ veà. Vaû laïi boán beà bieån caû oång hoång coù bay ñi ñaâu ñöôïc maø!

     Ñeán chieàu ñi laøm veà toâi cuõng khoâng thaáy boùng daùng ba toâi. Luùc naøy toâi môùi bieát sôï. Trong ñaàu toâi naõy ra nhieàu caâu hoûi vaø duy nhaát chæ coù moät caâu traû lôøi: vaùi traùi cho ba toâi ñöôïc bình an. Toâi noùi baâng quô moät mình:

     - Ñi gì maø ñi caû ngaøy vaäy caø!

     Vôï toâi im laëng doïn côm. Thaèng con trai lôùn voã voã tay leân ñuøi toâi, hoûi:

     - Ba, chöøng naøo oâng noäi veà? OÂng noäi ñi mua keïo haû ba?

     - ÖØa, chuùt xíu nöõa oâng noäi veà.

     Roài boãng döng:

     - Noäi veà, noäi veà...

     Quaû nhieân oång veà thaät. Môû cöûa tröôùc ñi thaúng ra sau beáp. Cuõng boä ñoà baø ba traéng, noùn coái traéng vaø ñoâi deùp nhaät. Toâi nöûa möøng nöûa giaän:

     - Ba ñi xöù naøo töø saùng ñeán giôø maø ba khoâng chòu noùi cho vôï con hay, laøm ôû nhaø lo quaù trôøi.

     OÂng ñaùp goïn loûn:

     - Tao cöù nhaém höôùng maët trôøi moïc maø ñi.

     - Roài ba ñi tôùi ñaâu?

     OÂng cöôøi heà heà:

     - Nghe ñoàng baøo ôû ñoù hoï keâu laø muõi oâng Ñoäi.

     - Ba ñi qua thuûy xöôûng, ba ñi qua saân bay, ba ñi qua moät baõi bieån daøi thieät daøi... Ba ñi quaù xa roài...

     OÂng gaät ñaàu, vui veû noùi:

     - ÖØa, thì ñi cho tôùi chöøng naøo tao ñi heát ñöôïc thì thoâi.

     Roài oâng baét sang ñeà taøi khaùc:

     - ÔÛ ngoaøi ñoù coù nhieàu con ñæa bieån, con ñoàn ñoät, con maø ngöôøi Taøu thöôøng goïi laø con haûi saâm. Vì coù vò thuoác neân baùn maéc laém. Ai ngôø noù ñen thui thuøi luøi nhö con ñæa traâu thieät böï thaáy maø baét gheâ. Coù vaøi ngöôøi ñi baét doïc theo baõi. Nhöng ngheà chính cuûa daân ôû ñoù laø ngheà haàm than. Hoï ñaáp loø chi chít trong röøng, lôùn coù nhoû coù. Caùi thì vaøi chuïc kyù caùi thì vaøi chuïc taï. Cuûi röøng thì saün ñoù maïnh ai naáy ñoán, soáng deã daøng nhö trôøi sanh trôøi nuoâi. Hoï coù daãn tao ñi thaêm suoái Tieân nöõa. Hoï noùi raèng hoài xöa vua Nguyeãn Gia Long, treân ñöôøng laùnh naïn Taây Sôn ñaõ taáp voâ caùi ñaûo Phuù Quoác naøy vaø nhôø caùi maïch nöôùc ngoït ñoù maø caû ñaùm vua quan, quaàn thaàn môùi khoâng cheát khaùt.

     Toâi chaúng quan taâm ñeán chuyeän lòch söû, huyeàn thoaïi maø toâi ñeå yù ñeán chuyeän khaùc:

     - Ba coi chöøng coù tuïi Vieät Coäng traø troän trong ñoù. Nguy hieåm laém, toát hôn heát ba ñöøng coù tin ai vaø ñöøng ñi xa nhö vaäy nöõa!

     - Tao chæ thaáy toaøn laø daân laøm aên löông thieän. Hoï môøi tao ôû laïi aên côm tröa, aên caù bieån nöôùng trui daàm nöôùc maém toûi ôùt. Ngon laém!

     Vôï toâi xen vaøo:

     - Ba laøm tuïi con lo quaù chöøng. Ruûi coù beà gì khoâng bieát aên noùi laøm sao vôùi anh chò em, baø con loái xoùm ôû nhaø. Daân ôû ñaûo khoâng gioáng nhö daân ôû trong ñaát lieàn ñaâu!

     Toâi tieáp:

     - Ba muoán ñi chôi ñaây ñoù thì ñeå con noùi maáy thaèng em trong phoøng xaùch xe honda chôû ba ñi cho chaéc aên.

     - OÁi, tao giaø caû roài ñaâu ai baét bôù laøm gì cho maéc coâng toán côm, toán gaïo...

     Ñaõ noùi nhö vaäy maø qua böõa sau ba toâi cuõng ñi suoát caû ngaøy. Coù kinh nghieäm böõa tröôùc neân toâi khoâng lo maáy. Vaû laïi toâi ñinh ninh caùi xöù naøy quaù nhoû, nhoû hôn nhieàu so vôùi nhöõng nôi mang tieáng ñi naêm phuùt trôû veà choán cuõ . Nhöng thöïc söï toâi ñaõ sai laàm veà caùi xöù quaù nhoû naøy, Phuù Quoác coi vaäy maø cuõng coù nhieàu choã ñaùng vieáng thaêm. Khoâng phaûi ñoäc nhöùt chæ coù moät con ñöôøng chaïy töø coång thuûy xöôûng An Thôùi voøng xuoáng chôï, chaïy ra daõy nhaø thuøng nhö lôøi trung uùy Sôn, ngöôøi só quan phuï taù cuûa toâi, cho bieát tröôùc ñaây. Khaùc vôùi ngaøy hoâm qua, böõa nay ba toâi xuaát haønh höôùng Taây, cöù theo höôùng maët trôøi laën maø ñi. OÅng cho bieát:

     - Khoâng ngôø ôû ñaây ngöôøi ta laïi suøng ñaïo quaù xaù. Daân chuùng khoâng bao nhieâu maø cuõng coù xoùm Ñaïo, xoùm Chuøa. ÔÛ xoùm Ñaïo coù moät nhaø thôø raát lôùn, neàn xi maêng vaùch vaùn sôn traéng. OÂng cha xöù cuõng hieàn töø, leã ñoä. Bieát mình laø ngöôøi ngoaïi ñaïo maø oâng cuõng tieáp ñaõi ñaøng hoaøng. Beân caïnh nhaø thôø coù moät tröôøng trung hoïc nöõa, tröôøng Thaùnh Pheâ-roâ. Hoï noùi coù thaày doøng daïy heát chöông trình trung hoïc ñeä nhaát caáp... Ñi laàn ra xoùm Chuøa, hoûi thaêm ngöôøi trong xoùm môùi bieát ôû ñaây coù hai chuøa: chuøa Cao Ñaøi vaø chuøa Phaät naèm tuoát ngoaøi baõi Xeùp.

     Ñaïo goác bôûi loøng thaønh tính hieäp
     Loøng nöông nhang khoùi tieáp truyeàn ra
     Muøi höông lu ngoïc bay xa
     Kính thaønh caàu nguyeän tieân gia chöùng loøng...

     Ñoù, hoï ñoïc kinh Töù Thôøi cuõng nhö trong mình. Cuõng Nam Moâ Cao Ñaøi Tieân OÂng Ñaïi Boà Taùt Ma Ha Taùt. Coøn thaày chuøa, baø vaõi ôû chuøa Phaät thì cuõng nhö trong ñaát lieàn thoâi, cuõng aên chay nieäm Phaät. Ban ñaàu tao töôûng hoï laø ngöôøi Mieân, nhöng khoâng phaûi, hoï noùi tieáng Vieät Nam raønh nhö mình.

     Toâi hôi ngaïc nhieân vaø môû roäng taàm maét ñoâi chuùt vì lôøi noùi cuûa oâng giaø. Ñöøng töôûng Phuù Quoác chæ laø moät caên cöù quaân söï, moät ñôn vò ñoàn truù Haûi quaân. Phuù Quoác coù daân chuùng, coù binh só, coù toân giaùo, coù chính trò, vaø hieån nhieân coù Vieät Coäng coù chieán tranh. Toâi hoûi:

     - Roài ba ñi ñaâu nöõa cho heát ngaøy?

     - Sau ñoù tao gheù qua tröôøng tieåu hoïc Mai Chí, tröôøng con nít do Haûi quaân cuûa baây thaønh laäp, daïy doã. Roài tao trôû xuoáng chôï vaø voøng ra maáy haõng nöôùc maém. Haõng Phong Höng, Hoàng Lan, Hoàng Thaém... coù deø ñaâu laïi naèm ôû ñaây. Nöôùc maém cuûa hoï coù baøy baùn ôû chôï Myõ Tho. Nöôùc maém Phuù Quoác, nöôùc maém Phan Thieát laøm baèng caù côm phaûi ngon hôn nöôùc maém caù choát, caù uùc, caù luø ñuø, caù meà gaø cuûa baùc saùu Ñeït, baùc chín Haõng (nöôùc maém) cuûa maày ôû Chôï Gaïo. Khoâ caù thieàu, caù ñöôøng, caù ñuoái, caù hoá choã naøo cuõng coù. Giaù reû maït so vôùi trong mình. Roài tao ñi tuoát ra ngoaøi muõi Hanh môùi gaëp anh saùu Beàn, chuû haõng nöôùc maém Thanh Bình. Tao vôùi aûnh laøm lai rai. Ñaùm con cuûa aûnh hoïc gioûi laém nghen, ñöùa ñi Taây ñöa ñi Taøu, khoâng ñöùa naøo ôû nhaø heát...

     - Roài ba khoe ñaùm con cuûa ba ñöùa ñi Myõ ñöùa ñi Nhaät?

     - Thì ñaïi khaùi tao noùi maày ñoåi ra ñaây laøm tröôûng phoøng An Ninh.

     - Trôøi ñaát, boä ba heát chuyeän noùi hay sao maø ba vaïch löng cho ngöôøi ta xem theïo. Laøm ngheà bí maät maø ba ñem mí mí baät ra heát thì cheát con roài. Nguy hieåm quaù!

     - Thì mình coù sao noùi vaäy. AÛnh nhaén tao noùi vôùi maày coù dòp naøo ra nhaø aûnh chôi. Tao thaáy aûnh aên ôû hieàn laønh nhôn ñöùc.

     Khoâng rieâng gì ôû ñaây maø baát cöù ôû moät mieàn duyeân haûi hay moät hoøn ñaûo naøo, daân ñaùnh caù nhaát laø chuû nhaø thuøng, chuû haõng nöôùc maém, ñeàu phaûi neå maët tröôûng phoøng Nhì, tröôûng ban 2. Taïi vì tröôùc sau gì cuõng coù ngaøy ghe ñaùnh caù cuûa mình thong dong daïo chôi trong vuøng caám ñaùnh caù. Coù theå noùi ñoâi luùc vì caàn phaûi chaïy theo baày caù maø bò loït voøng vaây, nhöng thöôøng thöôøng laø nhaûy voâ troøng ñaùnh ñaïi moät meû, may nhôø ruûi chòu. Caù bieån coi vaäy chôù cuõng khoân laém, bieát aån nuùp trong nhöõng vuøng ít ai thaû löôùi, keùo caøo. Cho neân moät laàn ñaùnh caù trong vuøng caám, vuøng taùc xaï töï do, ñöôïc coi nhö laø moät laàn truùng soá. Nhöng ñi ñeâm coù ngaøy gaëp ma, coù ngaøy ghe chôû ñaày caù cuûa mình khoâng chaïy ñöôïc veà beán maø laïi bò daãn ñoä veà phoøng Nhì, ban 2. Quen bieát vôùi tröôûng phoøng Nhì, tröôûng ban 2 baây giôø môùi thaáy coù lôïi laø ôû ñieåm ñoù. Ghe thaû sôùm ngaøy naøo hay ngaøy naáy, keït moät thaùng caëp caàu, naèm uï thì cuõng daùm saït nghieäp laém chôù chaúng phaûi chôi. Thuû tuïc khaùm xeùt, ñieàu tra thì gia giaûm, co daõn nhö sôïi daây thung. Thöa kieän ai?

     - Con chöa ra muõi Hanh, chöa xuoáng baõi Xeùp. Nhöng hai choã naøy nghe noùi chæ ñeïp luùc veà ñeâm maø thoâi. Traêng thanh gioù maùt vaø laäp loøe ñeøn ñoùm cuûa nhöõng chieác thuyeàn con vôùt möïc ngoaøi khôi, troài leân huïp xuoáng chôùp taét nhö ñaøn ñom ñoùm. Ba ñi ban ngaøy ban maët thì coù gì laø höùng thuù...

     Coù leõ neáu baét ba toâi naèm nhaø oång seõ sanh beänh vì chön oång laø chön ñi, maëc duø ñi boä. Cho neân saùng ngaøy thöù ba, oång cuõng ñi töø saùng ñeán chieàu. Heát höôùng ñoâng sang höôùng taây, heát maët trôøi moïc ñeán maët trôøi laën, vaø baây giôø phaûi theo sao Baéc Ñaåu ñi veà höôùng baéc vì höôùng nam khoâng coøn ñöôøng ñi, giaùp ranh vôùi bieån. Tuy nhieân böõa nay oâng veà nhaø sôùm hôn moïi khi. Chieàu veà böôùc voâ cöûa, toâi gaëp oâng ñang ngoài baøn uoáng nöôùc traø troø chuyeän vôùi maáy ñöùa chaùu noäi. Toâi hoûi ngay:

     - Böõa nay ba ñi ñaâu chôi?

     - Tao ñi thaêm traïi tuø, caàu Saáu.

     Toâi ngoài vaøo gheá:

     - Meøn ôi, xa quaù chöøng maø ba ñi leân treån laøm chi cho meät caùi thaân. Treân ñoù ñaâu coù gì vui. Choã nhoát tuïi cay sì-ke ma-tuùy, choã ñoùng quaân cuûa lieân ñoaøn ñòa phöông quaân maø. Vuøng ñoù laø vuøng maát an ninh. Tin töùc tình baùo cho bieát du kích coäng saûn ñaõ nhieàu laàn xuaát hieän doïc theo loä ñi veà Haøm Ninh, Döông Tô. Con vöøa môùi chaám ñieåm treân baûn ñoà... Laïi haûi saâm, con nghe noùi daân ôû Haøm Ninh, Döông Tô chuyeân veà ngheà saûn xuaát haûi saâm. Haûi saâm nhieàu quaù neân ngöôøi ta khoâng coøn ñi baét töøng con nhö ba thaáy ngoaøi baõi muõi oâng Ñoäi, maø phaûi duøng ghe caøo. Ñi caøo haûi saâm nhö ñi caøo toâm caøo caù vaäy. Daân ôû vuøng Haø Tieân, Kieân Löông, Hoøng Ngang nhieàu ngöôøi cuõng ra tôùi ñoù laøm aên. Nghe ñoàn laø sau khi baét hoï coøn phaûi ngaâm voâi, öôùp ñu ñuû cho noù nhaû nhôùt saïch ruoät, roài môùi ñem phôi khoâ. Coâng lao cöïc khoå döõ laém môùi baùn ñöôïc. Haûi saâm, haûi yeán, baøo ngö..., caùi chuyeän aên cuûa maáy ngöôøi giaøu sao maø caàu kyø.

     - Tao chæ ñi chôi cho bieát, trong ñôøi chæ coù moät laàn. Nhöng ñöôïc nöõa ñöôøng moûi chön quaù tao loäi trôû veà. May maø gaëp ñöôïc chuù em con chò Baûy tieäm, queâ ôû Myõ Tho, cho quaù giang xe honda neân leï.

     - Sao, ba noùi coù ngöôøi ôû Myõ Tho ra ñaây laäp nghieäp?

     - Thì chò Baûy baùn tieäm haøng xeùn, baùn gaïo cuûi nöôùc maém daàu löûa... naøo ñoù tao ñaâu coù bieát. Chuù em ñoù nghæ heø veà ñaây chôi. Maø chuù khoâng coù chôû veà nhaø lieàn ñaâu, chuù chôû tao ñi xuoáng baõi Khem roài chôû voøng leân nuùi Ñaát Ñoû, Ñaát Ñen gì nöõa, choã coù ñöôøng xe hôi ñi veà quaän Döông Ñoâng.

     Toâi chöa ñi Döông Ñoâng laàn naøo nhöng ñaõ nghe nhieàu huyeàn thoaïi veà nhöõng caønh hoa phong lan ñen, veà nhöõng vöôøn tieâu xanh, veà moät doøng soâng thaép saùng bôûi nhöõng ñeøn maêng xoâng trong muøa ñaùnh caù baïc maù, vaø veà gioáng choù saên cöùu chuû giuùp ngöôøi coù hai xoaùy treân baû vai chaïy daøi ra sau ñuoâi. Toâi noùi:

     - Ñöôøng ñi Döông Ñoâng xa caû chuïc caây soá ñaõ bò giaùn ñoaïn töø laâu roài. Khoâng coøn ai söû duïng, chæ ñeå ñöa quaân ñi haønh quaân thoâi. AØ, nghe ñoàn baõi Khem ñeïp laém phaûi hoân ba?

     - Thì nöôùc trong caùt traéng, coù nhaø thuûy taï caát tuoát ra xa. Hình nhö môùi ñöôïc ai tu boå söûa sang, maùi tranh chöa saåm maøu vaø truï cöø nhieàu caùi coøn töôi. Loái ñi treân caàu coøn loùt theâm vó saét cho khoûi trôn trôït. Nhöng, ôû ngoaøi ñoù vaéng que haø, choã ñeå cho hoïc sinh ôû Saøi Goøn ra ñaây nghæ maùt maø, chuù em con chò Baûy tieäm noùi vôùi tao nhö vaäy.

     Coù leõ con ngöôøi ta luùc veà giaø thì thích tìm ñeán vôùi thieân nhieân, thích soáng hoøa mình vaøo ñaát trôøi, thích khaùm phaù nhöõng gì huyeàn bí, xa laï. Tuoåi phaûi doïn mình ñeå leân thieân ñaøng, thoaùt khoûi caûnh tuïc traàn? Toâi ñoïc ñöôïc yù nghó ñoù trong ñaàu ba toâi. Ñôøi ngöôøi chæ coù moät laàn, maëc duø ôû nhieàu nôi, trong nhieàu tröôøng hôïp. Cho neân luùc soáng caàn phaûi soáng heát mình, vì thôøi gian khoâng bao giôø trôû laïi.

     Ngaøy thöù tö laø ngaøy ñaùng leõ ba toâi phaûi theo sao Nam Taøo ñi veà höôùng nam, nhöng vì keït ñöôøng, keït bieån neân oâng phaûi naèm nhaø chôi vôùi luõ chaùu. Sau giôø tan sôû toâi ñöa ba toâi vaø saép nhoû vaøo thaêm caên cöù vaø boä tö leänh. Chuïp vaøi taám hình kyû nieäm. Caàu taøu, chieán haïm, saân côø. Cuõng boä baø ba traéng, noùn coái traéng vaø ñoâi deùp nhaät leøng xeøng. Caøng lôùn leân toâi caøng thöông meán ba maù toâi, toâi khoâng coøn khoå taâm vì ba maù toâi queâ muøa nhö hoài coøn nhoû nöõa. Maø toâi thaáy thaät söï khoâng ai cöôøi cheâ mình khi cha meï mình khoâng ñöôïc "vaên minh" ñaâu. Chæ taïi mình maëc caûm, nghó nhö vaäy maø thoâi.

     Chieàu hoâm ñoù toâi mua veù ñoø ñöa ba toâi veà Raïch Giaù. Theâm moät ít loä phí ñi ñöôøng. Ñaõ ñeán luùc toâi laøm ra tieàn, toâi phaûi xaøi sang hôn moät chuùt. Toâi hi voïng Phuù Quoác ñaõ thoûa maõn ba toâi phaàn naøo noãi nieàm ñi cho bieát ñoù bieát ñaây. Chæ tieác moät ñieàu laø trong nhöõng ngaøy oâng ôû laïi ñaây toâi khoâng coù dòp naøo ñöa oâng ñi aên tieäm, aên quaùn...

     Sau naøy coù ôû laâu môùi bieát, tuy phoá xaù An Thôùi chæ baèng moät buïm tay nhöng tieäm aên, quaùn nhaäu moïc leành kheânh. Quaùn nhaäu coù nhaïc kích ñoäng Boø Vaøng, quaùn Bieån coù nhaïc Trònh Coâng Sôn cuûa beân vôï oâng Voõ, thieáu taù Döông Hoàng Voõ, quaùn oâng Ngaïc, trung taù Haø Vaên Ngaïc, quaùn oâng Thanh, trung taù Trònh Kim Thanh, quaùn oâng Tö, trung uùy Tö, quaùn oâng Loä, thöôïng só Loä, quaùn oâng Thôm, caûnh saùt Thôm, vôùi hai coâ con gaùi vang boùng moät thôøi, quaùn Hoàng Thònh... Vaø cuõng coù nhieàu nôi caàn phaûi ôû laâu môùi bieát nhö maáy ñoäng ñieám trong khu baõi Xeùp. Ñoäng Kim Thai, teân ngöôøi caän veä goác Mieân cuûa ñaïi taù Kieåm luùc oâng coøn laøm tö leänh Vuøng ôû ngoaøi ñoù, laø moät thí duï ñieån hình. Vaø cuõng neân nhaéc nhôû ñeán nhöõng caên nhaø bí maät trong xoùm Ñaïo, xoùm Chuøa ñaõ coù moät thôøi laø toå uyeân öông thaàm leùn cuûa maáy oâng lôùn...

     Phuù Quoác ñaõ cho ba toâi moät laàn ñi vaø cho gia ñình toâi moät laàn ôû. Maëc duø phöông tieän vaø ñôøi soáng ôû ñaûo coù phaàn eo heïp, nhöng Phuù Quoác vaãn tieàm taøng trong loøng chuùng toâi nhöõng hình aûnh khoù queân. Ñoái vôùi rieâng toâi, thöông nhôù Phuù Quoác laø thöông nhôù moät vuøng trôøi queâ höông... naèm hôi xa ñaát meï.

   back to top

03. ÑÖÔØNG VAØO BEÁN MEÂ

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Nhöõng ngaøy ôû Phuù Quoác, ñoái vôùi toâi, quaû laø nhöõng ngaøy thanh bình eâm aû. Maëc duø tình hình chieán söï caøng luùc caøng soâi ñoäng. Muøa heø ôû ñaây thaät daøi, hoïc troø caùc nôi hay veà ñaây caám traïi, taém bieån. Heát hoïc troø thuû ñoâ ñeán hoïc troø tænh leû. Cuõng vui. Caùc oâng lôùn thì khoâng caàn ñôïi ñeán heø, vaãn thöôøng xuyeân ñeán ñaây nghæ maùt, du hí. Heát toång tröôûng ñeán toång nha, heát tö leänh ñeán tö leänh phoù. Cuõng söôùng. Coøn buoàn khoå thì chæ daønh rieâng cho nhöõng ai coù traùch nhieäm tieáp ñoùn, saép xeáp chöông trình. Lo cho caù nhaân thì coøn ñôõ, ñuïng voâ ñoaøn theå bao giôø cuõng meät.

     Cuoái tuaàn naøy ñeán phieân Phoù ñeà ñoác Laâm Ngöôn Taùnh ñi höôûng nhaøn. Saên baén, caâu caù. Laøm moät caùi xaû hôi ngaén haïn. Nhöng ai laø ngöôøi ñöôïc "aân hueä" thaùp tuøng theo tö leänh phoù Haûi quaân ñeå ñi höôûng nhaøn keù ñaây? Taát nhieân phaûi laø nhöõng ngöôøi cao caáp, thaân caän. Tö leänh hay tö leänh phoù Vuøng chaúng haïn. Hoaëc nhöõng ngöôøi coù ít nhieàu kinh nghieäm veà caùc moân theå thao ôû bieån. Nhö trung taù Nguyeãn Minh Thô, cöïu chuû tòch hoäi saên baén döôùi ñaùy bieån. Hoaëc giaû trung só Nhaân, chuyeân vieân nhoå coài bieân mai saâu thaät saâu trong bieån laïnh. Hay laø trung só Laønh, chuyeân vieân baét baøo ngö ngoaøi hoang ñaûo, coàn ñaù ngaàm. Vaø nhieàu nhaân vaät ñaùng keå khaùc nöõa...

     Raát tieác nhöõng ngöôøi coù thaønh tích ñeàu ñaõ rôøi khoûi ñaûo töø laâu. Hai chöõ thaønh tích ôû ñaây ñoâi khi caàn phaûi hieåu theo hai nghóa ñen vaø boùng, môùi thaáy hôïp tình hôïp lyù hôn. Vaø chaúng hieåu laø moät söï truøng hôïp hay laø moät söï xeáp ñaët töø treân maø nhieàu ngöôøi coù maùu maët cuûa "trieàu ñaïi cuõ" ñeàu cuøng loaït ra ñi. Trung taù Thoï veà thay trung taù Thô naém chæ huy tröôûng thuûy xöôûng. Trung taù Mai Moäng Lieãn veà thay trung taù Traàn Kim Khoâi ôû chöùc tö leänh phoù. Trung taù Khoâi veà Nha Trang laøm chæ huy tröôûng Trung Taâm Huaán Luyeän. Thieáu taù Caán Vaên Taâm veà thay trung taù Huaán giöõ chaân tham möu phoù haønh quaân. Trung taù Huaán veà Saøi Goøn laøm tuøy vieân cho toång thoáng Thieäu. Vaø ngay caû ngöôøi phuï taù cuûa toâi cuõng bò ñöa ñi hoïc khoùa haûi nghieäp vì anh ta laø só quan töø boä binh chuyeån qua.

     Moät trong nhöõng tieát muïc lôùn vaãn laø maøn ñi caâu caù ngoaøi khôi. Vaø toâi tieáp tuïc thaéc maéc khoâng hieåu ai laø ngöôøi coù khaû naêng nhaûy ra caùng ñaùng, laäp coâng laàn naøy ñaây? ÔÛ maët traän meânh moâng naøy kinh nghieäm chieán tröôøng cuûa toâi, toâi raát bieát, chæ laø con soá khoâng to lôùn. Ai ngôø roát cuoäc toâi ñöôïc ñaïi taù Baù chæ ñònh ñöùng ra toå chöùc moät ñeâm thaân maät rieâng tö giöõa trôøi cao bieån roäng, môùi laø cheát cöûa töû. Nghó cho cuøng ñi caâu moät mình thì cuõng deã thoâi. Thuôû thieáu thôøi toâi ñaõ töøng caâu ruoäng caâu ñoàng, caâu soâng caâu raïch. Luùc gia nhaäp haûi quaân toâi cuõng töøng caâu doi caâu vònh, caâu bieån caû ñaïi döông. Caâu luùc taøu neo, caâu khi taøu chaïy... Keït moät ñieàu laø töø nhoû ñeán lôùn chöa lo cho ai, chöa giuùp ai ñi caâu bao giôø.

     Toâi beøn hoûi thöôïng só Nghóa, ñaøn em thaân tín cuûa toâi:

     - Toâi phaûi lo vuï ñi caâu cho tö leänh phoù, anh nghó mình neân ñi ñaâu? Xaùch taøu naøo, ghe naøo? Moài röôïu ra sao?

     Nhö truùng ngay tim ñen, Nghóa cöôøi heà heà:

     - OÂng chæ caàn ra noùi oâng Phong Höng moät tieáng laø xong, oång ñaõ laøm maáy baän roài.

     Toâi ngaïc nhieân, hoûi laïi:

     - Deã nhö vaäy sao?

     Höø, treân sai mình, mình sai xuoáng. Sai ñaøn em. Sai chuyeàn. Sai chuyeàn laø tieän lôïi nhöùt. Ñöôïc, toâi tieáp luoân, ra leänh:

     - Vaäy thì anh neân ñi "baùo ñoäng" ngay cho oâng aáy ñi. Cöù laøm ñuùng theo thuû tuïc xöa nay.

     Noùi thì noùi vaäy chôù toâi naøo bieát thuû tuïc xöa nay laø nhö theá naøo. Nhöng, Nghóa laïi sôï:

     - Toâi ñi thoâng baùo cho oâng thì ñöôïc roài, nhöng moät mình toâi ñi theo ghe thì thöïc söï khoâng baûo ñaûm chuùt naøo heát...

     Toâi chaúng hieåu Nghóa muoán noùi gì. Haén laøm gì ñöôïc caùi dieãm phuùc ñi caâu vôùi oâng töôùng maø daùm nghó ngôïi xa vôøi, toâi gaït ngang:

     - Caùi gì maø anh phaûi ñi theo ghe vôùi khoâng ñi theo ghe? Cöù noùi vôùi oâng Phong Höng laø ñích thaân toâi seõ ñi theo ghe vôùi oång ñeå ñoùn tö leänh vaø ñoâ ñoác Taùnh.

     Nghóa nhö hieåu yù, cöôøi:

     - Khoâng phaûi vaäy ñaâu oâng ôi. Theo thuû tuïc giang hoà laø oâng phaûi cho noù voâ vuøng caám ñaùnh caù, ñaùnh moät meû löôùi roài môùi lo moài, chòu röôïu, ñöa ghe cho oâng ñi chôù. Noùi khôi khôi thì söùc maáy maø noù laøm.

     Toâi vôõ leõ:

     - Ñuø me, vaäy thì tuïi noù lôïi duïng mình quaù.

     - ÔÛ ñôøi maø oâng, coù qua coù laïi. Vaû laïi tuïi noù phaûi bao moät meû löôùi môùi coù caù vuïn, möïc con laøm moài. Moài ñaây laø moài thieät ñeå moùc voâ löôõi caâu. OÂng thaáy hoân, khoâng nhöõng moài maø coøn löôõi caâu, caàn caâu, daây nhôï, phao chì... vaân vaân, oâng cuõng khoûi phaûi lo gì heát. OÂng coøn ñoøi hoûi gì nöõa?

     Xeá chieàu ngaøy ñoù, toâi ñích thaân theo ghe caøo cuûa haõng nöôùc maém Phong Höng ra khôi. Muïc ñích chính cuûa toâi khoâng phaûi laø ñeå ñôõ ñaïn ñôõ ñoøn, lôõ khi taøu haûi quaân cuûa mình daùm baét quaû tang tröôûng phoøng Nhì ñi ñaùnh caù vôùi chuû nhaø thuøng trong vuøng caám, maø laø ñeå tìm toøi hoïc hoûi xem ngö phuû cuûa mình ñaùnh caù côm laøm nöôùc maém nhö theá naøo. Moät haân haïnh thì ñuùng hôn, vì khoâng moät anh "chaøi doïc" naøo muoán ñem caùi thieän ngheä cuûa mình truyeàn cho ngöôøi khaùc. Treân ghe ñaùnh caù côm, chaøi doïc coøn cao hôn thuyeàn tröôûng moät böïc. Noùi cho ngay thuyeàn tröôûng, taøi coâng, taøi caûi, taøi con gì gì cuõng phaûi raâm raáp thi haønh leänh cuûa chaøi doïc. Vì hoï bieát roõ raèng gia ñình vôï con cuûa hoï coù ruûng rænh chuùt ñænh ñoàng tieàn, hoaëc laø noài côm bò beå thì traêm söï cuõng nhôø vaøo oâng töôùng chaøi doïc cuûa hoï maø hoï ñang phoø döôùi tröôùng. Chaøi doïc laøm tieàn deã nhö in baïc, vaäy maø thöôøng thöôøng chaøi doïc vaãn phaûi möôïn tieàn cuûa chuû haõng ñeå trang traûi nôï naàn tröôùc khi ñi bieån. Theá môùi laï. Chaøi doïc ngheøo chæ vì nghieäp ñaùnh baøi. Maø thöû hoûi treân ñôøi naøy coù chaøi doïc naøo maø khoâng bieát chôi ñen ñoû?

     Giöõa truøng döông xuaát traän, chaøi doïc thuû theá cuûa mình ôû ñænh cao tuyeät ñænh: ngoïn coät buoàm. Ghe caøo tung hoaønh ngang doïc treân maët bieån tuøy theo nhöõng caùi chæ tay cuûa ngöôøi ñieàu khieån traän ñoà. Gioáng nhö laâm traän phaát côø laøm hieäu trong thôøi chieán quoác. Nhöõng baày caù côm ñi noåi thaønh ñaøn laøm laâm raâm maët soùng. Nhöõng baày caù côm ñang ñi ngaàm döôùi nöôùc chöa voäi troài leân aên moáng. Nhöõng baày caù côm coù laãn moät ít caù nuïc caù ngaân ñi chung. Baày naøo lôùn, baày naøo naëng caân? Baày naøo ngon, baày naøo dôû? Vaøi con haûi aâu löôïn qua löôïn laïi nhö muoán ñieàm chæ, phuï hoïa cho moät quyeát ñònh toái haäu? Vì moät laàn ñi laø moät laàn thaû löôùi, khoâng coù laàn thöù hai. Caù, caû taán trôû leân. Ngaäp khoang, ghe chôû khoâng noåi khoâng heát. Coù laàn thöù hai thì teân chaøi doïc ñoù keå nhö vöùt ñi, vöøa toán coâng vöøa maát söùc cho nhöõng ngöôøi ñaõ doác loøng theo mình ñi "baïn."

     Vì khoâng coù thì giôø vaø neå tình toâi chæ muoán xem ñaùnh caù bieåu dieãn, anh chaøi doïc ra hieäu cho ghe quaønh moät voøng bao vaây baày caù. Ñoáng löôùi naèm treân ghe tuoân ra ñeàu ñaën, nhòp nhaøng ñuùng ñieäu. Roài giaùp mí trong phuùt choác. Maùy keùo löôùi baét ñaàu chaïy, loøng löôùi thu nhoû laïi töø töø. Vaø moät meû caù vaøi traêm kyù ñoå vaøo khoang.

     Veà ñeán beán thì trôøi toái haún vaø maûnh traêng troøn cuõng baét ñaàu loù daïng. Cho ghe caëp caàu boä tö leänh, toâi loäi boä vaøo dinh gaëp ñaïi taù Baù ñeå phuùc trình moïi dieãn tieán. Moät luùc sau phaùi ñoaøn tuï hoïp ñoâng ñuû. Ñoâ ñoác Taùnh, ñaïi taù Baù, vaøi ba ngöôøi nhaø vaø ñaùm caän veä thaân tình. Trung taù Traàn Vaên Haûn, chæ huy tröôûng Haûi ñoäi 4 Duyeân Phoøng, vaø thieáu taù Taâm cuõng coù maët. Chæ coù ba oâng lôùn vaø ngöôøi nhaø maëc civil, töø thieáu taù Taâm trôû xuoáng ñeàu maëc quaân phuïc.

     Ghe rôøi caàu, xaû maùy ra khôi. Bieån ñeâm nay yeân laëng, raát lyù töôûng cho maáy ñoà ñeä cuûa Khöông Töû Nha chôi troø caâu thôøi caâu vaän. Toâi cho ghe neo phía taây hoøn Thôm, nuùp soùng. Maët bieån baøng baïc nhö moät maët hoà traùt vaøng. Baøng baïc vì coù aùnh traêng cuûa moät ngaøy vaøo thu. Vaø gioù thu hiu hiu thoåi. Trong laønh, maùt meû. OÂi, coøn gì thuù cho baèng. Noãi vöôùng baän trong loøng vì söï voâ lyù cuûa löûa chieán tranh ñang hoài soâi suït cuõng phaûi chìm xuoáng tieâu tan tröôùc caûnh eâm ñeàm ñeïp ñeû cuûa thieân nhieân. Toâi laùnh xa maáy oâng lôùn ñeå hoï deã beà troø chuyeän vaø cuõng ñeå khoûi laâm vaøo bí traän "gôõ caù moùc moài." Ñoâ ñoác Taùnh hình nhö khoâng nhôù ra laø toâi ñaõ coù moät thôøi oanh lieät ôû haønh quaân Soâng. Toâi cuõng "khieâm nhöôøng" ñeå cho thaân theá cuûa mình chìm xuoáng. Vì chính toâi, toâi muoán mình thaät söï höôûng nhaøn. Cho rieâng toâi. Trong noãi caûm thoâng bao la cuûa ñaát trôøi, cuûa bieån caû moâng meânh...

     Ñoù, baáy laâu nay treân ñaát Phuù Quoác chæ coù laàn ñi caâu ñoù laø toâi coù chuùt ít traùch nhieäm boån phaän. Ngaøy qua ngaøy coâng vieäc trong phoøng, vaên thö coâng ñieän, hoà sô phuùc trình... toâi giao cho thuoäc caáp cuûa toâi laøm heát. Caøng lôùn lon caøng laøm ít vieäc laø vaäy. Maø thöû hoûi, thöïc söï coù vieäc gì ñeå laøm ôû caùi ñaûo xa xoâi löõ thöù naøy chôù?

     - Coù, coù nhieàu thöù laém. Chæ taïi vì thôøi cuûa mi chöa tôùi, mi chöa coù côø trong tay thì laøm sao mi phaát.

     Vaän meänh ñaûo Phuù Quoác ñaõ traû lôøi vôùi toâi nhö vaäy. Phaûi chôø thôøi, ñôïi theá. Vaø theo lòch söû xöa nay cho bieát, thôøi theá vaãn hay ñaõi ngoä anh huøng. Baèng chöùng laø sau khi tö leänh phoù Haûi quaân rôøi ñaûo ñoä vaøi tuaàn thì tình hình Phuù Quoác baét ñaàu heát söùc soâi ñoäng. Traàm troïng, maõnh lieät. Soâi ñoäng ñaây khoâng phaûi laø du kích Vieät Coäng ñaõ ñöôïc taêng cöôøng chieán xa T 54, ñang caøy naùt ñaûo. Soâi ñoäng ñaây cuõng khoâng phaûi quaân chính qui Baéc Vieät daùm ñöa maùy bay MiG vaøo thaû bom An Thôùi. Maø soâi ñoäng ñaây laø söï xaâm nhaäp haûi phaän cuûa caùc taøu ñaùnh caù Thaùi Lan. Vaø soâi ñoäng ñaây laø haøng buoân laäu ñöôïc taáp naäp ñöa vaøo vuøng Haø Tieân, Kieân Löông, vaø Raïch Giaù.

     Moät buoåi saùng raát bình thöôøng, nhöng toâi coù lyù do rieâng phaûi ñi laøm treã, vöøa böôùc chaân vaøo phoøng thì thöôïng só Nghóa baùo caùo theo kieåu ñöa hôi:

     - Ñaïi uùy, oâng coù xuoáng caàu taøu thaêm taøu Thaùi Lan chöa?

     Laøm nhöõng ñoäng taùc quen thuoäc: ñeå noùn keát-bi leân ñaàu tuû hoà sô maät, trònh troïng ngoài vaøo gheá, ñoát ñieáu thuoác ñaàu ngaøy, rít moät hôi daøi. Toâi cheãm cheä hoûi laïi:

     - Taøu Thaùi Lan naøo?

     - Thì taøu Thaùi Lan do HQ 619 baét ñöôïc ngoaøi khôi hoøn Nam Du môùi daãn ñoä veà mình toái hoài hoâm neø. Toâi töôûng oâng hay roài. Chôù trung taâm haønh quaân khoâng thoâng baùo cho oâng sao?

     - Caùi gì?

     Toâi chuïp voäi caùi keát-bi ñoäi leân ñaàu, tieáp:

     - Anh ñi theo toâi.

     Quaùi ñaûn thieät, chuyeän gì ñaøn em cuõng bieát tröôùc mình. ÔÛ laâu roài maø cuõng chöa naém vöõng tình theá, toâi töï traùch nhö vaäy. Laàn laàn roài oâng seõ hieåu maø , trung uùy Sôn moät laàn ñoù ñaõ nhaén nhuû vôùi toâi. Sôn ñoåi ñi laâu roài maø toâi naøo ñaõ hieåu. Teä thieät. Nhöng tröôùc sau gì ngheà seõ daïy ngheà, coù ñuïng chaïm môùi coù kinh nghieäm. Ñoaïn tröôøng ai coù qua caàu môùi hay. Phoøng Nhì maø, chaúng ai khôi khôi maø boäc loä noãi loøng ngöôøi-bieát-quaù-nhieàu cuûa mình, toâi nghó vaäy.

     Ñeán caàu taøu toâi môùi thaáy taøu caù Thaùi Lan lôùn thieät, khoâng thua gì chieác tuaàn döông ñónh PGM cuûa haûi quaân mình. Muõi cao leân ngaïo ngheã, ñaøi chæ huy hai taàng roäng raõi maøu meø. Caàn truïc chuyeån haøng, chuyeàn caù, caâu nöôùc ñaù cuõng coù. Toâi laáy laøm laï vì moät thaèng ngöôøi ñen ñuùa vaän xaø-roâng ñeán ngang löng, thoa phaán thoa boät phaàn treân traéng saùt ñang ñöùng döôùi taøu ngoù leân. Buùng taøn thuoác bay veøo xuoáng bieån, toâi hoûi:

     - EÂ, caùi thaèng moïi naøy laøm gì ôû ñaây, Nghóa? Coøn thuûy thuû ñoaøn cuûa noù troán ñi ñaâu?

     - Toâi nhoát nguyeân baêng möôøi laêm möôøi saùu tröï voâ chuoàng coïp roài. Phaûi ñeå moät thaèng ôû laïi cho noù coi taøu. Lôõ coù ñöùt daây, voâ nöôùc mình khoûi phaûi chòu traùch nhieäm. Beà gì taøu cuûa noù, noù phaûi lo, an toaøn hôn.

     Toâi nhaûy ngang qua ñaøi chæ huy, chui voâ phoøng laùi. Töø vaùch phoøng, saïp nguû, hoäc tuû ñöïng duïng cuï haûi haønh cho ñeán caùi tay laùi hình baùnh xe nöôùc mía ñeàu laøm baèng caây, ñaùnh veïc-ni boùng laùng. Moät maùy voâ tuyeán vieãn lieân maøu xaùm tro gaén chaët treân traàn. Töø haûi phaän Vieät Nam maø lieân laïc thaúng veà Bangkok thì cuõng laø loaïi maùy quaù toát, quaù maïnh. Maùy ño chieàu saâu, maùy doø caù cuõng ñöôïc trang bò ñaày ñuû.

     Toâi tuït thang xuoáng phoøng nguû nhaân vieân. Hai saïp goã hai beân coøn ngoãn ngang aùo quaàn, khaên khieáu vaø nhöõng vaät duïng linh tinh caù nhaân. Noàng naëc hôi ngöôøi. Ñi thaúng ra sau laø nhaø beáp, nhaø baøn. Nöôùc maém, xì daàu, ôùt ngaâm daám, toûi ngaâm daám chaát ñaày keä. Gaïo ñaày thuøng. Moät chuyeán ñi ít laém cuõng ñoâi ba tuaàn hoaëc caû thaùng, phaûi döï tröõ ñaày ñuû. Moät caàu thang xuoáng haàm maùy toái om. Chaúng coù gì haáp daãn ôû döôùi ñoù, toâi trôû ra saân tröôùc. Ñoáng löôùi caøo to nhö caùi nuùi nhoû naèm baát ñoäng. Naêm khoang taøu, naêm haàm caù. Nghóa ra daáu cho teân giöõ taøu laät maáy naép haàm sang moät beân. Chæ coù moät haàm caù ñöôïc öôùp nöôùc ñaù xay nhoû, ba haàm kia troáng vaø moät haàm chöùa nöôùc ñaù caây. Böôi nöôùc ñaù leân, beân döôùi ñuû thöù caù. Caù thu, caù ngöø, caù hoàng, caù muù, caù ngaân, caù nuïc, caù baïc maù, caù chim, caù löôõi traâu. Caù thu to ñen nhö khuùc than ñöôùc. Caù chim, caù löôõi traâu lôùn nhö caùi dóa baøn. Theâm möïc vaø toâm ñeå rieâng ra moät goùc. Toâi voït mieäng:

     - Nghóa aø, neân ñeâm leân moät môù toâm cho tö leänh.

     Nghóa cöôøi:

     - OÂng khoûi lo vuï ñoù oâng ôi, ñeä töû cuûa oång xuoáng laáy roài. Môù toâm nhoû naøy laø oång chöøa laïi cho oâng ñoù.

     - Ñeä töû cuûa oång xuoáng ñaây hoài naøo? Ñi vôùi ai?

     - Hoài saùng sôùm kia, môû cöûa phoøng moät chuùt laø noù moø tôùi. Toâi vôùi thaèng Dieän beân an ninh daãn noù ñi luoân. Böõa nay oâng ñi laøm treã quaù maø.

     - ÖØa, nhö vaäy cuõng ñöôïc. Nhöng, ñaàu ñuoâi noù noùi ra sao anh laäp laïi cho toâi nghe coi.

     - Thì noù noùi tö leänh bieåu oâng laáy toâm cho oång. Theá thoâi.

     Böõa nay sôû dó toâi nguû muoän ñi laøm treã laø tình thieät toâi coù lyù do rieâng: vôï ñeû con ñau. Khoâng khí Phuù Quoác coi vaäy maø raát ñoäc cho treû con. Heát caûm soát thì ñeán tieâu chaûy, heát ñöùa naøy thì tôùi ñöùa kia. Maø thuoác taây uoáng hoaøi khoâng döùt caên môùi kyø. Vôï toâi ñoåi qua thuoác nam, thuoác baéc. Caûm cuùm thì coù thuoác taùn ngoaøi tieäm taïp hoùa coøn tieâu chaûy thì nhôø ngöôøi quen ñi tìm ñoït löïu, voû löïu. Maáy caây löïu baïch cuûa baø baùc ôû xoùm Ñaïo ra laù muoán khoâng kòp.

     Ñuùng ra hoài nöûa ñeâm hoâm qua thaèng con trai keá cuûa toâi khoâng phaûi caûm cuùm, tieâu chaûy maø laø laøm kinh. Toâi chöa thaáy ai laøm kinh taän maét bao giôø. Vôï toâi cuõng vaäy. Sôï con noù caén löôõi neân quyùnh quaùng xuoáng nhaø beáp laáy muoãng nhoâm chaän hoïng. Roài sôï noù cheát ngoäp vì boït moàm boït muõi suøi suït, toâi nghe lôøi vôï keâ mieäng huùt. Phun ra. Gôùm ôi laø gôùm. Maø vaãn laøm ñöôïc. Laät ñaät ñi vaét chanh, ñoå. Sôï quaù, reùo luoân caû haøng xoùm, vôï choàng ñaïi uùy Phaïm Xuaân Kha, chæ huy phoù caên cöù ôû saùt beân vaùch, ñeå hoûi yù, traán an. Khoâng coøn bieát maéc côõ vì muøi "haïnh phuùc" noàng naëc toûa ra trong muøng. Caùi toäi vôï choàng con caùi caû baày vaãn thöôøng nguû chung. Sôï thieät. Taïi sao laïi xaûy ra cho con mình? Bieát chaïy chöõa theá naøo ñaây? Boàng leân oâng thaày thuoác hoaøn, thuoác teã ôû xoùm Ñaïo ñeå oång maøi xöông coïp xöông voi cho uoáng nhö moïi khi? Thieät laø nan giaûi!

     Ñaàu oùc toâi baáy giôø vaãn coøn lô löûng noãi kinh hoaøng veà vuï thaèng nhoû laøm kinh. Chæ moät ñeâm thöùc ñeâm canh bònh, sôï noù giöït giöït trôû laïi, chæ moät ñeâm nguû muoän daäy treã maø toâi khoâng naém vöõng tình hình. Ñeå ñaøn em giaûi quyeát chuyeän lôùn, may laø ñaøn em mình giaøu kinh nghieäm. Toâi quay qua hoûi Nghóa:

     - Baét taøu Thaùi Lan nhö vaày thì theo thuû tuïc mình phaûi laøm nhöõng gì?

     - Tröôùc heát mình ñaùnh coâng ñieän baùo caùo veà phoøng Nhì Saøi Goøn. Keá ñeán laø thaåm vaán töøng teân moät, laáy khaåu cung laäp bieân baûn. Chuïp hình laøm hoà sô löu. Muïc ñích chính laø ñieàu tra coi tuïi noù coù chôû vuõ khí tieáp teá Vieät Coäng hay khoâng, coù chôû xì-ke baùn voâ xöù mình hay khoâng. Nhöng ñôøi naøo coù chuyeän naøy, tuïi noù xöa nay chæ sang ñaây ñaùnh caù troäm maø thoâi. Bieån mình nhieàu caù vì khoâng coù ghe caøo lôùn, khoâng ai coù khaû naêng ñaùnh caù xa ra ngoaøi khôi. Sau cuøng, mình giaûi giao qua quan thueá Raïch Giaù roài naèm nhaø chôø laõnh tieàn thöôûng.

     - Laõnh tieàn thöôûng? Ai thöôûng cho mình vaø thöôûng ñöôïc bao nhieâu?

     - Phaàn mình khoâng coù bao nhieâu ñaâu oâng ôi, naêm baûy traêm moät ngaøn trôû laïi. Maëc duø chieác naøo chieác naáy ñeán möôøi laêm hai chuïc trieäu tieàn thöôûng laø thöôøng. Taïi vì danh saùch laõnh thöôûng leân tôùi caû chuïc ngaøn laän. Beân haûi quaân mình tính töø tö leänh xuoáng tôùi teân taân binh cuûa chieán haïm coù coâng phaùt giaùc, chaän baét. Trong ñoù dó nhieân cuõng coù ñaïi taù Baù, trung taù Lieãn, thieáu taù Taâm roài daøi daøi xuoáng phoøng mình, trung taâm haønh quaân. Beân quan thueá thì cuõng vaäy, tính töø oâng toång nha xuoáng ñeán thaèng taø-loït cuûa oâng tröôûng ty quan thueá Kieân Giang. Maø maáy oâng lôùn ngoài khoâng ôû treân laïi ñöôïc chia nhieàu môùi laø aùc chôù...

     Toâi caét ngang:

     - Toùm laïi mình chaúng aên ñöôïc caùi giaûi gì heát? Töôûng laø truùng maùnh lôùn, ai deø cuõng laøm moïi khoâng coâng!

     Nghóa cöôøi heà heà, chaâm bieám:

     - Khoâng nhöõng khoâng aên caùi giaûi gì maø mình coøn meät ngaát ngö nöõa môùi cheát. Naêm baûy traêm, moät ngaøn ñoàng baïc ñoù ba boán naêm sau oâng môùi laõnh ñöôïc. Chaéc gì oâng coøn ôû ñaây. Thuû tuïc daân chính cuûa quan thueá maø chôù ñaâu phaûi thuû tuïc nhaø binh cuûa haûi quaân mình ñaâu. Mình giöõ tuïi naøy toái ña cuõng moät tuaàn trôû laïi. Maø chuyeän ngay tröôùc maét roài oâng seõ thaáy, con nhaø Danh Un cuûa mình baây giôø môùi coù coâng vieäc laøm. Nuoâi bao nhieâu naêm môùi söû duïng ñöôïc maáy ngaøy. Chæ mình noù coù khaû naêng noùi chuyeän taøo lao taâm ñeá vôùi tuïi Thaùi. Noùi khoâng phaûi noùi, noù sôï taøu mình baét taøu Thaùi Lan oâng ôi. Moät laùt oâng coi, maët noù nhaên nhö khæ.

     Nhöng toâi loùe leân moät saùng kieán:

     - EÂ, coøn haàm caù öôùp laïnh naøy thì mình tính sao ñaây Nghóa?

     - Giao cho maáy thaèng em coù traùch nhieäm hoä toáng taøu Thaùi Lan qua Raïch Giaù. Kieám chuùt ñænh tieàn ñöôøng. Nhöng maø ñeå toâi cho tuïi noù böng leân nhaø oâng moät môù, aên khoâng heát thì xeû khoâ hoaëc ñem chia bôùt cho baïn beø.

     Ngöøng moät chuùt Nghóa tieáp:

     - AØ, oâng chòu chôi suùng Thaùi Lan hoân? Thaèng thuyeàn tröôûng coù caây suùng nhoû ñeïp laém. Chæ coù thuyeàn tröôûng môùi coù quyeàn giöõ suùng thoâi, ñoù laø thoâng leä treân taøu caù Thaùi Lan.

     - Ñeå coi. Mình thieáu cha gì suùng lôùn suùng nhoû.

     - Tuøy oâng haø, khoâng xaøi thì ghi voâ bieân baûn.

     Kheàu thaèng Thaùi coi taøu ñaäy maáy naép haàm trôû laïi, toâi vaø Nghóa hai thaày troø loùt toùt trôû leân phoøng. Taáp voâ nhaø tuø coi maét luoân caû ñaùm. Moät luõ ngöôøi ngôïm ñöôïc thaû loûng trong voøng raøo keõm gai giaêng cao khoûi ñaàu, troâng khoâng khaùc gì tuø thöù thieät, tuø Vieät Coäng. Ñöùa thì quaàn ñuøi aùo thung, ñöùa thì quaàn taây aùo sô mi boû ngoaøi, ñöùa thì vaän moãi caùi xaø-roâng. Khaên raèn khaên maøu quaán coå ñoäi ñaàu. Chaân deùp chaân traàn. Phì pheøo huùt thuoác. Chæ laï moät ñieàu laø ñöùa naøo cuõng chòu khoù doài phaán thoa saûi, khoâng phaûi treân maët thoâi maø khaép mình maåy chaâu thaân. Ñöùa naøo caøng ñen caøng noåi baät.

     Ngaøy vui qua mau. Vui laø trong luùc thaåm vaán toâi thaáy tuïi Thaùi nhieàu luùc cöôøi saëc suïa, khoâng veû gì sôï seät. Laáy thuø laøm baïn? OÂng haï só nhaát thoâng dòch vieân Danh Un naøy chaúng bieát aên noùi vôùi luõ ñoù ra sao? Coù hoûi thì noù noùi raèng chæ giaûi thích cho thuûy thuû ñoaøn Thaùi Lan hieåu roõ thuû tuïc xöù mình, cho tuïi noù chuaån bò tinh thaàn trong nhöõng ngaøy bò giam giöõ saép tôùi. Qua mau laø taïi vì thaèng Un phaûi laøm vieäc ñeâm ngaøy, hoaøn taát cuoäc thaåm vaán sôùm chöøng naøo hay chöøng naáy, ñeå leân ñöôøng ñi Raïch Giaù giaûi giao tröôùc khi haàm caù döôùi taøu bò tan nöôùc ñaù.

     Chaúng bieát ñaøn em lieân laïc vôùi ghe daân nhö theá naøo ñeå baùn caù. Chaúng bieát ñaøn em thoâng ñoàng vôùi thuûy thuû ñoaøn taøu PCF hoä toáng ra sao ñeå chuyeán haûi haønh ñaëc bieät naøy ñöôïc bieån eâm soùng laën.

     Chuyeän laõnh tieàn thöôûng veà taøu caù Thaùi Lan chung qui chæ laø chuyeän xa vôøi. Naêm baûy laàn toâi coù teân trong danh saùch maø suoát ñôøi chaúng höôûng ñöôïc moät ñoàng xu. Luùc ñoù thieät tình toâi chaúng theøm quan taâm ñeán ñieàu naøy cho laém. Toâi chæ xem ñoù laø troø chôi moät chieàu, caù aên kieán maø khoâng coù kieán aên caù. Chuyeän ñaùng ñeå cho toâi quan taâm phaûi laø chuyeän ghe buoân laäu xaâm nhaäp haûi phaän Haø Tieân, Kieân Löông. Vaø toâi ñaõ tìm ra giaûi ñaùp cho baøi toaùn... laàn laàn roài oâng cuõng hieåu maø , do trung uùy Sôn, cöïu phuï taù cuûa toâi ñeà ra tröôùc ñaây.

     Chieác ghe buoân laäu ñaàu tieân toâi vôù ñöôïc laø moät chieác ghe khoâng phaûi nhoû, do HQ 229 khaùm phaù, chaän baét trong vuøng Baéc Ñaûo. Hôn nöûa ngaøy sau ghe môùi ñöôïc hoä toáng veà ñeán nôi. Ghe vaø chieán haïm ñöôïc leänh caëp caàu boä tö leänh. Laàn naøy ñích thaân toâi xuoáng chieán haïm kyù giaáy baøn giao vôùi oâng haïm phoù, ñaïi uùy Nguyeãn Khaéc Haûi, laïi laø thaèng baïn thaân cuøng khoùa vôùi toâi. Noù cuõng nhö oâng haïm tröôûng cuûa noù chaúng theøm ñeå yù treân ghe chôû bao nhieâu haøng. Coù suùng oáng, ma tuùy, hoaëc haøng quoác caám hay khoâng thì cuõng vaäy. Bieát ñeå laøm gì? Noù chæ bieát kyù cho leï ñaëng voït ñi bôø. Thôøi gian vaøi ngaøy caëp beán bao giôø cuõng ngaén nguûi vaø raát thaàn tieân. Phaûi taän höôûng. Toâi hoûi thaêm baïn qua loa roài cuøng Nghóa va Un nhaûy xuoáng coi maët sô sô thuûy thuû ñoaøn vaø môù haøng hoùa.

     Moät ngöôøi ñöùng tuoåi maëc quaàn taây xaùm aùo sô mi traéng vaø boán ngöôøi trai treû maëc aùo quaàn ñaäm maøu, ñen hoaëc naâu, ñöùng saùt vaøo nhau trong goùc cabin. Taát caû khe ne khuùm nuùm cuùi ñaàu chaøo, hai tay chaáp laïi nhö muoán xaù daøi. Laïi baát ñoàng ngoân ngöõ.

     - Un, hoûi thaèng chuû ghe coi ghe naøy xuaát phaùt töø ñaâu.

     Sau moät hoài "maëc caø raêng chaêng bon," Un leân tieáng:

     - Tuïi noù cho bieát ghe naøy khôûi haønh töø Thaùi Lan, ñaïi uùy. Nhöng thaèng chuû goác cuûa noù thì naèm ôû Nam Vang. Taøu. Thaèng chuû ghe naøy cuõng ngöôøi Taøu, noùi tieáng Thaùi nhö caùc chuù noùi tieáng Vieät.

     - Coøn ñaâu laø ñieåm ñoå haøng?

     Khoûi caàn hoûi laïi thuûy thuû ñoaøn, Un traû lôøi luoân:

     - Daï, ñi bieân giôùi Haø Tieân, ñaïi uùy.

     Maëc Un tieáp tuïc ñaøm ñaïo vôùi ñoàng höông ñoàng chuûng cuûa noù, toâi quay qua hoûi Nghóa:

     - Nhö caùi vuï naøy, theo thuû tuïc cuûa phoøng Nhì thì mình phaûi laøm gì ñaây?

     - Thì cuõng töông töï nhö taøu caù Thaùi Lan thoâi. Tröôùc heát laø coâng ñieän baùo caùo veà Saøi Goøn. Keá ñeán thaåm vaán, ñieàu tra laäp bieân baûn. Sau cuøng thì cuõng ñöa noù qua quan thueá Raïch Giaù.

     - Sao caùi gì cuõng phaûi ñöa qua quan thueá heát vaäy?

     - Taïi tuïi naøy laø daân söï maø, ñaâu phaûi Vieät Coäng.

     Toâi laïi quay qua Un:

     - Hoûi maáy teân naøy coi treân ghe chôû nhöõng gì, Un.

     - Tuïi noù môùi noùi ngoaøi maáy moùn linh tinh nhö tieâu toûi, ñaäu xanh, ñöôøng caùt, deùp nhaät, daàu gioù, ñaù hoäp queït... hai moùn chính laø khoaûng moät traêm baønh vaûi vaø moät traêm kyù ñöôøng hoùa hoïc.

     Nghóa xen vaøo:

     - Vaäy laø chuyeán naøy mình truùng maùnh lôùn roài ñaïi uùy ôi...

     Toâi phaân vaân chöa bieát maùnh lôùn maùnh nhoû truùng nhö theá naøo thì töï nhieân nhö ruoài, Nghóa leân maët ñaøn anh:

     - Un neø, cho moät thaèng ôû laïi coi ghe coøn boán thaèng kia daãn ñem nhoát nghe maäy. Nhôù khoâng cho thaèng naøo ñem moùn gì leân heát nghen.

     - Khoûi lo oâng thaày, tui raønh maø.

     - Thoâi, mình ñi leân ñi ñaïi uùy.

     Keå nhö giao söù maïng cho thaèng Un, toâi vaø Nghóa nhaûy leân caàu taøu, ñi veà phoøng. Nghóa keùo gheá ngoài beân toâi, trònh troïng noùi:

     - Toâi muoán baøn vôùi oâng chuyeän naøy.

     - Chuyeän gì?

     Nghóa thong thaû ñaët vaán ñeà:

     - Hoài giôø oâng chöa bieát, nhöng theo truyeàn thoáng xöa nay ôû ñaây laø mình vaãn laäp bieân baûn suït haøng. Laáy thí duï moät traêm baønh vaûi chaúng haïn, mình ghi hai möôi laêm, naêm chuïc laø tuøy mình. Soá dö ra ñem baùn, moät phaàn ba cho haûi quaân, moät phaàn ba cho quan thueá vaø moät phaàn ba cho laïi thaèng chuû. Ñoù laø vöøa aên maø vöøa taïo phöôùc ñöùc. OÂng nghó coi, neáu mình ghi chaün choøi moät traêm baønh thì quan thueá baét buoäc phaûi tòch thu moät traêm baønh. Theá thoâi. Nhaäp kho moät traêm baønh thì mình chaúng aên caùi giaûi gì, thaèng quan thueá cuõng chaúng aên caùi giaûi gì maø toäi cho thaèng chuû. Haøng tòch thu caøng nhieàu thì tieàn phaït cuõng caøng naëng, laïng quaïng noù phaûi baùn luoân chieác ghe môùi ñuû ñoùng. OÂng thaáy hoân? Chieác ghe naøy toång saûn löôïng ít laém cuõng caû chuïc trieäu, oâng phaûi tìm caùch giuùp thaèng chuû.

     Roõ raøng laø chaân lyù, chaân tình. Khoâng ñaùnh cuõng phaûi khai. AÊn maø chæ coù aân khoâng coù oaùn? Chuyeän gì laï vaäy? Toâi ngaån ngô:

     - Thieät coù chuyeän naøy haû Nghóa? Nhöng anh nghó coi, moät mình toâi toâi ñaâu daùm quyeát ñònh laøm chuyeän gheâ gôùm taùo baïo nhö vaäy.

     - Thì ñoù laø chuyeän giöõa oâng vaø oâng tö leänh. Toâi ñinh ninh oâng tö leänh môùi cuûa mình cuõng khoâng raønh ñöôøng ñi nöôùc böôùc veà truyeàn thoáng môø môø aûo aûo naøy ñaâu. Leõ dó nhieân oång phaûi ñoàng yù, chaáp nhaän baät caùi ñeøn xanh thì xe mình môùi chaïy ñöôïc. Maëc duø uûy ban khaùm xeùt kieåm keâ coù ba thaønh phaàn, giaáy traéng möïc ñen ñoàng kyù teân vaøo laø mình, an ninh vaø caûnh saùt nhöng tö leänh vaãn phaûi khaùn vaø ñoùng moäc. OÂng chæ lo phaàn oâng tö leänh thoâi, coøn hai thaønh phaàn kia thì toâi ñaõ mua ñöùt roài. Ngöïa quen ñöôøng cuõ, heã toâi ñöa giaáy tôø laø tuïi noù kyù thoâi. Moãi laàn ñi giaûi giao ghe buoân laäu, mình phaûi caàm trong tay hai bieân baûn: moät caùi ghi thaúng thöøng, coøn moät caùi ñeå troáng ñaëng du di.

     - Anh noùi raèng caùi ñaùm an ninh vaø caûnh saùt cuõng ñoàng yù kyù luoân trong caùi bieân baûn ñeå troáng?

     - OÂng muoán vaäy cuõng ñöôïc. Hoaëc laø oâng baøn giao vôùi quan thueá xong xuoâi roài ñem veà cho tuïi noù kyù cuõng khoâng sao. Tuïi naøy deã maø, kyù laáy tieàn kyù ñi nhaäu thì ñôøi naøo thaèng naøo laïi khoâng kyù. Chæ keït oâng tö leänh thoâi. OÂng phaûi lo vuï naøy, toâi vôùi khoâng tôùi.

     Laïi moät laàn nöõa toâi rôi vaøo caûnh... ñaõ ñöôïc tieân lieäu tröôùc cuûa ñaùm ñaøn em. Nhö nhöõng caùi baãy ñaët saün, chôø khi naøo ñuïng tôùi laø noù saäp. Chaúng traùch nhöõng chuyeän toái maät naøy ñaøn em khoâng noùi cho mình nghe. Khoâng ai khôi khôi maø môû mieäng eách. Khoâng ai khôi khôi maø vaïch löng cho ngöôøi xem theïo. Toâi töùc toác trình dieän ñaïi taù Baù trình baøy töï söï, vaø keát thuùc nhö sau:

     - Ñoù laø taát caû nhöõng gì bí aån, maùnh mung cuûa phoøng Nhì maø toâi bieát ñöôïc. Trong laõnh vöïc naøy, neáu commandant tin töôûng ôû toâi thì commandant chæ thò tröïc tieáp xuoáng toâi, toâi laøm. Coøn neáu commandant khoâng tin töôûng ôû toâi thì chuyeän phoøng Nhì keå nhö theo heä thoáng quaân giai, qua tö leänh phoù, tham möu phoù haønh quaân.

     - Ñöôïc roài. Treân phöông dieän naøy, phoøng Nhì tröïc tieáp thaúng leân toâi. Nhöng anh cuõng phaûi bieát khoân kheùo, deø daët, traùnh moïi ñuïng chaïm...

     Toâi haøi loøng tuaân leänh:

     - Daï. Toâi bieát, commandant.

     Luùc toâi saép môû cöûa rôøi phoøng thì ñaïi taù Baù chæ thò theâm:

     - Neø..., anh ñem leân moät baønh vaûi toát, xeù cho só quan moãi ngöôøi moät hai caùi quaàn.

     Toâi ñònh phaûn ñoái, roài khoâng bieát sao uù ôù:

     - Daï...

     Trôû veà phoøng maø loøng vaãn coøn phaân vaân. Moät hai caây vaûi cho tö leänh thì phaûi moät hai caùi quaàn cho só quan? OÂng naøy chæ vì thöông só quan maø haïi tröôûng phoøng Nhì. Khoâng kheùo coù ngöôøi cheâ vaûi toát vaûi xaáu, kyø keøo chia ít chia nhieàu thì vôõ nôï. Vaø tai tieáng nöõa, tröôûng phoøng Nhì töï tung töï taùc muoán laøm gì thì laøm. Bí maät naøy roài laøm sao maø giöõ ñöôïc. Caû boä tö leänh bieát bao nhieâu laø só quan, laøm sao maø buïm hoïng heát cho ñöôïc. Vaø loøng daï con ngöôøi ai ai cuõng coù saün maàm moáng ích kyû, ghen gheùt. Traâu coät gheùt traâu aên... Ñieàu tieân ñoaùn cuûa toâi quaû khoâng sai, nhöng chuyeän luøm xuøm khoâng do maáy oâng só quan maø do maáy baø só quan phu nhaân. May laø toâi nhanh tay leï chaân thoûa maõn moïi yeâu caàu, giaûi ñaùp moïi thaéc maéc neân khoâng coù gì traàm troïng xaûy ra.

     Cuoäc ñieàu tra, thaåm vaán chaám döùt trong ba ngaøy. Chæ rieâng moät mình thaèng chuû ghe ngöôøi Taøu ñöôïc ræ tai keá hoaïch "cöùu ñoä" cuûa phoøng Nhì. Noù möøng laém, vui loøng kyù teân vaøo bieân baûn vieát baèng ba thöù tieáng: Vieät, Thaùi vaø Taøu. Cuõng coøn vôùt vaùt laïi chuùt ñænh neáu keá hoaïch naøy tieán haønh troâi chaûy.

     Kyø naøy toâi seõ ñích thaân chæ huy maët traän tieàn phöông. Toâi seõ ñích thaân giaûi giao chieác ghe buoân laäu naøy cho quan thueá Raïch Giaù. Vaû laïi, toâi cuõng muoán dieän kieán tröôûng ty quan thueá Kieân Giang, coi ngöôøi baïn seõ ñoàng haønh vôùi mình trong töông lai laø ai. Coù phaûi ba ñaàu saùu tay hay khoâng? Thaùp tuøng theo toâi coù Nghóa vaø Un. Ñöùa naøo cuõng laän colt 45 nhö laø caän veä ñôõ ñaïn, laøm toâi cöù töôûng mình laø moät truøm CIA thöù thieät khoâng baèng.

     - Chôi vôùi tuïi buoân laäu toát hôn heát laø phaûi ñeà phoøng, mình lô mô noù thòt mình nhö nhaùi.

     Nghóa taû oaùn vôùi toâi nhö vaäy.

     Chieàu hoâm ñoù trôøi trong gioù maùt, nhöng toâi phaûi töø giaõ vôï con leân ñöôøng. Xuoáng duyeân toác ñónh, PCF. Chæ caàn moät ñeâm traêng saùng vöôøn cheø, maây che ñaàu nuùi thì taøu vaø ghe seõ ñeán nôi. Nhöng ngay baây giôø ñang ñi ngang muõi oâng Ñoäi. Soùng ngöôïc, gioù ngöôïc. Troài leân huïp xuoáng, maáy baän muoán chìm. Hai maùy tieán full maø nhieàu laàn taøu nhö ñöùng nguyeân moät choã, chôø ngoïn soùng uïp leân. Gioù töø ñaâu tôùi, vaø nöôùc chaûy veà ñaâu? Ñoù, nguyeân taéc naèm loøng cuûa haûi quaân. Nhöng, giöõa truøng khôi meânh moâng naøy thì nöôùc chaûy chieàu naøo maø coù soùng ôû trong loøng? Soùng ngöôïc! Khoâng phaûi doøng nöôùc noùng Kuroshio trong Thaùi Bình Döông, cuõng khoâng phaûi doøng nöôùc laïnh Canaries trong Ñaïi Taây Döông, vaäy thì doøng nöôùc naøo chaûy trong vònh Thaùi Lan?

     - Choã naøy luùc naøo cuõng vaäy ñaïi uùy ôi. Nöôùc chaûy xieát nhö trong soâng.

     Trung uùy thuyeàn tröôûng noùi lôùn, aùt luoân tieáng soùng cho toâi nghe nhö vaäy. Heøn chi. Taøu lôùn cuûa vua Gia Long coøn xaác baác xang bang thì xaù gì taøu con PCF cuûa mình. Taïi sao goïi laø muõi oâng Ñoäi? Phaûi chaêng moät thaày ñoäi naøo ñoù ñaõ cöùu vua Gia Long?

     Qua côn soùng ngöôïc gioù ngöôïc, toâi ngaát ngö chui xuoáng cabin nguû vuøi moät ñeâm, khoâng theøm ñeám xæa gì ñeán chuyeän sao rôi traêng ruïng treân hoøn Ngheä, hoøn Tre nöõa.

     Saùng ngaøy, PCF caëp vaøo ghe buoân laäu. Toâi nhaûy sang. Nghóa cho ghe chaïy theo xuoàng gaén maùy ñuoâi toâm moø ñöôøng vaøo beán. PCF heát nhieäm vuï vôùi phoøng Nhì, thaúng ñöôøng ñi coâng taùc, tröïc chæ hoøn Khoai. Vaøm soâng Kieân Giang, beân kia laø beán taøu ñoø vaø chôï Raïch Giaù, beân naøy laø ty quan thueá toâi môùi ñeå yù nhìn kyõ laàn ñaàu. Chieác taøu caù Thaùi Lan to lôùn bò baét maáy thaùng tröôùc vaãn coøn naèm uï. Chôø ñaùm ñi buoân naøy cho coù baïn. Maëc duø caûnh truøng phuøng hoäi ngoä coù phaàn eùo le, nhöng gaëp laïi ñoàng höông treân xöù laï queâ ngöôøi thì coøn gì baèng. Hai beân chaøo möøng nhau chí choùe.

     Chæ coät moät daây muõi, ghe naèm xuoâi theo doøng nöôùc. Caây ñoøn daøi baéc ngang, toâi phoùng leân bôø thaân haønh tieán vaøo saøo huyeät cuûa quan thueá. Nghóa ñi theo toâi, Un naèm laïi döôùi ghe. Chæ moät ngoâi nhaø treät? Böôùc qua daõy cöûa roäng môùi bieát ñaây laø moät nhaø kho. Xung quanh mình toaøn laø bao chæ xanh: bao vaûi, boïc ñöôøng, chöùa toûi, ñöïng tieâu, nhoát ñaäu xanh... Haøng laäu! Nhö vaäy thì khoâng rieâng gì haûi quaân mình tieáp tay laøm giaøu cho quan thueá, cho chính phuû. Qua moät laàn cöûa nöõa toâi môùi gaëp vaøi ba nhaân vieân, vaøi ba baøn giaáy maát huùt trong vöïa chaát haøng. Muøi aåm moác xoâng leân ngaäp muõi. Nghóa môû lôøi:

     - Ñaïi baøng toâi caàn gaëp xeáp lôùn cuûa maáy anh. Kyø naøy ñaïi baøng toâi ñònh trao cho xeáp lôùn maáy anh moät moùn quaø lôùn laém ñoù.

     - Vaäy aø. Môøi hai oâng thaày ngoài chôi, chôø toâi ñi thoâng baùo.

     Caùi gì maø moät ñieàu ñaïi baøng, hai ñieàu ñaïi baøng. Haûi quaân ñaâu coù xaøi danh töø naøy. Cuûa boä binh, daønh rieâng cho boä binh. Chaéc coù nhieàu ñaïi baøng Ñòa phöông quaân baét haøng laäu chuyeån xuoáng ñaây baèng ñöôøng boä neân Nghóa môùi phaùt ngoân nhö vaäy. Beà naøo cuõng coù lôïi, coù lyù. Luùc giaùp maët oâng tröôûng ty, toâi lieàn baét chöôùc ñaùm ñeä töû cuûa oång:

     - Chaøo oâng thaày. Toâi ôû Phuù Quoác môùi tôùi.

     - Chaøo ñaïi uùy, oâng maïnh gioûi? Mình vaøo trong naøy baøn chuyeän ñi.

     Tay baét maët möøng. Toâi quay sang anh phoù ty, tuoåi taùc coù leõ cuøng chaïng vôùi toâi:

     - Chaøo anh.

     - Chaøo ñaïi uùy. Ñaïi uùy maïnh gioûi?

     Cuõng tay baét maët möøng. Toâi theo "oâng thaày quan thueá" quanh quanh queïo queïo maáy gian phoøng nhoû nöõa môùi tôùi vaên phoøng laøm vieäc rieâng cuûa oâng. OÂng môøi toâi caø pheâ. Qua loa vaøi caâu chuyeän veà nôi aên choán ôû, veà vaät giaù leo thang roài oâng doï yù toâi:

     - Böõa nay toâi raát baän vôùi moät loâ haøng ñang chuyeån xuoáng töø Kieân Löông. Hay laø chieàu nay khoaûng baûy giôø, neáu ñaïi uùy khoâng cheâ thì tôùi ñaây duøng côm vôùi toâi, mình seõ coù nhieàu thì giôø ñeå noùi chuyeän hôn.

     - Daï, ñöôïc nhö vaäy thì tieän quaù. Thoâi, ñeå khoûi laøm maát thì giôø cuûa oâng thaày toâi xin kieáu.

     - Caûm phieàn nha.

     - Daï khoâng coù chi oâng thaày...

     Toâi vaø Nghóa sau ñoù voït ra phoá möôùn phoøng nguû, ñaët baûn doanh. Khaùch saïn Phuù Só ngoù ra goùc chôï Raïch Giaù.

     Ñuùng heïn baûy giôø, toâi ñeán aên böõa côm chieàu vôùi vôï choàng oâng tröôûng ty, oâng Duõng. Böõa côm ngoaøi trôøi, taïi mieáng vöôøn con moät nöûa ñaõ ñöôïc traùng xi-maêng naèm beân hoâng nhaø. Caên nhaø treät naøy coi vaäy maø roäng. Böõa côm chieàu thaät laø nhaït nheõo. Khoâng nhaït nheõo sao ñöôïc khi tuoåi hai oâng baø ñaùng tuoåi coâ baùc cuûa toâi. Khoâng nhaït nheõo sao ñöôïc khi maáy ñeå töû cuûa toâi ñang noùng loøng chôø toâi ñi nhaäu. Leï leï leân... Troø baùi kieán nhau coi nhö taïm xong, truyeàn thoáng xöa ñöông nhieân ñöôïc chính thöùc noái laïi. Moät phaàn ba, moät phaàn ba, vaø moät phaàn ba.

     Böõa tieäc toái hoâm ñoù thieät laø vui. Moùn "soø huyeát xaøo daàu haøo" cuûa nhaø haøng Kim Thaønh thaät laø tuyeät. Ngöôøi baét vaø keû bò baét cuøng nhau nhaäu thaân tình nhö anh em. Khoâng coøn coi nhau laø ngoaïi quoác. Khoâng coù kyø thò chuûng toäc. Khoâng phaân bieät Vieät Nam, Thaùi Lan hay Taøu gì heát, vì taát caû ñang höôùng veà moät maët traän chung: tieàn.

     Nghóa keà tai toâi noùi nhoû:

     - Thaèng chuû ghe xin oâng thaû noù ra ñaëng noù doâng veà Nam Vang chaïy tieàn. Noù möôïn maáy thaèng Taøu ôû ñaây ñöôïc moät môù nhöng khoâng ñuû ñaâu vaøo ñaâu heát.

     Toâi suy nghó moät hoài roài töï caûnh giaùc: coi chöøng aên böõa gioã loã böõa caøy, ñöøng maéc möu tuïi naøy. Toâi phaûn ñoái ngay.

     - Khoâng ñöôïc. Thaû noù ra noù ñi luoân thì boû meï. Bieåu noù tieáp tuïc chaïy, baèng moïi giaù phaûi chaïy. Döùt khoaùt trong voøng ba ngaøy. Baèng khoâng toâi giao khoaùn cho thaèng quan thueá. Mình khoâng theå ôû ñaây chôø ñôïi maõi ñöôïc. Coøn phaûi baùo caùo, phuùc trình, hoà sô chuyeån veà boä tö leänh ôû Saøi Goøn nöõa...

     Ba ngaøy sau, Nghóa cho toâi bieát thaèng chuû ghe chaïy toái ña cuõng chæ ñöôïc phaân nöõa. Toái hoâm ñoù toâi nguû khoâng yeân, suy nghó vaãn vô hoaøi. Khoâng bieát laø taïi thaèng chuû ghe chaïy tieàn khoâng noåi hay laø ñaùm ñeä töû cuûa mình coù gian yù, muoán cuø cöa. Thaèng chuû ghe thì baét buoäc phaûi chaïy tieàn heát söùc mình roài. Caøng nhieàu tieàn caøng coù lôïi. Caøng coù lôïi khoâng nhöõng cho haûi quaân maø caøng coù lôïi cho noù. Bieân baûn troáng vôùi ñaày ñuû chöõ kyù toâi vaãn coøn naém trong tay. Vôùi thaèng naøy, con dao toâi vaãn naém baèng caùn. Coøn ñaùm ñeå töû cuûa toâi, thaät söï toâi chöa hieåu noåi. Vì phoù ty quan thueá ñaõ kín ñaùo phaøn naøn:

     - Toâi noùi ñieàu naøy cho ñaïi uùy bieát ñeå ñaïi uùy ñeà phoøng. Ñaøn em cuûa ñaïi uùy ñeâm naøo cuõng taåu taùn moät môù haøng. Tuïi toâi ñaõ theo doõi vaø tuïi toâi ñaõ bieát heát. Choã laøm aên quen bieát toâi khoâng nôõ cho ngöôøi phuïc kích, chuïp tuïi noù thì keït cho ñaïi uùy. Ñaïi uùy neân xeùt laïi, caån thaän laø hôn.

     Roõ raøng vò theá cuûa toâi baáy giôø treân ñe döôùi buùa, tröôùc ñaïn sau teân, hai beân hoâng hai muõi duøi. Chuyeän naøy coù thaät hay laø thaèng phoù ty ñaùnh ñoøn taâm lyù huø mình? Toâi nghó chaéc laø phaûi coù! Khoâng coù löûa thì laøm sao coù khoùi. Maø xeùt cho cuøng, ngoïn löûa naøy buøng daäy cuõng taïi nhieàu lyù do. Nhöõng böõa aên thònh soaïn, nhöõng böõa nhaäu linh ñình, nhöõng maøn em uùt gaùi ghieác thì tieàn ñaâu maø tuïi noù boû ra? Toâi hi voïng ñaøn em mình chöa laøm gì lôùn chuyeän. Toâi hi voïng moät traêm kyù ñöôøng hoùa hoïc vaãn coøn nguyeân. Moät boàn nöôùc maém to nhö boàn nöôùc cuûa nhaø maùy nöôùc maø chæ caàn moät naém laø ñuû dòu. Nöôùc maém ngang thaønh nöôùc maém nhöùt, nöôùc maém nhöùt thaønh nöôùc maém nhó. Maéc laém. Ñaøn em mình mang ra vaøi kyù thì ñuû laøm giaøu. Maø ñem ra moät vaøi kyù thì quaù deã. Tuùi quaàn tuùi aùo thôï may may ôû ñaâu? Ñeå troáng chi cho uoång. Trôøi. Vaäy thì boû meï roài. Tuïi naøy daùm laøm laém chôù chaúng phaûi chôi.

     - Neø Un, anh moùc noái vôùi caùi luõ coân ñoà naøy baùn bôùt bao nhieâu haøng roài, haû?

     - Daï, vaøi ba caùi leû teû thoâi ñaïi uùy. Laáy laïi voán maø.

     - Anh nghó toâi coù theå tin lôøi anh noùi ñöôïc hay sao?

     - Cheát soáng coù nhau maø ñaïi uùy...

     Khoâng, chæ coù soáng maø khoâng coù cheát. Caát haøng. Töùc toác saùng ngaøy hoâm sau. Toâi quyeát ñònh nhö vaäy, maëc duø möùc thu theo keá hoaïch chæ ñöôïc moät nöûa. Giaän thaèng ñaøn em taïi sao daùm qua maët mình. Nhöng nghó cho cuøng, tình caûnh vôï con nhaø cöûa cuûa noù cuõng nheo nhoùc toài taøn. Toäi nghieäp. Ñöùng vai troø cuûa mình chaéc mình cuõng laøm vaäy. Côø caàm trong tay ngaïi vì khoâng phaát. Roài toâi thöông laây qua thaèng chuû ghe ngöôøi Taøu, aên ôû raát thaät tình. Phaûi ra tay cöùu vôùt noù ñöôïc phaàn naøo hay phaàn naáy, maëc duø noù thuoäc vaøo thaønh phaàn ñaùng cheát, laøm kieät queä neàn kinh teá nöôùc nhaø khoâng thua gì boïn aùc oân coân ñoà ñaàu cô tích tröõ. Toâi ñaõ chaáp nhaän bôùt ñi phaân nöûa caùi moät phaàn ba cuûa mình thì cuõng neân theâm vaøo phaân nöûa cho caùi moät phaàn ba cuûa noù. Cho troøn moät. Moät noãi aân oaùn giang hoà. Toâi beøn ghi nhöõng con soá du di vaøo nhöõng choã troáng cuûa hoà sô baøn giao. Xong. Baây giôø ñeán phieân quan thueá, chaúng bieát thaèng chuû ghe coù ñöôïc thöông tình nöõa hay khoâng? Haøng nhaäp kho quan thueá, duø khoâng naèm trong bieân baûn cuõng khoù loøng laáy ra. Toäi cho thaèng Taøu, moät laàn nöõa, nhö caù naèm treân thôùt.

     Ngay chieàu hoâm ñoù ba thaày troø toâi xuoáng taøu ñoø Thuaän Lôïi trôû veà Phuù Quoác vôùi ba caùi samsonite lôùn môùi mua ngoaøi chôï Raïch Giaù. Ba caùi samsonite ñaày aáp nhöõng tieàn. Giaáy lôùn coù maø giaáy moät ñoàng cuõng coù, chöùng toû thaèng chuû ghe ñaõ moi moùc taän tình. Chöa bao giôø toâi thaáy tieàn nhieàu nhö vaäy. Cuûa naøy laø cuûa phi nghóa hay cuûa cuùng döôøng?

     Tröa hoâm sau toâi vaøo vaên phoøng trình dieän ñaïi taù Baù vaén taét baùo caùo keát quaû. OÂng noùi nhö ra leänh:

     - Anh ñöa toâi phaân nöûa, coøn phaân nöûa chia nhau vôùi anh em.

     Toâi giöït mình chôùi vôùi. Nieàm kính meán vuït tieâu tan duø bieát raèng oång coøn chi lôùp lôùp ôû beân treân. Coá neùn loøng giöõ vöõng bình tónh, toâi ñieàm nhieân traû lôøi:

     - Daï. Toâi seõ laøm ñuùng theo lôøi commandant caên daën.

     Coøn phaân nöûa chia nhau vôùi anh em thì quaù keït cho toâi vaø luõ ñaøn em. Moãi ñöùa roát cuoäc chæ ñöôïc laõnh vaøi ba thaùng löông phuï troäi. Khoâng troøn moät. Moät noãi aân oaùn giang hoà. Toâi khoâng döï truø noåi moät giaûi phaùp phaân chia nhö vaäy. Toâi thieät tình söûng soát tröôùc söï thaät hôi phuõ phaøng, maëc duø toâi dö bieát toâi ñaõ ñi nöôùc tieân. Möôøi phaàn noùi baûy daáu ba, ñöa hai giöõ moät môùi ra... tröôûng phoøng Nhì.

     Toâi ueå oaûi böôùc veà phoøng thì Nghóa laïi vui cöôøi baùo ñoäng:

     - Trung taâm haønh quaân môùi cho bieát, ghe caên cöù giaûi veà moät chieác ghe buoân laäu nöõa. Ñang caäp caàu.

     - Nhoû hay lôùn?

     Nghóa nhaên nhoù:

     - Nhoû thoâi. Maø theo baùo caùo, treân ghe naøy coù moät oâng sö môùi laø khoå.

     - Caùi gì maø khoå? Sö thì nhoát sö, cha thì nhoát cha! Sö cha ñi buoân laäu thì sö cha gì nöõa?

     - Toâi chæ sôï tuïi noù baét nhaèm oâng sö caû chuøa Luïc Sôn thì boû aên caû ñaùm. Nghe ñoàn oâng sö naøy oång coù pheùp taøng hình ñoù ñaïi uùy ôi...

     Chuøa Luïc Sôn? Chuøa Luïc Sôn ôû beân kia bieân giôùi Haø Tieân thì khoâng gì xa laï ñoái vôùi toâi. Moät thaønh phoá nhaø laù, moät chôï trôøi taáp naäp khaùch thaäp phöông. Haøng laäu thueá baøy ngoån ngang trong nhöõng gian nhaø khoâng coù vaùch. Nhö nhöõng saïp baùn haøng ñöôïc caát noái tieáp nhau. Thaønh ñöôøng ngang heûm doïc. Vaø Haø Tieân, nôi daáy nghieäp cuûa gioøng hoï Maïc. Maïc Cöûu, Maïc Thieân Töù. Maïc Thieân Töù vôùi Haø Tieân Thaäp Vònh Caûnh Khuùc. Queâ höông cuûa thi só Ñoâng Hoà Laâm Taán Phaùc, coù raát nhieàu danh lam thaéng caûnh. Hoøn Choâng. Ñaù döïng. Thaïch Ñoäng. Phuø Dung Töï, nôi quy y cöûa Phaät cuûa ngöôøi ñeïp Phuø Cöø. Naøng aùi cô trong chaäu uùp cuûa nöõ só Moäng Tuyeát Thaát Tieåu Muoäi. Vaø beán ñoø Toâ Chaâu. Beán ñoø maø ngaøy naøo toâi say quaù say, meàm nhuõn nhö coïng buùn. Trôû veà taøu HQ 405 baèng caàn truïc theo leänh cuûa "haïm tröôûng leù" cuûa toâi. Ñöùng leân ñaõ khoâng noåi thì noùi chi ñeán chuyeän leo thang giaây...

     Roát cuoäc baây giôø toâi phaûi ñoái dieän tröïc tieáp vôùi oâng sö caû chuøa Luïc Sôn, oâng Coâng-Xaø-Phanh. Vò sö noåi tieáng khoâng nhöõng beân Mieân maø luoân caû beân Vieät Nam. Trong vuøng bieân giôùi Haø Tieân. Moät voùc daùng to lôùn nhö Myõ, da deû hoàng haøo maäp maïp, ñi ñöùng phöông phi troâng nhö moät oâng töôùng chôù naøo phaûi moät oâng sö. Hoïa chaêng chæ gioáng sö ôû caùi ñaàu troïc vaø caùi aùo taêng giaø maøu vaøng khoaùc moät beân vai. Nhöng taïi laøm sao maø ghe cuûa oâng chôû toaøn whisky vaø thuoác laù ngoaïi quoác?

     Ñeå traùnh ñuïng chaïm, toâi cho ngöôøi ra môøi oâng chuû haõng nöôùc maém Phong Höng, voán laø ngöôøi Vieät goác Mieân, vaøo nhaän "sö toå" cuûa oång veà. Moät laàn nöõa, toâi laïi chôùi vôùi, söûng soát vì thaùi ñoä aân caàn cuûa oâng Phong Höng ñoái vôùi oâng sö Coâng-Xaø-Phanh. Hoa quaû baùnh traùi ñaày maâm, baûy böôùc quyø naêm böôùc laïy, baùi taï cung nghinh, thænh oâng sö veà nhaø nhö thænh moät oâng Phaät soáng.

     Giöõa côn gioâng toá cuûa thôøi ñaïi, thì than oâi, thöû hoûi moät keû traàn tuïc nhö toâi laøm sao maø thaáu hieåu noåi theá giôùi toân nghieâm? Vaø oâi than oâi, trong caùi beán traàm luaân meâ muoäi naøy chính toân nghieâm cuõng khoâng laøm sao vöôït thoaùt ñöôïc!

     Boùng maây nhaân aûnh chaäp chuøng
     Thöông ngöôøi lôõ böôùc giöõa vuøng giao duyeân

     Rieâng cho toâi, toâi keát luaän raèng: ñöôøng vaøo beán meâ thaät söï khoâng quaù xa nhö ñöôøng vaøo xöù Thuïc.

   back to top

04. TAÂM SÖÏ KEÛ SANG MIEÂN

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Giöõa ñaûo Phuù Quoác vaø nöôùc Mieân seõ coù moät haûi phaän quoác teá nho nhoû, neáu haûi phaän moät quoác gia ñöôïc aán ñònh bôûi 12 haûi lyù töø bôø ra khôi. Nhöng, neáu haûi phaän moät quoác gia ñöôïc tính baèng 100 haûi lyù töø bôø ra khôi thì haûi phaän Vieät Nam ôû vuøng baéc ñaûo Phuù Quoác seõ phuû truøm leân ñaát Mieân. Roài vôùi haûi phaän 100 haûi lyù tính töø bôø ra khôi naøy, haûi phaän aên gian cuõng khoâng ñuû xa ñeå bao goàm hai ñaûo Hoaøng Sa vaø Taây Sa maø Trung Coäng ñaõ cöôõng chieám. Baát quaù chæ theâm ñöôïc caùi gieáng daàu coøn non, mang teân Boâng Hoàng soá 9, chaúng ai theøm khai thaùc maø thoâi.

     Daàu sao Mieân vaø Vieät Nam cuõng laø hai nöôùc laùng gieàng moâi hôû raêng laïnh vôùi nhau, cho neân hai beân ñoàng yù laáy ñöôøng naèm giöõa hai bôø bieån laøm ranh. Thieät laø coâng baèng, thieät laø roõ raøng. Tuy nhieân coâng baèng vaø roõ raøng chæ ñöôïc hieåu treân giaáy tôø, treân baûn ñoà vôù vaån maø thoâi. Treân thöïc teá laèn ranh voâ hình naøy khoâng nhöùt thieát phaûi naèm yeân moät choã. Maø chæ laø ñöôøng ranh du di ñöôïc vaïch ra bôûi keû maïnh. Maïnh ñöôïc yeáu thua, caù lôùn nuoát caù beù. Ñieàu naøy vaãn ñuùng töø ngaøn xöa cho ñeán baây giôø. Nhaát laø cho nhöõng ai daùm laáy vuøng bieån naøy laøm ñòa baøn hoaït ñoäng cuûa mình.

     Maø ai vaäy? Thieät ra, caên baûn cuõng chæ coù naêm thaønh phaàn: ngö phuû Vieät Nam, haûi quaân Vieät Nam, ngö phuû Mieân, haûi quaân Mieân, vaø daân buoân laäu. Boán thaønh phaàn ñaàu xöa nay vaãn soáng ñeà hueà. Chim trôøi caù nöôùc ai baét ñöôïc naáy aên. Nhöng, keå töø khi thaønh phaàn thöù naêm maäp môø xuaát hieän, söï tranh chaáp veà ranh giôùi cuûa ñoâi beân cuõng ñaõ theo ñoù maø saùng toû töø töø. Thaønh phaàn sau cuøng naøy tuy nhoû hôn heát nhöng bao goàm ñuû moïi saéc toäc: Taøu, Thaùi, Vieät, Mieân, Laøo...

     Maõi ñeán luùc naøy toâi môùi bieát lyù do taïi sao "trieàu ñaïi cuõ" suïp ñoå moät caùch heát söùc laø tang thöông. Thay vì xaùch taøu chaän baét boïn buoân laäu, quan ta laïi nhaûy ra caïnh tranh vôùi boïn noù, xaùch taøu ñi buoân kín. Ñaäu xanh, ñöôøng caùt, haøng vaûi tô luïa... Vaø ñi ñeâm leõ dó nhieân coù ngaøy gaëp ma. Khoâng sôùm thì muoän roài cuõng bò ma hôùp hoàn.

     Nhöng, nhôø baøi hoïc "bò ma hôùp hoàn" quaù ñaéc giaù ñoù cho neân "trieàu ñaïi môùi" hoaït ñoäng ñuùng theo ñöôøng loái, tieâu chuaån cuûa trung öông ñeà ra. Khoâng nhöõng saùt ñòch taïi choã maø coøn dieät luoân ñöôøng daây kinh taøi. Nhöõng ñöôøng daây kinh taøi khoâng rieâng gì cuûa ñòch maø luoân caû cuûa baïn. Dieät kinh taøi vöøa coù lôïi cho nöôùc nhaø, cuõng vöøa coù lôïi cho quan ta thì ai maø laïi khoâng laøm chôù? Coøn phaûi doàn heát moïi noã löïc nöõa laø khaùc. Chuyeän ñoàng voâ ñoàng ra maø.

     Chuyeän ñoàng voâ ñoàng ra thì thieät ra ôû thôøi buoåi naøy cuõng chæ laø chuyeän thöôøng tình thoâi. ÔÛ ñaâu laïi khoâng coù. Nhöng, chuyeän thuøng voâ thuøng ra môùi laø chuyeän laï boán phöông. Nöôùc maém. Thuøng 20 lít, thuøng 10 lít, thuøng 5 lít. Thuøng thieác coù thuøng nylon coù, ñuû thöù loän xoän. Teát. Quaø Teát, ñi Teát, leã Teát. Baèng nöôùc maém? Ñöôïc chôù sao khoâng! Phaûi bieát cuûa bieáu luoân luoân laø cuûa ngon. Moät bieåu töôïng cho söï thieát tha vôùi tình höõu nghò. Vaäy thì naêm nay phaûi aên Teát thieät lôùn, khoâng phaûi cho toâi maø cho maáy xeáp lôùn cuûa toâi. Admiral, Commodore, Captain . Boû ra khoaûng naêm ba thaùng löông thoâi. Moãi ngaøi moät thuøng nhó, moät thuøng nhöùt, moät thuøng ngang. Haäu taï. Coâng ôn ñaõ vì mình maø muoán ñi ñaâu thì cho ñi ñoù.

     Xeáp töôûng toâi chaéc laõnh tieàn thöôûng hôi nhieàu neân Teát naøy xaøi sang. Baét taøu ñaùnh caù Thaùi Lan, ghe buoân laäu ñeàu ñeàu maø. Chaúng ai ngôø ñaây chæ laø söï ñoùng goùp cuûa maáy chuû nhaø thuøng, toâi khoâng toán moät caéc. Nhöng cuûa gioù roài cuõng traû cho maây, nhö moät thoâng leä moät truyeàn thoáng. Nhöõng thoâng leä, truyeàn thoáng heát söùc kyø cuïc. Thanh Bình, Thanh Haûi, Phong Höng, Phöôùc Höng, Phöôùc Loäc, Mai Höông, Nghóa Thaïnh..., toâi chæ ñoaùn vaäy thoâi vì toâi khoâng ñích thaân goõ cöûa maáy nhaø thuøng. Ñaøn em cuûa toâi laøm heát.

     Rieâng gia ñình toâi, nöôùc nhó nöôùc nhöùt nöôùc ngang thì coù nhaèm nhoø gì. Nöôùc maém aên Teát phaûi laø nöôùc maém ñaëc bieät laøm trong maùi vuù cuûa oâng saùu Beàn, chuû haõng nöôùc maém Thanh Bình, môùi laø ñuùng ñieäu thaâm tình. Thôm...

     Sau Teát khoâng bao laâu thì söï tranh chaáp veà ñöôøng ranh voâ hình treân maët bieån giöõa hai haûi quaân Mieân Vieät ñeán hoài gay caán. Vì tröa naøy taïi trung taâm haønh quaân, ñaïi taù Khöông Höõu Baù, tö leänh Vuøng 4 Duyeân haûi, ñaõ run run moâi gaèn gioïng trong maùy vieãn lieân:

     - Toâi ra leänh cho anh baèng moïi giaù phaûi töùc khaéc trieät haï hai chieác PCF cuûa Mieân ñoù cho toâi.

     Leänh. Phaûi bieát ñaây laø leänh. Ngay giöõa chieán traän maø khoâng thi haønh leänh, choáng ñoái leänh, phaûn leänh laø mang toäi phaûn daân phaûn quoác, ñaùng tru di tam toäc. Bôûi vaäy toâi nghe tieáng cuûa haïm tröôûng HQ 330 treân maùy nhaän, daàu reø reø khaøn khaøn caùch maáy ñi nöõa cuõng khoâng che daáu ñöôïc söï hoát hoaûng:

     - Commandant, xin commandant suy nghó laïi. Toâi trieät haï noù thì deã roài, chæ caàn vaøi quaû 76 ly 2 hay moät traøng boâ-pho (40 ly) thoâi. Nhöng, ñaây laø quan heä giöõa hai nöôùc, khoâng ñôn giaûn nhö baén taøu Vieät Coäng, xin commandant suy nghó laïi. Haõy töø töø haønh ñoäng, commandant.

     Lôøi giaûi baøy naøy nghe cuõng loït loã tai, ñaïi taù Baù nhö nguoâi bôùt côn giaän, chæ thò tieáp:

     - Ñöôïc roài. Anh tieáp tuïc theo doõi, phuùc trình moïi dieãn tieán vaø ñaët chieán haïm ôû nhieäm sôû taùc chieán 24 treân 24 cho toâi.

     Ñaïi taù Baù boû vaøo phoøng trung taâm tröôûng trung taâm haønh quaân, goïi ñieän thoaïi lieân laïc vôùi ñoâ ñoác Laâm Ngöôn Taùnh, ñöông kim tö leänh phoù Haûi quaân ôû Saøi Goøn.

     Moät röøng khoâng chöùa hai coïp. Toâi bieát tröôùc söï ñuïng chaïm naøy theá naøo cuõng xaûy ra. Nhöng khoâng ngôø laïi xaûy ra nhanh nhö vaäy. Ñaàu daây moái nhôï nhö toâi ñaõ noùi, cuõng taïi ñaùm buoân laäu. Ban ñaàu thì haûi phaän ai ngöôøi ñoù baét, chung soáng hoøa bình. Nhöng laàn hoài haûi quaân ta yû mình coù taøu lôùn baét luoân qua laõnh haûi baïn. Haûi quaân Mieân thì chæ coù moät haûi ñoäi PCF (patrol craft fast) thoâi, khoâng coù taøu lôùn. Chieác lôùn nhaát cuûa haûi quaân Mieân laø chieác PC (patrol craft) cuõ kyõ, chæ duøng ñeå laøm kieång. Luùc naøo cuõng naèm vònh caëp caàu, khoâng daùm ra khôi sôï noù raõ beøng tan bieán luoân trong soùng. Vaäy maø tuïi noù daùm caû gan ra chieâu traû ñuõa môùi laø laï.

     Khoâng ñöôïc söï chaáp thuaän cuûa Saøi Goøn, ñaïi taù Baù buoàn naêm phuùt leân maùy lieân laïc vôùi haïm tröôûng HQ 330 laàn nöõa:

     - Anh baùo caùo cho toâi bieát tình traïng hieän thôøi ôû ngoaøi ñoù nhö theá naøo?

     - Daï, hai chieác PCF Mieân tieáp tuïc keùo ghe mình veà xöù, commandant.

     - Baây giôø anh ñang ôû caùch noù bao xa?

     - Daï, chæ coøn thaáy môø môø thoâi commandant. Toâi khoâng ñuoåi theo noù nöõa vì toâi hieän ñang naèm raát saâu trong haûi phaän Mieân.

     - Ñöôïc roài, anh tieáp tuïc aùn ngöõ khu vöïc ñoù vaø saün saøng ñôïi leänh.

     Traû ñuõa? Roài seõ ñeán phieân mình. Nhöng laàn naøy noùi khoâng phaûi beânh, tuïi Mieân ra chieâu quaû laø hôïp tình hôïp lyù. Taïi vì caùch ñaây maáy ngaøy, chieán haïm ñoåi vuøng cho HQ 330, HQ 609 ñaõ baét giaûi veà phoøng Nhì cuûa toâi moät ñoaøn ghe Mieân ñeán naêm saùu chieác. Chaúng phaûi ghe buoân laäu gì caû, maø toaøn laø ghe ñaùnh caù, ghe daân môùi khoå. Moät haïm ñoäi mang chaøi mang löôùi, toài taøn ngheøo khoù. Vò trí thaät söï luùc bò baét naèm taïi choã naøo ai maø bieát cho ñöôïc: haûi phaän Mieân, haûi phaän quoác teá hay haûi phaän Vieät Nam? Toïa ñoä ghi nhaän treân coâng ñieän phuùc trình luùc naøo cuõng saùt veà phía mình, thieáu ñieàu nhaûy leân ñaát lieàn vuøng Baéc Ñaûo, vuøng nuùi Khu Töôïng.

     Khoâng haønh ñoäng "cao boài" nhö ñaïi taù Baù, tö leänh haûi quaân Mieân trong vuøng keå ra cuõng coù loøng kieân nhaãn, nhòn nhuïc. Nhöng haén xaûo quyeät möu moâ. Baèng chöùng laø coù hoäi hoïp quaân sö, baøn thaûo keá hoaïch ra quaân haún hoøi. Baèng chöùng laø quaân ta loït vaøo theá baát ngôø, khoâng chuaån bò tröôùc. Tuy nhieân muïc ñích cuûa haûi quaân Mieân, theo toâi nghó, chæ laø baét ghe cuûa mình ñeå laøm con tin, roài tính chuyeän trao ñoåi nhö trao ñoåi tuø binh.

     Keït moät ñieàu laø boïn noù ñaõ baét laàm ghe cuûa haûi quaân, khoâng phaûi ghe daân. Chieác chuû löïc, moät loaïi ghe lôùn cuûa haûi quaân, thuoäc Duyeân ñoaøn 42 maø ñaïi uùy Huyønh Quang Höng, ñaøn anh cuûa toâi ñang laøm chæ huy tröôûng. Neân chaúng traùch taïi sao ñaïi taù Baù ra leänh cho haïm tröôûng HQ 330 baèng moïi giaù phaûi ñöa hai chieác PCF cuûa Mieân xuoáng loøng bieån laïnh. Nhöng, thaày chuøa aên baét thaày phaùp chòu? Ñaâu coù ñöôïc! Haïm tröôûng HQ 330 ñôøi naøo chòu eùp mình laøm thaày phaùp khôi khôi.

     Maø taïi sao ghe vuõ trang cuûa mình laïi bò haûi quaân Mieân baét moät caùch deã daøng nhö vaäy? Suùng oáng ñeå ñaâu khoâng khaïc voâ ñaàu noù vaøi phaùt cho noù neå maët xeáp veø, ai laïi ñi khoanh tay töï troùi chôø keû thuø ñeán xoû muõi daãn ñi? Thieät laø voâ lyù heát söùc?

     Nhöng ñuùng ra chaúng coù gì goïi laø voâ lyù, ñoái vôùi nhöõng ai hieåu roõ noäi tình. Taïi vì chieác ghe naøy khoâng coù nhieäm vuï ñi tuaàn, maø chæ coù nhieäm vuï ñi caøo caù caøo toâm thoâi. Daãy ñaày toäi loãi? Cho neân ñaïi taù Baù tìm caùch che daáu, giaûi quyeát nhanh choùng?

     Cuõng khoâng phaûi nhö vaäy ñaâu. Ñi caøo caù caøo toâm kieåu naøy ñöøng noùi laø coù toäi maø coøn phaûi noùi laø coù coâng. Döôùi nhieàu caùch nhìn khaùc nhau. Vôùi caëp maét cuûa chæ huy tröôûng Duyeân ñoaøn thì haøng ngaøy coù môù caù toâm. Vôùi caëp maét cuûa phoøng Nhì thì coù maät baùo vieân naèm ngay trong loøng ñòch. Bieát ñaâu quaân ta voâ tình seõ thu löôïm ñöôïc nhöõng tin töùc ñaùng giaù veà moät vuï xaâm nhaäp, moät keá hoaïch taán coâng. Moät cuoäc haønh quaân vaøo taän saøo huyeät maät khu ñòch nhö vaäy maø khoâng toán moät hoät daàu moät gioït nhôùt thì coøn gì hay baèng. Quaû laø thieân hình vaïn traïng. Bôûi vaäy coâng hay toäi bieát sao maø luaän vôùi baøn.

     Khoâng ít thì nhieàu, cuoäc haønh quaân bí maät cuûa chæ huy tröôûng Duyeân ñoaøn 42 ñang laøm ñaïi taù Baù, vò toång tö leänh toái cao treân ñaûo Phuù Quoác, keït. Khoâng phaûi keït vì ñöôøng loái haønh quaân, maø keït vì thanh danh cuûa keû maïnh. Ñòch ñaõ duøng keá höôõn binh, laáy nhu cheá cöông, ñeå roài ra ñoøn baát ngôø quaät mình moät cuù saùt vaùn. Vaø ñaõ thaønh coâng. Hôn ai heát, ñaïi taù Baù thaáy roõ ñieàu ñoù, cho neân baây giôø oâng cuõng ñoåi cöông thaønh nhu, nghieân cöùu moät ñöôøng loái hoaït ñoäng heát söùc meàm deõo: ñöôøng loái ngoaïi giao.

     Bôûi vaäy môùi coù chuyeän noùi.

     Saùng ngaøy sau, moät ngaøy khoâng maáy ñeïp trôøi maây muø vaàn vuõ, toâi töø giaõ vôï con xuoáng chieác PCF 09 ñeå baát thaàn thaân haønh ñi Mieân. PCF 09 laø chieác soaùi ñónh cuûa ñaïi taù Baù, chieác taøu coøn môùi vaø noåi tieáng chaïy nhanh nhaát trong ñaøn. So vôùi caùc duyeân toác ñónh khaùc cuûa Haûi ñoäi 4 Duyeân phoøng. Ra khoûi muõi Hanh, tröïc chæ höôùng baéc taây baéc xong xuoâi toâi môùi tieát loä vôùi vieân só quan thuyeàn tröôûng, trung uùy Chaùnh:

     - Toâi coù nhieäm vuï trình caùi "uûy nhieäm thö" cuûa tö leänh mình cho oâng ñaïi taù tö leänh haûi quaân Mieân ôû caên cöù Ream, oâng Sam-Sa-Raây. Soá phaàn cuûa toâi cuõng nhö cuûa caùc anh trong chuyeán ñi naøy chaéc chaén may ít ruûi nhieàu. Chæ bieát troâng caäy vaøo khaû naêng kheùo tuøy cô öùng bieán cuûa mình maø thoâi.

     Vieân thuyeàn tröôûng hôi ngaïc nhieân hoûi laïi:

     - Mình ñi Mieân thieät haû ñaïi uùy?

     - ÖØa. Anh nghó luùc mình loït voâ haûi phaän cuûa tuïi noù, tuïi noù seõ laøm gì? Döôùi taøu naøy coù anh naøo ñaõ qua Mieân laàn naøo chöa?

     Anh trung só nhaát ngaønh vaän chuyeån ñang caàm laùi laéc ñaàu traû lôøi:

     - Chöa ñaïi uùy. Toâi bieát chaéc nhö vaäy taïi vì toâi ôû taøu naøy laâu nhöùt.

     Trung uùy Chaùnh tieáp lôøi:

     - Theo toâi nghó tuïi noù khoâng daùm laøm gì mình ñaâu. Noù thaáy mình noù sôï thaáy moà, ñaïi uùy.

     - Toâi cuõng mong ñöôïc nhö lôøi anh noùi. Tuy nhieân, mình vaãn phaûi ñeà phoøng. Mình môùi baét noù maáy chieác ghe daân, noù baét laïi mình chieác ghe chuû löïc cuûa Duyeân ñoaøn 42. Tình traïng naøy cuõng hôi coù phaàn gay caán.

     - Vaäy aø? Hay laø ñeå toâi cho maáy thaèng em ôû nhieäm sôû taùc chieán, ñaïi uùy.

     - YÙ, ñöøng laøm vaäy, khoâng neân. Theo toâi nghó taát caû suùng oáng cöù cho ñaïn leân noøng roài truøm bao suùng trôû laïi, nguïy trang nhö khoâng coù gì quan troïng khaån tröông. Nhaân vieân cuûa mình cuõng khoâng ai aùo giaùp noùn saét gì heát, chôø xem phaûn öùng cuûa tuïi noù nhö theá naøo.

     Vaøi tieáng ñoàng hoà sau chuùng toâi loït vaøo haûi phaän Mieân. Trong loøng toâi coù phaàn hôi hoài hoäp, lo aâu. Chuyeän gì ñeán seõ ñeán. Nhöng, chuyeän noå suùng vaøo taøu cuûa moät haûi quaân baïn, cuûa moät nöôùc laùng gieàng, laø moät vieäc laøm toái ö quan troïng khoâng theå khoâng suy nghó ñöôïc. Toâi mong raèng ñöøng coù thaèng só quan Mieân naøo khuøng ñieân. Hay ít ra cuõng ñöøng quaù noùng nhö ñaïi taù Baù. Baèng khoâng, baûo ñaûm trong phuùt choác chuùng toâi seõ laø nhöõng con vaät teá thaàn trong vuøng bieån naëng muøi tranh chaáp naøy.

     Khoûi chôø laâu, nhö caù maäp ngöûi ñöôïc muøi maùu töôi, hai chieác PCF laï töø höôùng Mieân tuûa soùng ñi ra. Roõ daàn roõ daàn. Só quan vaø haï só quan Mieân maëc quaân phuïc kaki vaøng thaáp thoaùng töø ñaøng xa. Haûi quaân Vieät Nam ñaõ ñoåi quaân phuïc laøm vieäc töø kaki vaøng qua maøu luïc, vì kaki vaøng laø tieåu leå cuûa boä binh, khoâng quaân. Chæ coøn caùi polo, caùi muõ baùnh tieâu quoác teá duøng cho thuûy thuû, laø ñoàng daïng. Chæ coøn aùo xanh lôït quaàn jean ñaäm, cuõng daønh cho thuûy thuû, laø cuøng maøu. Roài traùn chaïm traùn, maët chaïm maët. Laù côø Mieân vôùi hình Ñeá thieân Ñeá thích phaát phô sau laùi. OÂ, thì ra tuïi naøy ñang ôû nhieäm sôû taùc chieán. Caøng suùng töïa vai, tay keà coø baám. Saün saøng "caùp duoàng." Phaûi laøm sao ñaây? Taát caû thuûy thuû ñoaøn Vieät Nam nhö baát ñoäng, traân troái nhìn quaân thuø. Toâi ra leänh cho taøu khoâng ñöôïc giaûm toác löïc, cöù phom phom thaúng tieán, coi keû ñòch nhö pha. Chôø xem phaûn öùng. Ngoù chöøng ñoäng tónh. Thôøi gian vaãn coøn ñi hay ñaõ ñöùng yeân, cheát laëng? Trong sai nhòp, söûng soát? Giôø phuùt cöïc kyø nguy hieåm ñaõ ñeán. Vaø chaàm chaäm, chaàm chaäm troâi qua... Trôøi boãng döng trong saùng nhö göông, nhöõng ñaùm maây muø töï nhieân vuït tan bieán maát. Toâi ñaõ thoaùt naïn? Toâi mæm cöôøi, naém chaëc hai tay vaøo thaønh gheá ñaøi chæ huy duy nhaát treân taøu, thôû phaøo nheï nhoõm.

     Hai chieác PCF Mieân quay muõi trôû laïi chaïy song song hai beân PCF nhaø. PCF Mieân vöøa ñöôïc Myõ baøn giao khoâng laâu neân coù veû coøn môùi vaø coù leõ chaïy nhanh hôn. Toâi ñoaùn chaéc tuïi naøy chæ ñöôïc leänh ra ñaây tieáp ñoùn, hoä toáng taøu mình veà beán maø thoâi. Treân taøu khoâng ai noùi ñöôïc tieáng Mieân, cho neân thænh thoaûng beân naøy chæ bieát ñöa tay vaãy. Beân kia thuûy thuû Mieân xí xoâ, xí xaøo khoâng nghe roõ ñöôïc maø cuõng khoâng hieåu ñöôïc. Taát caû tieáp tuïc chaïy thaúng veà höôùng Ream.

     Toâi boãng mô maøng nhôù laïi haûi quy. Chieán haïm Vieät Nam ñöôïc coi laø laõnh thoå cuûa Vieät Nam. Laõnh thoå naøy daàu ôû Myõ, ôû Nhaät hay ôû chaân trôøi goùc bieån naøo cuõng bò raøng buoäc bôûi hieán phaùp vaø luaät phaùp Vieät Nam. Boån phaän vaø traùch nhieäm baûo veä chuû quyeàn quoác gia chaúng haïn. Danh döï cuûa toå quoác gioáng noøi chaúng haïn. Baây giôø môùi thöïc söï thaáy noù lôùn lao quan troïng laøm sao. Toâi laø toång tö leänh, laõnh tuï toái cao treân laõnh thoå nhoû beù naøy cuûa Vieät Nam. Tinh thaàn quoác gia daân toäc töï nhieân raïo röïc boác löûa trong toâi. Caùi caûm giaùc haøo huøng uy nghieâm chaïy raàn raàn trong huyeát quaûn naøy, khoâng theå coù ñöôïc neáu suoát ñôøi toâi chæ ñi tuaàn voøng, quanh quaån beân bôø bieån hình cong chöõ S. Moät chuùt kieâu huøng, töï maõn tröôùc ngoaïi bang... nhoû hôn mình.

     Chaúng bao laâu toâi thaáy caàu taøu daøi ra khôi vaø moät cô xöôûng haïm trong vònh Ream. Roài thaáy luoân chieác chuû löïc nhoû beù cuûa Duyeân ñoaøn 42 ñang coät daây caëp caàu. Thuûy thuû ñoaøn boù goái treân ghe. Treân caàu loá nhoá moät nhoùm quaân phuïc vaøng laãn loän vôùi ñaùm thuûy thuû aùo xanh lôït quaàn jean ñaäm. Tieáng coøi "oø eù" xeù tan baàu khoâng khí vang ra töø hai chieác PCF Mieân. Moät caùch baùo caùo nhieäm vuï ñaõ hoaøn taát. Vôùi toâi, taát caû ñaõ trôû veà vôùi thöïc taïi, boån phaän vaø traùch nhieäm ñang hieän ra ngay tröôùc maët. Toâi hoûi Chaùnh:

     - Anh caëp caàu ngheà hoân? Bieåu dieãn moät cuù ngon laønh cho tuïi Mieân leù con maét coi.

     - Laøm moät phaùt "cao boài" nha ñaïi uùy.

     - ÖØa, maø coù chaéc aên khoâng caùi ñaõ.

     - Côm böõa maø.

     Chaùnh ñích thaân caàm laùi, caëp 45 ñoä raát goïn gaøng ngoaïn muïc. Toâi xaùch caùi caïc-taùp samsonite böôùc leân caàu. Chaùnh nhaûy leân theo roài laàn löôït moät ñaùm ñaøn em. Ñöùng gaàn môùi thaáy lon só quan cuûa haûi quaân Mieân coøn theo kieåu Taây, beät nhoû nhö beät phi tieâu haøng khoâng Air Con Roàng. Vieân trung uùy Mieân coù leõ nhaän ra lon laù cuûa toâi, chaøo toâi tröôùc. Toâi chaøo laïi vaø ñöa tay cho haén baét. Haén choäp caû hai tay, voàn vaõ hoûi:

     - Bonjour monsieur, parlez vous francaise?

     Cheát cha, sao laïi noùi tieáng Taây? Sao laïi noùi sinh ngöõ moät cuûa toâi hoài coøn ôû trung hoïc? OÂi thoâi roài sinh ngöõ moät cuûa toâi, noù ñaõ ñi vaøo lòch söû. Vì töø luùc gia nhaäp haûi quaân, thöôøng xuyeân noùi chuyeän vôùi ñaùm coá vaán, toâi ñaõ quen tieáng Myõ queân daàn tieáng Phaùp hoài naøo khoâng hay. Baây giôø nghe ñaõ laø loõm boõm thì noùi gì tôùi noùi. Baét noù phaûi theo mình, baét noù phaûi theo thieân meänh, toâi traû lôøi ngay:

     - No, I speak English .

     Haén lieàn chaäp chöõng ñoåi sang tieáng Anh, teân naøy cuõng leùm lænh thieät. Gioïng naëng hôi Mieân, raát khoù nghe. Trao ñoåi qua laïi chæ teân vôùi hoï thoâi maø maáy laàn toâi cöù "say it again, please." Sôn Sanh, ñaùnh vaàn töøng chöõ roõ raøng nhö vaäy, chaúng hieåu coù baø con gì vôùi Sôn Ngoïc Thaønh hoaëc Thaïch Sanh, Lyù Thoâng hay khoâng? Ñoái vôùi haén toâi nghó teân toâi raát deã keâu, deã nhôù. Maãu töï ABC khaéc ñaøng hoaøng roõ raøng treân baûng teân. Khaùc haún vôùi nhöõng chöõ buøa veõ treân tuùi aùo cuûa haén. Toâi laäp ñi laäp laïi muïc ñích cuûa toâi, chæ laø caùi thö:

     - I have a letter from my commanding officer to your boss. I need to give it to him .

     Haén hieåu yù. Toâi gheù ngang ghe Duyeân ñoaøn baét tay vôùi oâng thöôïng só thuyeàn tröôûng vaø noùi vaøi caâu traán an thuûy thuû ñoaøn. Roài theo haén ñi thaúng leân doanh traïi. Gaàn ñeán toøa nhaø lôùn caát theo kieåu Taây maø toâi ñoaùn coù leõ laø toång haønh dinh boä tö leänh, toâi gaëp nhieàu só quan Mieân ñang ñöùng loá nhoá tröôùc saân. Ñaïi uùy trung uùy trôû xuoáng, khoâng thaáy taù. Nhö ñöôïc baùo ñoäng tröôùc, ñaùm naøy chaøo hoûi toâi baèng tieáng Anh:

     - Hello. How are you?

     Toâi cuõng hello, hello baét tay vaãy tay qua loa chaøo hoûi laïi. Moïi ngöôøi ñeàu vui cöôøi côûi môû. Toâi möøng thaàm, thaáy mình raát thaønh coâng trong nhieäm vuï. Trung uùy Sôn Sanh ñöa toâi ñi voøng voøng maáy daõy haønh lang phoøng oác, môùi ñeán vaên phoøng cuûa chaùnh vaên phoøng. Moät teân ñaïi uùy. Thì ra Sôn Sanh chæ laø só quan tuøy vieân. Ñaïi uùy chaùnh vaên phoøng naøy khoâng noùi ñöôïc tieáng Anh môùi teä. Toâi baét tay, laïi chaøo hoûi qua loa cho coù leä. Qua lôøi thoâng dòch cuûa Sôn Sanh toâi bieát toâi phaûi chôø oâng tö leänh Mieân ôû ñaây.

     Khoâng bao laâu haén ñöa toâi vaøo trình dieän ñaïi taù Sam-Sa-Raây. Toâi hôi ngaïc nhieân vì oâng naøy to con maäp maïp nhö Taây, ñaõ vaäy nöôùc da khoâng ñen huø nhö tuïi Mieân, môn môõn vaøng. Toâi chaøo oâng vaø laøm nhieäm vuï trình "uûy nhieäm thö."

     Toâi khoâng bieát trong thö ñaïi taù Baù vieát nhöõng gì, nhöng toâi bieát chaéc moät ñieàu laø laù thö naøy khoâng ñöôïc vieát baèng tieáng Vieät. Maø coù leõ baèng tieáng Phaùp. Taïi vì ñaïi taù Baù cuõng nhö phaàn lôùn só quan cöïu traøo cuûa haûi quaân Mieân, nhö ñaïi taù Sam-Sa-Raây ñaây chaúng haïn, ñeàu chòu aûnh höôûng raát naëng cuûa chöông trình haøng haûi Phaùp.

     Nhöng oâng Sam-Sa-Raây laïi khoâng noùi tieáng Phaùp vôùi toâi, maø noùi baèng tieáng Mieân. Vaø nhôø só quan tuøy vieân thoâng dòch laïi. Vì theå dieän quoác gia? Vì khoâng raønh tieáng Myõ? Hay vì toâi cuø laàn khoâng bieát noùi tieáng Phaùp? Maáy ai hieåu ñöôïc loøng ngöôøi... ngoaïi quoác. Ñaïi khaùi toâi bieát raèng trong khi chôø ñôïi oâng vieát thö traû lôøi, ngöôøi tuøy vieân cuûa oâng coù theå ñöa chuùng toâi ñi thaêm vieáng thaønh phoá Ream. Vaäy thì coøn gì vui baèng. Toâi chaøo oâng vaø khoâng queân caâu noùi ñaàu moâi:

     - Thank you, Sir .

     Trung uùy Chaùnh, thieáu uùy Hieáu vaø ba boán haï só quan cuøng ñi theo toâi. Taát caû chaát leân chieác jeep luøn A-2 laùng cooùng coù leõ cuûa oâng tö leänh Mieân. Ream laø moät thaønh phoá töông ñoái nhoû, côõ nhö Haø Tieân vaäy thoâi. Tuy nhieân coù moät buøng binh ngaõ tö ngaõ naêm gì ñoù khaù lôùn, ôû giöõa coù taïc moät caëp sö töû, moät ñöïc moät caùi, troâng cuõng ñoà soä uy nghi. Chaúng bieát ñeå kyû nieäm caùi gì, bieåu töôïng caùi gì vôùi hình hai con sö töû ñoù. Toâi töï hoûi boä Mieân khoâng coù anh huøng daân toäc hay sao? Chôù Naëc OÂng Non, Naëc OÂng Giaø ñeå ñaâu?

     Voøng moät voøng ñaõ trôû veà choán cuõ. Roài khoâng bieát ai ñeà nghò, trung uùy Sôn Sanh laïi xaùch xe chaïy thaúng ra ngoaïi oâ. Chaïy voâ laøng, voâ böng. Con ñöôøng ñaát caùt töø töø nhoû laïi, nhieàu ñoaïn chæ ñuû ñeå cho moät chieác jeep hoaëc moät chieác xe lam chaïy thoâi. Keá reõ voâ con ñöôøng vöôøn, hai beân caây coái um tuøm. Coøn nhaän ra döøa, chuoái, thoát noát, sua ñuõa. Daây bìm bìm coù hoa tím tím leo ñaày treân haøng raøo nhaø ai. Qua moät ñoàng coû hoang thì ñeán moät ngoâi nhaø raát lôùn naèm döôùi taøn caây coå thuï. Nhaø saøn. Gioáng y chang nhö nhaø saøn mieät Chaâu Ñoác, Long Xuyeân. Nhöng maùi lôïp tranh. Trung uùy Sôn Sanh cho xe ñaäu giöõa saân, gaø vòt hoaûng sôï vöøa chaïy vöøa la hoang hoaùc döôùi saøn caây, coù nhieàu truï choáng cao ñeán coå. Caû boïn xuoáng xe, xeáp haøng moät leo leân maáy böïc thang. Côûi giaøy böôùc vaøo trong môùi thaáy caùi saøn goã xaøi laâu ngaøy leân nöôùc ñen boùng.

     Phoøng khaùch thieät roäng. Treân vaùch boå kho coù treo vaøi taám hình taøi töû Mieân, moät taám lòch gioáng nhö lòch Tam Toâng Mieáu. Laïi nhöõng haøng chöõ buøa ngoaèn nghoeøo ñoïc khoâng ñöôïc. Moät baøn daøi keâ ngay giöõa vaø hai daõy gheá hai beân. Theâm moät haøng gheá ñeå phía sau töïa vaøo vaùch. Moät bình traø ñöïng trong caùi voû döøa thieät lôùn sôn xanh ñoû. Vaø keá beân moät caùi khay ñöïng nhieàu ly taùch nhoû. Ñöøng ñôïi ai môøi moïc, haõy cöù töï nhieân. Töï mình nghó vaäy. Theá laø caû boïn töï ñoäng keùo gheá ngoài, töï ñoäng roùt nöôùc uoáng giaûi khaùt. Ñaát Mieân noùng ñaâu thua gì Vieät Nam. Ñoù laø coøn heân vì chung quanh ñaây coù vöôøn caây boùng maùt. Nhöng, chuû nhaø ñaâu? Baø con lieân heä gì vôùi trung uùy Sôn Sanh?

     Khoâng ñeå khaùch chôø ñôïi laâu, baø chuû nhaø soàn soàn böôùc ra daãn theo moät ñaùm tyø nöõ môn môõn ñaøo tô aân caàn giôùi thieäu. Ai cuõng khuoân traêng ñaày ñaëng, hoàn nhieân vui veû cöôøi ñuøa. Trôøi, chaúng leõ ñaây laø Goø Vaáp, Haïnh Thoâng Taây cuûa Mieân? Chaúng leõ xöù naøy coøn coâng khai caáp giaáy pheùp haønh ngheà, caùi ngheà xöa nhaát trong lòch söû vaên minh nhaân loaïi. Chöa heát côn ngaïc nhieân thì roõ raøng toâi coù nghe trung uùy Sôn Sanh taän tình nhaén nhuû:

     - Enjoy yourself, I will be back .

     Laøm ra veû khaùch chôi saønh ñieäu toâi khuyeân haén ñöøng baän taâm, coù muoán voït veà nhaø vôùi cha meï vôï con thì cöù ñi thieät laâu ñi:

     - Don't hurry, just take your time .

     Coøn laïi moät boïn naêm saùu teân Vieät Nam toâi môùi hôi ngaïi. Vì toát hay xaáu, toâi ñöông nhieân vaãn phaûi laøm caùi ñaàu taøu. Toâi öôùm lôøi hoûi Chaùnh:

     - Anh thaáy sao? Coù neân neám thöû moät ngao hoân? Ruûi coù anh naøo laïng quaïng, laøm aên khoâng töû teá ñaøng hoaøng, em giaän em boû buøa boû ngaûi heát bieát ñöôøng veà thì treã taøu caû luõ!

     Noùi thì noùi vaäy chôù toâi bieát ñöùa naøo ñöùa naáy ñeàu cuõng nhö meøo thaáy môõ, theøm thieáu ñieàu nhoû giaûi ñaâu laøm sao töø choái ñöôïc. Chaùnh cöông quyeát, döùt khoaùt traû lôøi:

     - Cuûa ngöôøi ta ñem döng tôùi hoïng khoâng aên cuõng uoång, ñaïi uùy. Toâi chaám con nhoû ngoài ñaàu bìa ñoù.

     Chöa chi maø Chaùnh ñaõ daønh phaàn. Coâ naøo cuõng nhö coâ naáy thoâi, ñeàu ñeàu moät côõ. Möôøi baûy möôøi taùm trôû laïi, maët maøy coøn non choeït, buùng ra söõa. Toâi ngoaùi laïi ngoù con nhoû maø Chaùnh choïn, ñònh xem maët muõi nhö theá naøo. Toâi hôi ngôõ ngaøng, nhaên maët hoûi:

     - Anh khoaùi caùi con nhoû ñen nhöùt trong ñaùm ñoù haû?

     - Em caøng ñen caøng thôm ñaïi uùy. Toâi baûo ñaûm caû ñôøi oâng, oâng khoâng theá naøo tìm ñöôïc moät thaân theå ñen thieät ñen, boùng thieät boùng, vaø eâm eâm meàm meàm nhö con nhoû naøy ñaâu. Khoâng deã gì...

     Cuõng coù lyù, nhöng toâi hoûi tieáp:

     - Roài tieàn Mieân moi ñaâu ra maø anh traû ñaây, haû?

     - Höø, böõa nay mình laøm thöôïng khaùch maø ñaïi uùy. Tuïi naøy khoâng daùm coøng ñaàu mình ñaâu, tuïi noù coøng ñaàu caùi thaèng trung uùy Mieân ñoù thoâi.

     Toâi coøn phaân vaân:

     - Chaéc aên hoân ñoù? Ñaây laø xöù ngöôøi, ñaây laø ngoaïi quoác anh bieát hoân? Coi chöøng, ñöøng laøm nhuïc quoác theå, ñöøng laøm maát maët con Roàng chaùu Tieân.

     Truyeàn thoáng haûi quaân ñöôïc moät ñieåm laø ñaøn em luùc naøo cuõng kính meán ñaøn anh. Khoâng rieâng gì caùc khoùa só quan maø luoân caû caùc taàng lôùp haï só quan, thuûy thuû. Nhöng trong giôø phuùt naøy, toâi nghó ñöøng neân laïm duïng ôû choã vì ñaøn em neå tình maø khö khö toaøn quyeàn quyeát ñònh. Thieät ra, chính toâi toâi cuõng thaáy khoâng oån chuùt naøo heát, toâi beøn tuyeân boá:

     - Thoâi thì maïnh anh naøo nhaém thaáy ñöôïc, cöù nhaøo voâ ñaùnh nhanh ruùt maïnh ñi laø vöøa.

     Caû boïn khoâng soùt moät ñöùa lieàn tuùa voâ ñaùm con gaùi, keùo hoa haäu choïn löïa saün trong ñaàu cuûa mình voït voâ phía nhaø sau. Söï baát ñoàng ngoân ngöõ baây giôø roõ raøng khoâng coøn laø vaán ñeà nan giaûi nöõa.

     Toâi ngoài laïi moät mình cuõng thaáy hôi kyø cuïc. Abnormal? Tình thieät toâi cuõng ñaâu phaûi thaàn thaùnh maø thaáy gaùi khoâng meâ. Giaû daïng "baàn taêng" chôø ñaùm ñaøn em taûn laïc cho ñôõ chöôùng maét ñoù thoâi. Toâi beøn ñöùng daäy ngoaéc con nhoû lai Taøu nöôùc da traéng boùc ñi theo. Qua taám maøng the chaén cöûa ra nhaø sau, toâi môùi ñeå yù caùch thöùc xeáp ñaët phoøng oác trong caên nhaø naøy. Hình nhö coù hai loái ñi ra phía sau naèm hai beân phaûi traùi. Hai daõy phoøng caù nhaân naèm hai beân, moãi beân naêm caùi. Vò chi coù ñeán hai chuïc phoøng daønh cho choán Laàu Xanh. Phoøng taém vaø nhaø beáp naèm tuoát ra phía ñaèng sau.

     Khoâng theå noùi vôùi nhau baèng tieáng noùi thì noùi vôùi nhau baèng haønh ñoäng. Baèng maét, baèng moâi, baèng tay, baèng chaân. Theo nhöõng ñöôøng cong leân nuùi xuoáng ñoài, chaäp chuøng aån hieän. Cho bôùt ngöôïng nguøn trong caûnh ban ngaøy ban maët nhö theá naøy. Maø trong ñôøi ngöôøi lính taøu, thöû hoûi coù giaác maây möa naøo maø khoâng coù saám chôùp baõo buøng? ÔÛ nhöõng beán bôø xa laï?

     Luùc toâi trôû ra phoøng khaùch thì trung uùy Sôn Sanh ñaõ coù maët. Toâi mæm cöôøi chuïm ngoùn troû vaøo ngoùn caùi laøm daáu OK, roài khoan thai moùc tuùi loâi xaáp tieàn Vieät Nam ñöa cho haén. Haén khoaùc tay töø choái, baûo khoâng xaøi ñöôïc ôû xöù naøy. Nhöng haén laïi ñoåi yù, laáy moãi thöù moät taám laøm kyû nieäm. Coøn bao nhieâu ñöa laïi toâi vaø khoâng queân nhaéc nhôû raèng, neáu coù dòp naøo haén qua Phuù Quoác, chöøng ñoù toâi coù ñeàn ôn traû nôï cuõng khoâng muoän. Nöõa, laïi tính chôi cöûa cha, cheùn saønh maø ñoøi saùnh vai cheùn kieåu? Thaû con teùp caâu con toâm? Thoâi lôõ roài, chöøng naøo tôùi ñoù haüng hay. Lo chuyeän baây giôø thì hôn, toâi nghó vaäy.

     Taát caû laïi chaát leân xe jeep chaïy ra phoá. Ñi nhaäu. ÔÛ moät caùi bar naøo ñoù khoâng maáy sang troïng, khoâng coù maøn taém hôi. Khoâng coù röôïu maïnh, chæ coù bia traâu. Chai naøo chai naáy lôùn gaáp ñoâi gaáp ba bia "ñaàu con coïp" hay bia 33 cuûa mình. Maøu vaøng cuûa bia cuõng khoâng ñöôïc töôi toát maø hôi ngaõ maøu naâu nhö coù pha chuùt xì daàu. Naëng nöõa, uoáng nöûa chai ñaõ muoán teù ngöûa.

     Luùc trôû veà doanh traïi thì gaàn ñeán giôø tan sôû. Toâi vaø trung uùy Sôn Sanh chæ coøn ñuû thì giôø taït voâ phoøng chaùnh vaên phoøng cuûa ñaïi taù Sam-Sa-Raây ñeå nhaän böùc thö hoài aâm roài voït luoân xuoáng taøu. Toâi ñaïi dieän thuûy thuû ñoaøn roái rít caùm ôn trung uùy tuøy vieân, môùi ñoù maø nhö ñaõ thaønh tri kyõ. Vaø heïn ngaøy taùi ngoä treân xöù Vieät Nam. Hai chieác PCF baïn laïi caëp keø hai beân, tieãn baïn hieàn veà coá quoác. Hieån nhieân chaúng coù "oâi caùi caûnh bieät ly sao maø buoàn vaäy," nhöng trong loøng toâi thaät söï coù ñoâi chuùt baâng khuaâng. Ñöôøng vaøo xöù Chuaø Thaùp, ñoái vôùi toâi, hình nhö luoân luoân vaãn laø ñöôøng vaøo loái moäng.

     Toâi neâu yù kieán vôùi ñaùm ñaøn em:

     - Maáy anh sao toâi khoâng bieát, chôù thieät maø noùi, toâi thaáy tuïi Mieân chôi coøn sang hôn Taây moät böïc.

     Trung uùy Chaùnh phuï hoïa:

     - Toâi chæ sôï ít böõa thaèng trung uùy ñoù qua mình, mình khoâng coù gì ñeå ñaõi noù heát thì e maát maët gioøng gioáng Tieân Roàng ñaïi uùy haû? Mình quaû thöïc thieáu thaèng "khöùa" ñoù moät moùn quaø quaù lôùn.

     Toâi phaân traàn:

     - Tuïi noù coù quyõ tieáp taân maø, nhaèm nhoø gì ba caùi leû teû ñoù. Thaèng Sôn Sanh gì ñoù, theo toâi nghó, noù cuõng chaúng coù boû ra cho mình moät ñoàng xu moät caéc baïc naøo ñaâu. Chæ phieàn laø beân haûi quaân mình khoâng coù moät caùi quyõ aên nhaäu, ñaõi ñaèng nhö vaäy.

     Ñöa moät ñoaïn ngaén, hai chieác PCF Mieân huï coøi quaønh trôû laïi. Moät hoài coøi ñaùp leã vaø nhöõng caùi vaãy noùn, khoaùc tay. Sau ñoù trung uùy Chaùnh hoái haû xaû maùy chaïy noåi soùng veà nhaø...

     Keát quaû toát ñeïp cuûa chuyeán ñi Mieân laø moät "taàn soá ñoû" ñaõ ñöôïc ñaëc bieät thieát laäp giöõa An Thôùi vaø Ream. Töông töï nhö ñöôøng "ñieän thoaïi ñoû" giöõa toøa Baïch Cung vaø ñieän Caåm Linh. Keát quaû toát ñeïp cuûa cuoäc ñaøm phaùn ñaàu tieân laø ngaøy mai nhöõng con tin cuûa hai beân seõ ñöôïc traû töï do, töï ñoäng tìm ñöôøng veà beán cuõ. Ñaùm ngö phuû Mieân seõ ñöôïc tieáp teá ñaày ñuû löông thöïc vaø nhieân lieäu trong ñeâm nay. Soá phaàn thuûy thuû ñoaøn Vieät Nam treân ghe chuû löïc cuûa haûi quaân mình cuõng seõ ñöôïc töôm taát nhö vaäy. Vaø keå töø nay laèn ranh voâ hình treân vuøng bieån Baéc Ñaûo giöõa hai quoác gia seõ ñöôïc veõ laïi ñaøng hoaøng caån thaän hôn.

     Tình höõu nghò giöõa hai haûi quaân cuûa hai nöôùc moâi hôû raêng laïnh caøng theâm khaén khít khi ñaïi taù Baù chaáp thuaän lôøi môøi cuûa ñaïi taù Sam-Sa-Raây, ñoàng yù ñi Mieân thaêm vieáng caên cöù Ream. Hai oâng Taây ñöôïc dòp noùi tieáng Taây, maët ñoái maët. Thaùp tuøng theo ñaïi taù Baù coù thieáu taù Taâm, tham möu phoù Haønh quaân, thieáu taù Quyù, tröôûng phoøng Taâm lyù chieán, toâi, tröôûng phoøng Nhì, vaø só quan tuøy vieân.

     Khoâng xaùch taøu chaïy leït ñeït nhö toâi, laàn naøy ñaïi taù Baù bay qua baèng tröïc thaêng. Khoâng daãn ra laøng luïp xuïp nhö trung uùy Sôn Sanh, ñaïi taù Sam-Sa-Raây laáy tröïc thaêng rieâng ñöa nguyeân phaùi ñoaøn cuûa ñaïi taù Baù ñi Sihanoukville, thaønh phoá chính cuûa tænh Kongpongsom. Khoâng nhaäu ôû quaùn coùc beân ñöôøng maø aên tieäc treân saân thöôïng cuûa moät nhaø haøng sang troïng nhö nhaø haøng Ñoàng Khaùnh, Maõ Nhaät Taân. Caát tuoát treân ñænh ñoài cao troâng ra bieån. Quang caûnh thieät laø huy hoaøng, traùng leä. Khoâng ai theøm nhaäu bia traâu, chæ cöa Martel, Hennessy. Vaø khoâng ai theøm nghó ñeán nhöõng coâ gaùi Mieân khoâng chöng dieän, ñen ñuùa...

     Maëc daàu chuyeán ñi Mieân cuøng vôùi ñaïi taù Baù raát laø lòch söï vaø sang troïng, nhöng rieâng toâi, toâi vaãn thích chuyeán ñi Mieân cuûa toâi. Vì chuyeán ñi ñoù môùi ñuùng laø aân tình goùi troïn "taâm söï keû sang Mieân."

   back to top

05. ÑOÂNG PHÖÔNG NGÖ NGHIEÄP COÂNG TY

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Vôùi nhöõng coá gaéng khoâng ngöøng, "trieàu ñaïi môùi" ñaõ thaät söï ñöa thanh bình trôû veà treân ñaûo Phuù Quoác. Chæ trong voøng khoâng ñaày moät naêm, moät thôøi gian phaûi noùi laø raát ngaén. Kyû luïc. Tình hình Phuù Quoác boãng trôû neân yeân tónh laï thöôøng. Hoaøn toaøn khoâng coøn soâi ñoäng. Caùi soâi ñoäng neân hieåu khoâng phaûi do chính qui Baéc Vieät hay du kích Mieàn Nam coá tình gaây ra. Maø chæ do taøu ñaùnh caù Thaùi Lan oà aït xaâm nhaäp haûi phaän Vieät Nam vaø do ghe buoân laäu töøng ñoaøn raàm roä tieán veà vuøng bieån Haø Tieân, Kieân Löông.

     Taïi sao yeân tónh laï thöôøng? Taïi vì quaân ta toaøn thaéng hay taïi vì quaân thuø ñang coù keá hoaïch môùi? Theo toâi nghó, hai ñieàu naøy chaéc phaûi ñuùng caû hai. Nhöng, ñieàu ñaùng noùi hôn nöõa laø söï yeân tónh naøy ñaõ laøm caùc quan ta lo aâu. Chính toâi cuõng vaäy. Maát phaàn. Ñoàng voâ ñoàng ra khoâng coøn nöõa. Maëc daàu noài côm chöa bò beå nhöng keå nhö ñaõ raïn nöùt khaép nôi, töø treân xuoáng döôùi, töø vaønh tôùi ñaùy. Vaäy thì phaûi laøm sao ñaây? Chôø! Ñuùng vaäy, chaúng laøm gì khaùc hôn ñöôïc. Kieán khoâng boø tôùi mieäng gieáng thì laøm gì coù caûnh caù aên kieán. Caù phaûi chôø, theá thoâi.

     Ngaøy ngaøy cuõng hai buoåi ñi laøm, nhöng laøm caùi gioáng gì ôû caùi xöù khæ ho coø gaùy naøy? Ñi treã veà sôùm laø chuyeän hieån nhieân roài. Xöa nay vaãn vaäy. ÔÛ nhaø laøm vieäc luoân cuõng khoâng sao, vì nhaø caùch vaên phoøng bôûi moãi caùi haøng raøo, böôùc maáy böôùc laø tôùi. Caø pheâ, taùn doùc vôùi baïn beø rieát roài cuõng khoâng coøn chuyeän gì ñeå noùi. Thuït bi-da ôû ngoaøi phoá coù leõ laø caùch gieát thì giôø hay nhöùt.

     Roài ñeå naâng cao tinh thaàn binh só, tö leänh Vuøng 4 Duyeân haûi, ñaïi taù Khöông Höõu Baù, cho pheùp chæ huy tröôûng caên cöù haûi quaân An Thôùi toå chöùc moät ñeâm daï vuõ cho toaøn theå quaân nhaân caùc caáp. Anh em ñoäc thaân göûi thö môøi partner tuoát töø trong ñaát lieàn. Baûo ñaûm chæ moät laàn nhôù maõi. Laøm ôn nhín chuùt thì giôø ra ngoaøi caùi ñaûo xa xoâi naøy vui chôi vôùi nhöõng ngöôøi anh tieàn tuyeán. Ñang naëng gaùnh giöõ nöôùc ngaên thuø. Theá laø traïm tieáp lieân haûi quaân ôû Raïch Giaù laïi coù coâng vieäc laøm, haêng haùi tieáp tay, chuaån bò ñoùn thaân nhaân vaø gia ñình cuûa caùc em gaùi haäu phöông. Ngöôøi ñeïp töø Saøi Goøn, töø caùc tænh mieàn Taây ñeàu coù maët ñoâng ñuû. Ngay caû coâ em baø con coâ caäu vôùi toâi töø Myõ Tho cuõng khaên goùi leân ñöôøng ñi thaêm vò hoân phu. Cuõng vui. Chæ toäi cho moãi mình trung taù Haûn, chæ huy tröôûng Haûi ñoäi 4 Duyeân phoøng. Vì baét ñaàu töø ñoù oâng boãng nhieân coù moät baø vôï meâ nhaûy ñaàm. Vaø cuõng töø ñoù gia ñình oâng baét ñaàu luïc ñuïc. Daøi daøi cho ñeán khi chaïy qua Myõ cuõng khoâng ngöng.

     Phaàn toâi, toâi chæ sôï caùi caûnh nhaøn cö deã sanh ra baát thieän naøy noù seõ leành beành troâi maõi vôùi thôøi gian. Mình soáng sang ñaõ quen, baây giôø baét trôû laïi heøn cuõng khoù. Maø heân, roát cuoäc roài laøm gì coù chuyeän ñoù. Vì sau buoåi daï vuõ khoâng laâu, thôøi theá laïi baét ñaàu ñoåi thay. Roõ raøng laø theo moät chieàu höôùng hoaøn toaøn khaùc, tuy nhieân khoâng haún laø hoaøn toaøn baát lôïi cho quan ta.

     Khôûi söï baèng moät ngaøy raát ñeïp. Baàu trôøi xanh, xanh lô khoâng moät boùng maây. Naéng saùng ban mai huy hoaøng röïc rôõ, töôùi maùt khaép ñoù ñaây. Nhöng laïi laø ngaøy thöù hai, ngaøy thöù hai duy nhaát trong tuaàn coù leã chaøo côø. Taát caû ñöôïc dòp nghe laïi vaøi tieáng hoâ to: nghieâm, nghæ. Töôûng chöøng nhö ñaõ queân. Coù ngöôøi lính keøn thoåi moät baøi quaân haønh raát ngaén. Laù quoác kyø cuõng ñöôïc voäi vaõ keùo leân ñænh coät côø. Vaø dó nhieân sau ñoù laø maøn thanh tra quaân phuïc cuûa tö leänh. Nhö moät thoâng leä. Tính theo caáp baäc lôùn nhoû töø traùi sang phaûi, só quan ñaõ xeáp thaønh moät haøng ngang taïi saân côø, maët höôùng ra bieån. Ai naáy aùo quaàn chænh teà, thaúng neáp, töôm taát. Roài cuõng ñeán phieân mình, chaøo tay vaø ngaång maët leân kieâu haõnh. Chính luùc toâi laøm xong nhieäm vuï, chính luùc ñaïi taù Baù böôùc sòt qua ngöôøi keá beân, chính luùc toâi vöøa buoâng tay xuoáng, laïi laø luùc tình côø toâi phaùt hieän moät ñoaøn taøu ñaùnh caù Thaùi Lan boán naêm chieác ngang nhieân phom phom tieán vaøo vònh. Laï chöa? Töï nhieân caû moät luõ ñem thaân naïp maïng?

     Phaàn thanh tra quaân phuïc chaám döùt, ai naáy töï ñoäng taûn laïc veà phoøng. Toâi gheù qua trung taâm haønh quaân ñeå check laïi tình hình. Vaø toâi raát ñoãi ngaïc nhieân laø khoâng coù moät ghi nhaän moät baùo caùo naøo heát veà maáy chieác taøu ñaùnh caù Thaùi Lan. Chieán haïm tuaàn döông cuûa mình ôû ñaâu? Taïi sao laïi coù söï sô hôû teä haïi ñeán nhö vaày? Ñòch ñaõ tieán vaøo taän thuû phuû maø chaúng ai hay bieát gì heát? Rôøi trung taâm haønh quaân, toâi böôùc ra tröôùc nhìn moät laàn nöõa cho chaéc, môùi hay maáy chieác taøu Thaùi Lan khoâng chuùt gì sôï seät vaø cuõng khoâng caàn phaûi hoát hoaûng boû chaïy ñi nôi khaùc, ung dung töï tieän thaû neo. Höøm.

     Trôû veà phoøng, thöôïng só Nghóa, ñaøn em thaân tín cuûa toâi, hoûi ngay:

     - OÂng coù tin töùc gì veà maáy chieác taøu caù Thaùi Lan môùi baét veà naèm trong vònh hoân ñaïi uùy?

     - Ñaâu coù ai baét bôù gì noù. Töï ñoäng noù moø tôùi, chui voâ roï. Sao kyø vaäy haû?

     - Vaäy aø? Hay laø mình xaùch taøu ra ngoaøi ñoù xem sao?

     - ÖØa, chaéc phaûi laøm nhö vaäy. Nhöng khoan ñaõ, ñeå toâi coi laïi.

     Toâi vaøo phoøng rieâng, thaûy caùi noùn keát-bi leân tuû hoà sô maät, ngoài vaøo gheá thöø ngöôøi suy nghó. Hoûi ai ñaây? Goïi ñieän thoaïi cho chaùnh vaên phoøng hoaëc tuøy vieân cuûa ñaïi taù Baù? Chaúng giuùp ích ñöôïc gì. Ñeán tröôûng phoøng Nhì nhö toâi coøn khoâng bieát thì tuïi ñoù bieát gì hôn. Hay laø goïi thaúng noùi chuyeän vôùi ñaïi taù Baù? Chaéc chæ coøn caùch naøy.

     Toâi coøn ñang phaân vaân thì ôû phoøng ngoaøi coù tieáng xí xoâ xí xaøo. Ñuùng, tieáng xí xoâ xí xaøo thöù thieät. Hình nhö coù ai noùi tieáng Taøu, tieáng Quaûng hoaëc tieáng Tieàu laø hai thöù tieáng thoâng duïng ôû vuøng naøy. Toâi laéng nghe. Roõ daàn roõ daàn, roài ñoät nhieân maët ñoái maët. Ngöôøi trung só caän veä cuûa ñaïi taù Baù chaøo toâi vaø giôùi thieäu nhöõng ngöôøi toâi chöa heà quen:

     - Ñaïi uùy, tö leänh noùi ñaïi uùy giuùp ñôõ hai oâng naøy lo vuï naêm chieác taøu Thaùi Lan.

     Naêm chieác taøu Thaùi Lan? Thì ra vaäy. Ñaàu daây moái nhôï laø ñaây. Cöù naém laáy maø phaêng tôùi, ngoïn ngaønh tröôùc sau roài cuõng seõ phaân minh. Toâi noùi:

     - Ñöôïc roài, khoâng gì trôû ngaïi. Anh veà trình tö leänh raèng toâi seõ ñích thaân lo vieäc naày cho oång an taâm.

     - Daï, chaøo ñaïi uùy.

     Haén chaøo tay roài quay löng voït ñi. Coøn laïi hai oâng Taøu maëc com-leâ, veû oâng lôùn ra pheát. Toâi trònh troïng chìa tay:

     - Môøi ngoài.

     Moät ngöôøi tieán tôùi baét tay toâi, ñöôøng ñoät noùi:

     - Tao teân laø Lyù Bình. Coøn oâng naøy laø Traàn Phong, giaùm ñoác nhaø baêng Meùkong Ngaân Haøng. OÅng khoâng bieát noùi tieáng Vieät. Coøn maøy teân gì?

     Toâi heát söùc ngaïc nhieân vôùi lôøi leõ "maøy tao" quaù thaân maät kieåu naøy. Môùi gaëp toâi laàn ñaàu, môùi nhôø vaû toâi laàn ñaàu maø daùm coi toâi khoâng ra moät theå thoáng naøo heát. Hay laø thaèng naøy laïi cuõng khoâng raønh tieáng Vieät? Toâi ngaàn ngaïi vöøa chæ vaøo baûng teân vöøa noùi:

     - Toâi teân Hoaøng.

     Roài ñeán löôït quay qua baét tay oâng Traàn Phong. OÂng mæm cöôøi gaät ñaàu chaøo. Daùng ngöôøi ñaïo maïo, coù phong thaùi cuûa moät keû laøm lôùn. Lôùn con nöõa. Maët roäng, chön maøy raäm vaø to. Maét laïnh nhö tieàn. Baây giôø ñeå yù ngoù laïi con ngöôøi cuûa Lyù Bình môùi thaáy da maët haén ta hoàng haøo boùng nhö thoa môõ, moâi moûng nhö laù lieãu. Coù phaûi ñoù laø töôùng cuûa nhöõng con ngöôøi mieäng löôõi ñieâu ngoa, chuyeân veà ngoaïi giao xaõ giao beà ngoaøi?

     OÂng Traàn Phong keùo gheá laïi gaàn baøn ngoài caïnh toâi, trong khi Lyù Bình loâi trong caëp samsonite moät loâ giaáy tôø ñeå choàng leân xaáp hoà sô trình kyù cuûa toâi. Giaáy tôø gì nöõa ñaây? Ba caùi tuïi Thaùi Lan lænh kænh naøy xöa nay ñaâu coù ai laøm giaáy tôø, ngoaøi giaáy tôø phoøng Nhì cuûa toâi. Roõ baøy veõ. Nhöng, Lyù Bình chôït noùi:

     - Caùi naøy cuûa oâng giaø gaân nghe maäy, cuûa oâng Traàn Vaên Höông ñoù.

     Trôøi, thieät hoân? Vöøa vöøa thoâi nghen, daùm ñem caû oâng Phoù toång thoáng ñaàu baïc ra huø mình nöõa aø? Tuy vaäy, toâi cuõng neân neå maët hai teân naøy moät chuùt. Bieát ñaâu moät trong hai thaèng daùm coù thaèng laøm Bang chuû moät Bang naøo ñoù trong Chôï Lôùn? Bieát ñaâu coù ngaøy mình phaûi khom löng cuùi goái nhôø caäy laïi hoï? Toâi loõ maét nhìn Lyù Bình. Haén noùi tieáp:

     - Baây giôø maøy phaûi kyù voâ choã naøy. Leï leï leân ñaëng cho tuïi noù ñi ñaùnh caù nöõa chôù.

     Toâi hôi böïc mình. Thaèng Lyù Bình aám ôù naøy ñaâu phaûi laø tö leänh cuûa toâi maø luùc naøo cuõng ñoøi ra leänh. Ñaâu coù ñöôïc, toâi phaûn öùng ngay:

     - Khoan ñaõ. Tröôùc khi kyù toâi phaûi ñoïc kyõ maáy vaên thö naøy coi hoï noùi caùi gì trong ñoù chôù. Kyù baäy baï ñi tuø sao cha noäi.

     - ÖØa, maøy muoán ñoïc thì ñoïc ñi. Ñoïc lôùn leân cho tao nghe luoân. Noùi cho maøy hay, tao khoâng bieát coi chöõ Vieät, khoâng bieát vieát chöõ Vieät nhöng maø maøy ñoïc traät moät caùi laø tao bieát lieàn ñoù nghe maäy.

     Voâ lyù. Caùi thaèng Taøu naøy sao maø leõo meùp gian huøng döõ vaäy caø? Toâi khoâng laøm theo lôøi haén noùi, khoâng theøm ñoïc ra tieáng. Chæ taøng taøng coi moät mình, cho boû gheùt. Theá, haén môùi chòu im laëng.

     Ñoâng Phöông Ngö Nghieäp Coâng Ty? Moät caùi teân xa laï nhö môùi töø treân trôøi rôi xuoáng! Moät coâng ty xuaát caûng haûi saûn cuûa Vieät Nam? Moät caùi gì quaù môùi meû chöa töøng nghe qua ôû vuøng trôøi tranh chaáp veà bieân giôùi vaø haûi phaän naøy. Nhöng nhìn xem, oâi thoâi roài, ai laø ngöôøi ñaõ cam taâm chính thöùc hôïp thöùc hoùa coâng vieäc ñaùnh caù laäu treân haûi phaän Vieät Nam cuûa taøu Thaùi Lan ñaây? OÂng giaø ñaàu baïc? Cuõng coù theå laém, nhö thaèng Lyù Bình vöøa noùi! Heøn chi moät thôøi gian qua keå cuõng laâu, keû thuø chung cuûa ta treân soùng nöôùc töï nhieân bieät tích giang hoà. Ñeå laáy trôùn. Moät böôùc luøi ñaåy xuoâi naêm böôùc tieán?

     Baây giôø toâi phaûi laøm gì ñaây? Treân nguyeân taéc naêm chieác taøu caù to lôùn naøy ñaõ ñöôïc baùn cho Vieät Nam, qua trung gian moät ngaân haøng ôû Bangkok (vieát baèng tieáng Thaùi ñoïc khoâng ñöôïc) vaø Meùkong Ngaân Haøng ôû Saøi Goøn. Naêm chieác taøu naøy ñaùng lyù ra phaûi nhaäp khaåu vaø kieåm soaùt bôûi quan thueá thöông caûng Saøi Goøn khi ñöa veà nöôùc, vì beán ñaêng kyù laø beán Saøi Goøn. Nhöng, khoâng ai coù thì giôø ñaâu maø laøm maáy chuyeän laåm caåm ñoù. Phaûi nhaäp beán Phuù Quoác vaø loâi ñaàu quan thueá Raïch Giaù qua beân naøy laøm thuû tuïc nhaäp xöù. Ñeå tuïi noù coøn ñi ñaùnh caù nöõa chôù. Ñuùng nhö thaèng Lyù Bình vöøa noùi. OÂi thoâi roài, toâi chæ sôï ngö daân mình roài seõ khoâng coù caù maø ñaùnh. Vì baûo ñaûm vôùi naêm chieác taøu naøy moãi thaùng sang ñaây quaàn tôùi quaàn lui, maáy loaïi caù lôùn caù ngon seõ khoâng con naøo loït löôùi. Khoâng soùt moät con.

     Ngaøy giôø treân caùc vaên kieän ñeàu ñaõ ghi saün, phaûi ñi ngöôïc thôøi gian haèng maáy thaùng trôøi. Phaûi kyù. Baèng moïi giaù phaûi hôïp thöùc hoùa. Khoâng nhöõng toâi maø coøn oâng tröôûng ty quan thueá Kieân Giang beân thò xaõ Raïch Giaù nöõa. Toâi nghó toâi phaûi goïi ñieän thoaïi cho oâng Duõng ngay baây giôø ñeå tham khaûo yù kieán...

     - Allo, chaøo oâng thaày, oâng thaày maïnh gioûi? Toâi goïi oâng töø Phuù Quoác ñaây. Sao, oâng coù nghe ruïc ròch gì veà maáy chieác taøu cuûa Ñoâng Phöông Ngö Nghieäp Coâng Ty hoân? Tuïi noù ñaõ tôùi choã toâi roài ñaây neø, ñang noùi chuyeän vôùi phaùi ñoaøn trung öông.

     - AØ, veà vuï naøy toâi cuõng coù leänh töø treân Toång. Toâi coù cho ngöôøi qua ñoù saùng hoâm nay ñeå laøm thuû tuïc maø, haén ta chöa trình dieän ñaïi uùy sao?

     - Thieät vaäy haû? Toâi chöa gaëp, chaéc coøn baän caø pheâ caø phaùo ôû ngoaøi phoá. Theo nhö giaáy tôø toâi ñang coi ñaây thì mình bò ñaët vaøo tình traïng ñaõ roài, chæ phaûi ñaët buùt kyù teân thoâi, khoâng laøm gì khaùc hôn ñöôïc.

     - Toâi cuõng nghó vaäy. ÔÛ beân ñoù ñaïi uùy kyù xong, treân ñöôøng veà tuïi noù seõ gheù toâi. Thoâi, cöù coi theo ñoù maø laøm, chuùc may maén...

     Gaùc oáng ñieän thoaïi leân maùy, ñoät nhieân toâi caûm thaáy raát böïc boäi. Hoùa ra thieân haï ai ai cuõng bieát tröôùc heát, chæ coù toâi bò doàn vaøo theá nöôùc tôùi troân roài môùi keâu... nhaûy . Toâi ngoù Lyù Bình gaät gaät ñaàu:

     - Baây giôø toâi ñaõ hieåu.

     Haén caøng toû veû naûn chí, thôû daøi:

     - Hieåu thì maøy kyù leï leï leân ñi chôù coøn chaàn chôø gì nöõa?

     Toâi kyù voäi vaøo nhöõng choã troáng daønh cho toâi. Xong. Lyù Bình mæm cöôøi laáy ra trong caït-taùp moät phong bì trao cho toâi. Ñuùng laø tieàn trao chaùo muùc. Toâi tónh khoâ vaïch ra ñeám sô sô taïi choã. Chöa ñöôïc hai thaùng löông? Tuïi naøy roõ keïo.

     Ba ñieàu boán chuyeän moät hoài thì nhaân vieân quan thueá moø vaøo. Toâi ñích thaân höôùng daãn nguyeân phaùi ñoaøn ñi kieåm soaùt taøu Thaùi Lan. Toâi baûo Nghóa thaùp tuøng theo toâi cho coù baïn. Ra ñeán nôi môùi thaáy tuïi naøy nguïy trang thieät laø teä. Maáy taám baûng ñeà teân taøu baèng tieáng Vieät Nam, chöõ "Ñoâng Phöông Ngö Nghieäp Coâng Ty" sôn maøu ñoû choùi nhö son, cuõng khoâng ñuû daøi ñeå che heát maáy chöõ Thaùi Lan ngoaèn nghoeøo, coù leõ laø teân taøu chính goác khaéc saâu voâ vaùn thuyeàn. Quaû nhö laø troø heà, ñuøa giai. Beà gì luùc mang taøu trôû veà xöù, chæ caàn gôõ maáy taám baûng ñoù ra thì coát khæ laïi hoaøn coát khæ, taøu Thaùi Lan cuõng laïi hoaøn taøu Thaùi Lan. Chaúng haïi ai heát, chaúng cheát thaèng Taây naøo. Tieän vaø lôïi.

     Laàn ñaàu tieân ñaùm ngö phuû Thaùi thaáy quan ta maø khoâng bieát sôï. Daùm cöôøi ñuøa laøm quen vôùi ngöôøi ngoaïi quoác. Toâi quay qua hoûi Nghóa:

     - Anh thaáy trong caùi ñaùm naøy coù thaèng naøo bò mình baét tröôùc ñaây chöa?

     Nghóa cöôøi heà heà:

     - Tui thaáy thaèng naøo cuõng gioáng nhö thaèng naáy. Hoài ñoù tôùi giôø mình baét caû ngaøn thaèng, laøm sao maø nhôù heát cho noåi, ñaïi uùy.

     Trong khi ñoù Traàn Phong vaø Lyù Bình xí xoâ xí xaøo tieáng Taøu vôùi maáy tay anh chò böï coù leõ laø ñaùm thuyeàn tröôûng vaø thuyeàn phoù. Thì ra ôû ñaâu cuõng coù moät thaèng Taøu laøm ñaàu taøu. Mình khoâng hieåu ñöôïc tieáng noùi cuûa noù môùi keït. Trình baøy moïi dieãn tieán vaø thoâng baùo keát quaû, chaéc chæ vaäy thoâi. Moät laùt sau, moät teân Thaùi maëc aùo sô mi vaø vaän xaø-roâng maøu meø, nöôùc da ñen thieät laø ñen coù leõ laø daân naáu beáp, böng leân moät khay lôùn ñaày traùi caây. Toaøn laø thöù maéc tieàn nhö nho, taùo, loâm choâm, maêng cuït. " Môøi, aên laáy thaûo ñi maáy oâng thaày. " Noù noùi baèng tieáng Thaùi Lan nghe ñieác con raùy, nhöng toâi taïm hieåu ngaàm nhö vaäy. Cöù töï nhieân, aên gioã ñi tröôùc...

     Haûi quaân ta thieät tình chæ ñöùng ra laøm chöùng chôù chaúng coù laøm gì ñoäng moùng tay. Laøm hay khoâng phaûi noùi laø moãi moät mình oâng quan thueá maø thoâi. Vì chính oâng môùi coù thaåm quyeàn. Caùi quyeàn thaùo nhöõng cuïc chì baám vaøo caùc khoen nhoû nieâm phong caùc khoang, haàm döôùi taøu. Moät daáu hieäu quoác teá trong ngaønh haûi quan. Taát caû chæ laø ñoùng kòch, dieãu dôû vì khoâng ai khoâng bieát ôû döôùi ñoù toaøn laø haàm troáng hoaëc haàm chöùa nöôùc ñaù öôùp traáu hay öôùp maït cöa. Chaéc chaén khoâng coù haøng quoác caám, khoâng coù vuõ khí ñaïn döôïc.

     Loay hoay moät chuùt laø xong. Chuùng toâi xuoáng ghe nhoû trôû voâ bôø vaø caùc taøu Thaùi Lan huï coøi chia tay nhau, xaû maùy tuûa ra khôi ñi ñaùnh caù. Toâi nhaén nhuû vôùi Nghóa moät caâu:

     - Caùi ngheà baét taøu caù Thaùi Lan cuûa haûi quaân mình bao nhieâu naêm nay coi nhö ñaõ cheát. Caùi ngheà ñaëc bieät daønh rieâng cho nhöõng ngöôøi ñi bieån naøy coi nhö ñaõ ñi vaøo lòch söû. Anh coù caûm thaáy ngaäm nguøi trong giôø phuùt mình chính thöùc khai töû noù hay khoâng?

     - Cho noù cheát cho roài, oâng ôi. Meät thaáy moà maø ai aên ai höôûng chôù mình coù chaám muùt ñöôïc chuùt gì ñaâu.

     Caâu traû lôøi cuûa Nghóa thieät tình khoâng hôïp vôùi taâm traïng cuûa toâi moät maûy may naøo heát. Maát ñi caùi kieâu huøng haõnh dieän cuûa ngöôøi haûi quaân tröôùc nhieäm vuï baûo veä ñaát nöôùc queâ höông. So vôùi toâi, Nghóa vaãn coøn moät con maét thöïc teá...

     Roài ngaøy thaùng tieáp tuïc troâi qua trong yeân laëng, bình thaûn. Khoâng coøn caûnh taøu caù Thaùi Lan caëp caàu boä tö leänh. Khoâng coøn caûnh chia toâm, chia caù, xeû caù laøm khoâ. Nhöõng con toâm con caù töø nhöõng chieác taøu Thaùi Lan ñaùnh troäm khoâng may bò baét. Baây giôø coù soùng gioù baõo buøng gì gì ñi nöõa thì chæ ôû trung taâm haønh quaân maø thoâi. Vì luùc naøo chieán haïm ta cuõng phaùt hieän taøu Thaùi Lan xaâm nhaäp haûi phaän. Vaãn ñuoåi theo, vaãn baén chaän ñaàu. Vaãn laøm nhieäm vuï. Nhöng tieác thay, roát cuoäc roài chieác naøo cuõng cuûa haõng Ñoâng Phöông Ngö Nghieäp Coâng Ty. Nhö vaäy thì thöû hoûi ngoaøi khôi Vieät Nam, trong vuøng bieån thaân thöông naøy, hieän coù bao nhieâu chieác taøu Thaùi Lan ñaõ ñöôïc hôïp thöùc hoùa? Toâi cuõng xin chòu.

     Ñieàu toâi khoâng öa laø thænh thoaûng Lyù Bình gôûi laïi nhaø toâi moät teân troán quaân dòch. Hieån nhieân teân ñoù laø ngöôøi thaân trong gia ñình hay ít ra cuõng coù baø con xa gaàn vôùi Tröông Minh Haûi, teân thieät cuûa Lyù Bình xaøi treân giaáy tôø. Chæ ôû taïm thoâi, chôø chuyeán taøu ñeå ñi ñaùnh caù chung vôùi tuïi Thaùi. Dó nhieân traùng só ra ñi theà khoâng bao giôø trôû laïi. Nhôø vuï xuaát ngoaïi laäu ñoå beå ôû Vuõng Taøu tröôùc ñoù khoâng laâu neân toâi nghieäm ra. Teù ra ñaây cuõng laø moät hình thöùc xuaát caûng ngöôøi khoâng giaáy pheùp? Ñuùng, nhöng chæ coù tính caùch caù nhaân, leû teû maø thoâi! Ñeán nöôùc naøy toâi nghó toâi khoâng laøm cuõng khoâng ñöôïc. Khoâng laøm ngöôøi ta seõ böùng mình ñi trong nhaùy maét. Ñaõ troùt leân löng coïp thì phaûi côõi. Ai chaúng chòu tuaân theo, ngöôøi aáy khoâng sôùm thì muoän seõ coù ngaøy nhaän laõnh haäu quaû. Ñoù laø tröôøng hôïp cuûa ñaïi taù Baù sau naøy.

     Tuy nhieân giöõa Lyù Bình vaø gia ñình toâi cuõng coù nhieàu caùi tình. Thaáy vôï toâi môùi sanh non ngaøy non thaùng, laàn naøo töø Saøi Goøn ra haén cuõng mua theo maáy thang thuoác boå. Ñaëc bieät nhöùt laø traùi La haùn quaû, naêm traêm ñoàng moät traùi thôøi ñoù, troøn troøn nhö traùi löïu maøu naâu, duøng ñeå naáu nöôùc uoáng thay traø cho maùt meû trong mình thì döôøng nhö khoâng khi naøo khoâng coù. Traùi caây Thaùi Lan nöõa, cuõng ñem leân bieáu xeùn ñeàu ñeàu moãi laàn taøu caù gheù Phuù Quoác laøm thuû tuïc nhaäp khaåu. Toâi thích maáy traùi taùo ta, khoâng bieát beân Thaùi troàng ra sao maø traùi naøo traùi naáy lôùn hôn traùi caø na, traùi leâ-qui-ma. Vaø maáy traùi döa gang Taây, troøn lôùn nhö traùi döa haáu. Thôm thieät thôm, ngoït thieät ngoït. Sau naøy qua Myõ toâi môùi bieát teân Myõ cuûa noù: honey dew . Gioït maät, traùi gioït maät?

     Boån phaän cuûa toâi ñoái vôùi Ñoâng Phöông Ngö Nghieäp Coâng Ty chæ coù vaäy. Vieäc laøm quaù deã daøng, nheï nhaøng nhö trôû baøn tay.

     Khoù khaên hay khoâng ñuùng ra phaûi noùi laø vieäc ñöông ñaàu vôùi ñaùm buoân laäu, vôùi caùc ghe chôû haøng laäu. Soá laø quaân ta toaøn thaéng trong thôøi gian kyû luïc, cho neân ñòch cuõng bieát ngöôøi bieát ta, lieàn thay ñoåi chieán thuaät chieán löôïc cho hôïp vôùi tình theá môùi. Bôûi vaäy ñöøng töôûng tình hình khoâng coøn soâi ñoäng laø taïi vì ñòch khoâng coøn hôi söùc hoaït ñoäng. Nhöõng hoaït ñoäng chìm cuûa ñòch so vôùi nhöõng hoaït ñoäng noåi ñoâi khi coøn quyû khoác thaàn saàu hôn gaáp boäi.

     Ñaàu daây moái nhôï laø vaøo buoåi tröa hoâm ñoù luùc toâi veà nhaø aên côm tröa thì coù moät ngöôøi laï maët ñeán goõ cöûa tìm toâi. Vôï toâi leân tieáng tröôùc:

     - Xin loãi baùc muoán hoûi thaêm ai?

     - Daï coù ñaïi uùy ôû nhaø khoâng baø chuû?

     Laø moät ngöôøi Taøu? Roõ raøng toâi nghe tieáng noùi coù hôi troï treï. Toâi böôùc ra. Moät ngöôøi ñaøn oâng ñöùng tuoåi tröôùc maét toâi. Toùc muoái tieâu, coïng to vaø cöùng. Maët maøy xöông xaãu. AÙo sô mi traéng may baèng vaûi nilfrance giaët ñaõ nhieàu laàn, moûng thaáy roõ aùo loùt beân trong. Quaàn darcron ñen cuõ, khoâng uûi, phoàng leân nhöõng neáp nhaên. Sôïi daây nòt maøu naâu nhoû baûn ñaõ baïc maøu. Ñoâi giaøy naâu cuõng leân maøu moác moác. Ñaây chæ laø moät ngöôøi taøi-phuù, taøi-phaùn cuûa moät coâng ty? Toâi ñöa tay cho haén baét:

     - Chaøo baùc. Chaéc baùc muoán tìm toâi?

     Haén hôi khom löng cuùi xuoáng vaø xieát nheï tay toâi baèng caû hai tay. Haén vaøo ñeà ngay:

     - Daï chaøo ñaïi uùy. Noùi khoâng daáu gì ñaïi uùy, toâi ñaïi dieän anh em buoân baùn ôû vuøng bieân giôùi ñeán ñaây coù moät chuùt chuyeän muoán baøn vôùi ñaïi uùy.

     Thaáy ñöùng ngoaøi cöûa khoâng tieän, toâi noùi:

     - Môøi baùc vaøo trong naøy ñaõ roài chuyeän gì ta haõy baøn sau.

     Haén böôùc voâ nhaø ñaûo maét nhìn nhanh moät voøng. Nhìn ñieäu boä cuûa haén toâi ñoaùn chaéc haén ñang ngaïc nhieân döõ laém vì nhaø toâi beân trong coù veû ngheøo xô ngheøo xaùc. ÔÛ cö xaù vôùi nhau ñaâu ai muoán baøy bieän chöng dieän laøm gì. Toâi keùo gheá cho haén roài voøng qua phía beân kia baøn ngoài ñoái dieän:

     - Baùc ngoài gheá ñi baùc. Em ôi, cho anh xin bình traø.

     Haén ruït reø laøm theo lôøi toâi noùi. Roài choàm qua giaûi baøy taâm söï:

     - Khoâng daáu gì ñaïi uùy, luùc raøy anh em beân ñoù laøm aên thaát baïi, thua loã lieân mieân. Taïi vì taøu haûi quaân cuûa mình chaän baét döõ quaù. Caùi ñieäu naøy neáu keùo daøi hoaøi thì laàn laàn ai cuõng saït nghieäp heát ñaïi uùy ôi. Bôûi vaäy anh em cöû toâi qua ñaây baøn chuyeän hôïp taùc vôùi ñaïi uùy.

     Toâi vôõ leõ. Thì ra haén laø söù giaû cuûa cô quan ñaàu naõo ñang chæ huy löïc löôïng buoân laäu. Toâi hoûi goïn:

     - Vaäy beân ñoù muoán hôïp taùc nhö theá naøo?

     - Baây giôø nhö vaày. Coù hai caùch. Moät laø gioáng nhö chuùng toâi ñang ñeà nghò vôùi haûi quaân Mieân, ñoùng theo chuyeán, moãi chuyeán nöûa "teâ." Ghe lôùn hay ghe nhoû khoâng caàn thieát, chæ caàn bieát ñieåm ñoå vaø loä trình phaûi ñöôïc baûo veä. Hai laø ñoùng theo soá löôïng haøng, lôùn ñoùng lôùn nhoû ñoùng nhoû, möôøi ñoàng aên moät. Ñieåm ñoå vaø loä trình cuõng vaäy, phaûi ñöôïc baûo veä.

     Ñang ñeà nghò vôùi haûi quaân Mieân? Ñaõ ñöôïc haûi quaân Mieân hôïp taùc thì coù! Taøu PCF cuûa Mieân ñaõ hoä toáng ghe buoân laäu töø laâu roài, ai maø khoâng bieát. Chæ keït moät ñieåm laø taøu PCF Mieân khoâng theå tieáp tuïc hoä toáng khaùch haøng cuûa mình treân chaëng ñöôøng choùt: vuøng bieån Haø Tieân, Raïch Giaù. Cho neân maëc daàu ghe buoân laäu khoâng bò chieán haïm haûi quaân röôït baét ngoaøi khôi thì cuõng bò ghe haûi quaân thuoäc Duyeân ñoaøn 44 naèm taïi Haø Tieân cuûa thieáu taù Ñaøo Vónh Toáng hoát troïn oå taïi ñieåm ñoå haøng. Chæ caàn mua ñöùt haûi quaân Vieät Nam thì ghe buoân laäu coi nhö ñi taøu suoát. Suoát loä trình cuõng nhö ñieåm ñeán, taát caû hoaøn toaøn an toaøn. Khoûi phaûi toán tieàn chi cho haûi quaân Mieân nöõa. Nhaát cöû löôõng tieän. Deã sôï chöa.

     Haén töôûng ñaâu ñoïc ñöôïc yù toâi, töï ñoäng phaùt bieåu yù kieán moät chieàu:

     - Moãi thaùng anh em seõ cho ñaïi uùy baét moät hai chieác nho nhoû ñeå ñaïi uùy coù lyù do phuùc trình baùo caùo.

     Höø, tuïi naøy tính kyõ thieät. Ñoái vôùi toâi, chuyeän phuùc trình baùo caùo khoâng maáy quan troïng. Laâu roài khoâng baét ñöôïc chieác naøo thì ñaõ sao ñaâu. Ñieàu laøm toâi suy nghó laø toâi bieát chaéc beân mình chaúng coù ai daùm laøm caùi chuyeän ñoäng trôøi cho taøu tuaàn ñi hoä toáng ghe buoân laäu nhö beân haûi quaân Mieân caû. Laøm ngô cho ñi troùt loït ñaõ laø may phöôùc. Ñoøi hoûi cuûa boïn naøy cuõng hôi quaù loá. Nhöng chuyeän ñoù haï hoài phaân giaûi, toâi mieân mang tính nhaãm coi choïn caùch naøo coù lôïi. Ñoùng theo soá löôïng haøng thaáy ra hay hôn nhieàu. Toång saûn löôïng möôøi trieäu thì mình coù moät trieäu caàm chaéc trong tay, möôøi aên moät maø. Ghe haøng laäu trung bình chôû moãi chuyeán treân döôùi möôøi trieäu laø chuyeän thöôøng... Thoâi roài, chaúng leõ caùi ngheà baét ghe buoân laäu cuûa haûi quaân trong maáy naêm qua laïi cuõng bò khai töû keå töø ñaây? Than oâi!

     Vôï toâi ñem ra bình traø. Toâi laáy taùch roùt môøi haén tröôùc roài môùi roùt cho mình. Daàu gì haén cuõng laø khaùch, thöôïng khaùch khoâng bieát chöøng. Chaâm moät ñieáu thuoác huùt laáy hôi, suy nghó giaây laùt roài toâi môùi traû lôøi:

     - Theo toâi nghó thì lôøi ñeà nghò naøy raát laø soøng phaúng vaø hôïp lyù. Nhöng thöïc ra toâi khoâng coù thaåm quyeàn gì heát, toâi phaûi trình moïi vieäc leân oâng tö leänh cuûa toâi. Chaáp thuaän hay khoâng laø quyeàn cuûa oång.

     - Toâi hieåu. Nhöng ñaïi uùy phaûi noùi cho thieät kheùo ñeå oâng tö leänh bieát raèng baèng moïi giaù oång phaûi choïn moät trong hai caùch toâi ñaõ ñöa ra.

     - Ñöôïc roài, ñeå toâi lo. Chöøng naøo coù keát quaû toâi seõ cho baùc bieát ngay. Nhöng baây giôø baùc ñang ôû ñaâu?

     - Ñaïi uùy khoûi caàn bieát toâi ôû ñaâu. Ngheà nghieäp maø. Vaøi ngaøy nöõa toâi seõ trôû laïi ñaây gaëp ñaïi uùy.

     Hôùp caïn taùch nöôùc traø, haén ñöùng daäy kieáu töø ra veà. Toâi ñöùng daäy theo, tieãn haén ra cöûa, khoaùc tay taïm bieät roài trôû voâ moät mình ngoài choáng caøm suy nghó.

     Böùt maây rieát roài cuõng coù ngaøy ñoäng röøng. Nhöõng ngaøy saép tôùi roài seõ soùng gioù ra sao? Laøm dôû bò cheâ thì khoâng noùi gì, nhöng laém khi laøm hay laïi cuõng bò chöûi. Nhö coâng taùc baét buoân laäu naøy chaúng haïn. Ai bieát ñöôïc ñaàu naõo cuûa boïn buoân laäu laø ai? Neáu laø xeáp lôùn cuûa xeáp lôùn cuûa mình thì roõ khoå.

     Trôû vaøo laøm vieäc, toâi lieàn töùc toác ñeán trình dieän ñaïi taù Baù. Sau khi noùi roõ ngoïn ngaønh, toâi coøn nhaán maïnh moät ñieåm theo yù rieâng cuûa toâi:

     - Toâi nghó neáu ñaïi taù Sam-Sa-Raây beân Mieân laøm ñöôïc thì beân mình chaéc cuõng coù caùch, commandant.

     - ÖØa. Ñeå toâi thaûo luaän vôùi Saøi Goøn ñaõ roài seõ coù quyeát ñònh sau. Baûo noù chôø khoaûng hai tuaàn.

     Trong thôøi gian hai tuaàn ñoù ngöôøi söù giaû cuûa phe xöa nay vaãn ñöôïc coi laø ñòch ñaõ ñeán gaëp toâi hai laàn. Laàn thöù nhaát toâi cho haén bieát chöøng naøo haén coù theå trôû laïi gaëp toâi. Vaø laàn thöù hai toâi khoâng khaùch saùo chuùt naøo heát:

     - Xeáp lôùn cuûa toâi khoâng ñoàng yù laøm vieäc ñoù. Raát tieác.

     Haén raát ñoãi ngaïc nhieân, ngôõ ngaøng hoûi laïi:

     - Thieät nhö vaäy sao? OÅng thieät khoâng bieát ñieàu chuùt naøo heát sao?

     - Ñoù laø quyeàn cuûa oång, toâi khoâng laøm gì khaùc hôn ñöôïc. Xin caûm phieàn.

     Bieát söù maïng cuûa mình khoâng thaønh, haén buoàn buoàn töø giaõ ra veà.

     Sau ñoù ñuùng nhö döï ñoaùn cuûa toâi, ghe buoân laäu do haûi quaân Mieân hoä toáng aøo aït ñoå veà Haø Tieân. Soá löôïng ghe haûi quaân cuûa Duyeân ñoaøn 44 cuõng coù haïn, khoâng laøm sao kieåm soaùt heát ñöôïc moät vuøng bieån bao la. Vaû laïi cuõng neân bieát laø ghe buoân laäu thöôøng chaïy nhanh hôn ghe duyeân ñoaøn. Nhöng cuõng laém khi xui xeõo, nhieàu chieác khoâng coù con maét, cöù nhaèm ngay vuøng coù ghe haûi quaân naèm chöïc saün maø luûi vaøo. Choù ngaùp phaûi ruoài. Nhìn chung, ñòch thieät ra ñaõ gaëp nhieàu khoù khaên vaø thieät haïi cuõng leo ñeán möùc ñoä cao laém laém. Nhöùt laø khi ñaïi taù Baù cho taêng cöôøng taøu saét, taøu PCF, ñeå coá tình phong toûa khu vöïc naøy.

     Bôûi vaäy chaúng bao laâu ngöôøi baïn Taøu laøm lieân laïc vieân giöõa ñaùm buoân laäu vaø haûi quaân laïi trôû laïi thaêm toâi laàn nöõa. Laàn naøy haén töôi cöôøi vui veõ hôn. Haén mang theo moät ñeà nghò khaùc, heát söùc taùo baïo:

     - Chuyeän buoân baùn ôû bieân giôùi coi nhö thoâng qua ñi, baây giôø mình laøm aên moát môùi. Laøm moät caùi ñaùng moät caùi. Laøm lôùn. Côõ nhö vuï "coù coøi huï" ôû Long An vaäy, ñaïi uùy bieát hoân? Tuïi naøy chæ caàn ñieåm chuyeån haøng töø taøu lôùn xuoáng taøu nhoû ñöôïc baûo ñaûm an ninh ñoä chöøng hai tieáng ñoàng hoà thoâi. Ñoàng yù chi möôøi "teâ." Sau hai tieáng ñoàng hoà thì maïnh ai chaïy cöù chaïy, maïnh ai baét cöù baét. Tha hoà, khoâng gì trôû ngaïi heát. Haøng hoùa cuõng chaúng coù gì ngoaøi ba caùi röôïu Myõ vaø thuoác laù Myõ. Ñaïi uùy tính sao?

     Thieät hoân? Baûo ñaûm khoâng coù baïch phieán, thuoác phieän, caàn sa? Toâi ñaët nhöõng caâu hoûi thaàm trong buïng. Coù kinh nghieäm kyø vöøa roài, toâi ñaùp ngay:

     - Nhieäm vuï cuûa toâi thì cuõng nhö laàn tröôùc thoâi: toâi phaûi trình leân treân. Nhöng baùc cöù yeân taâm, laàn naøy quyeát khoâng ñeå baùc chôø ñôïi laâu ñaâu, toâi nghó chæ trong vaøi ngaøy laø seõ coù keát quaû.

     - Ñaïi uùy coá gaéng noùi cho suoân seõ moät laàn coi. Laøm aên maø traät vuoät hoaøi thì coøn laøm aên caùi noâng noãi gì nöõa.

     Toâi laøm ñuùng theo thuû tuïc. Vaø quaû nhieân haén khoâng phaûi chôø laâu, khoâng caàn phaûi gaëp toâi ñeán hai laàn. Vì ñaïi taù Baù vaãn khaêng khaêng cöï tuyeät. Toâi chuyeån lôøi:

     - Tö leänh cuûa toâi cuõng khoâng ñoàng yù laøm vieäc naøy. Xin baùc haõy ñi nghieân cöùu, hôïp taùc vôùi caùc vuøng khaùc vaäy.

     - Nöõa, sao oång khoâng bieát ñieàu chuùt naøo heát vaäy?

     - Toâi cuõng ñaâu laøm sao bieát ñöôïc. Baù nhôn baù buïng, moãi ngöôøi moãi yù...

     Khoâng ñaày moät thaùng sau ñaïi taù Baù ñöôïc leänh thuyeân chuyeån ñi nôi khaùc. Hình nhö chöa coù moät vò tö leänh Vuøng 4 Duyeân haûi kieâm ñaëc khu tröôûng Ñaëc khu Phuù Quoác naøo taïi chöùc döôùi moät naêm? Toâi hoûi oâng coù bieát vì lyù do gì maø oâng ra ñi sôùm nhö vaäy khoâng, oâng cuõng chöng höõng, laéc ñaàu thôû daøi. Tuy oâng khoâng noùi ra, nhöng rieâng toâi toâi ñaõ hieåu. Ñaïi taù Baù khoâng maát chöùc vì naêm chieác taøu Ñoâng Phöông Ngö Nghieäp Coâng Ty cuûa Thaùi Lan maø roát cuoäc phaûi maát chöùc vì boïn ñaàu xoû buoân laäu ñang naèm trong boùng toái. Môùi hay töï coå chí kim phaøm ñaõ troùt leân löng coïp thì phaûi bieát côõi coïp, neáu khoâng bieát côõi coïp thì phaûi bieát... bay.

   back to top

06. NHÖÕNG KEÛ CÖÔÙP CUÛA GIEÁT NGÖÔØI

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Chuyeän ôû ñôøi thoâng thöôøng heã coù hôïp thì coù tan. Bôûi leõ tuaàn hoaøn cuûa vuõ truï? Cuõng nhö trong caùi ruûi coù caùi may. Bôûi leõ aâm döông töông hôïp cuûa trôøi ñaát? Vuõ truï trôøi ñaát ñoái vôùi toâi bao giôø cuõng laø nhöõng caùi gì quaù lôùn lao, khoù hieåu. Vì vaäy neáu coù ñieàu gì khoâng theå giaûi thích ñöôïc thì toâi thöôøng hay ñoå loãi cho oâng trôøi, cho thöôïng ñeá, cho ñaáng taïo hoùa. Nhö soá phaàn cuûa toâi chaúng haïn!

     Ngaøy tö leänh Vuøng 4 Duyeân haûi, ñaïi taù Khöông Höõu Baù, coù leänh thuyeân chuyeån ñi nôi khaùc thì toâi bieát, khoâng choùng thì chaày toâi cuõng bò ñoåi ñi theo. Laïi moät ñôn vò môùi, khoâng haún laø cuøng moät ñôn vò vôùi oâng. Tö leänh xe giaù ra ñi thì tröôûng phoøng Nhì phaûi chuaån bò khaên goùi leân ñöôøng. Cuøng chung moät soá phaän, quaân sö maø. Ñoù laø leõ töï nhieân cuûa trôøi ñaát vuõ truï?

     Maëc daàu thôøi gian laøm vieäc döôùi quyeàn oâng khoâng laâu vaø choã laøm aên ñoâi khi toâi coù phaàn bò ñeø ñaàu cheøn eùp, nhöng roát laïi toâi caûm thaáy kính troïng quí meán ñaïi taù Baù voâ cuøng. ÔÛ oâng coøn coù moät caùi gì goïi laø ñaïo ñöùc vaø leã giaùo cuûa ngöôøi nho só. Cuûa moät nhaø tu thì ñuùng hôn, moät ngöôøi coøn bieát thôø cuùng, aên chay nieäm Phaät. Moät ngöôøi hieàn laønh, vò tha.

     Vôùi baø ñaïi taù Baù nöõa!

     Khi toâi taâm söï raèng thaèng con toâi beänh naëng quaù chöøng, chaéc khoâng qua khoûi ngaøy hoâm nay, baø lieàn baûo toâi baèng moïi giaù phaûi töùc toác ñem voâ beänh xaù haûi quaân. Cho baùc só Thuïy ñieàu trò. Toâi chæ sôï phaïm thuoác vì vôï toâi ñang cho thaèng nhoû uoáng thuoác baéc. Baø la toâi quaù chöøng. Boàng thaèng nhoû ñi ngay. Thaèng nhoû saép cheát thieät. Con maét döôøng nhö ñöùng troøng, töø töø löôïn qua roài löôïn laïi. Vaäy maø trung uùy y só Leâ Huy Thuïy coøn uoáng caø pheâ ñaâu ñoù ôû ngoaøi phoá hay ôû caâu laïc boä. Cho ngöôøi chaïy ñi tìm, y taù tröïc vaø caû maáy ñöùa ñaøn em. Vaø may quaù, baùc só Thuïy kòp thôøi veà ñeán nôi. Ñuùng luùc. Baùc só Thuïy cöùu ñöôïc con toâi nhöng cuõng cho noù moät caùi taät ñeå ñôøi. Hay ngheït muõi ban ñeâm, nguû thôû baèng mieäng, vaø hay chaûy maùu cam. Coù leõ taïi caùi oáng huùt nhôùt ñaøm ôû muõi vaø cuoáng phoåi to quaù cho moät ñöùa con nít môùi vöøa moät tuoåi röôõi. Hay laø taïi vì baùc só Thuïy thoïc voâ saâu quaù? Ñoù, ôn cöùu maïng thaèng con uùt cuûa chuùng toâi, vôï choàng toâi bao giôø daùm queân. Vaø cho ñeán ngay baây giôø kinh nghieäm cho bieát, thuoác baéc chæ toå laøm cho beänh söng phoåi theâm choùng phaùt.

     Trôû laïi vaán ñeà keû ôû ngöôøi ñi. Haïm tröôûng khu truïc haïm Traàn Höng Ñaïo HQ 1, khu truïc haïm ñaàu tieân cuûa haûi quaân Vieät Nam, Haûi quaân ñaïi taù Nguyeãn Vaên Thieän, veà thay theá ñaïi taù Baù. Moät ngoâi sao ñang leân cuûa Haûi quaân? Leã baøn giao tröôùc toång haønh dinh boä tö leänh raát laø ñôn sô. Khoâng coù dieãn haønh, khoâng coù baén suùng. Ai naáy coøn baøng hoaøng vì söï ra ñi ñoät ngoät cuûa vò tö leänh cuõ. So vôùi ñaïi taù Baù oám vaø cao thì ñaïi taù Thieän hôi maäp vaø luøn hôn. Con ngöôøi cuûa vò taân tö leänh coù veû coäc caèn, döõ tôïn hôn. Chæ nhìn vaøo caëp maét thoâi, toâi ñaõ sôï. Döôøng nhö luùc naøo cuõng noåi gaân maùu, ñoû chaïch moät phía ñuoâi.

     Moãi laàn thay ngoâi ñoåi chuû laø moãi laàn phaûi ñaén ño, thaêm doø, tìm hieåu. Nhieàu khi phaûi thay ñoåi luoân caû phöông caùch laøm vieäc. Coù ngöôøi baèng moät quyeát taâm muoán laáy ñieåm ngay töø voøng ñaàu. Nhöng cuõng coù ngöôøi ngöôïc laïi, caøng leø pheø hôn tröôùc, nöôùc chaûy luïc bình troâi. Moät "trieàu ñaïi môùi" ñöôïc döïng leân. Nhieàu ngöôøi khoâng theå tieáp tuïc xaøi ñöôïc nöõa roài seõ ñoàng loaït ra ñi. Ñaùm ñaøn em thaân tín seõ ñöôïc keùo veà.

     Soá phaàn cuûa toâi thì trong dòp gaëp gôõ môùi ñaây ôû trung taâm haønh quaân, ñaïi uùy Lyù Ngoïc AÅn, thuû khoa khoùa ñaøn anh, ñaõ aân caàn nhaén nhuû:

     - Sôùm muoän gì toâi cuõng veà laøm cho ñaïi taù Thieän, anh neân tìm choã voït ñi laø vöøa. Toát hôn heát anh neân xin hoaùn chuyeån vôùi toâi. Qua Raïch Giaù naém toaùn söu taäp 5, daàu gì cuõng coù quyõ maät phí, khoâng ñeán noãi teä laém.

     Ñaïi uùy AÅn laø cöïu toaùn tröôûng Toaùn söu taäp 4, löôùi tình baùo cuûa Haûi quaân ôû quaân khu 4. Moät toaùn coù beà theá nhöùt trong bieät ñoäi, trong ngaønh. Sau vuï côm khoâng laønh canh khoâng ngoït vôùi ñaïi taù tröôûng phoøng Nhì boä tö leänh Haûi quaân, töôûng laø bò toáng trôû veà vaên phoøng laøm tình baùo tham möu. Suoát ñôøi khoâng bao giôø ñöôïc ñi naém löôùi nöõa. Ai deø, Haûi quaân thaønh laäp Vuøng 5 Duyeân haûi, cho neân Toaùn söu taäp 5 do ñoù maø cuõng thaønh hình. Roài vì nhieàu kinh nghieäm trong ngheà, ñaïi uùy AÅn laïi ñöôïc chæ ñònh ñi naém Toaùn 5. Maëc daàu coù hôi leùp veá so vôùi maáy Toaùn kia moät chuùt, nhöng cuõng laø Toaùn, coù ñoàng ra ñoàng voâ ñaøng hoaøng.

     Xöa nay Haûi quaân hay theo toå chöùc cuûa quaân ñoaøn maø ñaët ra caùc Vuøng duyeân haûi vaø Vuøng soâng ngoøi cuûa mình. Boán quaân khu, boán vuøng chieán thuaät thì coù boán Vuøng duyeân haûi: 1, 2, 3 vaø 4. Vuøng soâng ngoøi, tuy nhieân, chæ coù 2 maø thoâi. Vuøng 3 vaø 4 soâng ngoøi ôû quaân khu 3 vaø 4. Khoâng coù Vuøng soâng ngoøi ôû quaân khu 1 vaø 2. Taïi vì quaân khu 1 vaø 2 khoâng coù soâng hoaëc soâng ngaén vaø heïp quaù cho neân hoaït ñoäng ñòch chaúng coù gì quan troïng? Coù leõ nhö vaäy! Ngöôïc laïi, quaân khu 4 bao goàm nhieàu soâng raïch chaûy ra bieån hai beân hình chöõ V cuûa vöïa luùa mieàn Nam, cho neân vieäc thaønh laäp Vuøng 5 Duyeân haûi laø hôïp lyù. Nhöng khoâng hôïp lyù chuùt naøo heát ñoái vôùi caùc baïn ôû caùc quaân binh chuûng khaùc. Ai cuõng ngaïc nhieân khi nghe lính taøu noùi raèng mình ñöôïc thuyeân chuyeån veà Vuøng 5. Voâ lyù. Veà Vuøng 5 maø khoâng coù ñöông nhieân thaêng caáp vaø khoâng coù aân thöôûng anh duõng boäi tinh vôùi nhaønh döông lieãu?

     Toâi hieãu roõ thaân phaän cuûa toâi, neân toâi traû lôøi kheùo vôùi ñaïi uùy AÅn:

     - Töø töø chôù ñaïi ca, toâi phaûi chaïy choã naøo cho noù saùng giaù moät chuùt. Ñoái ñeá neáu khoâng coøn choã naøo khaù hôn thì chöøng ñoù ñaïi ca vaø toâi hoaùn chuyeån vôùi nhau cuõng khoâng muoän maø.

     - ÖØa, thì noùi cho anh bieát tröôùc. Ñöøng ñeå nöôùc tôùi troân, tôùi hoài ñoù... muoán nhaûy thì nhaûy cuõng khoâng kòp.

     - Caùm ôn ñaïi ca ñaõ coù loøng toát vôùi ñaøn em.

     Sôû dó toâi noùi phaân hai, noùi hôi leân, khoâng theøm chuïp cô hoäi baèng vaøng maø ñaïi uùy AÅn ñaõ mang ñeán, laø taïi vì toâi coøn tin töôûng ñoâi chuùt vaøo moät caùi phao choùt: thaèng Lyù Bình. Thaèng Taøu Chôï Lôùn ñöùng ra lo vuï 5 chieác taøu caù Thaùi Lan cuûa haõng Ñoâng Phöông Ngö Nghieäp Coâng Ty. Moät coâng ty traù hình nhaèm xuaát caûng laäu haûi saûn cuûa Vieät Nam. Lyù Bình coù laàn cam ñoan vôùi toâi raèng:

     - Baûo ñaûm maày khoâng coù ñoåi ñi ñaâu heát, maày phaûi ôû ñaây ñaëng lo maáy chieác taøu caù cho oâng giaø gaân. Tao ñaõ noùi vôùi maày roài, khoâng ai ñuïng tôùi maày ñöôïc. Ñöøng coù lo, maày haõy tin töôûng ôû tao.

     Chaéc aên hoân ñaây? Mình coù thaân, tröôùc heát mình phaûi töï lo laáy thaân. Chôù coù neân ñaët heát tin töôûng vaøo ngöôøi khaùc thì môùi mong thoaùt khoûi caùi kieáp noâ dòch, leä thuoäc. Toâi nghó vaäy vaø toâi tìm caùch chaïy thuoác. Nhöng loøng trôøi ñaõ ñònh, nhôn chaúng ñöôïc thaéng thieân. Vì söï chaïy thuoác cuûa toâi chöa ñi tôùi ñaâu thì nhöõng ngaøy ñaàu cuûa thaùng tö ñen ñaõ ñeán. Soá meänh ngöôøi daân cuõng ñau thöông töø töø chìm theo soá meänh cuûa ñaát nöôùc. Phaûi chaêng vì Toång Thoáng Thieäu quaù tin töôûng, quaù tuøy thuoäc vaøo ngoaïi bang maø quaân daân ta khoâng coøn söùc chieán ñaáu khi bò Myõ boû rôi? Coù leõ ñuùng nhö vaäy! Hay chæ vì keùm taøi thieáu ñöùc? Hình nhö cuõng chaúng sai! Bôûi vaäy baây giôø quaân daân Vuøng 2 ñang di taûn chieán thuaät. Tin töùc noùng boûng ñaõ lan traøn khaép moïi nôi. Theá ñòch maïnh nhö theá cheû tre hay chæ taïi ta chöa ñaùnh ñaõ chaïy? Ñoät nhieân taát caû moïi ngöôøi boãng maát heát tin töôûng ôû chính quyeàn, ôû quaân ñoäi, vaø ngay caû ôû chính mình.

     Ñeå daân chuùng thuû ñoâ khoûi bò nao nuùng tinh thaàn tröôùc tình theá vaø ñeå ngaên chaän laøn soùng quaân daân chaïy loaïn ñoå xoâ veà Saøi Goøn töø Vuõng Taøu, boä tö leänh Vuøng 4 Duyeân haûi ñöôïc leänh tieáp nhaän khoaûng treân döôùi 40 ngaøn daân quaân tò naïn. Moät phaàn ba cuûa toång soá hieän ñang coøn vuøn vuït taêng leân.

     Sôû dó ñaûo Phuù Quoác ñöôïc choïn laøm nôi taïm cö cho ñoaøn quaân daân chaïy loaïn laø vì hai lyù do chính. Moät laø ôû Phuù Quoác ñang coù traïi tuø boû troáng keå töø ngaøy trao ñoåi tuø binh theo hieäp ñònh Ba-Leâ, coù theå bieán caûi thaønh traïi tò naïn ngay laäp töùc maø khoûi toán coâng xaây caát. Hai laø Phuù Quoác naèm xa ñaát lieàn. Phöông tieän di chuyeån khoù khaên, ñoäc ñaïo chæ coù ñöôøng bieån. Raát thuaän tieän cho vieäc coâ laäp, kieåm soaùt, vaø thanh loïc caùc phaàn töû baát haûo.

     Ñöùng tröôùc caûnh maùu chaûy khoâng ngöøng nhö vaäy thì ruoät naøo laïi khoâng meàm. Quaân daân caùn chính ôû An Thôùi phaûi noùi ai naáy ñeàu haân hoan chuaån bò ñoùn tieáp ñoàng baøo vaø chieán só ta. Vôùi taát caû nhieät tình. Nhöng kinh nghieäm chaïy loaïn thì coù nhieàu ngöôøi ñaõ coù. Trong thôøi 54, thôøi chia ñoâi ñaát nöôùc. Coøn kinh nghieäm tieáp cö, dìu daét ngöôøi tò naïn thì döôøng nhö chaúng coù ai coù heát. Taát caû baét ñaàu baèng soá khoâng. Bôûi vaäy nhöõng buoåi hoïp thaâu ñeâm baát thaàn dieãn ra. Ñeå baøn thaûo keá hoaïch vaø ñoàng thôøi möøng vui ghi nhaän nhöõng böôùc tieán nhaûy voït.

     Beân Haûi quaân, trung taù Haûn, chæ huy tröôûng Haûi ñoäi 4 Duyeân phoøng, ñöôïc chæ ñònh laøm chæ huy tröôûng toaøn traïi. Moät soá lôùn thieáu taù vaø ñaïi uùy thaâm nieân ñaõ ñöôïc caáp toác bieät phaùi ra ñaûo, ñeå laøm tröôûng traïi vaø phuï taù tröôûng traïi. Ñoù laø nhöõng khoùa sinh ñang hoïc caùc lôùp tham möu trung vaø cao caáp ôû Trung taâm huaán luyeän Boå tuùc cuûa Haûi quaân taïi Haûi quaân coâng xöôûng, Saøi Goøn. Beân Quaân vaän, leänh taêng cöôøng nhieàu taøu ñoå boä vaø nhieàu xe GMC ñaõ ñöôïc töùc khaéc trieät ñeå thi haønh. Veà phía coá vaán Myõ, caàu khoâng vaän thöïc phaåm cuõng ñöôïc thöïc hieän ngay. Lieân tieáp baèng nhieàu phi vuï Caribou vaø C 123. Gaïo, boät mì, daàu aên, thòt hoäp, vaø löông khoâ. Chæ sôï dö chôù khoâng sôï thieáu.

     Thieáu laø thieáu choã ôû. Moãi traïi chæ coù moãi moät caên nhaø tieàn cheá naêm baûy gian, che naéng che möa. Coù nheùt nhö neâm ñi nöõa thì cao laém cuõng chæ ñöôïc phaân nöûa soá ngöôøi nhaäp traïi. Caûnh maøn trôøi chieáu ñaát trong röøng, trong buïi baét buoäc phaûi coù. Thieáu laø thieáu nöôùc. Phaûi haïn cheá toái ña, moät gioït nöôùc laø moät gioït maùu. Moãi traïi moät ngaøy chæ ñöôïc cung caáp moät xe nöôùc nhoû thoâi, baø con coâ baùc haõy lieäu nhöôøng nhòn maø xaøi chung vôùi nhau. Chæ sôï khoâng bao laâu nöõa taát caû caùc gieáng nöôùc treân ñaûo seõ caïn. Thieáu laø thieáu nhaø taém. Toäi cho maáy baø maáy coâ, gioáng nhö nhöõng con vaät chæ bieát soáng veà ñeâm. Thieáu laø thieáu caàu tieâu. Cho ngöôøi ñi Raïch Giaù, Caàn Thô mua ngay 3000 caùi giaù ñaøo ñaát. Töï mình ñaøo loã, laøm xong söù maïng roài laáp laïi. Baát keå ñaøn oâng hay ñaøn baø. Baát keå ngaøy hay ñeâm. Thieáu laø thieáu noài nieâu xoong chaûo, beáp nuùc, cuûi löûa. Cuõng cho ngöôøi ñi mua xoong, chaûo, beáp daàu hoâi moãi thöù 3000. Daàu naáu beáp cöù laáy daàu chaïy maùy taøu cuûa Haûi quaân laø xong... Vaø thieáu laø thieáu queâ cha ñaát toå, môùi ñoù maø ñaõ xa caùch nghìn truøng.

     - Phaàn anh, nhieäm vuï cuûa phoøng Nhì laø phoái hoïp vôùi ban 2 ñaëc khu giaûi giaùp quan, lính, caùn boä, coâng chöùc... vaân vaân. Tòch thu heát suùng lôùn suùng nhoû cho toâi. Laäp bieân baûn giöõ tieàn baïc, vaøng voøng, nöõ trang quyù giaù. Moãi ngöôøi ñöôïc pheùp giöõ toái ña moät trieäu tieàn maët maø thoâi. Caøng giöõ nhieàu tieàn trong mình caøng gaây loøng tham cho ngöôøi beân caïnh anh bieát khoâng?

     - Daï, khoâng gì trôû ngaïi, tö leänh. Toâi seõ ñích thaân lo vieäc naøy.

     Trôû ngaïi hay khoâng thieät ra phaûi chôø cho ñeán luùc ra taän ngoaøi baõi tieáp ñoùn ñoàng baøo thì môùi bieát ñöôïc. Khoâng nhö thôøi 54, quaân daân ta baây giôø tieán boä hôn, khoâng ñi taøu haù moàm maø ñi baèng taøu chôû haøng loaïi cargo to lôùn cuûa Myõ. Moãi chieác chöùa naêm saùu ngaøn ngöôøi deã nhö chôi. Töø taøu lôùn ñi vaøo bôø cuõng taân tieán hôn coù taøu haï cöûa töï ñoäng LCVP, LCM, LCU ñaûm traùch. Vöøa coù traät töï cho oâng giaø baø caû, cho ñaøn baø con nít. Keû tröôùc ngöôøi sau. Vöøa tieän lôïi cho vieäc kieåm soaùt theo doõi nhöõng thaønh phaàn baát löông, cöôùp cuûa gieát ngöôøi.

     Vieäc tòch thu suùng lôùn suùng nhoû thì khoâng coù gì khoù khaên heát. Ngheà daïy ngheà. Chæ caàn laøm qua, khaùm xeùt moät vaøi chuyeán taøu taéc-xi ñoå ngöôøi vaøo bôø thì kinh nghieäm ñaày mình. Suùng lôùn thì ñaøn oâng vaùc vai coøn suùng nhoû thì ñaøn baø daáu trong xaéc tay. Baûo ñaûm khoâng sai. Töøng caây moät baát keå suùng ngaén suùng daøi, baêng cong baêng chaáp, suùng colt suùng rouleau, noøng ngaén noøng daøi, ñaàu ñen ñaàu baïc..., thaäm chí ñeán suùng aùm saùt nhoû nhö baät löûa zippo cuõng ñeàu cuøng chung soá phaän: yeân nghæ muoân ñôøi trong loøng conex.

     Noùi cho ngay, trôû ngaïi lôùn cuûa toâi chính laø moät thaønh vieân trong "uûy ban giöõ hoä taøi saûn daân chuùng" cuûa toâi khoâng chòu kyù teân vaøo bieân baûn. OÂng trung uùy Hy, thuoäc quaân caûnh tö phaùp cuûa quaän Döông Ñoâng. Laø ngöôøi trong ngheà, caùc thaønh vieân khaùc cuõng nhö toâi ai cuõng bieát chöõ kyù cuûa oâng trung uùy Hy coù giaù trò nhö theá naøo. Moät daáu aán mieãn toá tröôùc toøa aùn quaân söï maët traän. Khoûi sôï laâm vaøo caûnh sa cô thaát theá, neáu coù gì ñoå beå xaûy ra. OÂng Hy giaø ñaàu hai thöù toùc khoâng kyù thì thoâi, ñeå ñoù tính sau, baây giôø caên baûn saùu thaønh phaàn coøn laïi cuõng phaûi kyù böøa vaøo. Phoøng Nhì haûi quaân, phoøng An ninh haûi quaân, ban 2 ñaëc khu, ban An ninh ñaëc khu, Quaân caûnh vaø Caûnh saùt.

     Chaúng bieát ôû treân taøu Myõ, thuûy thuû ñoaøn cho ñoàng baøo ta aên uoáng ra sao maø khoâng moät ai töôi cöôøi tænh taùo heát. Keå caû nhöõng caëp uyeân öông, nhöõng ñoâi tình nhaân son treû. Beøo nheøo, beä raïc. Hoác haùc, tieàu tuïy. Thaäm chí nhieàu ngöôøi ñaõ ngaùp ngaùp, ñi ñöùng xieâu veïo. OÂng giaø baø laõo phaàn lôùn saép cheát, thôû khoâng ra hôi. Con nít ñöø caâm, thoi thoùp. Leàu cöùu thöông cuûa caùc cô quan töø thieän, toân giaùo ñöôïc döïng leân töùc thì. Cha vaø sö khoâng bieát töø ñaâu tôùi cuõng coù maët ngay töø giaây phuùt ñaàu tieân. Thieáu nöôùc? Heøn chi! Thoâi roài, taøu taân tieán cuûa Myõ cuõng chaúng hôn gì taøu haù moàm. Hoùa ra khoâng coù moät cuoäc chaïy loaïn tìm töï do naøo ñöôïc coi laø vui söôùng heát sao?

     Chieàu ngaøy tieáp cö ñaàu tieân, sau khi uûy ban cuûa toâi giao tieàn baïc, vaøng voøng, vaø hoät xoaøn cho tö leänh, toâi coù phaøn naøn veà tröôøng hôïp cuûa trung uùy Hy. Ñaïi taù Thieän baûo toâi ñeå ñoù roài oâng seõ tính. Khoâng ngôø sau buoåi hoïp chung vôùi taát caû só quan tham möu vaø caùc só quan tröôûng traïi, oâng lieàn hoïp rieâng vôùi uûy ban cuûa toâi, chöûi trung uùy Hy moät maùch:

     - Boä anh töôûng anh laø oâng trôøi ôû ñaây hay sao maø toâi baûo anh kyù voâ bieân baûn anh laïi khoâng kyù, haû?

     - Thöa ñaïi taù, coâng vieäc naøy coù taàm voùc lôùn lao, xin ñaïi taù cho toâi ñöùng ngoaøi. Ñaïi taù cuõng bieát, lôõ sau naøy coù gì khoâng oån, toâi coù ñöùng ngoaøi thì toâi môùi chaïy choït gôõ gaït ñöôïc.

     - Toâi khoâng caàn anh noùi lyù leõ vôùi toâi, toâi ra leänh cho anh kyù vaøo bieân baûn thì anh phaûi kyù. Anh khoâng kyù ñöôïc thì toâi seõ kyù cho anh: taùm cuû. Theá thoâi. Anh ñi ra ñi, toâi khoâng caàn caùi chöõ kyù cuûa anh.

     Theá môùi bieát ñaïi taù Thieän taùnh ngöôøi khoâng thieän, khoâng nguoäi chuùt naøo heát.

     Qua ngaøy sau, tieáp tuïc boác chieác thöù hai. Coâng vieäc cuûa moïi ngöôøi haàu nhö khoâng coù gì thay ñoåi. Toâi vaø ñaùm ñeä töû vaãn thöôøng xuyeân tuùc tröïc taïi baõi uûi. Taïi vì coâng taùc giaûi giaùp khaùm xeùt laø coâng taùc ñaàu tieân, ngay khi ñoàng baøo ta böôùc chaân leân bôø.

     Maëc daàu bieát chaéc chaén baø con thaân nhaân cuûa mình khoâng coù trong ñaùm tò naïn, nhöng luùc naøo toâi cuõng trong ngoùng gaëp ñöôïc ngöôøi quen. Moät thaèng baïn hay moät ngöôøi tình cuõ, ai cuõng laøm toâi vui möøng sung söôùng heát. Toâi baûo ñaûm nhö vaäy. Nhöng, ngöôøi quen cuûa toâi toâi gaëp tröôùc heát khoâng phaûi laø moät thaèng baïn hay moät ngöôøi tình cuõ, maø laø oâng "haïm tröôûng leù" cuûa toâi. OÂng haïm tröôûng HQ 405 thuôû naøo toâi môùi ra tröôøng, ñoåi xuoáng taøu. OÂng "lieác xeùo" toâi moät caùi, töø ngöõ anh em döôùi taøu hay duøng cho oâng, ra maët keû caû haát haøm hoûi:

     - Anh laøm gì ôû ñaây?

     Nöõa, laïi cuõng laøm trôøi!

     Nhôù ngaøy naøo oâng caám traïi toâi cho ñeán khi coù leänh môùi. Suoát ñôøi ôû döôùi taøu, khoâng ñöôïc ñi bôø? Nhôù ngaøy naøo oâng bieät phaùi toâi qua HQ 617 vì beân aáy thieáu só quan ñi phieân. Quay tieáp cho ñuû dose? Nhôù ngaøy naøo toâi ñaïi dieän taát caû só quan döôùi taøu nhaûy ra uoáng ñua lon bia vôùi haïm tröôûng. Uoáng laøm sao leï hôn "oáng coáng" ñöôïc, cho neân toâi phaûi boø ra cöûa "ramp" (cöûa ñoå boä) roài boø vaøo. Thay vì 7 ngaøy pheùp neáu toâi thaéng cuoäc. Caû taøu voã tay coå voõ haïm tröôûng hay cöôøi cheâ thieáu uùy ñaây? Nhôù ngaøy naøo oâng cho söû duïng caàn truïc caâu toâi leân taøu töø chieác you-you (ghe nhoû duøng ñeå ñi bôø cuûa taøu lôùn), vì toâi say quaù maïng ôû beán ñoø Toâ Chaâu, Haø Tieân. Cho ngöôi bieát maët? Vaø nhôù ñoâi laàn heïn hoø, daét Ngoïc, chaùu cuûa haïm tröôûng, ñi chôi trong sôû thuù. Möôøi phöông phaûi chöøa moät phöông. Taïi vì oâng noùi vaäy neân toâi coá tình phaù leä, thích choáng ñoái oâng, cho oâng bieát tay?

     Bao naêm troâi qua, oâng baây giôø troâng sao maø tieàu tuïy! AÙo boû ngoaøi, ñaàu khoâng muõ keát. Caëp lon trung taù coøn môùi coù leõ môùi vöøa moùc voäi leân vai. Ñeå phe ta deã daøng nhaän daïng. Taïi vì khoâng ai ñieân khuøng, voã ngöïc xöng teân ta ñaây laøm lôùn trong caûnh loaïn quaân. Ngôõ ngaøng trong caûnh ngoä, toâi ñöa tay chaøo oâng caùi "ruïp," roài vui veõ baét tay oâng:

     - Daï, toâi ñang laøm tröôûng phoøng Nhì, commandant. Sao commandant laïi chaïy tôi taû nhö vaày?

     Nhöng oâng khoâng theøm traû lôøi toâi, quay qua anh binh nhöùt thuoäc ban 2 ñaëc khu, ñang lui cui laøm thuû tuïc khaùm xeùt tuùi haønh trang cuûa oâng:

     - Ñuø me, anh coù bieát toâi laø ai khoâng maø anh daùm laïng quaïng haû? Ñi choã khaùc chôi, baèng khoâng oâng ñaù cho moät cuù boû maïng baây giôø.

     Nöõa, laïi cuõng tính naøo taät naáy!

     Chöûi ngöôøi nhö taùt nöôùc voâ maët. Lính boä binh khoâng phaân bieät lon laù haûi quaân laø chuyeän thöôøng maø. Toâi voäi noùi chöõa, giaûi thích cho ngöôøi lính treû ñang ngô ngaùc nhìn toâi traân troái:

     - EÂ, ñaây laø xeáp lôùn cuûa toâi. Anh qua xeùt ñaùm beân kia ñi.

     - Daï, ñaïi uùy.

     Roài oâng quay qua hoûi toâi:

     - Tö leänh ôû ñaây laø ai?

     - Daï, ñaïi taù Thieän, commandant. Nguyeãn Vaên Thieän, commandant bieát oång hoân? OÅng cuõng môùi ñoåi veà ñaây ñöôïc vaøi thaùng.

     Tieän tay, toâi xaùch luoân caùi xaéc caù nhaân cho ngöôøi haïm tröôûng cuõ, chaéc haún ñang meät moûi raõ rôøi. Höôùng daãn oâng ñeán gaëp ñöông kim tö leänh Vuøng, toâi lieàn baøn giao oâng lôùn cho oâng lôùn. Thoaùt naïn.

     Maõi gaàn ñeán tröa toâi môùi gaëp ñöôïc moät thaèng baïn cuøng khoùa. Thaèng Nhan Vaân, moät boä ñoà boán tuùi dính thaân. Khoâng lon laù noùn naûy gì caû. Hai ñöùa vui möøng baét tay, voã vai nhau.

     Ñoù laø luùc toâi nghe phong phanh raèng ñaõ phaùt giaùc vaø baét ñöôïc teân ñaàu xoû, töøng gaây nhieàu toäi loãi taøy trôøi treân taøu. Haûm hieáp. Hieáp vôï vaø con gaùi cuûa moät vò ñaïi taù. Gieát ngöôøi. Gieát luoân oâng ñaïi taù roài quaêng xaùc xuoáng bieån. Cöôùp cuûa. Cöôùp ñoaït taát caû voøng vaøng nöõ trang cuûa ñaøn baø phuï nöõ. Nhieàu naïn nhaân ñaõ nhaän daïng, ñieàm chæ, vaø quyeát taâm truy toá haén ra tröôùc phaùp luaät. Gieát ngöôøi ñeàn maïng. Phaûi cho haén laõnh aùn töû hình. Töû hình taïi choã? Ñeå laøm göông? Raên ñe nhöõng ai coøn daùm manh taâm laøm loaïn treân traïi tuø, traïi tò naïn?

     Khoâng bieát leänh töø ñaâu tôùi. Töø Saøi Goøn ñöa xuoáng hay töø caù nhaân ñaïi taù Thieän? Chæ thaáy thieáu uùy Sôn, bieät danh Sôn khuøng thuoäc Thuûy xöôûng An Thôùi, loâi moät ngöôøi maëc ñoà lính ra baõi caùt troáng saùt bôø bieån, ung dung keâ suùng colt 45 voâ ñaàu nhaém töø sau baén tôùi. Buïp. Haén teù xaáp xuoáng maët caùt giaõy giuïa vaøi caùi roài naèm im baát ñoäng. Moät caùi xaùc khoâng hoàn. Hai tay vaãn coøn bò troùi thuùc keù. Baûn aùn töû hình xaûy ra trong nhaùy maét. Ruøng rôïn. Rôûn toùc gaùy, noåi da gaø. Cuõng khoâng thua gì caûnh thieáu töôùng Nguyeãn Ngoïc Loan baén thaèng Vieät Coäng. Nhöng maøn gieát ngöôøi naøy dieãn ra coù hôi xa neân khoâng ai thaáy maùu vaêng ra phía naøo.

     Toâi töï hoûi khoâng bieát haén ñaõ ñi ñöôøng naøo voâ bôø vaø taïi sao haén ñaõ thoaùt khoûi maøng löôùi kieåm soaùt cuûa toâi? Taøi saûn haén cöôùp ñoaït cuûa daân ñaâu phaûi nhoû vaø nhö vaäy haén caát daáu ôû ñaâu?

     Môùi hay maøng löôùi cuûa toâi thaät söï chæ laø maøng löôùi thöa. Löôùi taùm. Taùm saûi chôù ñöøng noùi taùm phaân. Chæ ñeå chaän baét maáy teân loøng tong luïc choát, ngu doát khôø khaïo, daùm ñeå tieàn vaø vaøng trong xaéc tay hay trong vali. Maø cuõng ngoä, trôøi sinh ra ngöôøi ta ñaâu phaûi ai cuõng khoân lanh xaûo quyeät heát. Nhôø vaäy maø uûy ban cuûa toâi môùi coù chuùt vieäc ñeå laøm.

     Thöû hoûi neáu ñeå vaøo nhöõng choã kín trong ngöôøi ñaøn baø thì ai maø phaùt giaùc ñöôïc? Vaø haõy thaùch ñaùm ñaøn em cuûa toâi ñi. Ñoá thaèng naøo daùm laøm anh huøng, daùm sôø moù vaøo nhöõng nôi caám kî ñoù ngay giöõa thanh thieân baïch nhaät nhö vaày. Coi tuïi noù coù daùm laøm hay khoâng?

     Nhieäm vuï khaùm xeùt ñaøn baø khoâng phaûi cuûa ñaøn oâng trai traùng nhö boïn toâi, maø laø cuûa maáy coâ nöõ quaân nhaân, y taù. Ñuùng y chang. Môùi nghó ra thì ñaõ coù ngöôøi boân ba laøm tröôùc. Vaø chaúng hieåu ai mau maùch nöôùc maø töø khuya toaùn nöõ bieät kích ñaõ ñöôïc thaønh hình. Ñeå ñoái phoù vôùi ñoàng loaïi, ñoàng gioáng. Thì ra trong caûnh loaïn ly, coâng vieäc cuûa maáy baø maáy coâ môùi laø quan troïng. Khoâng rieâng gì ngöôøi khaùm xeùt, maø luoân caû nhöõng keû daáu nheùt, ñuùt loùt. Roài, caùi uûy ban saùu thaønh phaàn cuûa toâi coi to lôùn nhö vaäy maø roát cuoäc chæ laø leû teû, chæ laø troø heà.

     Troø heà hôn nöõa laø toâi cuõng nhö nhieàu só quan öu aùi cuûa trieàu ñaïi cuõ boãng trôû thaønh nhöõng keû ñöùng beân leà. Tuy nhieân, vôùi rieâng toâi thieät maø noùi, toâi raát möøng. Ñôõ phaûi baän taâm vôùi maáy caùi leänh quaùi ñaûn nhö vaày:

     - Coøn maáy teân coân ñoà, gian aùc baét ñöôïc böõa nay thì giao heát cho anh ñoù, Reâ. Anh cöù ñem ra bìa röøng "reâ" laùng cho toâi.

     Caùi leänh ñaëc bieät naøy döôøng nhö ñeâm naøo cuõng nghe laäp ñi laäp laïi trong buoåi hoïp toång keát tình hình. Toäi nghieäp ñaïi uùy Reâ, tieåu ñoaøn tröôûng tieåu ñoaøn ñòa phöông quaân thuoäc ñaëc khu Phuù Quoác, nhaän laõnh caùi nhieäm vuï "cheùm treo ngaønh" chæ vì caùi teân. Toaùn xaï thuû ñaõ ñöôïc thaønh laäp haún hoøi. Chieàu naøo toái naøo cuõng vaäy, "reâ" caû chuïc maïng.

     Hôn moät tuaàn leã laøm vieäc ngoaøi trôøi troâi qua. Döôùi naéng tröa ñoå löûa, ñoát ngöôøi. Keát quaû laø taát caû ñoàng baøo goàm ñuû moïi thaønh phaàn daân quaân caùn chính ñeàu ñöôïc boác leân traïi tuø. Nhieäm vuï coi nhö ñöôïc hoaøn thaønh myõ maõn. Nhöng, neáu keå nhö ñaây laø moät keá hoaïch haønh quaân thì laàn ñaàu tieân toâi thaáy "ñòch" cheát nhieàu quaù maø toâi thöông. Ñaønh raèng trong soá quaû coù nhieàu teân ñaùng cheát thieät nhöng khoâng theå nhieàu nhö vaäy. Treân boán möôi. Boán möôi ba neáu muoán noùi chính xaùc hôn thì phaûi? Chæ moät teân naèm taïi baõi coøn bao nhieâu phôi xaùc trong röøng. "Ñòch" cheát heát ta voâ söï. Chieán lôïi phaåm chaát ñaày moät daõy conex ngoaøi baõi hoang. Theâm moät soá nöõ trang, vaøng voøng, kim cöông vaø tieàn maët giao khoaùn cho tö leänh.

     Toâi caûm thaáy raát ñau xoùt cho soá phaän con ngöôøi. Maïng soáng boãng döng bò coi thöôøng. Cheát! Ngheïn ngaøo töùc töôûi cheát? Cheát! Maø khoâng ai coù ngöôøi beânh vöïc baøo chöõa cho mình? Cheát! Maø khoâng ai coù moät baûn aùn cho thaân? - Toâi bò gieát oan, toâi khoâng laøm gì heát... - Ai thuø oaùn toâi, ai ñieàm chæ toâi, haõy cho toâi giaûi thích... - Noù baét toâi phaûi laøm nhö vaäy, khoâng laøm thì noù gieát toâi, toâi khoâng coù toäi... - Chaùu nhôø chuù chuyeån lôøi veà meï chaùu raèng chaùu voâ toäi, chaùu cheát oan ... Nhöõng lôøi noùi trong haõi huøng, uaát öùc tröôùc khi nhaém maét lìa ñôøi. Nhöõng lôøi noùi traên troái sau cuøng laø nhöõng tieáng keâu thöông caàu cöùu heát söùc bi ai. Maõi maõi khaéc ghi saâu ñaäm trong loøng ngöôøi coù maët taïi ñoù. Nhöõng ngöôøi ñaõ thay maët ñaïi taù Thieän ñi chöùng kieán caùi caûnh phaùp tröôøng, haønh quyeát. Moät laàn roài thoâi, baûo ñaûm tôùi giaø tôùi cheát khoâng ai daùm ñi nöõa. Vì moät khuoân maët coøn quaù treû. Vì moät vaøi ngöôøi khoâng chòu cheát ngay, giaõy giuïa hay traân mình chôø ñôïi phaùt aân hueä cuoái cuøng. Döùt khoaùt keát lieãu ñôøi mình. Laøm sao khoûi söõng sôø, ruùng ñoäng?

     Vaø haõy nhìn kyõ ñaïi taù Thieän, con maét luùc naøo nhö cuõng ñoû laïi ngaàu theâm. Gieát ngöôøi cöôùp cuûa? Ai? Ai laøm thì phaûi cheát vaø ai laøm thì ñöôïc soáng? Trong vinh hoa phuù quyù!

     Chæ vì ñaïi taù Baù ñaõ ra ñi hôi quaù sôùm, toâi boài hoài tieác than nhö vaäy.

   back to top

07. TRONG CAÛNH SOÁNG COØN

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Keå töø khi tieáp nhaän vaø thaû loûng gaàn boán chuïc ngaøn daân tò naïn trong traïi tuø, tình hình an ninh treân ñaûo Phuù Quoác coi nhö baát oån. Taïi vì baèng moïi giaù hoï tìm caùch troán ra, voït veà Saøi Goøn. Vaø phoøng Nhì cuûa toâi baây giôø phaûi caùng ñaùng theâm moät nhieäm vuï môùi: theo doõi vaø baét giöõ nhöõng ngöôøi ñaõ daùm caû gan vöôït nguïc. Cuøng boïn ñaàu xoû aên hoái loä, thieát laäp ñöôøng daây ñöa ngöôøi ñi coâng khai.

     Toâi giao traùch nhieäm naøy cho só quan phuï taù cuûa toâi, trung uùy Nguyeãn Kyõ Laêng. Ñaõ coù moät thôøi laøm só quan phuï taù cho toâi, hoài coøn ôû boä tö leänh Haønh quaân Soâng. Laêng môùi ñoåi veà ñaây tröôùc ngaøy tieáp cö ñoàng baøo di taûn ñoä vaøi tuaàn leã. Chaân öôùt chaân raùo, chöa naém vöõng moïi theá aên chòu, ñaám ñaù ôû vuøng naøy. Thieät ra chaúng phaûi toâi keùo Laêng veà ñaây, hoaøn toaøn chæ do caáp treân saép xeáp. Vì vaäy giöõa Laêng vaø toâi coù caùi vui khoâng heïn maø thaày troø tình côø gaëp laïi nhau. Trong moät hoaøn caûnh ñaùng lyù ra phaûi huy hoaøng hôn cho Laêng neáu thaùng tö ñen chöa ñeán voäi.

     Laêng laøm vieäc raát ñaéc löïc. Sau moät tuaàn boá trí ñaõ baét troïn oå toå chöùc ñöa ngöôøi xuoáng taøu ñoø laáy tieàn. Tang vaät vaø ñoàng boïn laäp töùc ñöôïc giaûi veà boä tö leänh. Thì ra chaúng phaûi ai khaùc hôn laø ñaøn em cuûa ñaïi uùy Minh, trung uùy Lieâm, só quan phuï taù tröôûng ban 2 ñaëc khu Phuù Quoác. Chæ coù haén môùi daùm laøm vieäc taøy trôøi naøy thoâi. Taát caû ñöa voâ trình dieän tö leänh Vuøng 4 Duyeân haûi kieâm ñaëc khu tröôûng Ñaëc khu, ñaïi taù Nguyeãn Vaên Thieän. Tö leänh daèn maët:

     - Toâi khoâng ngôø ngöôøi choáng leänh laïi laø anh, ngöôøi maø toâi ñang ñaëc nhieàu tin töôûng nhaát. Leänh ban ra khoâng thi haønh nghieâm chænh ñaõ laø coù toäi, vaäy maø anh coøn tìm caùch phaù hoaïi nöõa thì anh nghó sao ñaây? Toâi phaït anh taùm troïng caám, anh hieåu chöa!

     - Daï...

     Phaûi noùi ñaây laø moät hình phaït raát nheï trong hoaøn caûnh loaïn ly, keû soáng ngöôøi cheát nhö theá naøy. Hôn boán chuïc teân cöôùp cuûa gieát ngöôøi treân taøu Myõ, thieät cuõng coù maø oan cuõng coù, ñeàu bò oâng xöû baén heát kia maø. Teân trung uùy naøy ít ra cuõng phaûi caùch chöùc, loät lon. Toâi heát söùc ngaïc nhieân vaø Laêng caøng theâm söõng sôø:

     - Thoâi cheát roài ñaïi ca ôi. Caùi ñieäu naøy mình laøm hay khoâng ai khen maø laøm dôû thieân haï cheâ roài. Nheø ñeä töû cuûa oång maø mình baét thì roõ raøng choïc cöùt khoâng neân loã.

     Toâi bình tónh ñöa yù kieán:

     - Mình bieát vaäy thì cuõng ñaõ hôi muoän roài. Tình hình naøy tröôùc sau gì cuõng suïp ñoå, cuõng chaïy. Toâi nghó mình phaûi lo laáy thaân.

     Laêng phuï hoïa:

     - Maáy ngaøy nay theo söï ñieàu tra cuûa toâi, toâi bieát thaèng haï só nhöùt caän veä cuûa oâng tö leänh, thaèng Thaïch Seán, cöù xaùch PCF ñi Raïch Giaù lia lòa. Boä oång sai noù qua beån mua vaøng hay sao ñaây? Soá tieàn giöõ duøm cuûa boán chuïc ngaøn daân ñaâu phaûi nhoû ñaïi ca?

     - OÁi, ba caùi cuûa phi nghóa ñoù ñeå yù laøm gì. Coù chaéc qua noåi con traêng naøy hay khoâng maø mong ngoài yeân ñaëng höôûng? Soáng cheát tôùi nôi roài, toâi chæ lo caùi maïng cuûa mình thoâi. Vaøi ngaøy qua töï nhieân maáy oâng haïm tröôûng nhaø mình leân phoøng xin baûn ñoà khí töôïng döõ quaù. Ñieäu naøy chaéc tôùi phieân mình phaûi di taûn chieán thuaät roài. Anh neân nhôù chæ coù baûn ñoà khí töôïng môùi phuû truøm töø vònh Thaùi Lan qua tuoát beân Phi Luaät Taân vaø xuoáng luoân quaàn ñaûo Nam Döông. Baûn ñoà haûi haønh caän duyeân, vieãn duyeân cuûa mình coù ra xa laém cuõng khoâng quaù hai traêm haûi lyù. Vaäy xin laøm gì haû? Maáy chaû baûo phoøng xa. Phoøng xa caùi gì? Chaïy ra ngoaïi quoác thì noùi chaïy ra ngoaïi quoác, phoøng xa phoøng xa... chaùn quaù!

     - Nhö vaäy roài ñaïi ca coù tính chaïy hoân? Neáu chaïy thì chaïy baèng caùch naøo ñaây? Chaéc toâi phaûi voït veà nhaø ñem vôï con ra ñaây cho chaéc aên ñaïi ca ôi!

     - Toâi sôï khoâng coøn kòp nöõa. Anh veà nhaø laø anh keït ôû trong ñaát lieàn luoân, khoâng coøn cô hoäi ñi. Nghe ñaâu tuïi Vieät Coäng ñaùnh voâ tôùi Bình Tuy, Long Khaùnh roài, quoác loä 4 cuõng bò caét ñöùt nhieàu nôi. Vôï toâi veà Myõ Tho thaêm gia ñình coù leõ laàn cuoái, khoù khaên laém môùi ra ñöôïc ñaây. Phi tröôøng Döông Ñoâng ñaõ ñoùng cöûa, con nhoû em baø xaõ theo baû ñi ra thaêm gia ñình toâi cuõng bò keït luoân. Noù ñoøi veà quaù chöøng maø khoâng bieát phaûi laøm sao ñöa noù veà. Tuøy anh haø, anh tính sao thì tính. Nhöng phaûi caån thaän, oâng tö leänh maø oång bieát ñöôïc oång cuõng daùm ñöa mình ra phaùp tröôøng laém chôù chaúng phaûi chuyeän chôi.

     - AØ, toâi coù thaèng baïn cuøng khoùa laøm thuyeàn tröôûng PCF 11, ñaïi ca. Coù gì mình voït xuoáng ñoù vôùi noù.

     Saün Laêng khôi maøo veà chuyeän naøy, toâi nghó toâi cuõng neân cho Laêng bieát luoân keá hoaïch di taûn cuûa mình. Haï só quan thaâm nieân nhöùt trong phoøng Nhì ñuùng ra laø thöôïng só nhöùt Luaân, Phan Vaên Luaân. Roài môùi ñeán thöôïng só Nghóa, Leâ Quang Nghóa, ñaøn em thaân tín cuûa toâi. Nghóa laøm laâu ñôøi coøn Luaân môùi ñoåi tôùi khoaûng naêm saùu thaùng. Treân boán möôi tuoåi ñaàu maø Luaân vaãn coøn ñoäc thaân. Hoài môùi veà, ñeå traùnh ñuïng chaïm ngheà nghieäp giöõa hai ñöùa vaø ñeå giuùp Luaân thoûa moäng Saùt Coäng nhö hai chöõ ñaõ xaâm treân baû vai, toâi beøn caét Luaân lo chieác ghe "tình baùo" cuûa phoøng Nhì. Ghe caøo cuûa daân, moät traêm phaàn traêm, khoûi caàn nguïy trang. Chæ caàn daáu suùng oáng ñaïn döôïc döôùi khoang laø coù theå ñi kích Vieät Coäng baát cöù luùc naøo. Noùi laø ñi kích Vieät Coäng cho deã nghe, cho hôïp vôùi loã tai, chôù thieät ra ñi caøo toâm caøo caù. YÙ laø tieàn daàu tieàn nhôùt khoûi toán, bôm thaúng tay töø boàn daàu haûi quaân, vaäy maø oâng Luaân cuûa toâi ñi ñaùnh caù muùt muøa khoâng ñem veà cho toâi ñöôïc moät caéc baïc naøo heát. Caøo bao nhieâu nhaäu baáy nhieâu, thænh thoaûng coøn veà phoøng hoûi toâi tieàn thuoác laù nöõa... Toâi khoâng daáu dieám gì Laêng:

     - Toâi thaáy PCF nhoû quaù, ñi taøu lôùn môùi chaéc aên. Mình chæ caàn moät chieác taxi ñeå ñi töø bôø ra chieán haïm, theá laø xong. Toâi seõ xaøi chieác ghe rieâng cuûa phoøng Nhì mình. Toâi ñaõ goïi thöôïng só Luaân ñem ghe veà beán, neo taïi baõi phía beân ngoaøi voøng raøo cö xaù só quan. Khoâng cho ñi ñaùnh caù nöõa. Daàu môõ maùy moùc phaûi saün saøng. Toâi ñaõ daën Luaân, neáu coù gì ñoäng tónh, thì xaùch ghe vaøo caëp caàu boä tö leänh ngay. Anh nghó sao, coù neân hoïp taát caû nhaân vieân trong phoøng, cho hoï bieát keá hoaïch naøy hoân? Ñeå ai muoán ñi thì ñi.

     Tình traïng ôû Phuù Quoác caøng ngaøy caøng teä. Chæ toäi cho nhöõng ngöôøi treân raêng döôùi bao töû, khoâng moät ñoàng teng dính tuùi thì môùi chòu thuû phaän aên ñaäu ôû nhôø. Chôù ai ngöôøi ta cuõng muoán ñem heát cuûa caûi cuûa mình ra ñeå mua maïng soáng. Thaäm chí coù ngöôøi daùm ñem xe honda ñoåi laáy veù taøu ñoø ñi veà ñaát lieàn. Vaø aân haän thay cho nhöõng keû ham laøm giaøu sôùm, nhaûy ra laøm aùp phe mua baùn xe gaén maùy ngay töø giôø phuùt ñaàu tieân. Vì chaúng bao laâu khoâng ai theøm baùn, chæ caàn cho khoâng cho nhöõng ai coù theå ñöa mình ra khoûi coång traïi tuø. Giöõ xe nhö giöõ caùi cuûa nôï. Chæ coù giaù trò ñoái vôùi ngöôøi baûn xöù bieát raønh reõ ñöôøng ñi nöôùc böôùc maø thoâi. Vaäy maø daân treân ñaûo naøo ñaõ öa. Baèng chöùng laø töø coång traïi tuø chaïy xuoáng chôï, xuoáng beán ñoø thænh thoaûng cuõng coù moät hai chieác heát xaêng naèm laên loùc beân leà ñöôøng chaúng ai maøng ngoù ngaøng tôùi. Chöa bao giôø toâi thaáy Phuù Quoác coù nhieàu xe gaén maùy nhö vaäy. Loaïi maùy lôùn 90, 125 phaân khoái cuõng chaïy leành kheânh. Haï só nhöùt Thaïch Seán, caän veä cuûa oâng tö leänh cuõng kieám ñöôïc moät chieác laùng cooùng.

     Tình hình Phuù Quoác baét ñaàu suy suïp keå töø khi coù tin nhaân vieân ñaøi Meï Vieät Nam ñöôïc ñöa ra ñaûo baèng phi cô. Meï Vieät Nam coøn phaûi chaïy vaét gioø leân caàn coå thì ai maø daùm ôû laïi? Roài maùy bay khu truïc nöõa, moät vaøi chieác vaàn vuõ treân khoâng trung. MiG cuûa Baéc Vieät vaøo boû bom? Khoâng phaûi ñaâu, chieán ñaáu cô cuûa khoâng quaân Vieät Nam! Coi kyõ laïi ñi. Höø, phi ñaïo cuûa phi tröôøng An Thôùi cuït ngaün vaäy maø ñaùp ñöôïc thì cuõng hay. Vaø treân phi cô leo xuoáng, ngoaøi hoa tieâu chính hoa tieâu phuï coøn coù ñaøn baø vaø treû em nöõa. Taïi sao khoâng bay luoân qua Thaùi Lan? Chaéc khoâng ñuû xaêng!

     Nhôø coi kyõ maø maáy chieác maùy bay ñoù khoâng rôùt. Vì töø laâu nhieäm sôû taùc chieán, nhieäm sôû phoøng khoâng treân caùc chieán haïm ñaõ ñöôïc ban haønh. Caùc hoïng suùng boâ-pho (Bofors, Sweden) boán möôi ly vaø o-e-li-caân (Oerlikon, Switzerland) hai möôi ly ñeàu chóa leân trôøi. Quay qua quay laïi ñeàu chi. Taát caû caùc chieán haïm ñöông nhieân trôû thaønh chieán haïm tröïc. Bao nhieâu chieác taïi beán? Khoâng ít ñaâu, nhöõng boán chieác. Trôï chieán haïm HQ 230 cuûa thieáu taù Nguyeãn Nguyeân. Giang phaùo haïm HQ 330 cuûa thieáu taù Nguyeãn Vaên Anh. Giang phaùo haïm HQ 331 cuûa thieáu taù Phan Taán Trieäu. Tuaàn döông ñónh HQ 616 cuûa thieáu taù Ngoâ Minh Döông. Vôùi vuõ löïc cuûa boán chieác naøy, haûi quaân ta coù thöøa khaû naêng baûo veä caû khoâng phaän laãn haûi phaän cuûa ñaûo Phuù Quoác.

     Nhöng tröôùc sau gì cuõng chaïy, nhöùt laø daân phoøng Nhì nhö boïn toâi, soáng laøm sao ñöôïc vôùi luõ coäng saûn. Öu tieân moät ñi moø toâm. Maø chaúng leõ vôùi bao nhieâu binh huøng töôùng maïnh cuûa mình laïi chaïy sôùm nhö vaày sao? Toâi töï hoûi nhö vaäy! Chæ vì toâi nghe phong phanh tö leänh ñaõ cho xe chôû gaïo, thöïc phaåm xuoáng chieác 230 cuûa thieáu taù Nguyeân, oâng haïm tröôûng thaâm nieân nhöùt trong soá caùc haïm tröôûng taïi vuøng. Tin töùc tình hình baây giôø raát khoù thu thaäp. Ai laøm gì cuõng giöõ bí maät, khoâng rieâng gì tö leänh.

     Ngaøy 29 thaùng Tö, toâi laïi nghe phong phanh laø nhaân vieân ñaøi Meï Vieät Nam ñaõ ñöôïc ñöa xuoáng taøu Myõ. Chieác Challenger, moät trong ba chieác coøn neo taïi Phuù Quoác. Chieác Challenger naèm ôû phía taây muõi oâng Ñoäi, coøn hai chieác kia naèm ôû phía taây hoøn Lôùn, muõi Hanh. Ñuùng laø tình theá caøng ngaøy caøng nguy ngaäp. Ñoù laø theo ñaøi BBC. Ñòch ñaõ ñaùnh gaàn tôùi thuû ñoâ. Coøn ñaøi Saøi Goøn thì luùc naøo cuõng quaân daân ta ñang choáng traû maõnh lieät, beû gaõy haàu heát caùc aâm möu tieán quaân cuûa ñòch. Chaúng coù phoå bieán moät tin töùc gì môùi laï.

     Khoâng ai ngôø ñeâm naøy laïi laø ñeâm roái loaïn. Ngay giöõa khuya. Vì coù ngöôøi phaùt giaùc ra tö leänh ñaõ voït roài. Baèng chöùng laø chieác xe jeep cuûa tö leänh ñang naèm trô troïi moät mình treân caàu taøu. Khoâng taøi xeá, khoâng ngöôøi troâng coi. Vaäy thì coøn chôø ñôïi gì nöõa, haõy boàng beá nhau ñi. Thay phieân nhau xaùch xe tö leänh chaïy ra cö xaù chôû vôï con vaøo caàu taøu. Ñeå chuaån bò ñi ra taøu lôùn. Toâi khoâng daønh ñöôïc xe, loäi boä trôû ra nhaø môùi bieát haønh trang vaø taøi saûn cuûa gia ñình vôï toâi vaø con nhoû em coøn ñang lu bu thu doïn. Cho vaøo bò vaøo xaéc. Laïi loäi boä trôû voâ caàu taøu nhö gaø maéc ñeû. Ñeå xem chöøng ñoäng tónh. Ñeå mong ngoùng coi thaèng Luaân ñem ghe rieâng cuûa mình vaøo chöa. Moät vaøi gia ñình ñaõ xuoáng ghe caên cöù taùch beán chaïy ra chieán haïm. Vaãn coøn ñuû thì giôø cho neân moïi ngöôøi phaàn lôùn ñeàu giöõ ñöôïc bình tónh. Daân chuùng chöa ai hay, ñang coøn say nguû trong canh khuya.

     Nhöng "Thaàn Cheát" boãng döng ôû ñaâu laïi hieän veà. Cheát, tö leänh chöa ñi? PCF töø ngoaøi khôi reõ soùng tieán vaøo, caëp caàu. Tö leänh ñöùng treân boong quaùt lôùn:

     - Caùc anh laøm gì ôû ñaây, haû? Laøm loaïn haû? Toâi coøn ñaây maø chöa chi maáy anh ñaõ lo chaïy, haû? Caùc anh muoán toâi xöû baén caùc anh sao? Coù ñi veà heát khoâng?

     Taát caû soá ngöôøi chöa ñi ñöôïc im laëng loùt toùt quay trôû leân bôø. Toâi voït tröôùc, khoâng ñeå tö leänh thaáy maët. Trôû veà nhaø thaáy vôï toâi vaãn coøn tieáp tuïc gom goùp ñoà ñaïc quaàn aùo, giaáy tôø, vaät duïng caàn thieát doàn vaøo maáy caùi xaéc caù nhaân vaø xaéc marin. Caû cö xaù nhoán nhaùo, tuïm naêm tuïm ba baøn taùn. Vôï choàng ñaïi uùy Kha, chæ huy phoù caên cöù ôû caïnh nhaø toâi, chaéc ñaõ ñi ñöôïc ra taøu lôùn neân chöa thaáy veà. Nghe phong phanh oâng tö leänh ñaõ ñöa heát gia ñình ra taøu Myõ. Vaäy maø khoâng cho mình ñi môùi keït. Haïi baïn? Chôi nhö vaäy thì chôi vôùi ai? OÀn aøo roài cuõng laéng xuoáng, keát thuùc baèng moät giaác nguû muoän maøng. Trong hoài hoäp, phaäp phoàng.

     Ngaøy hoâm sau, ngaøy 30 thaùng Tö, chín möôøi giôø saùng toâi môùi thöùc daäy. Queân caû vaán ñeà ñi laøm. Thaáy vôï choàng ñaïi uùy Kha töø meù bieån tröôùc cö xaù só quan loäi caùt ñi leân. Coi vaäy maø cuõng sôï. Lôõ oâng tö leänh bieát ñöôïc thì toäi ñaâu phaûi nhoû. Toäi ñaøo nguõ, raõ nguõ. Coù theå bò xöû baén. Raát deã daøng trong thôøi buoåi loaïn ly vaø tình theá baát oån naøy.

     Nhöng chaúng bao laâu, ñònh meänh cuûa ñaát nöôùc vaø daân toäc, ñònh meänh chung cuûa taát caû moïi ngöôøi, ñaõ ñeán. Toâi baøng hoaøng nghe töôùng Döông Vaên Minh ñoïc thoâng ñieäp "ñaàu haøng" treân ñaøi phaùt thanh. Ñaøi Saøi Goøn coøn baét ñöôïc ôû Phuù Quoác. Haõi huøng cho soá phaän cuûa mình, lính quyùnh khoâng bieát phaûi laøm gì. Toâi baûo vôï toâi:

     - Anh vaøo boä tö leänh coi oâng tö leänh quyeát ñònh nhö theá naøo. Em vaø Beù Saùu lo con vaø chuaån bò ñoà ñaïc. Anh seõ trôû veà lieàn.

     Vöøa ñeán coång toâi ñöôïc anh thuûy thuû ñöùng gaùc cho bieát tö leänh ñang hoïp taát caû só quan ôû hoäi tröôøng. Toâi taït qua caâu laïc boä cuûa caên cöù baêng vaøo phoøng hoïp. Só quan ñaõ coù maët ñaày ñuû, toâi ñöùng phía sau nhoùn chaân doøm voâ. Ñuùng vaøo giai ñoaïn coù ngöôøi hoûi:

     - Xin tö leänh cho bieát tö leänh ñi hay ôû?

     Tö leänh chaäm raõi traû lôøi:

     - Rieâng phaàn toâi, neáu caùc anh caàn toâi ôû laïi ñeå duy trì traät töï cho keû ñi ngöôøi ôû trong thöù töï ñaøng hoaøng, toâi seõ ôû laïi. Nhöng, tôùi giôø phuùt cuoái cuøng toâi seõ ra ñi. Daàu moät chieác thuyeàn con giöõa bieån khôi toâi cuõng phaûi ñi. Toâi khoâng theå soáng chung vôùi coäng saûn ñöôïc...

     Theá thì coøn ñôïi gì nöõa? Toâi quay ngöôøi voït ñi. Buoåi hoïp hình nhö cuõng ñöôïc chaám döùt ngay luùc ñoù vì toâi thaáy nhieàu ngöôøi tuùa ra chaïy theo toâi. Gaàn ñeán coång toâi thaáy vôï con toâi vaø con nhoû em ñaõ kheä neä ñem heát maáy caùi va li, maáy caùi xaéc marin vaøo beân trong voøng raøo boä tö leänh. Vôï toâi caèn nhaèn:

     - Anh ñi ñaâu maát tieâu ñi? Chôø anh laâu thaáy moà. Anh bieát hoân, coù moät con meï bôùi ñaàu toùc tôùi tröôùc cöûa nhaø mình hoûi thaêm nhaø anh chò Kha vaø nhaø oâng trung uùy Tö. Khoâng bieát coù phaûi laø Vieät Coäng naèm vuøng hay khoâng, thaáy sôï quaù. Con meû cöù ngoù lom lom maáy caây suùng hö cuûa anh treo treân vaùch töôøng...

     - Roài sao nöõa?

     - Em noùi ai cuõng chaïy heát roài, toâi phaûi chaïy theo. Con meû coøn noùi hoøa bình roài, thaùi bình roài phaûi ôû laïi möøng vui chöù chaïy laøm chi ... Gheâ quaù.

     Chaúng noùi chaúng raèng toâi ñôõ tuùi ñoà coù veû naëng nhöùt leân vai, tieän tay xaùch theâm moät caùi tuùi quaân trang daøi thoøng höôùng daãn caû gia ñình xuoáng meù bieån caïnh caàu taøu. Maáy ñöùa nhoû ngô ngaùc khoâng bieát chuyeän gì, nhìn thieân haï qua laïi nhö ñi chôï Teát. Taát caû nhaân vieân phoøng Nhì vaø gia ñình ñeàu coù maët ñoâng ñuû ôû ñieåm heïn. Gia ñình só quan cuõng nhö ñoaøn vieân thuoäc caên cöù haûi quaân Phuù Quoác cuõng ñöùng chaät treân caàu taøu. Ghe chuû löïc vaø ghe yabuta töøng chuyeán töøng chuyeán taùch beán ñöa ngöôøi ra taøu chieán. Khoâng thaáy chieác ghe "tình baùo" cuûa phoøng Nhì ñaâu heát. Caùi thaèng Luaân say naøy, giôø naøy noù ôû ñaâu? Coù tin töôûng noù noåi hay khoâng? Ñaõ daën kyõ roài maø!

     Chôø moät hoài chaúng thaáy taêm hôi, toâi quyeát ñònh:

     - Baây giôø taát caû cöù ñôïi ôû ñaây. Neáu thaèng Luaân tôùi thì cho moïi ngöôøi leân ghe vaø chôø toâi trôû laïi. Toâi phaûi chaïy ra choã ñaäu ghe coi thaèng Luaân noù laøm aên nhö theá naøo.

     Toâi chaïy ra coång. Luùc ñoù khoâng coøn ai canh gaùc vaø daân chuùng baét ñaàu traøn tôùi voøng ñai lai rai. Toâi baêng qua daõy cö xaù ñaõ vaéng tanh khoâng moät boùng ngöôøi. Toâi chaïy nhö ñieân qua baõi caùt caïnh caùi gieáng caïn. Ra ñeán bôø bieån caïnh haøng raøo phoøng thuû, toâi thaáy chieác ghe phoøng Nhì vaãn coøn boû neo taïi choã. Nöûa möøng nöûa giaän. Möøng laø möøng mình tìm ñöôïc muïc tieâu, giaän laø giaän thaèng Luaân beâ boái khoâng laøm troøn vieäc lôùn. Toâi ñeå nguyeân quaàn aùo giaøy vôù, bì boõm loäi ra ghe. Nöôùc cao ñeán oáng quyeån roài ñeán thaét löng. Chuïp ñöôïc thaønh ghe. Trôøi ñaát quyû thaàn ôi, thaèng Luaân coøn ñang nguû. Ñieäu naøy noù môùi say hoài toái ñeâm qua. Toâi heùt:

     - Luaân, Luaân, Luaân... thöùc daäy Luaân. Chaïy, Luaân...

     Noù söïc tænh, loàm coàm boø ra keùo toâi leân ghe. Toâi tieáp tuïc heùt nhö muoán khaïc ra löûa:

     - Quay maùy chaïy chôù coøn chaàn chôø gì nöõa oâng coá toå. Daën anh coù bao nhieâu ñoù vieäc maø laøm cuõng khoâng xong. Thieät tình.

     Thaèng Luaân nhaøo xuoáng haàm maùy, quay ba tua lieân tieáp khoâng nhuùc nhích. Toâi böïc mình, hoûi:

     - Hoài ñoù giôø noù coù hay keït coø nhö vaày hoân?

     - Khoâng. Nhaïy laém, chæ quay moät tua laø noù noå lieàn. Sao nheø luùc naøy maø noù dôû chöùng vaäy caø?

     Chöa quay maùy taøu laàn naøo nhöng thaáy thaèng Luaân laøm coi boä deã chôù khoâng khoù. Môû suùt-baùp, quay cho coù trôùn roài ñoùng laïi. Toâi voït mieäng:

     - Anh ñeå noù cho toâi.

     Roài nhaûy xuoáng laøm thöû. Y chang nhö moät ngöôøi saønh ñieäu saønh ngheà. Nhöng chaïy hay khoâng coøn phaûi hoûi laïi oâng trôøi. Caùi ñaàu maùy Yanmar 10 maõ löïc moät block khuïc khaëc vaøi caùi roài ngöng. Nhöng coøn ñôõ hôn thaèng Luaân, giaø ngaét heát xí quaùch. Toâi laøm laïi laàn nöõa, quay laáy trôùn thieät nhanh, nhanh nöõa roài môùi ñoùng choát. Trôøi baát dung nhôn ñaûng, baïch baïch baïch... Toâi möøng quaù söùc, thieáu ñieàu muoán quî xuoáng baùi taï cuøng ôn treân.

     Luùc ñem ghe vaøo ñeán ñieåm heïn thì toâi bieát taát caû ñaõ quaù treã. Daân chuùng ñaõ traøn ngaäp boä tö leänh. Baêng phoøng Nhì cuûa toâi baây giôø chæ coøn coù Laêng, Nghóa, Khöông, Nhieàu. Thaùi vaø Un khoâng coù maët. Toâi cho ghe ñaäu caùch bôø moät khoaûng, saün quaàn aùo ñang öôùt neân toâi nhaûy luoân xuoáng nöôùc ñöùng chæ huy. Khoâng queân moùc khaåu colt 45 trong ngöïc ra, leân ñaïn, caàm chaët treân tay. Ngöôøi töøng ngöôøi ñöa ra. Leõ dó nhieân ñaùm quaàn thaàn cuûa toâi tröôùc, roài môùi ñeán ñaùm quaân nhaân vaø gia ñình haûi quaân. Chæ trong nhaùy maét laø ñaày ghe. Moät oâng laõo khoâng sôï cheát vaùc thaèng nhoû treân vai loäi ra ñeán saùt beân toâi naøi næ:

     - Ñaïi uùy, ñaïi uùy cho oâng chaùu toâi ñi toâi seõ ñöa ñaïi uùy hai löôïng vaøng.

     - Giôø naøy maø vaøng vôùi baïc gì oâng ôi. Ghe ñaày quaù roài, chôû theâm nöõa ra ngoaøi kia soùng daäp cheát chìm caû luõ. OÂng ôû laïi chôø chuyeán khaùc ñi.

     Noùi xong, toâi lieàn ñaåy muõi ghe ra ngoaøi vöøa phoùng theo leo leân saøn, ra hieäu taùch beán. Baïch baïch baïch..., tieáng noå moãi luùc moät doøn, moät nhanh. Ai naáy loä veû vui möøng, haân hoan. Nhö ñaõ hoaøn toaøn thoaùt naïn. Nhìn vaøo bôø thaáy thieân haï loá nhoá chaät baõi, chaät caàu maø sôï. Vaø caøng sôï hôn nöõa khi suùng ñaõ baét ñaàu noå lai rai beân ngoaøi voøng ñai.

     Maáy chieác taøu Myõ ñaõ xaû maùy ra khôi, nhöõng cuoän khoùi ñen chöa tan heát trong baàu khoâng khí taïo thaønh nhöõng laøn maây thaáp. Chieán haïm ñaõ vaøo ñoäi hình di chuyeån töø töø. Trôï chieán haïm HQ 230, chieác cuoái cuøng coøn laïi cuõng vöøa keùo neo xong. Chuùng toâi chaïy ra vöøa kòp luùc. Cho ghe raø laïi beân hoâng, ñònh caëp, thì than oâi... taïch taïch taïch... Tuïi toâi bò baén? Toâi nhìn leân ñaøi chæ huy thaáy oâng haïm tröôûng ñoäi keát-bi coù rong reâu hoa laù caønh, thieáu taù Nguyeãn Nguyeân. Moät Nguyeãn Nguyeân cuûa ngaøy naøo laøm chæ huy tröôûng caên cöù Taân Chaâu toâi ñaõ töøng gaëp, töøng aên côm chung. Vôùi ñoâ ñoác Ñinh Maïnh Huøng, tö leänh Haønh quaân Soâng, vaø ñoâ ñoác Nghieâm Vaên Phuù, tö leänh Löïc Löôïng Tuaàn Thaùm. Vaø moät Nguyeãn Nguyeân môùi vaøi ngaøy qua ñaõ ñích thaân leân xin toâi baûn ñoà vuøng Thaùi Bình Döông. Toâi tin töôûng ôû mình, ñöa tay vaãy roài che mieäng keâu to:

     - Commandant, commandant cho tuïi toâi leân vôùi. Toaøn haûi quaân mình khoâng maø.

     Moät loaït M 16 traû lôøi toâi luõm chuõm ngay tröôùc maët. Moät thuûy thuû treân taøu baét oáng loa laäp ñi laäp laïi lôøi xua ñuoåi:

     - Taát caû caùc ghe nhoû khoâng ñöôïc ñeán gaàn chieán haïm. Taát caû caùc ghe nhoû... khoâng ñöôïc ñeán gaàn chieán haïm.

     Xui cho mình roài, toâi boãng nghó ra. Chieác naøy chaéc laø chieác daønh rieâng cho tö leänh. Thaân phaän teùp riu cuûa toâi khoâng ñöôïc quyeàn beùn maûng tôùi. Ñi choã khaùc chôi. Toâi beøn ra hieäu cho ghe chaïy theo chieác khaùc, chieác 330. Nhöng khoâng coøn kòp nöõa, chieán haïm ñaõ coù trôùn löôùt ñi vuøn vuït, nhanh nhö gioù. Ghe xaû heát maùy maø khoaûng caùch cöù xa daàn xa daàn. Bieát khoâng theå naøo tieáp tuïc ñi xa hôn, toâi ñau ñôùn ra leänh cho Nghóa, ñang giöõ baùnh xe taøi coâng:

     - Anh ñoåi höôùng chaïy ra muõi Hanh cho toâi. May ra coøn chieác taøu Myõ naøo chöa chaïy, neo nuùp soùng beân kia hoøn.

     Nghóa laøm theo leänh. Ñöôïc moät ñoãi, trôøi boãng nhieân böøng böøng noåi côn gioâng. Maây ñen vaàn vuõ vaø côn möa raøo baát thình lình ñoå chuïp xuoáng. AØo aøo aøo, raát laø naëng hoät. Ai naáy öôùt ngoi ngoùp nhö chuoät loät. Gioù ngöôïc, soùng ngöôïc uøn uøn noåi daäy tö beà, muoán nhaän chìm xuoáng bieån chieác ghe chôû khaúm. Beà daøi baûy taùm thöôùc beà ngang moät hai thöôùc, vôùi hôn hai möôi maïng lôùn nhoû, luùc nhuùc treân ghe. Toâi boãng nghó ñeán vôï con toâi. Toâi khoâng muoán mình bò rôi vaøo tình traïng "Anh Phaûi Soáng." Toâi ra leänh cho Nghóa moät laàn nöõa:

     - Anh toáp ga, quay laïi caëp caàu boä tö leänh cho toâi. Laáy ñaày daàu roài seõ tính sau. Khoâng theå ra cöûa ngay baây giôø ñöôïc, seõ bò cheát chìm.

     Coù leõ cuøng coù moät caùi nhìn gioáng nhö toâi, Nghóa laøm theo töùc thì. Vaø khoâng ai coù moät phaûn khaùng hay yù kieán gì heát. Luùc ñoù toâi bieát, toâi vaãn coøn ñuû uy quyeàn vôùi ñaùm nhaân vieân cuûa toâi. Vaø luoân caû nhöõng ngöôøi quaù giang.

     Chaïy cho ñaõ roài cuõng veà beán cuõ. Treân caàu taøu, boä tö leänh ñaõ thöa ngöôøi qua laïi. Chæ coøn ñaùm ñoaøn vieân vaø binh só haûi quaân. Daân chuùng ñaõ taûn laïc ñi caùc nôi khaùc, khoâng coøn chieám ñoùng boä tö leänh nöõa vì phöông tieän ra ñi ñaõ khoâng coøn. Ngay chính gia ñình toâi cuõng vaäy, phöông tieän ñi ngoaïi quoác, ñi Myõ ñaõ maát. Nhöng nhìn kia, chieác PCF 11 vaãn coøn naèm taïi caàu. Moät hi voïng coûn con vuït loùe leân. Roài laïi taét lòm ngay. Töôûng laø soá mình coøn heân, ai deø xui laïi gaëp ruûi. Vì vieân trung uùy thuyeàn tröôûng, baïn cuûa Laêng, laïi trung thaønh vôùi trung taù Haûn, chæ huy tröôûng Haûi ñoäi 4 Duyeân phoøng. Nhöùt ñònh khoâng chòu ñi, quyeát moät loøng chôø ñôïi.

     Bieát soá phaän mình trôøi ñaát ñaõ an baøy! Bôûi vaäy sau khi laáy daàu xong toâi quyeát ñònh trôû veà ñaát lieàn, trôû veà queâ höông. Khoâng ñi ñaâu heát. Moät laàn nöõa, khoâng ai phaûn khaùng, khoâng ai coù yù kieán. Toâi kieåm ñieåm laïi ngöôøi treân ghe. Ngoaøi ñaùm nhaân vieân vaø gia ñình phoøng Nhì, coøn coù gia ñình ñaïi uùy Nguyeãn Ngoïc, laø baïn cuøng khoùa vôùi toâi ñang giöõ chöùc vuï chaùnh vaên phoøng tö leänh. Gia ñình ñaïi uùy Phaïm Vuõ Kim, khoùa ñaøn anh ñang giöõ chöùc vuï tröôûng phoøng 6. Gia ñình trung só nhöùt Leã, Leâ Quang Leã, em ruoät Nghóa. Thöôïng só nhöùt Voõ Thaønh Lieâm beân phoøng truyeàn tin chaïy moät mình. Vaø nhieàu ngöôøi tröôùc ñoù toâi chöa quen nhö anh Haûi, anh Loäc... Theâm moät baïn ñoàng haønh nöõa vöøa môùi nhaûy xuoáng ghe, thieáu taù Traàn Höõu Taân, cuõng thuoäc khoùa ñaøn anh.

     Luùc ñoù vaøo khoaûng moät hai giôø tröa. Loøng toâi baâng khuaâng troáng vaéng. Khoâng bieát neân traùch trôøi hay traùch ai. Möu söï taïi nhôn maø thaønh söï taïi thieân ñuùng laø nhö vaày? Keá hoaïch cuûa toâi khoâng xong maø keá hoaïch cuûa trung uùy Laêng, ngöôøi só quan hai laàn phuï taù cho toâi, cuõng bò thaát baïi. Baát ngôø. Khoâng ai ñoaùn ñöôïc chöõ ngôø.

     Ñeå baûo veä laáy thaân, Luaân cho maáy thaèng em chui xuoáng haàm beâ suùng oáng chaát ñaày treân saøn ghe. Ngoaøi vuõ khí caù nhaân, naêm baûy khaåu M 16, coøn coù moät ñaïi lieân M 30, moät phoùng löïu M 79, vaø moät maùy truyeàn tin PRC 25. Ñaïn döôïc thì vì chöa coù dòp ñeå xaøi neân hieån nhieân ñaày ñuû caáp soá. Nhöng tình traïng lau chuøi daàu môõ thì khoâng bieát coù ñöôïc kyõ löôõng, thöôøng xuyeân hay khoâng? Hay laø ræ seùt baùm daày beân trong, baén moät vieân beå noøng? Gioù maën vaø nöôùc maën cuûa bieån deã gaây ra côù söï naøy laém.

     Nhöng, hình nhö coøn thieáu moät moùn raát quan troïng, toâi hoûi:

     - La baøn ñaâu Luaân, sao chöa ñem leân?

     Luaân chôùp chôùp maét nhìn toâi, theàu thaøo:

     - Noùi oâng ñöøng giaän, toâi caát noù trong hoäc tuû hoà sô cuûa phoøng mình. Toâi chöa kòp laáy xuoáng, ñaïi uùy.

     - Caùi gì? Haûi quaân maø khoâng coù la baøn thì laøm sao maø haûi haønh ñaây? Nhö vaày laø anh haïi toâi roài!

     - Thì ñaïi uùy nghó coi, toâi ñaâu coù caàn la baøn la bieác gì ñeå ñi voøng voøng caùi ñaûo Phuù quoác? Hôn nöõa daân ñaùnh caù maø thaáy ñöôïc laø tuïi noù bieát ngay. Ñoà cuûa Haûi quaân, cuûa PCF, khoâng theå nguïy trang ñöôïc.

     - Nguïy trang, nguïy trang, toái ngaøy cöù maõi nguïy trang! Daân ñi bieån mua la baøn PCF xaøi thieáu cha gì ôû ñaây maø nguïy trang vôùi khoâng nguïy trang. Anh sao kheùo noùi. Roài baây giôø tính sao ñaây? Höø..., töø ñaây veà Raïch Giaù phaûi nhaém höôùng ñoâng maø ñi, vaäy thì chæ coøn coù caùch laø ñeå maët trôøi sau laùi. Nghóa, anh coù nghe toâi noùi gì hoân?

     - Ñöôïc roài, ñaïi uùy. OÂng ñeå toâi lo. Toâi ñi ñöôøng naøy thöôøng xuyeân maø!

     - Chaéc aên hoân ñoù? Heát oâng Luaân roài baây giôø tôùi anh nöõa thì toâi cuõng chòu thua luoân.

     Giöõa bieån khôi môùi thaáy chieác ghe caøo naøy quaù nhoû. Heøn chi thaèng Luaân ñi caøo suoát ngaøy naøy sang thaùng khaùc maø khoâng dö ñöôïc ñoàng naøo cuõng phaûi. Moïi ngöôøi chen chuùc nhau treân saøn ghe, trong mui. Vôï toâi sôï maáy ñöùa nhoû ñoùi, laáy ñoà aên ra cho tuïi noù aên. May hoàn coù maáy oå baùnh mì thòt vôï toâi ñaõ nhôø thaèng Minh, em ñaïi uùy Kha, môùi mua hoài ban saùng tröôùc khi chaïy. Roài moïi ngöôøi baét chöôùc laøm theo, hình nhö ai cuõng coù döï tröõ löông thöïc, thöùc aên khoâ. Nhöng khoâng coù nöôùc. Giôø naøy môùi thaáy nöôùc laø quí giaù, quan troïng. Vôùi nöûa lu nhoû coøn laïi ñeå phía sau laùi thì phaûi haïn cheá toái ña...

     Trôøi ñaõ veà chieàu. Maët trôøi nhö luùc naøo cuõng töø sau löng chieáu tôùi ñaõ xuoáng thaät thaáp, gaàn ñuïng ñöôøng chaân trôøi phía taây. Treân laø trôøi, döôùi laø nöôùc, giöõa laø ta? Ñoù, caâu noùi ñaàu moâi cuûa nhöõng ngöôøi lính bieån. Ñaõ khoâng coøn moät chuùt gì oai huøng haõnh dieän caû, maø sao chæ thaáy leû loi, nhoû beù quaù trong caûnh meânh moâng? Bieån caû thaät meânh moâng. Boán beà vaéng ngaét. Tieáng maùy chaïy hôn nöûa ga nghe ñeàu ñeàu theo tieáng gioù. Vaän toác khoâng hôn vaän toác soùng bao nhieâu. Caø ròch caø tang. Ai naáy ñeàu im laëng trong meät moûi raõ rôøi, duø chæ môùi boán naêm giôø boù goái treân ghe. Nhöng ñaõ laâu laém roài taïi sao toâi khoâng thaáy boùng daùng hoøn Ngheä ñaâu heát? Hay laø boïn toâi ñaõ ñi laïc? Ñieàu naøy môùi laø ñieàu ñaùng cho toâi lo sôï. Caùi khoå taâm haøng ñaàu cuûa ngöôøi haûi haønh vaãn luoân luoân laø vò trí cuûa mình. Ta ñang ôû ñaâu? Sao chung quanh chæ thaáy truøng truøng soùng nöôùc?

     Boång nhieân... "buïp," moät tieáng keâu hôi khaùc laï döôùi haàm maùy. Hình nhö chaân vòt cheùm moät vaät gì thaät cöùng. Moät khuùc caây hay moät con caù maäp naøo ñoù. Caù maäp? Toát hôn heát ñöøng nghó tôùi chuyeän ñoù. Nhöng, chaéc chaén khoâng phaûi leân caïn, leo coàn. Vì ghe vaãn tieáp tuïc chaïy ngon trôùn. Maø trôøi ôi, nöôùc. Töø ñaâu khoâng bieát, nöôùc. Ñaõ traøn vaøo, ngaäp caû chön maùy. Toâi hoaûng hoát:

     - Khöông, nhaûy xuoáng haàm taùt bôùt nöôùc ra coi. Boä beå choã naøo hay sao maø nöôùc chaûy voâ leï döõ vaày neø?

     Khöông töùc toác laøm theo lôøi toâi noùi. Theâm moät thaèng trai treû nöõa, tuoåi ñoä möôøi baûy möôøi taùm, laï quaéc toâi chöa heà gaëp maët bao giôø, cuõng chòu khoù nhaûy xuoáng tieáp tay. Moät caùi thuøng thieác coù saün trong khoang, laáy theâm caùi xoong nhoâm lôùn cuûa Luaân thöôøng duøng ñeå naáu côm haøng ngaøy laø ñuû boä. Luaân toác vaùn tìm choã luûng. Môùi hay caùi nieàng saét chòu caây laùp phía sau laùi ñaõ loûng moät beân, buø loong ñinh vít baét vaøo vaùn thuyeàn laâu ngaøy ñaõ ræ seùt, muïc gaõy. Laáy nuøi gieõ nheùt vaøo keõ hôû vaø cho maùy chaïy chaäm laïi. Chaïy caàm hôi. Ñöôøng veà queâ sao coøn daøi hun huùt. Vaø coù leõ coøn nhieàu hieãm ngheøo gian nan. Ñaàu naøy coù ngöôøi laâm raâm khaán vaùi, ñaèng kia coù keû laøm daáu thaùnh giaù nguyeän caàu.

     Ñoät nhieân beân tay traùi coù boùng daùng moät chieác taøu Thaùi Lan môø aûo xuaát hieän treân neàn trôøi. Taøu ñaùnh caù cuûa haõng Ñoâng Phöông Ngö Nghieäp Coâng Ty? Moät coâng ty cuûa Meùkong Ngaân Haøng ñöôïc ñôõ ñaàu bôûi phoù toång thoáng Traàn Vaên Höông? Nhöõng chieác taøu ñaùnh caù laäu maø toâi ñaõ ñöôïc chæ thò hôïp thöùc hoùa? OÂi, neáu maø ñuùng nhö vaäy thì roõ raøng boïn toâi ñaõ ñi laïc. Xa laéc xa lô. Vì taøu Thaùi Lan khoâng bao giôø hoaït ñoäng trong nhöõng vuøng bieån caïn.

     Toâi khoâng mô moäng chuyeän ñuoåi theo taøu Thaùi Lan. Chieán haïm cuûa mình kia, chæ caùch nhau coù maáy saõi maø coøn ñeå vuoät maát thì chuyeän röôït baét taøu Thaùi Lan chaúng khaùc naøo chuyeän moø kim döôùi ñaùy bieån. Vaû laïi, döôùi nöôùc khaùc xa vôùi treân ñaát lieàn ôû moät ñieåm: caùch nhau moät thöôùc treân maët bieån laø caùch nhau haøng haûi lyù. Neáu khoâng coù phöông tieän di chuyeån hoaëc khoâng bieát loäi. Cho neân kinh nghieäm cho toâi bieát, nhieàu luùc töôûng laø ñaõ quaù gaàn nhöng thöïc söï laïi quaù xa. Quaù xa khoâng nhöõng vì ba taác nöôùc maø coøn quaù xa vì ba taác loøng ngöôøi.

     Roài khoâng bao laâu, beân tay phaûi laïi xuaát hieän theâm moät chieác taøu Thaùi Lan nöõa, nhoû hôn. Hai chieác muõi ñoái muõi, coù leõ muoán gaëp nhau ñeå trau ñoåi tin töùc. Hình hai chieác taøu caøng luùc caøng roõ, caøng lôùn treân neàn trôøi. Vaø döôøng nhö ñieåm heïn laïi naèm ngay treân höôùng ñi cuûa boïn toâi? Laï thieät. Toâi ngoaùi laïi, nhaéc chöøng:

     - Nghóa aø, anh raùng canh chaïy ngay giöõa hai chieác taøu Thaùi Lan ñoù cho toâi. Tuïi naøy uûi mình moät caùi laø baûo ñaûm: ñöùt tieän laøm hai khuùc.

     Nghóa laøm theo lôøi toâi, ñoåi höôùng cheách sang moät beân. Nhöng quaû laø trôøi xui ñaát khieán, vôï toâi laïi chaéc löôõi phaøn naøn:

     - Anh khoâng caëp voâ taøu Thaùi Lan sao?

     Toâi baâng quô, voâ tình hoûi laïi:

     - Boä em muoán ñi ngoaïi quoác haû?

     Vôï toâi caèn nhaèn ra maët:

     - Thì cöù caëp voâ ñi, coi mình coù xin ñöôïc gì thì xin. Côm nöôùc, löông thöïc, daàu môõ... Anh sao khoâng bieát tính gì heát vaäy.

     Cuõng nhö caùc vò só quan chæ huy khaùc, toâi khoâng theå thay ñoåi quyeát ñònh cuûa mình nhö chong choùng. Quaân töû nhöùt ngoân, daùm noùi thì cuõng daùm laøm. Vì moãi laàn quyeát ñònh laø moãi laàn ñaén ño phaûi traùi, suy tính thieät hôn. Cho neân, phaûi trieät ñeå thi haønh. Quyeát ñònh cuûa toâi laø trôû veà ñaát lieàn kia maø. Ñaâu coù theå thay ñoåi deã daøng nhö vaäy ñöôïc? Nhöng, ñoät nhieân toâi thaáy vôï toâi noùi heát söùc coù lyù. Toâi töï hoûi neáu caëp voâ taøu Thaùi Lan thì coù lôïi gì, coù haïi gì? Coù lôïi laø mình coøn moät cô hoäi cuoái cuøng ñeå ra ñi. Vaø coù theå nhôø ñoù mình seõ thoaùt cheát giöõa bieån khôi. Vôùi chieác ghe taøn taï naøy. Hai thaèng em vaãn tieáp tuïc ñeàu ñeàu bôm nöôùc. Coù haïi laø chæ sôï mình laïi vò baén nhö taøu haûi quaân. Roài vì baát ñoàng ngoân ngöõ, tuïi noù seõ ra tay thanh toaùn mình tröôùc neáu töôûng laàm mình cöôùp taøu cuûa noù. Tuy nhieân, beà gì cuõng phaûi thöû, phaûi laøm lieàu môùi bieát ñöôïc. Toâi nhaûy ra khoang ra leänh:

     - Nghóa, anh chuaån bò caëp taøu Thaùi Lan cho toâi. Chaïy nhanh leân moät chuùt môùi kòp. Coøn Luaân, mau cho maáy thaèng em ñem suùng ñaïn daáu heát döôùi haàm. Mau leân, mau leân ñi...

     - Daáu laøm gì ñaïi uùy? OÂng haõy ñeå toâi thanh toaùn tuïi naøy.

     - Anh coù ñieân hoân? Cöù ñem ba caùi vuõ khí naøy xuoáng haàm cho toâi. Phaûi bình tónh, töø töø maø haønh ñoäng.

     Luaân coù veû khoâng baèng loøng, vuøng vaèng laøm theo leänh cuûa toâi. Maëc keä noù. Toâi côûi boû aùo ngoaøi. Roài côûi laáy aùo thung ñeå laøm côø hieäu. Maøu traéng laø maøu deã thaáy, deã nhaän daïng SOS. Xong, maëc laïi aùo ngoaøi. ÔÛ traàn truøi truïi thaáy ra cuõng khoâng oån chuùt naøo heát. Phaûi coù lon laù cho noù neå maët mình moät chuùt, toâi nghó vaäy.

     Hai chieác taøu Thaùi Lan ñaõ gaëp nhau, ngöøng maùy naèm moät choã. Vaø ghe boïn toâi cuõng khoâng coøn caùch xa bao nhieâu. Toâi caàm caùi aùo thung quô qua quô laïi, trong khi Nghóa ngang nhieân ñaâm thaúng voâ hoâng chieác lôùn. Nhìn leân ñaøi chæ huy toâi möøng quaù, vì thaèng thuyeàn tröôûng naøy hình nhö troâng quen quen. Laàn naøo laøm giaáy tôø nhaäp caûnh, xuaát caûnh cuõng ñeàu thaáy maët noù. Thaèng Nghóa nöõa, neáu toâi khoâng laàm, ñaõ coù laàn daãn noù ñi ñoäng Kim Thai treân ñaûo Phuù Quoác. Toâi mong laø nhö vaäy. Vì coù naëng aân oaùn giang hoà thì hoïa may noù môùi chòu ra tay cöùu vôùt mình trong caûnh sa cô, thaát theá nhö theá naøy.

     Nhöng coøn moät khoaûng ñoä vaøi chuïc thöôùc, boãng döng maùy ghe noå baïch baïch baïch... thieät nhanh, xòt moät luoàn khoùi ñen roài im baët. Cheát, tai naïn gì nöõa ñaây? OÂi thoâi roài, caây laùp ñaõ quaäy moät loã lôùn ñaøng sau laùi. Nöôùc aøo aøo traøn vaøo ghe, cuoàn cuoän. Sôïi daây ga baèng daây caâu, daây ny-loâng trong suoát cuõng ñöùt cuøng moät luùc. Hai thaèng em phaûi bôm nhanh hôn, nhanh hôn nöõa. Khoâng kòp nöõa roài. May quaù, coù moät ngöôøi nhaøo xuoáng bònh laïi loã coáng. Leï leân. Ñöa aùo quaàn, vaûi vuïn nheùt laïi. Taát caû moïi ngöôøi treân ghe nhoán nhaùo, choäp baát cöù vaät gì coù theå caàm ñöôïc treân tay ñöa leân vaãy. Toâi cuõng vaäy, maùng caùi aùo thung leân ñaàu suùng M 16 quô vuøn vuït, quô baát keå quô. Tieáng khoùc la trong kinh hoaøng cuûa nhieàu ngöôøi ñaõ ñoàng nhòp troåi daäy. Toâi khoâng coøn laâm raâm khaán vaùi nöõa maø run run nguyeän caàu thaønh tieáng: trôøi ôi, laïy trôøi cöùu con, laïy trôøi cöùu con...

     Vaø trong nhöõng caùi tíc-taéc laâu baèng theá kyû ñoù, toâi thaáy roõ raøng ngöôøi thuyeàn phoù ñaõ daønh laáy tay laùi töø teân thuyeàn tröôûng, roà maùy cho taøu quay ngang, töø töø tieán tôùi. OÂi, coøn noãi möøng vui naøo lôùn lao hôn noãi möøng vui cuûa nhöõng ngöôøi ñaõ cheát ñi ñang soáng laïi. Trôøi ñaõ cöùu.

     Taøu Thaùi Lan caëp saùt beân hoâng. Bieån eâm cuõng thaønh ñoäng khi hai chieác xaùp laïi gaàn. Chieác ghe caøo troài leân huïp xuoáng nhö moät khuùc cuûi giöõa doøng. Khoâng chaàn chôø gì nöõa, moïi ngöôøi nhö moät töï ñoäng tìm caùch leo leân taøu vì maïng soáng. Toâi cuõng vaäy. Ñôõ vôï con leân tröôùc, ñoà ñaïc tính sau. Vaøi thuûy thuû Thaùi phoùng xuoáng ghe taùt nöôùc, treùt chai, laáp loã beå, coá tình söûa chöõa chieác ghe. Soá coøn laïi vui veû keùo ngöôøi leân taøu.

     Roài trong khi nhöõng ngöôøi khaùc lo döïng leàu ôû saân tröôùc, thieáu taù Taân hôïp söùc vôùi toâi ra daáu, noùi quaøng noùi xieâng vôùi hai thaèng thuyeàn tröôûng vaø thuyeàn phoù. Hieån nhieân coù phuï ñeà Anh ngöõ baèng giaáy möïc haún hoøi. Cuõng nhôø söï giuùp ñôõ taän tình cuûa moät thoâng ngoân trình ñoä tieáng Anh döôùi maãu giaùo: anh ñaàu beáp. Ngöôøi Taøu duy nhaát treân taøu. Vaäy maø cuõng hieåu ñöôïc nhau. Ñaïi khaùi thaèng thuyeàn tröôûng chæ ñoàng yù cho chuùng toâi taïm truù ñeå moïi ngöôøi bôùt say soùng, laáy laïi söùc trong khi nhaân vieân cuûa noù seõ giuùp chuùng toâi qua söûa chieác ghe. Söûa xong, noù buoäc loøng phaûi ñuoåi tuïi toâi trôû xuoáng ñoù. Toâi ngaãm nghó, vaäy thì cuõng nhö khoâng. Tröôùc sau gì chieác ghe beå cuõng trôû veà chieác ghe naùt. Ai daïi gì xuoáng ñoù, boä muoán töï saùt hay sao? Ñaâu coù ñöôïc!

     Ñaùm ngö phuû Thaùi taøi thieät. Môùi ñoù maø ñaõ bít ñöôïc loã beå, taùc saïch heát nöôùc laøm cho chieác ghe noåi hoång leân cao. Taøi hôn nöõa laø tuïi noù ñaõ tìm ñöôïc bònh, noái laïi sôïi daây ga vaø giöït maùy chaïy raàm trôøi trôû laïi. Toâi chæ sôï tuïi noù ñuoåi mình xuoáng ghe ngay laäp töùc thì nguy, nhöng quaùi laï, coù ngöôøi tìm ñeán toâi: xin. Baèng caùch ñöa ngoùn tay chæ chæ voâ ngöïc. Toâi gaät ñaàu lieàn. Trong vui söôùng, baèng loøng. Haén haân hoan coät daây muõi cuûa ghe vaøo laùi taøu. Xong, taøu baét ñaàu chaïy. Maëc daàu trôøi ñaõ chaïng vaïng toái, nhöng toâi ñeå yù toâi bieát taøu ñang chaïy veà höôùng nam. Taïi sao khoâng chaïy veà höôùng taây? Boä tuïi naøy coøn muoán ôû ñaây tieáp tuïc ñaùnh caù hay sao? Boä tuïi naøy chöa bieát tình hình Vieät Nam ñang thay ngoâi ñoåi chuû? Thaây keä, noù cöù ñi ñaâu thì ñi. Mieãn laø noù cho mình ôû treân taøu cuûa noù giôø naøo laø hay giôø ñoù.

     Khoâng bao laâu thì ñeán giôø aên chieàu. Taát caû doàn ra phía sau nhaø beáp. Daân tò naïn baây giôø ñöôïc laøm khaùch, aên tröôùc. Khaùc vôùi haûi quaân ta hay aên côm tay caàm baèng dóa lôùn trong nhöõng luùc bieån ñoäng, ñaèng naøy tuïi Thaùi khoâng caàn bieát bieån ñoäng hay bieån eâm, cöù phaùt cho moãi ngöôøi moät thau. Vaø moät caùi muoãng. Côm canh, thòt caù troän loän heát. ÔÙt ñoå voâ coá ñoáng cay muoán xeù hoïng vaø moùn döa toûi, döa kieäu hình nhö luùc naøo cuõng thöøa thaõi, dö giaõ. Maø heã ñoùi buïng thì caùi gì laïi khoâng ngon.

     Chieác ghe "tình baùo" mang tieáng taëng cho moät thuûy thuû Thaùi baây giôø ñaõ chìm hôn phaân nöûa. Bieát khoâng theå xaøi cuûa ñoà boû ñöôïc vaø cuõng khoâng theå keùo theo caùi cuûa nôï naøy laâu hôn nöõa, moät teân haàm höø chaïy laïi duøng dao chaët ñöùt sôïi daây doøng. Chieác ghe söïng laïi, roài töø töø troâi xa, troâi xa nhö chieác laù. AÂm thaàm trong bieån toái moâng meânh. Toâi caûm thaáy ñau loøng, xoùt xa cho soá phaàn cuûa noù tröôùc giôø phuùt laâm chung. Nhö maát moät ngöôøi thaân. Moät ngöôøi ñaõ töï nguyeän phuïc vuï heát söùc mình vaø baèng loøng ôû laïi. Xuoâi tay veà vôùi ñaïi döông. OÂi, hai chöõ vónh bieät sao maø coù thaät. Baát giaùc toâi ñöa tay leân chaøo. Ñöùng laëng ngöôøi cho ñeán khi khoâng coøn troâng thaáy gì heát.

     Soá phaàn soáng cheát cuûa boïn toâi coi nhö ñaõ gaén chaët vaøo chieác taøu Thaùi Lan naøy. Chieác Manechai Sakhorn 10 . Vaäy maø naøo ñaõ xong ñaâu. Vì tieáp theo ñoù chaúng bao laâu, tröôùc maët toâi laïi môø môø hieän ra moät hoøn ñaûo lôùn. Thaáp thoaùng coù aùnh ñeøn daân. Thoâi roài, ñuùng laø hoøn Nam Du. Poulo Dama. Vaäy thì phe ta vaãn coøn naèm saâu trong haûi phaän Vieät Nam. Thaèng thuyeàn tröôûng cho taøu chaïy veà ñaây vôùi muïc ñích gì? Caâu traû lôøi ñöôïc hieåu ngay töùc khaéc, phaàn lôùn phaûi nhôø vaøo tính phaûn xaï, tröïc giaùc:

     - Tao khoâng theå chôû tuïi maøy veà Thaùi Lan ñöôïc, tao phaûi thaû tuïi maày xuoáng ñaây. Tao seõ bò maát chöùc thuyeàn tröôûng neáu tao khoâng laøm nhö vaäy. Vôï con tao seõ ñoùi, nhaø cöûa tao seõ tieâu tan. Tuïi maøy phaûi hieåu cho tao.

     Baây giôø toâi môùi giöït mình. May laø chieác ghe "tình baùo" ñaõ chìm saâu trong loøng bieån laïnh sôùm hôn döï tính cuûa thaèng loõi naøy. Vaäy thì mình phaûi bieát töông keá töïu keá, tìm moïi caùch ñeå tieáp tuïc ôû laïi treân taøu. Vaø baèng thöù ngoân ngöõ ñaëc bieät cuûa moät ngöôøi nöûa caâm ñieác nöûa muø chöõ, toâi cuõng dieãn taû cho noù hieåu ñöôïc yù ñònh cuûa toâi:

     - Trong ñaùm tuïi tao coù nhieàu ngöôøi khoâng bieát loäi. Ñaøn baø con nít khoâng boä maøy khoâng thaáy sao? Boä maøy muoán gieát tuïi tao sao? Töø ñaây voâ bôø caû caây soá laøm gì loäi noåi. Ghe daân thì khoâng coù, ai ngöôøi ta cuõng chaïy ra ngoaïi quoác heát roài.

     Toâi bieát chaéc trong hoaøn caûnh naøy noù cuõng khoâng laøm gì khaùc hôn ñöôïc. Nhöng toâi phaûi tieáp tuïc ñöa ñeà nghò:

     - Taïi sao maøy khoâng goïi maùy lieân laïc veà Bangkok, hoûi thaèng chuû maøy coi noù coù ñoàng yù cho maøy ñem tuïi tao veà xöù hay khoâng? Neáu noù chaáp thuaän thì maøy khoûe re, voâ toäi vaï. Bieát ñaâu maøy coøn ñöôïc thöôûng nöõa laø ñaèng khaùc. Maøy phaûi bieát, cöùu ngöôøi laâm naïn giöõa bieån khôi laø boån phaän chung cuûa nhöõng ngöôøi ñi bieån maø!

     - Phaûi ñôïi tôùi möôøi hai giôø ñeâm tuïi tao môùi lieân laïc ñöôïc. Moãi ngaøy lieân laïc chæ coù hai laàn thoâi, giöõa tröa vaø nöûa khuya.

     AØ thì ra vaäy. Toâi ñaùnh lieàu, chæ vaøo haûi ñoà:

     - Hay laø nhö theá naøy. Tuïi tao cöù theo maøy ra khôi ñi veà höôùng hoøn Thoå Chaâu, Poulo Panjang. Chôø tôùi möôøi hai giôø cho maøy goïi veà haõng. Neáu chuû haõng khoâng baèng loøng, maøy boû tuïi tao ôû laïi ñaûo ñoù cuõng ñöôïc.

     - OÂ-keâ.

     Baây giôø toâi thaáy thaèng Luaân cuõng coù lyù. Trong ñaàu noù luùc naøo cuõng chôøn vôøn moät ñöôøng loái baïo ñoäng: cöôùp taøu. Cöôùp taøu? Vì maïng soáng cuûa gia ñình vôï con vaø taát caû moïi ngöôøi trong nhoùm, toâi cuõng baét ñaàu manh nha chuû nghóa xeùt laïi. Toâi seõ coù keá hoaïch, nhöng toâi hi voïng bieän phaùp cuoái cuøng naøy ñöøng xaûy ra. Kieåm ñieåm laïi vuõ khí naém trong tay toâi thaáy hoûa löïc cuûa phe ta quaù maïnh. Coù theå chieám luoân caû haïm ñoäi ñaùnh caù Thaùi chôù ñöøng noùi moät chieác. Chaúng leõ tuïi treân taøu naøy khoâng sôï ñaùm mình laøm caøng? Töùc nöôùc vôõ bôø. Ñuïng chaân töôøng phaûi caén. Haõy khoan, chôø cho ñeán nöûa ñeâm caùi ñaõ.

     Vaø baây giôø coù ngöôøi töï ñoäng khai thieät. Thieát tha baøy toû noãi loøng cuûa mình. Sung söôùng phôi traàn caùi caûnh chaùy nhaø ra maët chuoät. Thaèng Hieáu, Haø Thanh Hieáu. Thaèng trai treû laï quaéc toâi chöa heà gaëp maët laàn naøo ñaõ giuùp Khöông taùt nöôùc ghe. Ñaâu coù ngôø noù laø ñöùa ñôn thaân ñoäc maõ khoâng hoï haøng quyeán thuoäc vôùi baát cöù ai trong ñoaøn cuûa toâi. Chæ vì moät chuùt khoân lanh ranh maõnh, ngay töø buoåi ban ñaàu ñaõ daùm töï ñoäng nhaûy voâ laøm ñaày tôù giaû maïo cho taát caû moïi ngöôøi, ñem ñoà ñaïc töø bôø ra ghe. Theá môùi laø vôõ leõ. Theá môùi laø phoøng Nhì ba buùa cuûa toâi. Maø taïi sao ñeán giôø naøy noù môùi daùm hôû moâi? Chaéc coù leõ noù sôï toâi noåi khuøng quaêng noù xuoáng bieån? Toâi nghó toâi ñaâu coù aùc ñeán ñoãi nhö vaäy!

     Nhöng cuõng taïi thaèng Hieáu vaø thaèng Khöông khoâng laøm troøn boån phaän maø vôï toâi cöù caèn nhaèn toâi hoaøi:

     - OÂng giaø vaø thaèng nhoû naên næ ñöa vaøng thì khoâng cho ñi, ñem theo chi caùi thöù voâ ôn baïc nghóa. Toái ngaøy heã chuyeän cuûa thieân haï thì anh gioûi, coøn chuyeän trong nhaø thì khoâng. Thuôû ñôøi nay ñoà cuûa ai tuïi noù cuõng ñem leân heát maø ñoà cuûa mình thì noù boû laïi ñeå chìm theo ghe. Anh coù thaáy anh caøng laøm ôn laïi caøng maéc oaùn hoân?

     Cuõng coù lyù. Vì keå töø luùc leân ñöôïc taøu Thaùi Lan, nhieäm vuï cuûa toâi ñoái vôùi baïn beø, ñoái vôùi nhaân vieân vaø nhöõng ngöôøi voâ tình ñaõ ñi quaù giang coi nhö ñaõ chaám döùt. Maëc daàu coù vaát vaû gian nan buoåi ban ñaàu, nhöng ñoái vôùi rieâng toâi, toâi vaãn coi ñaây laø moät thaønh coâng myõ maõn, moät coâng trình vó ñaïi. Giôø, traû laïi uy quyeàn cuûa ngöôøi só quan cho quaân ñoäi ñang trong tình traïng bieán daïng, tan raõ. Traû laïi uy quyeàn cuûa ngöôøi chuû ghe taïm bôï veà vôùi bieån caû ñaïi döông. Vì hieän thôøi ai cuõng nhö ai. Laøm laïi töø ñaàu. Nhöng coù ñieàu laøm cho toâi chua xoùt nhöùt laø khoâng moät ai buoàn noùi vôùi toâi moät tieáng noùi bieát ôn. Hoï chæ nghó taát caû ñeàu töø treân trôøi rôi xuoáng. Chính vì vaäy toâi ñaõ hoaøi nghi: hình nhö moïi giaù trò vaät chaát laãn tinh thaàn ñeàu bò ñaûo loän hoaëc giaû khoâng coøn nöõa... trong caûnh soáng coøn.

     Thôøi gian chaàm chaäm troâi qua vaø taát caû moïi ngöôøi soát ruoät chôø ñôïi caùi nöûa ñeâm. Caùi nöûa ñeâm veà saùng leânh ñeânh treân maët bieån coù moät khoâng hai trong ñôøi mình. Vaø caùi nöûa ñeâm ñoù roài cuõng ñaõ ñeán. Keát quaû laø moät laàn nöõa thieät khoâng coøn noãi vui möøng naøo hôn. Thaèng chuû haõng khoâng nhöõng chaáp thuaän cho pheùp thaèng thuyeàn tröôûng ñem nhöõng keû laâm naïn, soáng soùt trôû veà xöù Thaùi maø coøn tuyeân döông haén laøm moät ngöôøi huøng. Thoâi, keå töø ñaây phe ta chæ coøn aên no nguû kyõ, thaûnh thôi thô tuùi röôïu baàu.

     Toâi aâm thaàm taëng thaèng thuyeàn phoù moät moùn quaø raát quí giaù ñoái vôùi noù, khaåu colt 45 coøn soùt laïi beân mình, ñeå toû loøng bieát ôn ngöôøi cöùu maïng.

   back to top

08. NGAØY QUA TREÂN XÖÙ LAÏ

             NGUYEÃN TAÁN HÖNG

     Sau ba ngaøy ba ñeâm leânh ñeânh treân bieån, chuùng toâi ñeán Thaùi Lan. Haûi caûng Samut-Sakhorn. Luùc ñoù trôøi môùi vöøa höøng saùng, hôi söông coøn mô maøng phuû truøm caûnh vaät, theá gian coøn man maùc muøi thieàn. Ñi saâu vaøo ñaát lieàn, thaønh phoá ñang trôû mình thöùc daäy. Ñeøn vaên minh choùi saùng khaép moïi nôi, khoâng thua gì caûnh bình minh treân beán taøu Saøi Goøn. Chæ khaùc laø hai beân bôø soâng ñeàu taáp naäp, thieáu veû ñoàng queâ ruoäng luùa beân kia bôø Thuû Thieâm. Vaø quaù nhieàu ghe taøu ñaùnh caù ñoàng daïng cuøng kieåu, chaïy ra vaøo cöûa soâng nhö maéc cöûi.

     Ngoaïi quoác laø ñaây? Phaûi roài, ai naáy duïi maét nhìn quanh trong bôõ ngôõ, ngaäm nguøi. Bôõ ngôõ vì ñaây laø xöù laï queâ ngöôøi vaø ngaäm nguøi vì queâ höông mình giôø thaät söï ñaõ quaù xa. Bieát chöøng naøo môùi coù ngaøy trôû laïi. Toâi baát chôït caûm thaáy bô vô, noãi bô vô cuûa moät ñöùa beù vöøa chôït rôøi khoûi voøng tay meï. Caùi voøng tay bao dung muoân ñôøi söôûi aám con thô. Coøn ñaâu nöõa boùng daùng thaân yeâu cuûa nhöõng thaønh phoá cuõ, nhöõng maùi tröôøng xöa, vaø bieát bao nhieâu ngöôøi meán thöông coøn ôû laïi.

     Taøu veà beán, caëp caàu. Thieân haï treân bôø chen chuùc, ñoâng ngheït. Long troïng ñoùn tieáp choàng con vaéng xa laâu ngaøy hay laø long troïng ñoùn tieáp nhöõng keû laïc loaøi tha höông? Nhöng, nhöõng ngöôøi ñaàu tieân böôùc xuoáng taøu khoâng ai khaùc hôn laø nhöõng ngöôøi caûnh saùt aùo traéng noùn xanh. Trong vui möøng chaøo ñoùn, chôù khoâng heà coù veû gì baét bôù ñieàu tra. Kieåm soaùt haønh lyù laø thuû tuïc phaûi laøm, theá thoâi. Suùng oáng phaûi ñeå laïi taøu, coù ngöôøi laäp bieân baûn kieåm keâ vaø tieáp nhaän.

     Roài ñeán löôït daân chuùng, mang quaø taëng tuùa xuoáng ghe. Baùnh traùi, thöùc aên, aùo quaàn, vaø vaät duïng linh tinh. Nhöng cuõng coù vaøi thöù raát caàn thieát nhö baêng veä sinh, bình thuûy chöùa nöôùc noùng. Cuûa ít loøng nhieàu, thöông ngöôøi nhö theå thöông thaân . Ñeán luùc leân bôø cuõng vaäy, ngöôøi boàng giuùp ñöùa nhoû, keû xaùch duøm caùi xaéc tay, tuùi quaân trang. Nhöõng cöû chæ moäc maïc raát tình ngöôøi thay theá cho söï baát ñoàng ngoân ngöõ.

     Khoâng queân caûm ôn coâng cöùu maïng, chuùng toâi tay trong tay baän bòu giaõ töø thuûy thuû ñoaøn Thaùi Lan. Vaø lieàn sau ñoù ñöôïc ñöa leân xe Van chaïy thaúng moät maïch veà caâu laïc boä cuûa thò xaõ. Moät gian phoøng khang trang saïch seõ nhö laø choã daønh ñeå hoäi hoïp cho nhöõng ngöôøi laøm chính trò thöôøng thaáy trong caùc nhaø haøng lôùn. Chuû haõng taøu vaø nhöõng ngöôøi coù chöùc phaän trong ban ñieàu haønh thaønh phoá ñeàu ñaõ coù maët ñoâng ñuû. Phoùng vieân baùo chí vaø truyeàn hình nöõa, cuõng ñaõ saün saøng. Thì ra ñaây laø moät buoåi trình dieãn ñeå laáy tieáng vaø quaûng caùo cho haõng.

     Ñieàu laøm toâi heát söùc ngaïc nhieân laø toâi nhaän ra oâng Traàn Phong, oâng xeáp lôùn cuûa Meùkong Ngaân Haøng, cuõng coù maët nôi naøy. Hình nhö toâi chæ gaëp oâng moät laàn duy nhaát ôû Phuù Quoác thì phaûi? Xöù laï queâ xa, ngöôøi môùi quen cuõng keå laø thaân, toâi khoâng ngaàn ngaïi gaät ñaàu chaøo:

     - Daï, chaøo baùc.

     OÂng gaät ñaàu hoûi laïi toâi:

     - Coøn Lyù Bình ñaâu? Noù coù chaïy ñöôïc khoâng?

     OÂ hay, taïi sao kyø vaày neø? Toâi chöng höõng, giöït mình. Vì toâi nhôù roõ raøng hoài naøo lo giaáy tôø cho maáy chieác taøu caù cuûa haõng Ñoâng Phöông Ngö Nghieäp Coâng Ty, thaèng Lyù Bình ñaõ giôùi thieäu oâng Traàn Phong vôùi toâi vaø quaû quyeát laø oâng ta khoâng bieát noùi tieáng Vieät. Sao baây giôø oâng ta laïi noùi tieáng Vieät coøn muoán raønh hôn noù nöõa vaäy? Thì ra thaèng cheät Tröông Minh Haûi, teân thaät cuûa Lyù Bình trong caên cöôùc, töø laâu ñaõ gaït toâi. Nhöng maø noù gaït toâi ñeå laøm gì chôù? Khoù maø hieåu noåi loøng ngöôøi, nhaát laø loøng ngöôøi soáng veà ngheà buoân baùn baát hôïp phaùp. Toâi tình thieät:

     - Lyù Bình khoâng coù chaïy chung vôùi toâi. Khoâng bieát oâng ta coù chaïy ñöôïc hay khoâng nöõa? Luùc ñoù loän xoän laém, maïnh ai naáy lo laáy thaân.

     Toâi muoán noùi theâm laø coù leõ noù chaïy chung vôùi trung taù Thoï, nhöng thoâi. Vì khoâng chaéc laém. Toâi bieát Lyù Bình ngoaøi toâi ra coøn chôi thaân vôùi trung taù Thoï, ñeå ñöôïc aên nhôø ôû ñaäu trong caùi trailer daønh cho khaùch cuûa thuûy xöôûng An Thôùi. Maø chæ huy tröôûng thuûy xöôûng nhö trung taù Thoï thì thieáu gì taøu. Taøu lôùn nöõa laø ñaèng khaùc. Maáy chieác LCM, LCU ñi bieån vöõng nhö baøn thaïch.

     OÂng Traàn Phong quay qua ngöôøi baïn giaø, toùc cuõng ñaõ hoa raâm nhö oâng, coù leõ laø chuû haõng taøu Thaùi Lan:

     - Chaéc phaûi bay veà Saøi Goøn ngay böõa nay môùi kòp. Coøn phaûi lo cho vôï con cuûa Lyù Bình nöõa. Khoâng bieát tình hình ôû Taân Sôn Nhaát nhö theá naøo ñaây? Coù ñaùp ñöôïc khoâng?

     Giôø naøy maø ñoøi trôû veà Vieät Nam? Boä khoâng sôï bò keït luoân trong xöù hay sao? AØ maø ñaùm naøy tieàn cuûa nhö nuùi, ñi baèng maùy bay rieâng thì chaéc khoâng ñeán noãi naøo. Khoâng ñaùp ñöôïc ôû Taân Sôn Nhaát thì ñaùp xuoáng phi tröôøng Bieân Hoøa, Taây Ninh roài voït veà Saøi Goøn cuõng ñöôïc. Nhöng, toâi laïi nghe oâng baïn cuûa oâng Traàn Phong noùi:

     - Chæ caàn goïi ñieän thoaïi veà beån cho tuïi noù lo...

     Roài oâng ta baét ñaàu chuyeån sang tieáng Taøu. Toâi muø tòt, chaúng bieát hai ngöôøi baøn thaûo keá hoaïch gì. Giaây laùt sau, boãng döng oâng ta quay laïi toâi voäi vaõ baét tay töø bieät:

     - Chuùc gia ñình vôï con anh ñöôïc may maén.

     - Caùm ôn.

     Hai ngöôøi vöøa ñi khoûi thì ñaùm phoùng vieân baùo chí vaø truyeàn hình xaùp laïi toâi. Nhöõng caâu hoûi ñaïi khaùi taïi sao anh phaûi boû xöù ra ñi, taïi sao anh ñöôïc taøu ñaùnh caù Thaùi Lan cöùu vôùt? Toâi cuõng traû lôøi vaén taét thoâi vì phaûi noùi baèng tieáng Anh. Toâi cuõng khoâng taøi gioûi gì cho laém. May laø chaúng ai hoûi caâu naøo lieân quan ñeán keá hoaïch coâng khai ñaùnh caù laäu ôû haûi phaän Vieät Nam cuûa taøu Thaùi Lan heát. Chaéc chöa ai bieát, taát caû coøn naèm trong voøng bí maät. Ñeå khoûi gaây phieàn phöùc cho nhöõng ngöôøi thaân coøn keït laïi ôû nhaø, toâi yeâu caàu ñöøng ñaêng hình aûnh cuûa gia ñình toâi treân baùo. Caùc phoùng vieân höùa seõ laøm theo yù toâi.

     Vôï toâi töôi cöôøi keùo toâi laïi noùi:

     - Anh neø, anh coi oâng Thaùi Lan naøy ñoøi xin hai thaèng lôùn cuûa mình ñoù. OÅng noùi mình ñoøi bao nhieâu tieàn oång cuõng traû heát. OÅng coù nhieàu taøu ñaùnh caù laém, oång coøn höùa khi naøo tuïi noù lôùn oång cho moãi ñöùa moät chieác laøm chuû nöõa.

     Quaùi ñaûn thieät. Chaúng bieát ñaùm daân baûn xöù naøy muoán dôû troø gì? Vì trung uùy Laêng, só quan phuï taù cuûa toâi, cuõng vöøa môùi keà tai toâi noùi nhoû laø coù moät thaèng ñoøi möôùn Laêng laøm thuyeàn tröôûng, trôû veà xöù ñi ñaùnh caù cho noù. Löông höôùng taát nhieân laø haäu. Ñaâu deã gì tìm ñöôïc moät ngöôøi bieát raønh haûi phaän Vieät Nam, bieát noùi tieáng Vieät Nam? Toâi beøn gaït ngang:

     - Xin xin caùi gì, noù duï khò mình ôû laïi ñaây laøm moïi cho noù ñoù. Mình coøn ñi nöõa, ñi Myõ. Khoâng ai daïi gì choân chaân ôû caùi xöù caèn coãi ñen toái naøy.

     - Thì noùi cho anh nghe chôi vaäy maø. Con cuûa mình mang naëng ñeû ñau, ai khi khoâng maø ñem cho khôi khôi, coi sao ñöôïc.

     Roài baét sang maøn aên saùng. Moãi moät moùn chaùo thòt, thòt ba roïi ñaày môõ noåi leành beành. Khoâng bieát ai naáu, böng voâ moät xoong nhoâm thieät lôùn. Coi moøi coøn dôû hôn chaùo traéng hoät vòt muoái vaø côm canh ngaøy ba böõa döôùi taøu. Nhöng phaûi aên, khoâng coøn choïn löïa nöõa.

     Sau khi nhaän theâm moät môù quaø caùp laët vaët töø ñoàng baøo Thaùi Lan phaàn lôùn goác Hoa, chuùng toâi laïi ñöôïc boàng beá môøi leân xe Van chôû ra beán taøu trôû laïi. Chaéc taïi nguyeân ñaùm tuïi toâi khoâng moät ai chòu choïn Samut-Sakhorn laøm queâ höông thöù hai. Laàn naøy khoâng xuoáng taøu ñaùnh caù loaïi lôùn nöõa, maø laø moät chieác ghe khaùc nhoû hôn. Coù veû nhö taøu ñoø ñòa phöông hôn. Laïi nhaáp nhoâ côõi soùng ra khôi.

     Toâi vaãn ñinh ninh laø caû nhoùm seõ ñöôïc ñöa veà moät caên cöù cuûa Myõ, haûi quaân Myõ. Nhöng, vaøo khoaûng xeá tröa thì taøu ñoø caëp beán Sattahip, moät haûi caûng nhoû thuoäc tænh Chonburi. Qua söï höôùng daãn cuûa moät duyeân toác ñónh Thaùi Lan. Laàn ñaàu tieân môùi gaëp haûi quaân baïn. Maëc daàu taøu beø coù phaàn hôi cuõ kyõ, nhöng haûi quaân hoaøng gia Thaùi troâng cuõng sang laém: ñoàng phuïc vaøng may baèng polyester nhö Myõ, chôù khoâng phaûi baèng vaûi kaki nhö Vieät Nam. Nhöng taø-haõn Thaùi, töùc laø haûi quaân Thaùi noùi theo tieáng Thaùi, khoâng coù hieáu khaùch chuùt naøo heát. Ñaõ khoâng cho mình aên nhôø ôû ñaäu trong caên cöù thì thoâi, ai laïi nôõ loøng naøo giao haûi quaân baïn cho ngöôøi khaùc troâng coi.

     Sau khi leân bôø vaø tieáp nhaän theâm moät môù taëng phaåm, ñoà duøng thöïc duïng haèng ngaøy nhö aùo quaàn, meàn muøng, chaên chieáu töø nhöõng nhaø haûo taâm ñòa phöông, tuïi toâi laïi phaûi khaên goùi chaát leân xe ñi nöõa, khoâng bieát veà ñaâu. Baây giôø ban ngaøy ban maët môùi thaáy roõ caûnh vaät Thaùi Lan treân ñaát lieàn. Cuõng khoâng khaùc gì Vieät Nam maáy. Chæ coù laùi xe chaïy beân tay traùi laø hôi traät trôø, nhìn tröôùc nhìn sau cöù töôûng tuïi naøy seõ ñuïng nhau. Laïi chaïy vuøn vuït nöõa.

     Choã tuïi toâi ñeán baây giôø cuõng khoâng phaûi laø moät caên cöù haûi quaân Myõ, maø laø moät kho ñaïn Myõ ñaõ boû hoang. Vôùi hai daõy nhaø gaïch moät ngang moät doïc. Phía tröôùc daõy ngang laø moät haøng hieân roäng, ñeå troáng caát theo kieåu nhaø tieàn cheá. Vaø tieáp theo laø caùi saân heïp beà ngang nhöng daøi chieàu daøi, chaïy tuoát ra maët loä, coù traùng nhöïa haún hoøi. Chung quanh voøng ñai coù haøng raøo keõm gai, truï xi maêng cao ñeán coå. Vôùi khoaûng moät ñaïi ñoäi thuûy quaân luïc chieán Thaùi ñang côûi traàn hoaëc maëc aùo thung, huøng huïc ñoùng vaùn eùp laøm saøn ñeå döïng leàu. Caùi ñaàu tieân vöøa laøm xong naèm gaàn daõy ngang, daõy maø ñôn vò ñoàn truù coù leõ ñang ñaët boä chæ huy. Nhöõng caùi kia coøn trong tình traïng dang dôû, nöûa chöøng. Thì ra ñaây laø moät traïi tò naïn ñang ñöôïc thieát laäp, thaønh hình. Caùi leàu ñaàu tieân naøy haún nhieân daønh rieâng cho boïn toâi. Maø nhö vaày thì bieát chöøng naøo mình môùi ñöôïc tieáp xuùc vôùi tuïi Myõ, ñöôïc boác ñi Myõ? Ñaønh chôø thoâi!

     Ñoä vaøi giôø sau, tuïi Thaùi laïi chôû theâm moät ñaùm Vieät Nam tò naïn nöõa, treân chieác xe buyùt loaïi lôùn. Töôûng ai xa laï, ai deø nguyeân moät baêng laõnh ñaïo chæ huy cuûa tænh Raïch Giaù. Thieáu taù Thao, tröôûng ty Caûnh saùt, vaø moät loâ ñoà ñeä. OÂng Luaân, tænh ñoaøn tröôûng tænh ñoaøn aùo ñen, xaây döïng noâng thoân vaø moät soá tay chön. Ñaïi uùy Toaïi, ñaïi uùy Hy beân Caûnh saùt daõ chieán. Vaø ngay caû oâng tröôûng ty quan thueá nöõa. OÂng Duõng, ngöôøi ñaõ töøng aên chòu vôùi toâi nhieàu moái, nhieàu ñoøn cuõng coù maët trong phaùi ñoaøn môùi tôùi. Coù leõ vì quen bieát vôùi toâi cho neân oâng Duõng ñaõ ñem nguyeân gia ñình chui voâ leàu ôû chung vôùi ñaùm haûi quaân boïn toâi, coøn caùc gia ñình kia ñeàu doàn voâ daõy nhaø doïc.

     Khoâng caàn nhieàu thì giôø, moïi ngöôøi saép xeáp choã aên choã ôû xong xuoâi trong khoaûnh khaéc. Löïa luùc vaéng ngöôøi, toâi tình thieät hoûi oâng Duõng:

     - OÂng thaày chaïy coù ñem theo ñöôïc taøi saûn cuûa caûi gì hoân?

     Hình nhö oång cuõng khoâng daáu dieám:

     - Ñem ñöôïc caùi maïng soáng cuûa gia ñình vôï con mình laø quyù roài. Xe coä nhaø cöûa toâi giao heát laïi cho maáy anh em coøn ôû laïi. Cuõng nhö nhöõng gia ñình khaùc treân ghe, toâi ñaâu coù chuaån bò gì ñaâu, tôùi hoài hoâ chaïy laø ba chaân boán caúng chaïy.

     Hoûi thì cho coù hoûi vaäy thoâi, ñeøn nhaø ai ngöôøi naáy saùng. Laàn laàn roài cuõng bieát. OÅng khoâng chuaån bò thì baø vôï oång khoâng toái ngaøy giöõ keø keø maáy caùi xaéc tay, vôùi veû nghieâm troïng caån maät nhö vaäy. Vaø coù theå chæ vì lyù do ñoù maø oâng muoán ôû rieâng, xa laùnh nhöõng ngöôøi ñaõ bieát quaù nhieàu veà quaù khöù cuûa oâng cuõng khoâng bieát chöøng.

     Suy buïng ngöôøi ta ra buïng mình, toâi cuõng vaäy. Toâi muoán doïn ñi leàu khaùc, xa laùnh ñaùm ñaøn em hình nhö ñaõ khoâng coøn laø ñaøn em cuûa toâi nöõa. Tuïi noù thì chaéc ngöôïc laïi, suy buïng ta ra buïng ngöôøi. Cuõng nghó raèng toâi ñem theo vaøng voøng tieàn cuûa nhieàu döõ laém, ñeå daønh aên rieâng xaøi rieâng khoâng chia cho tuïi noù, neân töø töø ñaâm ra nghi kî ghen gheùt?

     Ñaâu ñöùa naøo bieát laø vôï toâi ñaõ veà Myõ Tho laáy tieàn trong baêng ra mua vaøng, giaù hai traêm hai chuïc ngaøn moät löôïng, roài giao khoaùn cho ba maù toâi caát giöõ ôû nhaø. Tình traïng gia ñình tuïi toâi cuõng khoâng hôn gì hoaøn caûnh cuûa tuïi noù. (Maõi sau naøy toâi môùi bieát soá phaàn cuûa toâi cuõng khoâng hôn gì ñaïi uùy Xe, ngöôøi tröôûng phoøng Nhì tieàn nhieäm cuûa toâi. Taùn gia baïi saûn. Vì maáy löôïng vaøng vôï toâi ñeå laïi nhaø chæ toå laøm cho hai ñöùa em toâi sôùm bò baét vì toäi vöôït bieân. Cuûa thieân traû ñòa maø naøo ñaõ xong ñaâu. Phaûi boû theâm moät môù tieàn nöõa ñeå chaïy cho khoûi ôû tuø daøi haïn. Roõ raøng ñaát Phuù Quoác, nhö toâi ñaõ noùi tröôùc ñaây, vaãn coøn linh thieâng huyeàn bí. Ai tôùi ñaûo cuõng laøm tieàn voâ nhö nöôùc maø luùc rôøi ñaûo khoâng choùng thì chaày tay traéng cuõng hoaøn traéng tay.)

     Tröa ngaøy sau, nhoùm thöù ba ñöôïc ñöa leân traïi. Baèng nhieàu chuyeán buyùt vì nhieàu ghe ñaõ tôùi cuøng moät luùc. Ñaëc bieät trong nhoùm môùi leân naøy coù gia ñình cuûa cöïu töôùng Ñoã Maäu, cuõng doïn vaøo daõy doïc. Thôøi gian naøy vaøi ba leàu môùi ñaõ ñöôïc hoaøn thaønh cho neân ngöôøi ít choã nhieàu, ai muoán ôû leàu naøo cuõng ñöôïc. Roäng heïp tuøy yù chuû gia ñình. Coù ngöôøi thì chòu khoù soáng theo caâu kheùo aên thì no kheùo co thì aám , nhöng cuõng coù ngöôøi ñoøi hoûi caùi gì cuõng phaûi thoaûi maùi theânh thang.

     Saün dòp naøy toâi cuõng doïn nhaø luoân. Laïi moø leân daõy doïc. Ñaàu bìa kia laø caên cuûa oâng Maäu thì ñaàu bìa naøy laø giang sôn cuûa toâi. (Sau naøy lieân heä giöõa gia ñình toâi vaø gia ñình oâng töôùng cuõng thaân maät ñaäm ñaø laém. Coù leõ vì ôû chung moät leàu, ngaøy ngaøy thaáy maët nhau. Thieät tình maø noùi oâng töôùng cuõng ñaâu coøn laøm gì khaùc hôn ngoaøi vieäc saùng saùng, toái toái uoáng traø nhìn ñôøi. Hoïa chaêng laø hai ngöôøi con trai lôùn, Ñoã Höõu Duïng vaø Ñoã Höõu Taøi, raát hoaït baùt vaø gioûi veà ngoaïi giao. Thoâng thaïo hai thöù tieáng Anh vaø Phaùp. Nhöng, cuõng chaúng ai giöõ chöùc vuï gì quan troïng trong traïi. Chæ ôû ngoaøi ñöa yù kieán, laøm coá vaán theá thoâi. Noùi cho vui, Moät Thuôû Laøm "Truøm" cuûa toâi ñaâu laøm sao so saùnh vôùi moät ñôøi laøm truøm cuûa oâng töôùng cho ñöôïc.)

     Sôû dó toâi doïn nhaø laø vì hai lyù do. Tröôùc heát toâi phaûi tính xa hôn moät böôùc, aên chaéc maëc beàn. Lôõ mình bò baét buoäc phaûi ñoùng ñoâ trieàn mieân vónh vieãn ôû ñaây thì sao? Coù tin noåi tuïi Thaùi, heã Myõ sai ñaâu thì laøm ñoù, khoâng ñaây? Chæ aên ôû taïm vaøi ngaøy thoâi roài tuïi noù seõ ñöa mình voâ caên cöù khoâng quaân Utapao cuûa Myõ, caùch ñaây khoaûng hôn möôøi caây soá, ñeå ñi Myõ. Thieät haû? Ñi thaêm vieáng phi tröôøng B 52? Nôi phaùt xuaát caùc phi vuï phaùo ñaøi bay cung öùng cho chieán tröôøng Vieät Nam? Ai muoán baùn luùa gioáng thì cöù ngoài ñoù maø tin ñi. Toâi ñöông nhieân hoïc saùch cuûa Taøo Thaùo, daân phoøng Nhì xöa nay vaãn vaäy.

     Ñaùm nhaân vieân cuõ cuûa toâi ñaõ baét ñaàu coi thöôøng toâi roài chaêng? Mình thaät söï ñaõ khoâng coøn moät uy tín naøo heát? Chính vì nhöõng caâu hoûi nhö vaày maø toâi caàn phaûi doïn tieäm caøng sôùm caøng toát. Ñoù laø lyù do thöù hai.

     ÔÛ theâm ngaøy naøo seõ mang nhuïc ngaøy naáy. Nhuïc vì mieáng aên, chung laãn rieâng, nhuïc vì moùn quaø cuûa hoäi Hoàng thaäp töï chia chaùt khoâng ñeàu..., vaân vaân. Vaû laïi nhoùm cuûa toâi baáy giôø ñaõ phaân hoùa traàm troïng laém roài. Ñaùm ñoäc thaân huøa theo thieáu taù Traàn Höõu Taân, khoùa ñaøn anh cuûa toâi, ñaõ trôû thaønh moät baêng coù beà theá nhöùt. Baêng voâ gia ñình taïi choã. Trung uùy Laêng, ngöôøi só quan hai laàn phuï taù cho toâi, thì cöù traùch toâi, ñoå loãi cho toâi ngaøy naøo khoâng cho pheùp Laêng veà Saøi Goøn ñem vôï con ra. Ñeå baây giôø keû chaân trôøi ngöôøi goùc bieån, ñôøi ñôøi caùch bieät. Toâi cuõng cuùi ñaàu chòu toäi thoâi, bieát laøm sao hôn.

     Toâi cam taâm chaáp nhaän ñeå ñaùm ñaøn em vaø baïn ñoàng caûnh ñoàng thuyeàn cöôøi cheâ toâi laø ngöôøi xeù leû. Vaãn coøn ñôõ hôn caùi haäu quaû maø toâi ñoaùn chaéc seõ taøn khoác hôn xaûy ra sau naøy. Do söï ñoaøn keát beà ngoaøi, maø beân trong thì hoaøn toaøn chia reû, côm chaúng laønh canh chaúng ngoït. Toâi nghó vaäy vaø toâi quyeát ñònh taùch rôøi khoûi nhoùm. Leõ dó nhieân söï ra ñi, gaõy ñoå naøo laïi khoâng coù caùi ñau thöông rieâng cuûa noù. Giöõa nhöõng ngöôøi moät laàn ñaõ soáng cheát vôùi nhau nay boãng nhieân phaûi laøm maët laï. Thieät chuyeän ñôøi coù nhieàu caûnh trôù treâu, ngang traùi.

     Roài maáy ai hoïc ñöôïc chöõ ngôø. Baûo ñaûm nhieàu ngöôøi nhö toâi, chaúng ai ngôø soá phaàn cuûa ngöôøi tò naïn laø phaûi aên daàm naèm deà daøi ngöôøi taïi traïi tò naïn.

     Thôøi gian môùi nhaäp traïi thieät laø sung söôùng, nhaøn roãi. Chæ coù taûn boä taùn doùc, aên no nguû kyõ laø nhöõng vieäc chính phaûi laøm. AÊn uoáng coù boài beáp Thaùi Lan, lính thuûy quaân luïc chieán, doïn saün. Chaúng khaùc gì moät quaân tröôøng, moät trung taâm huaán luyeän boû tuùi. Nhaø baøn ñöôïc laøm baèng nhöõng baøn aên picnic cuûa Myõ keâ saùt nhau thaønh daõy daøi. Thay phieân nhau töøng leàu moät, daân tò naïn ñöôïc môøi leân laøm thöïc khaùch. AÊn xong roài ñaåy cheùn buoâng ñuõa ñeå ñoù, coù ngöôøi phuïc dòch doïn deïp, röûa raùi saïch seõ cho mình. Ñaøng hoaøng, töû teá. Noùi toùm laïi, khoâng ai laøm ñoäng moùng tay. Thaäm chí ñeán caàu tieâu, nhaø taém cuõng do lính Thaùi laøm veä sinh. Khoâng hieåu kieáp tröôùc oâng cha noù maéc nôï oâng baø mình ñeán bao nhieâu maø giôø naøy noù phaûi coøng löng ra, laøm toái taêm maët muõi ñeå traû cho mình.

     Vaø khoâng bao laâu tuïi noù ñaõ heát söùc vui möøng traû xong caùi moùn nôï truyeàn kieáp ñoù. Raát nhanh, chæ ñoä maáy tuaàn thoâi. Vì trong maáy tuaàn naøy daân soá tò naïn ñaõ voït leân, traêm ngaøn laàn nhanh hôn möùc sinh saûn cuûa Trung Hoa luïc ñòa vaøo thôøi coù naïn nhaân maõn. Xaáp xæ gaàn ngaøn. Maø khoâng rieâng gì traïi Vayama ôû Sattahip naøy, caùc traïi khaùc nhö Songkla, Liemsing theo tin ñoàn cuõng taêng leân theo caáp soá nhôn.

     Daân tò naïn baây giôø ñaõ ñöùng leân daønh laïi chuû quyeàn, vaø quyeát tình theo ñuoåi chính saùch töï trò. Tröôûng traïi, tröôûng leàu ñöôïc baàu baùn, caét cöû haún hoøi ngay laäp töùc. Ñeå hoäi hoïp baøn thaûo, ñöa ra nhöõng keá hoaïch ñieàu haønh môùi. Chaúng haïn nhö cheâ tuïi Thaùi naáu aên khoâng hôïp vôùi khaåu vò Vieät Nam, boû ôùt nhieàu quaù cay phoûng hoïng, beøn giöït laïi maáy caùi chaûo ñuïng. Toaøn laø cöïu thôï naáu cuûa nhaø haøng Ñoàng Khaùnh, cuûa toaøn quyeàn Ñoâng Döông ñöôïc tuyeån vaøo. Roài cheâ lính Thaùi laøm veä sinh khoâng saïch nöõa, quaân daân vaø ñoàng baøo ta baây giôø ñoaøn keát nhau hôn, thay phieân nhau laøm coâng taùc khoâng thôm tho naøy. Toâi cuõng coù laàn ñöôïc baàu laøm tröôûng leàu, bò vôï toâi maéng cho moät caâu:

     - Ñaõ yeân thaân yeân phaän phaûi theá maø coøn khoâng chòu, töï nhieân ñaâm ñaàu nhaûy ra caùng ñaùng chi caùi chöùc toái ngaøy chæ lo chia ñoà vaø nghe thieân haï chöûi.

     Toâi bò tòt ngoøi, ñeä ñôn xin töø chöùc.

     Nhieãu ñieàu phuû laáy giaù göông, ngöôøi trong moät nöôùc phaûi thöông nhau cuøng . Caùi caâu naøy baây giôø nghe chí lyù laém, phaûi thöông nhau cuøng thì coù thieät vì baây giôø cuïc ñöôøng khoâng coù, chæ coù cuïc muoái thoâi. Phaûi caén beå ra, chia naêm xeû baûy cho toaïi loøng nhau, cuøng thöôûng thöùc caùi vò maën thuït löôõi, chôù chaúng ai nôõ ñang taâm nuoát troïn moät mình. Roài, laù laønh ñuøm laù raùch ? Caùi caâu naøy thì nghe coù veû traät ñöôøng raày quaù xaù. Phaûi noùi keû naøo raùch thì cho raùch luoân, coøn laù laønh cuûa ai haún nhieân ngöôøi aáy giöõ. Giöõ kyõ nöõa. Nhöõng laù laønh laøm baèng vaøng khoái, naïm kim cöông thì khoâng giöõ kyõ sao ñöôïc.

     Ai raùch ai laønh tröôùc sau gì baø con chung quanh cuõng bieát. Nhöùt laø töø luùc coù maøn ñoåi tieàn Vieät Nam ra tieàn Thaùi Lan. Ñoåi coâng khai nhöng leû teû thoâi, möôøi aên moät ngay taïi voøng raøo keõm gai. Nhöng coù tieàn roài thì phaûi xaøi, ñaâu coù ai ngoài yeân cho ñöôïc. Phuûm daït bay-taø-laït , toâi muoán ñi chôï, dòch y chang chöõ qua chöõ. Tröôùc ñi bí maät, baèng xe nhaø cuûa caùc só quan Thaùi. Sau ñi coâng khai, baèng GMC ñaäu saün ngoaøi coång moãi ngaøy.

     Phaàn toâi noùi naøo ngay, vôï toâi coøn ky coõm khoaûng naêm saùu thaùng löông cuûa toâi trong boùp tay. Beøn chaïy moái ñoåi luoân moät laàn ôû ngoaøi phoá. Cao giaù hôn, baûy aên moät. Ñöôïc moät môù tieàn baùt soáng caàm rai. Hoài naøo giöõa bieån khôi töôûng laø seõ vöùt ñi, ai deø coøn coù ngaøy ñem ra chôï xaøi laïi: mua ñöôïc con gaø soáng, ñoåi ñöôïc con caù töôi. Ñaëng aên daäm vôùi thòt môõ xaøo rau muoáng, canh bí rôï ba roïi cuûa thaàu Thaùi Lan cung caáp haèng böõa.

     Roài quaû thieät ngoài khoâng aên nuùi cuõng lôû . Chaúng maáy choác laø heát tieàn. Vôï choàng toâi buoäc loøng phaûi baùn laàn ñoà ñaïc ñeå nuoâi con. Baùn cho trung taù Nguyeãn Höõu Ñöùc, cuõng haûi quaân, caùi caëp Samsonite. Baùn cho thaèng trung uùy Thaùi Lan caùi maùy chuïp hình Minolta cuûa phoøng Nhì toâi coøn mang theo, loaïi maùy ñaëc bieät coù theå duøng ñeå chuïp hình döôùi nöôùc. Baùn cho thaèng trung só Thaùi caùi oáng doøm... Thaáy vaäy moät vaøi binh só, só quan Thaùi baïn cuûa gia ñình toâi, hieåu ñöôïc hoaøn caûnh tuïi toâi, nhieàu laàn boû tieàn ra cho khoâng. Cuõng toäi. Coù leõ taïi vì boán ñöùa nhoùc cuûa tuïi toâi troâng cuõng khaùu khænh laém. (Neáu ñem so saùnh nhöõng ngöôøi Thaùi hieàn laønh naøy vôùi boïn Thaùi haûi taëc kia thì quaû khaùc moät trôøi moät vöïc.)

     Cho ñeán khi khoâng coøn ñoà gì ñeå baùn, vôï choàng toâi môùi nghó ra moät keá: loâi môù quaàn aùo cuõ cuûa caùc cô quan töø thieän phaân phaùt cho mình, ñem ra laøng ñaùnh caù baùn cho ngö daân Thaùi. Höø, cuûa soâng cöù ñem ra ñoå bieån vaäy.

     Ñöôøng ra laøng thaät xa, ba boán caây soá cuõng khoâng bieát chöøng. Vöøa chui ra meù raøo phía sau ñoä khoaûng vaøi möôi thöôùc thì gaëp ngay moät caùnh ñoàng hoang nöôùc ngaäp quanh naêm. Nhieàu choã laùt moïc cao khoûi ñaàu, nhöng nhieàu choã laïi khoâng coù moät coïng. Maø meøn ôi, moïc toaøn laø rau muoáng, lan traøn khaép moïi nôi. Nhöõng ngoïn rau muoáng tay laøm haøm nhai naøy vaãn ngon hôn rau muoáng xaøo thòt môõ cuûa nhaø beáp nhieàu, vì mình coù theå bieán cheá ra nhöõng moùn quen thuoäc, hôïp vôùi khaåu vò hôn nhö luoäc hoaëc cheû nhoû boùp daám aên soáng.

     Tieáp theo meù ñoàng laø moät caùnh röøng raäm, coù ñöôøng moøn naèm saün trong taøn caây boùng maùt. Chính vì vaäy maø con ñöôøng daãn ra laøng Thaùi ñöôïc goïi noâm na laø ñöôøng moøn Hoà Chí Minh. Khoâng bieát coù gioáng ñöôøng moøn Hoà Chí Minh thöù thieät hay khoâng vì toâi chöa coù dòp ñi qua, nhöng doïc theo ñöôøng moøn Hoà Chí Minh treân ñaát Thaùi naøy coù hai moùn ngon ñaëc bieät laø xoaøi soáng vaø mì röøng.

     Xoaøi, chaúng bieát coù ai troàng hay khoâng maø moïc daày hai beân loái ñi, traùi loøng thoøng ñaày caây. Dó nhieân ñaùm xoaøi naøy chæ daønh rieâng cho nhöõng ngöôøi coù coâng khaùm phaù (khoâng phaûi khai phaù) con ñöôøng. Mì thì oâi thoâi choã naøo cuõng coù. Chaéc chaén khoâng ai troàng. Nhöõng caây mì giaø bò gioù maïnh xoâ ngang, ngaû raïp xuoáng döôùi ñaát, töï ñoäng ñaâm reã naåy choài moïc leân nhöõng caây non. Caây mì thì chaû coù lôïi loäc gì, chæ coù ñoït mì vaø cuû mì môùi aên ñöôïc. Vôùi soá cuû naèm döôùi chaân röøng mì naøy, toâi baûo ñaûm seõ ñuû ñeå nuoâi heát ñaùm daân tò naïn trong ñoâi ba naêm. Moãi laàn nhoùng leân, nguyeân caây laãn reã, heã thaáy cuû böï quaù thì cheâ. Boû, ñi tìm caây khaùc. Chæ khoaùi nhöõng cuû mì lôùn baèng cöôøm tay deã nhoå treân nhöõng söôøn ñoài.

     Qua khoûi caùnh röøng chöa töøng thaáy daáu oâng ba möôi ñoù thì ñeán moät khoaûng vöôøn cuûa daân. Goïi laø vöôøn cuûa daân vì hình nhö khu naøy coù baøn tay chaêm soùc cuûa loaøi ngöôøi. Baèng chöùng laø döôùi maët ñaát ñaõ baét ñaàu troáng traûi, coù theå nhìn thaáy nhau töø bìa beân naøy thaáu sang bìa beân kia. Coù boùng döøa vaø thoát noát thænh thoaûng xen laãn trong nhöõng choøm caây laï. Nhöng vaãn gioáng nhö trong röøng, treân ñaàu taøn caây che kín mít, khoâng thaáy maët trôøi, maùt röôïi khaép caû moät vuøng.

     Ra khoûi mí vöôøn thì ñeán laøng. Moät daõy nhaø saøn caát luïp xuïp doïc theo baõi bieån, caùt ñen troâng nhö buøn. Nhöõng caùi choøi tre, choõng tre thì ñuùng hôn. Toâi khoâng ngôø ngö phuû Thaùi laïi soáng ngheøo nhö vaäy. Ngheøo hôn nhöõng laøng ñaùnh caù ngheøo nhöùt ôû mieät trung phaàn Vieät Nam toâi ñaõ ñi qua. Ngheøo ñeán noãi hoï khoâng coù tieàn ñeå mua quaàn aùo cuõ cuûa hoäi Hoàng thaäp töï maø tuïi toâi mang ra. Roõ ngheøo laïi gaëp khoù. Thoâi thì cöù ñoåi laáy môù caù toâm coøn hôn laø cho khoâng.

     Tuy nhieân laï moät ñieåm laø ôû caùi laøng ngheøo maït nhö vaày ngöôøi ta vaãn tìm ñöôïc moät ngoâi chuøa. Moät caùi nhaø treät thì ñuùng hôn. Tröôùc theàm ba coù moät khoaûnh saân con traùng xi maêng vaø moät caùi hoà caïn nho nhoû chöùa nöôùc röûa chaân. Moät vò sö giaø vaø ba boán chuù tieåu con ñaàu coøn ñeå vaù, maëc aùo vaøng chôø ñôïi cuûa boá thí, cuùng döôøng töø khaùch thaäp phöông. Laïi nhöõng boä quaàn aùo cuõ luùc naøo cuõng ñöôïc daân laøng quyù chuoäng. Cöù moãi laàn ñi röøng laø moãi laàn toâi thænh ñöôïc moät maët daây chuyeàn coù khaéc hình Phaät, baèng ñoàng cuõng coù maø baèng thau maï keàn cuõng coù. Rieát roài toâi cuõng gioáng nhö Thaùi Lan luoân, ñeo moät chuøm Phaät ñuû loaïi ñuû côõ toøng teng tröôùc ngöïc.

     Trong khi gia ñình toâi caøng ngaøy caøng ngheøo xaùc ngheøo xô, coù bao nhieâu moàng tôi ñeàu töø töø rôi rôùt heát, thì nhieàu gia ñình giaøu coù, nöùc ñoá ñoå vaùch laïi moïc leân töù tung. Moïc leân? Phaûi, khoâng töï ñoäng moïc leân thì ñoá ai maø bieát ñöôïc. Gioáng nhö caây mì ngoaøi röøng töï noù tìm caùch ñaâm choài naåy loäc, thì ngöôøi coù cuûa cuõng vaäy, coù nhieàu caùch ñeå töï leân töôïc, moïc maàm. Voâ tình cuõng coù maø coá yù cuõng coù. Vì noäi boä gia ñình xaøo xaùo cuõng coù maø vì laùng gieàng naèm beân caïnh böôi moùc cuõng coù. Roài coù khi chæ vì ñoàng baïn ñoàng thuyeàn maø töï söï bò phanh phui. Toùm laïi, doøi bao giôø cuõng trong xöông doøi ra .

     Roài ai cuõng bieát baàn cuøng deã sanh ra ñaïo taëc , tò naïn nöûa ñeâm ñi aên troäm tò naïn laø chuyeän ñöông nhieân, khoâng theå traùnh ñöôïc. Keït moät ñieàu laø phaûi keâu lính Thaùi Lan ñeán giaûi quyeát, laäp bieân baûn. Chaúng khaùc naøo chæ cho noù nhöõng caên leàu raùch nhöng chöùa maáy oâng Phaät vaøng. Thaønh thöû khoâng bao laâu xaûy ra vuï lính Thaùi Lan ñích thaân nhaûy voâ raøo ñi aên cöôùp. Coù suùng oáng haún hoøi. Tình traïng naøy phaûi tính sao ñaây? Chia phieân thay nhau gaùc, goõ moõ ñaäp lon baùo ñoäng khi gaëp ñòch? Ñòch coù vuõ khí coøn mình thì tay khoâng. Chaùn quaù. Ñaõ buoâng suùng giaûi nguõ töø laâu roài maø chöa queân nghieäp lính. Naûn thieät.

     Nhôø baét ña soá daân ngheøo canh gaùc kho taøng cho thieåu soá daân giaøu maø tình hình moät ngaøy moät yeân oån trôû laïi. Toå chöùc chung cho coäng ñoàng cuõng theo ñoù caøng ngaøy caøng chaët cheû, hoaøn chónh hôn. Coù ban ñaïi dieän traïi, ban hoûa ñaàu quaân lo côm nöôùc aåm thöïc, ban theå thao lo boùng chuyeàn vuõ caàu, ban giaùo huaán kyõ thuaät lo daïy theâm sinh ngöõ, ban y teá veä sinh lo thuoác men bònh hoaïn cho ñoàng baøo, ban caø nhoõng côø töôùng (coù toâi ngay)..., vaø ñaëc bieät nhöùt laø ban ca vuõ nhaïc. Thænh thoaûng toå chöùc moät ñeâm vaên ngheä mieãn phí giuùp vui, nhöng muïc ñích chính vaãn laø nhöõng buoåi tieáp taân. Trung uùy Laêng trong nhoùm cuõ cuûa toâi laøm tröôûng ban nhaïc kieâm luoân tay troáng. Bôûi vì caùc vò hoaøng thaân, hoaøng toäc Thaùi Lan vaø nhöõng phaùi ñoaøn uûy laïo quoác teá vaãn thöôøng xuyeân ñeán thaêm vieáng traïi naøy. Ngay caû maáy oâng sö coù quyeàn theá, chöùc phaän ôû Bangkok cuõng khoâng quaõng ngaïi ñöôøng xaù xa xoâi.

     Nhöng, oàn aøo vaø caûm ñoäng nhöùt vaãn laø nhöõng buoåi ñoùn tieáp baø ñaïi söù Hoøa Lan taïi Thaùi Lan, baø Catherine Van Dongen nhuõ danh Buøi Tuyeát Hoàng. Daàu gì baø cuõng moät gioøng maùu con Roàng chaùu tieân, cho neân baø deã daøng thoâng caûm thöông xoùt ngöôøi mình hôn. Nhieàu laàn taän tình saên soùc coäng ñoàng, nhieàu laàn meàm loøng xuùc ñoäng rôi nöôùc maét tröôùc caûnh nöôùc maát nhaø tan cuûa ñoàng baøo tò naïn. Nhöõng töôûng ít coù ngöôøi laøm ñöôïc nhö vaäy.

     Traïi Vayama ôû Sattahip do ñoù maø ñaõ trôû thaønh traïi kieåu maãu.

     Theo tin töùc cuûa baø ñaïi söù Hoøa Lan cho bieát thì khoâng bao laâu nöõa Myõ vaø caùc quoác gia khaùc nhö Anh, Phaùp, Ñöùc, Gia Naõ Ñaïi, Ba Taây... vaân vaân seõ göûi phaùi ñoaøn tôùi traïi ñeå phoûng vaán, thanh loïc töøng ngöôøi töøng gia ñình. Ñi hay khoâng hoaøn toaøn tuøy thuoäc vaøo cuoäc phoûng vaán naøy. Quaû nhieân ñoä vaøi tuaàn sau phaùi ñoaøn Myõ ñeán. Phaùi ñoaøn ñaàu tieân. Chæ ba ngöôøi thoâi, moät ngöôøi phoûng vaán, moät coâ thô kyù ñaùnh maùy toùc ñen, vaø moät ngöôøi phuï xeáp hoà sô, giaáy tôø, chaïy vieäc linh tinh. Moät caên phoøng nhoû ñöôïc thieát laäp ngay taïi haøng hieân tröôùc cuûa daõy ngang laøm choã laøm vieäc cho phaùi ñoaøn.

     Xui cho nhöõng ngöôøi ñöôïc phoûng vaán tröôùc, bò baùc lieân mieân vì khoâng hoäi ñuû ñieàu kieän. Chaïy giaëc maø ñieàu kieän gì nöõa? Roõ khæ! Roài tin töùc mieäng truyeàn mieäng, ræ tai noùi nhau nghe: noù ñoøi hoûi phaûi coù thaân nhaân ôû beân Myõ. Trôøi ñaát, khi khoâng maø bieåu mình ñaøo ra moät baø dì hay moät oâng chuù soáng taïi Myõ thì ñaâu phaûi chuyeän deã. Toâi cuõng baùn tin baùn nghi, nghe noùi thaèng Myõ phoûng vaán naøy noùi tieáng Vieät raønh laém, noùi laùo vôùi noù raát khoù. Noù maø bieát ñöôïc laïi caøng mang hoïa, a-leâ-haáp ñi veà. Chôø phaùi ñoaøn khaùc tôùi, khoâng theøm phoûng vaán laàn thöù hai. Nhö vaäy roõ raøng mình ñang bò ñaët vaøo tình traïng nguy hieåm. Voâ keá khaû thi, toâi suy nghó hoaøi khoâng bieát laáy ai ra laøm thaân nhaân cho mình. Ñaùm coá vaán Myõ thì xöa nay chæ nhôù teân chôù khoâng nhôù hoï, khoâng coù ñòa chæ. Baïn beø ñi tröôùc qua Myõ thì coù leõ khoâng thieáu gì, nhöng coù ai ñaõ baét ñöôïc lieân laïc vôùi mình ñaâu? Baây giôø nhôø nhaén tin, tìm kieám thì coù leõ quaù muoän roài.

     Thieät laø trôøi xui ñaát khieán, boãng döng nhöõng ngöôøi tò naïn ñaõ qua ñöôïc Myõ ôû caùc traïi Pendleton, Fort Chaffee, Indiana Town Gap, Eglin... laïi uøn uøn göûi thö tìm thaân nhaân khoâng coù maët taïi traïi Vayama, Sattahip. Moãi ngaøy caû chuïc laù thö voâ thöøa nhaän. Toâi xin anh böu tín vieân vaøi caùi hoï Nguyeãn, ngöôøi göûi cuõng nhö ngöôøi nhaän ñònh caïo söûa laøm baèng. Vaø may quaù, trong ñoù coù moät laù thö teân ngöôøi nhaän gaàn nhö laø teân toâi, chæ söûa coù moät caùi daáu. Xeù thö ra xem, lôøi leõ beân trong cuõng thaém thieát ñaäm ñaø tình caûnh anh em. Roõ raøng trôøi ñaõ ñeû cho toâi moät thaèng em khaùc cha khaùc meï ñang aên nhôø ôû ñaäu beân Myõ...

     - Anh coù ai laø thaân nhaân beân Myõ khoâng?

     - Coù, em ruoät cuûa toâi, ñang ôû traïi Fort Chaffee.

     - Anh coù gì laøm baèng chöùng khoâng?

     - Coù. Toâi coù laù thô cuûa em toâi môùi göûi tôùi...

     Toâi thoït tay vaøo tuùi quaàn beân naøy, roài laïi beân kia, khoâng coù. Hai tay chuïp leân ngöïc, moø maãm cuõng khoâng coù. Toâi thaûn nhieân noùi tieáp:

     - Xin loãi, noù khoâng coù ôû ñaây. Ñeå toâi ñi laáy, toâi seõ trôû laïi ngay.

     Nhöõng caâu noùi nhö ñaõ hoïc thuoäc loøng thì laøm sao maø queân cho ñöôïc. Toâi thaáy taøi trình dieãn cuûa toâi cuõng ñaâu thua gì Kim Cöông, Tuùy Hoàng, La Thoaïi Taân.

     Moät thaùng sau gia ñình toâi haân hoan leân xe buyùt chuyeån qua caên cöù Utapao. Baïn beø tieãn ñöa nay chæ coøn moät nöûa vì moät nöûa ñaõ ra ñi sôùm hôn gia ñình toâi. Xe boùp keøn tin tin roài töø töø laên baùnh, boû laïi sau löng toâi traïi Vayama, Sattahip vôùi nhieàu kyû nieäm buoàn buoàn, thöông meán. Nhöõng ngaøy qua treân xöù laï roài seõ maõi maõi tieàm taøng trong kyù öùc cuûa toâi.

     Loït voâ traïi White Side, caên cöù Utapao nhö loït voâ nöôùc Myõ. Chích thuoác ngöøa vaø khaùm söùc khoûe toång quaùt laø nhöõng thuû tuïc caàn thieát phaûi laøm. Hai tuaàn leã aên côm Myõ, taém bieån Thaùi tuaàn töï troâi qua, gia ñình toâi cuøng hôn naêm traêm ñoàng baøo ta ñaõ ñöôïc chieác DC 10 cuûa haõng TWA, Trans World Airline, Inc..., ñöa veà mieàn ñaát höùa. Chuyeán bay suoát, 32 tieáng ñoàng hoà khoâng ñoåi chuyeán, ñaõ gheù qua Hoàng Koâng cuûa Anh, Tokyo cuûa Nhöït, Anchorage cuûa Alaska, El Toro cuûa California, vaø cuoái cuøng ñaùp xuoáng Fort Chaffee thuoäc tieåu bang Arkansas.

     Khaùc vôùi nhöõng gia ñình ra ñi coù ñem theo vaøng baïc cuûa caûi, gia ñình toâi, vôï choàng con caùi toâi phaûi laøm laïi cuoäc ñôøi töø hai baøn tay traéng. Toâi raát bieát vaø raát vui veû baèng loøng chaáp nhaän soá phaän cuûa mình.

     Thuûy trieàu ai taùt maø vôi
     Leân thôøi laém theá, xuoáng roài nhö khoâng.

   back to top

09. BAÏT cho MOÄT THUÔÛ LAØM "TRUØM"

             HOÀ TRÖÔØNG AN

     Toâi coù hai queâ höông: Vónh Long vaø Myõ Tho. Vónh Long laø queâ noäi cuûa ba toâi, nôi toâi môû maét chaøo ñôøi. Myõ Tho laø queâ ngoaïi cuûa maù toâi, nôi toâi traûi qua tuoåi thô aáu thaàn tieân, vaø cuõng laø nôi toâi ñeo ñuoåi hoïc vaán ôû baäc trung hoïc ñeä nhò caáp taïi tröôøng Nguyeãn Ñình Chieåu.

     Nguyeãn Taán Höng laø daân Myõ Tho, laïi laø cöïu hoïc sinh tröôøng Nguyeãn Ñình Chieåu. Coù leõ vì leõ ñoù khi ra quyeån truyeän daøi Moät Thuôû Laøm "Truøm" , anh nhôø toâi, keû ñoàng höông cuûa anh vieát Baït chaêng?

     Ngaønh vaên chöông ôû haûi ngoaïi ngoaøi löïc löôïng caùc caây buùt nöõ ñaùng keå coøn theâm hieän töôïng caùc nhaø vaên goác mieàn Nam. Vaên chöông hay thì baát luaän cuûa ngöôøi Nam hay cuûa keû Baéc. Nhöng maø hieän töôïng caùc caây buùt mieàn Nam ôû haûi ngoaïi sôû dó ñöôïc noùi tôùi laø taïi caùi tính chaát hoàn nhieân, xueà xoøa, deã hieåu, deã gaây caûm thoâng vôùi ñoäc giaû cuûa taùc phaåm hoï. Phaïm Thaêng, Huyønh Höõu Cöûu, Hoà Tröôøng An, Kieät Taán, Nguyeãn Vaên Saâm, Voõ Kyø Ñieàn, Voõ Hoaøng, Nguyeãn Vaên Ba, Ngoâ Nguyeân Duõng, Vuõ Nam, Phan thò Troïng Tuyeán, Cao Bình Minh, Nguyeãn thò Ngoïc Nhung, Traàn thò Kim Lan, Nguyeãn thò Ngoïc Dieãm ñaõ laø nhöõng caây buùt thaønh danh, duø coù ngöôøi chöa coù taùc phaåm ñaàu tay.

     ÔÛ ñaây, toâi xin neâu ra caùi quaù khöù ñeå vieát vaên cuûa hai theá heä. Phaïm Thaêng, Huyønh Höõu Cöûu, Kieät Taán, Hoà Tröôøng An, Voõ Kyø Ñieàn, Nguyeãn Vaên Ba laø theá heä ñaõ coù ñi vaø soáng ôû treân ñaát nöôùc töø thuôû tieàn chieán, hoaëc töø thuôû chieán tranh Vieät Phaùp, hoaëc töø thuôû bình minh cuûa cheá ñoä Ñeä Nhöùt Vieät Nam Coäng Hoøa. Bôûi ñoù, vaên chöông hoï doài daøo nhöõng taäp tuïc, nhöõng caûnh soáng ngoaøi thaønh phoá, ngoøi buùt hoï len loûi ñöôïc vaøo thoân queâ trong thuôû thanh bình ñeå soáng vôùi caùi truyeàn thoáng cuûa daân toäc.

     Lôùp tröôûng thaønh töø cuoäc noäi chieán nhö Phan thò Troïng Tuyeán, Nguyeãn thò Ngoïc Nhung, Nguyeãn thò Ngoïc Dieãm, Cao Bình Minh, Vuõ Nam thì ngoøi buùt cuûa hoï chæ khai thaùc ñöôïc nhöõng caâu chuyeän ôû thaønh phoá, ôû caùc vuøng ngoaïi oâ. Ñoâi khi, hoï cuõng vieát veà ñoàng queâ, nhöng hoï chæ ñoùng vai khaùch tænh veà thaêm queâ, laøm nhaân chöùng caûnh queâ höông loaïn laïc trong cuoäc giao tranh giöõa hai phe Quoác Coäng, chöù khoâng phaûi laø nhöõng caây buùt hoøa mình vaøo nhòp ñaäp cuûa traùi tim thoân queâ, thôû theo hôi thôû daân queâ.

     Coøn Nguyeãn Taán Höng thì sao?

     Nguyeãn Taán Höng xuaát thaân töø moät gia ñình ngheøo ôû mieät vöôøn. Anh traûi qua thôøi thô aáu, thôøi môùi lôùn thieáu thoán ñuû thöù veà phöông dieän vaät chaát, nhöng anh coá aên hoïc ñeå coù moät ñòa vò saùng suûa döôùi boùng maët trôøi. Anh tröôûng thaønh töø thuôû Ñeä Nhaát Vieät Nam Coäng Hoøa. Roài anh böôùc chaân vaøo quaân ñoäi (quaân chuûng Haûi quaân). Anh traûi qua töø thôøi bình ñeán thôøi nhieãu nhöông. Tröø Vuõ Nam vaø toâi ra, trong caùc caây buùt nam maø toâi vöøa keå, khoâng coù caây buùt naøo daán thaân vaøo cuoäc chieán nhö anh. Nhöng toâi laø thöù só quan vaên phoøng, quanh quaån maõi ôû Quaân Khu III. Coøn anh thì len loûi nhieàu ñòa danh ôû ñaát nöôùc. Töø Hueá, Ñaø Naüng, Soâng Caàu, Nha Trang anh nhaøo ra Phuù Quoác. Taïi Phuù Quoác, anh giöõ chöùc vuï tröôûng phoøng Tình baùo cho tôùi ngaøy raõ nguõ...

     Phuù Quoác, nôi ñaõ taïo cho Nguyeãn Taán Höng bieát bao chaát lieäu ñeå anh vieát cuoán Moät Thuôû Laøm "Truøm."

     Trong böùc thö töø Winston-Salem ñeà ngaøy 18 thaùng 2 naêm 1989, Nguyeãn Taán Höng than raèng taùc phaåm ñaàu tay cuûa anh baùn hôi chaäm. Toâi saün saøng chia xeû vôùi Höng, nhöng toâi nghó raèng hôi chaäm coøn hôn laø baùn khoâng troâi. Baùn khoâng troâi coøn hôn laø baùn chaïy maø khoâng coù moät tính chaát ngheä thuaät ñeå khoâng taïo moät choã ñöùng naøo ôû vaên ñaøn cho taùc giaû.

     Taùc phaåm Höng baùn chaäm laø vì anh vieát thaät quaù , anh khoâng theøm pha tính chaát tieåu thuyeát cho taùc phaåm mình. Anh nghe gì thaáy gì vieát naáy, khoâng bòa tình tieát gay caán theo kieåu tieåu thuyeát ba xu. Moät Thuôû Laøm "Truøm" laø moät taùc phaåm töï truyeän ñuùng hôn laø tieåu thuyeát töï truyeän. Ñoäc giaû phaûi coù tinh thaàn tìm hieåu moät caûnh soáng, moät ñoaïn ñôøi treân ñaát nöôùc coá höông môùi coù theå thöôûng thöùc taùc phaåm anh moät caùch thoáng khoaùi. Coøn ai ñoù, muoán thöôûng thöùc nhöõng tình tieát gay caán eùo le theo kyõ thuaät döïng truyeän phieâu löu, hay muoán tìm tình tieát thaét môû nhö tình tieát phim aûnh video cuûa Taøu, chaéc seõ thaát voïng laém, khoå sôû laém. Nguyeãn Taán Höng raát böôùng bænh, toâi xin baùo tröôùc. Anh khoâng chieàu theo thò hieáu cuûa ai caû. Anh chæ nhaèm vaøo Chaân Thieän Myõ maø laøm cuoäc buùt trình.

     Toâi xinh trích moät ñoaïn thö khi anh nhôø toâi vieát Baït taùc phaåm thöù ba cuûa anh... Naûn thì naûn thieät, nhöng laøm thì cöù laøm, tôùi ñaâu hay tôùi ñoù. Bôûi vaäy, göûi sang anh taùc phaåm thöù ba vöøa vieát xong . Moät Thuôû Laøm "Truøm" ñaây. Vaø khi ñoïc xong anh laøm ôn vieát giuøm caùi Töïa hay caùi Baït. Anh nhôù ñoïc kyõ moät chuùt cho Höng naøy nhôø. Cuoán saùch naøy toâi vieát ra baèng nhöõng lôøi chaân thaønh taâm huyeát ñoù ... Quaû nhieân, ñoïc xong Moät Thuôû Laøm "Truøm" , toâi môùi nhaän thaáy ñaây laø moät taùc phaåm maø Nguyeãn Taán Höng vieát baèng taâm cô, baèng taän cuøng cuûa nhieät thaønh.

     Khoaûng ñôøi laøm tình baùo cuûa anh, neáu ñöôïc theo doõi toaøn boä, phaûi baét ñaàu töø truyeän Traêng Maät Beán Soâng Caàu trong taùc phaåm Moät Chuyeán Ra Khôi vaø truyeän Sôïi Daây Ñònh Meänh trong taùc phaåm Moät Ñôøi Ñeå Hoïc , cuøng moät taùc giaû. Ñoù laø hai chöông goái ñaàu cho taùc phaåm thöù ba naøy, ñeå noùi leân nguyeân do naøo nhaân vaät xöng toâi, teân Hoaøng, choïn nghieäp tình baùo, cuõng nhö nhöõng hoaït ñoäng coù ít nhieàu lieân heä vôùi nhöõng bieán ñoäng cuûa ñaát nöôùc trong cuoäc noäi chieán Quoác Coäng, maø taùc giaû xem laø "nhöõng hoaït ñoäng lieâm chính trong ñaát lieàn." Roài Moät Thuôû Laøm "Truøm" môû ra, tuy caûnh maùu löûa cheát choùc khoâng coøn, nhöng bieát bao bieán coá cöù nöôøm nöôïp xaûy ra, taïo moät gioøng cuoàng löu soâi ñoäng khaùc moät caùch kyø thuù.

     Taïi sao taùc giaû ñaët caùi töïa Moät Thuôû Laøm "Truøm" cho quyeån saùch cuûa mình? "Truøm" ñaây töùc laø "truøm tình baùo," tröôûng phoøng Nhì Vuøng 4 Duyeân haûi Phuù Quoác. Caùi nhieäm sôû tröôûng phoøng tình baùo môùi nghe qua laø boïn naèm vuøng, hoaëc boïn coù daây mô reã maù vôùi Coäng Saûn thuôû ñoù ñaõ noåi da gaø. Caùi chöùc vuï "truøm" trong guoàng maùy ñieàu haønh moät Tieåu khu, Ñaëc khu, hay Vuøng Duyeân haûi laø moät chöùc vuï neáu khoâng saùng giaù thì cuõng le loùi laém. Nhöng, khi laøm "truøm" taïi Phuù Quoác cuõng nhö trong ñaát lieàn, thaät ra taùc giaû haàu nhö khoâng coù dòp naøo ñeå heùt ra löûa. Töïa saùch naøy coù moät nguï yù mæa mai chaâm bieám heát söùc nheï nhaøng, maø khi ñoïc xong cuoán saùch chuùng ta môùi thaáy raèng caùc nhaân vieân phoøng tình baùo xöa nay thöôøng chæ bieát lo aên nhieàu hôn lo dieät ñòch. Mang tieáng "truøm" maø ñuùng ra anh chæ laøm nhaân chöùng cho nhöõng dieãn bieán xaûy ra treân moät vuøng ñaát queâ höông coù bieån vaây quanh. Ñaây laø moät oâng "truøm" hö vò, coù raát ít thöïc quyeàn. Moät thöù "truøm" ñaëc bieät ñaõ taïo caùi baát ngôø cho quyeån saùch.

     Moät Thuôû Laøm "Truøm" keùo daøi töø chöông 1 coù caùi töïa cuøng teân saùch cho tôùi chöông 7, Trong Caûnh Soáng Coøn , tôùi ñaây chuùng ta boãng thaáy cuoäc ñôøi cuûa nhaân vaät ñaõ queïo qua moät khuùc quanh môùi, ñoù laø cuoäc daán thaân treân ñöôøng di taûn. Böôùc qua chöông 8, Ngaøy Qua Treân Xöù Laï , taùc giaû ñöa ñoäc giaû ñi laàn vaøo cuoäc soáng ñònh cö môùi... ÔÛ ñaây, neáu toâi khoâng laàm laø chöông môû ñaàu cuûa moät taùc phaåm keá tieáp maø Nguyeãn Taán Höng seõ vieát veà caùi xöù Myõ, ñaát taïm dung daøi haïn ôû Myõ. Boái caûnh Phuù Quoác vaø cuoäc ñôøi ñi ñi veà veà giöõa nhöõng nhieäm sôû vaø caùc chuyeán haûi trình trong taùc phaåm naày goàm nhöõng chöông Moät Thuôû Laøm "Truøm," Moät Laàn Ñi Moät Laàn ÔÛ, Ñöôøng Vaøo Beán Meâ, Taâm Söï Keû Sang Mieân, Ñoâng Phöông Ngö Nghieäp Coâng Ty , vaø Nhöõng Keû Cöôùp Cuûa Gieát Ngöôøi . Tôùi chöông Trong Caûnh Soáng Coøn laø chöông keát thuùc moät thuôû laøm "truøm" cuûa taùc giaû. Vaø Ngaøy Qua Treân Xöù Laï laø chöông gia ñình taùc giaû ôû treân ñaát Thaùi Lan, chôø ngaøy qua ñònh cö ôû Myõ.

     Trong taùc phaåm Moät Thuôû Laøm "Truøm" chæ coù hai chöông Moät Thuôû Laøm "Truøm" vaø Moät Laàn Ñi Moät Laàn ÔÛ töông ñoái coù moät khoâng khí an laønh, thanh thaûn. Nhöõng chöông khaùc ñeàu soâi ñoäng, vôùi nhieàu gay caán, traàm luaân nhö nhöõng chuyeán phieâu löu treân maøn aûnh. Ñoù khoâng phaûi laø nhöõng tình tieát hö caáu, maø traùi laïi, raát soáng thöïc. Töø chöông Ñöôøng Vaøo Beán Meâ , ñoäc giaû ñaõ bò Nguyeãn Taán Höng thoâi mieân, cuoán huùt. Anh baét moïi ngöôøi cuøng tham döï moät thuôû laøm "truøm" cuûa anh, chia xeû taâm söï vôùi anh, cuøng anh ñi ngaên chaän boïn ngö phuû Thaùi Lan xaâm nhaäp vaøo haûi phaän Vieät Nam, cuøng ñi baét boïn buoân laäu, cuøng ñieàu ñình du di vôùi boïn buoân laäu ñeå ñoâi beân khoâng ai thieät haïi veà lôïi loäc laãn danh döï. Chöa heát ñaâu, Nguyeãn Taán Höng coøn daét chuùng ta sang Cao Mieân trao ñoåi con tin, daét chuùng ta tieáp ñoùn ñoaøn ngöôøi di taûn töø Vuøng 2, Vuøng 1 bò thaát thuû, daét chuùng ta chöùng kieán cuoäc haønh quyeát caùc keû cöôùp cuûa gieát ngöôøi treân ñoaïn haûi trình di taûn naøy. Vaø tôùi chöông Trong Caûnh Soáng Coøn , taùc giaû keå laïi ñoaïn ñöôøng rôøi boû ñaûo Phuù Quoác, di taûn sang Thaùi Lan trong caûnh tan haøng raõ nguõ, vöôït thoaùt cheá ñoä Coäng Saûn vôùi noãi cam go, maø ñoäc giaû hoài hoäp töøng phuùt töøng giaây theo haønh trình ngoïn buùt cuûa anh.

     Nguyeãn Taán Höng, moät nhaø vaên coù bieät taøi chieâu nieäm vaø taùi sinh caùi quaù khöù ñaày höùng thuù cuûa rieâng anh, cuûa moät thuôû choáng Coäng cöùu nöôùc cuûa daân mieàn Nam. Nguyeãn Taán Höng vieát Moät Thuôû Laøm "Truøm" vôùi taâm traïng ngöôøi chieán binh raõ nguõ, ôû moät goùc trôøi haûi ngoaïi nhìn veà toå quoác ñaõ maát, ngoaùi troâng moät quaù khöù haøo huøng caøng luùc caøng luøi xa. Anh vieát baèng caû taâm huyeát, nhöng maïch vaên anh luoân trong saùng, ñieàm tónh, khoâng söôùt möôùt, tæ teâ. Vaäy maø caøng ñoïc Moät Thuôû Laøm "Truøm" , ñoäc giaû caøng thaám thía, caøng chua xoùt ngaäm nguøi. Vaø, chuùng ta cuøng coù moät caûm nhaän laø taùc giaû khoâng phaûi chæ ngöøng buùt ôû quyeån naøy. Coøn coù cô hoäi toát, taùc giaû seõ vieát theâm veà ñôøi lính haûi quaân, tæ mæ hôn, haøo huøng vaø ñam meâ hôn. Vaø trong moïi tình caûnh, duø soâi ñoäng hay dòu daøng, maïch vaên anh cöù thao thao, muoán phôi baøy traêm ñieàu ngaøn vieäc, baét ñoäc giaû cuøng tham döï, chia xeû caùi quaù khöù vaø cuoäc ñôøi binh nghieäp cuûa anh. Ñoäc giaû cöù theá bò anh loâi cuoán, khoâng theå rôøi ñöôïc nöõa, baét ñaàu töø chöông Ñöôøng Vaøo Beán Meâ .

     Caùi ñaùng sôï cho moät nhaø vaên laø soáng ít, cöù quanh quaån ôû thaùp ngaø, ôû moät thaønh phoá an laønh. Nguyeãn Taán Höng töø thuôû ñi hoïc ñaõ quaêng mình vaøo nghòch caûnh, ñeå roài khi vaøo lính, anh quay moøng vôùi bao côn troát, phaán ñaáu vôùi phong ba. Chaát lieäu soáng cuûa anh traøn treà, bieán coá xaûy ñeán anh tôùi taáp. Anh chæ caàn choïn löïa nhöõng bieán coá haøo huøng, nhöõng goùc caïnh saéc neùt cuûa cuoäc ñôøi binh nghieäp ñeå ñöa vaøo taùc phaåm. Ngoøi buùt anh cöù theá maø laøm soáng laïi töøng chaëng ñôøi anh. Vaø bôûi ñöôïc höôùng daãn baèng nieàm öu aùi, baèng söï trieàu meán caùi quaân chuûng do mình ñaõ choïn löïa, caây buùt cuûa anh vaãn giöõ ñöôïc söï töø toán khi keå laïi nhöõng ñieàu traùi tai gai maét, khoâng ñaõ kích, khoâng soâi noåi thuø haèn, khoâng noùi lôøi thoâ thieån, aùc ñoäc. Ñaây laø caây buùt nhaân haäu, ñaùng meán. Qua caây buùt ñoù, chuùng ta ñaõ baét gaëp moät ñaïi taù Khöông Höõu Baù, Tö leänh Vuøng 4 Duyeân haûi, ngöôøi ít ra cuõng coøn giöõ caùi lieâm khieát, ñaïo ñöùc khi töø choái vieäc daây döa, moùc noái cuûa boïn buoân laäu! Chuùng ta ñaõ tieáp xuùc qua Nguyeãn Taán Höng moät ñaïi taù Thieän hieåm aùc, toû ra aùm muoäi trong vieäc ban leänh haønh quyeát nhöõng keû maø oâng meänh danh cöôùp cuûa gieát ngöôøi. Coøn nöõa, trong taùc phaåm naøy coù moät thöôïng só Nghóa thöïc teá, quyeàn bieán, moät Lyù Bình gian thöông, gioûi vieäc löôn leïo, moùc noái, nhöng khoâng phaûi laø moät nhaân vaät hoaøn toaøn ñaùng gheùt vì ñoâi luùc haén coù vaøi ñieåm deã meán. Ñieàu maø toâi xuùc ñoäng hôn laø nhaân vaät cha cuûa taùc giaû, moät ngöôøi thôï moäc chaát phaùc, ñoân haäu nhöng thích tìm hieåu, thích vaán ñeà caän nhaân tình . Trong chuyeán ra Phuù Quoác thaêm con, oâng laân la laøm quen khaép xoùm, khaép ñaûo. OÂng töôïng tröng lôùp daân mieàn Nam hieàn laønh, uyeån chuyeån trong vieäc giao teá khoâng phaûi ñeå caàu lôïi maø ñeå thoûa maõn kieán thöùc, ñeå ñi saâu vaøo tình ngöôøi. Ngaàn aáy nhaân vaät ñöôïc taùc giaû veõ leân baèng neùt chaám phaù sô saøi, nhöng laø nhöõng neùt phoùng buùt saéc saûo vaø ngoaïn muïc. Ñoàng yù vôùi anh Mai Thaûo raèng Nguyeãn Taán Höng coù moät kyù öùc beùn nhaïy vaø tinh nhueä. Ñoù laø moät öu ñieåm ñeå vieát moät taùc phaåm coù tính caùch hoài kyù. Töøng nhaân vaät, töøng boái caûnh, töøng söï vieäc cöù daét díu nhau maø xuaát hieän theo haønh trình ngoøi buùt anh vôùi nhöõng neùt ñaëc thuø, ñoäc ñaùo. Vaø cöù nhö theá maø buûa giaêng khaép trang saùch naøy sang trang saùch khaùc.

     Vaên chöông haûi ngoaïi coù nhieàu khuynh höôùng thì môùi coù theå goïi laø moät vaên chöông phoàn thònh. Qua Moät Chuyeán Ra Khôi vaø Moät Thuôû Laøm "Truøm" , Nguyeãn Taán Höng coù moät chieáu rieâng, moät ñöôøng loái rieâng veà ñeà taøi. Do ñoù, anh laø moät caây buùt ñoäc ñaùo vôùi voán soáng quaù ñoãi doài daøo. Neáu anh vieát chaäm hôn, tæ mæ hôn cuoán saùch coù theå keùo daøi ngoùt ngheùt theâm moät hai traêm trang nöõa.

     Nguyeãn Taán Höng tuoåi ñôøi chæ ñoä töù tuaàn, khoâng haún laø coøn quaù treû, nhöng vaãn laø caây buùt ôû vaøo tuoåi sung maõn nhaát cuoäc ñôøi ñeå saùng taùc vöøa phong phuù vöøa chín chaén. Anh khoâng nhöõng chæ ñoùng goùp vaøo vaên ñaøn baèng taùc phaåm cuûa mình, maø anh coøn roïi saùng cho chuùng ta moät ñoaïn lòch söû coù anh tham döï, goùp moät vieân gaïch vaøo vieäc xaây caát ngoâi ñeàn toå quoác trong taâm töôûng ngöôøi daân maát nöôùc laø chuùng ta ñaây. Bôûi ñoù, Moät Thuôû Laøm "Truøm" laø moät taùc phaåm coù giaù trò ôû hai, ba maët.

     Coå Nguyeät Ñöôøng, chôùm Xuaân 1989

   back to top

10. TOÂI ÑOÏC TAÙC PHAÅM MOÄT THUÔÛ LAØM "TRUØM"

             TRAÀN QUAÙN NIEÄM

     Thaät tình côø toâi ñeán tham döï buoåi ra maét saùch Moät Thuôû Laøm "Truøm" cuûa nhaø vaên Nguyeãn Taán Höng toå chöùc taïi Washington DC. Vì khoâng quen anh tröôùc - chæ bieát teân anh qua nhöõng baøi vieát treân Löôùt Soùng , vaø nhöõng taïp chí vaên hoïc khaùc - neân khoâng coù giaáy môøi, toâi thaùp tuøng ngöôøi baïn vaên cuûa anh, baùc só Leâ Vaên Laân, thuùc ñaåy bôûi loøng hieáu kyø, muoán gaëp anh Höng vaø nhoùm baïn trong Hoäi Vaên Buùt Mieàn Ñoâng Hoa Kyø cuûa anh xem tình hình vaên chöông haûi ngoaïi tieán trieån ra sao sau 15 naêm xa xöù. Qua lôøi anh Laân thì hình nhö anh Höng tröôùc coù bieát toâi - cuøng ngaønh Haûi quaân, laïi cuõng coù thôøi phuïc vuï ôû Phuù Quoác - nhöng khi ñoái dieän, nhìn nhau töø ñaàu tôùi chaân, luïc loïi trí nhôù moät hoài, môùi roõ laø chöa gaëp nhau bao giôø.

     Anh voàn vaõ chaøo ñoùn, vì duø sao cuøng moät binh chuûng cuõng keå nhö quen. Daùng ngöôøi chaân thaät, ñoân haäu, côûi môû, sau caâu chaøo hoûi thöôøng leä, anh noùi:

     - Ñeå toâi kyù taëng Commandant taäp saùch.

     Roài quay qua anh Laân:

     - Anh Nieäm, ñaây laø nieân tröôûng cuûa toâi ñaáy.

     Laâu ngaøy môùi nghe coù ngöôøi goïi mình baèng danh xöng cuõ trong ngheà, laïi ñöôïc toân laøm nieân tröôûng, toâi cuõng thaáy khoaùi loã tai.

     Anh Höng ñöa cho toâi hai taäp saùch, trình baøy trang nhaõ, moät do Laøng Vaên vaø moät do nhaø Vaên Ngheä xuaát baûn:

     - Toâi taëng luoân Commandant taäp tröôùc, Moät Ñôøi Ñeå Hoïc . Commandant ñoïc qua taäp Moät Thuôû Laøm "Truøm" roài cho toâi bieát yù kieán nghe. Toâi nghó cuoán naøy coù theå gaây nhieàu soùng gioù, tranh luaän trong töông lai. Ít ra cuõng trong giôùi Haûi quaân.

     Anh Giang Höõu Tuyeân ñöùng beân caïnh, ræ tai:

     - Anh aáy toá döõ laém ñaáy.

     AÙi cha, gì maø gheâ gôùm theá, sô sô ñaõ thaáy giaät gaân roài. Hoùa ra ñaây khoâng phaûi laø cuoán tieåu thuyeát bình thöôøng hay sao? Anh chaøng naøy ñònh toá ai ñaây? Caên cöù vaøo taøi lieäu naøo? Ñöùng treân cöông vò naøo? Vaø taàm möùc quan troïng ra sao?

     Töï nhieân toâi thaáy caàn ñeà cao caûnh giaùc. OÂ hay, ñi döï ra maét saùch maø cöù y nhö laø ñi döï phieân toøa veà tham nhuõng, hoái maïi quyeàn theá khoâng baèng. Khoâng theå leø pheø thöôûng ngoaïn vaên ngheä kieåu ngoài chôi xôi nöôùc ñöôïc, bieát ñaâu seõ coù maøn phaùt bieåu yù kieán cuõng neân. Phaûi tranh thuû ñoïc qua loa laáy khaùi nieäm caùi ñaõ.

     Xen keû vôùi phaàn giôùi thieäu taùc giaû vaø taùc phaåm do caùc baïn Vaên Buùt cuûa anh ñaûm traùch nhö nhöõng tieát muïc thöôøng leä phaûi coù trong moät buoåi ra maét saùch, toâi laät nhanh nhöõng trang giaáy, xem löôùt löôùt. Teân nhaân vaät toaøn laø teân thaät, Ñaïi taù Khöông Höõu Baù, Ñaïi taù Nguyeãn Vaên Thieän, "cao boài" Luaät . . ., cho chí nhöõng nhaân vaät phuï thuoäc hôn, Trung uùy Nguyeãn Kyõ Laêng, Thöôïng só Nghóa, Trung só nhaát Thaïch Seán, v. v. . . ., ngoaïi tröø nhaân vaät chính trong truyeän (xöng toâi) laïi laø Hoaøng chôù khoâng phaûi Höng, duø raèng khoâng noùi thì ai cuõng bieát anh keå laïi chuyeän ñôøi anh. Ñòa danh nghe thaät quen thuoäc: Phuù Quoác, Muõi OÂng Ñoäi, Baõi Xeùp, Döông Tô, Döông Ñoâng, An Thôùi, vaø caâu chuyeän xoay quanh "trieàu ñaïi" Haûi quaân taïi ñaûo naøy, khoaûng thôøi gian gaàn ngaøy maát nöôùc: töø nhöõng maøn baét buoân laäu mieàn bieân giôùi, saên ñuoåi ghe caù Thaùi Lan, cho ñeán vuï xöû töû quaân nhaân laøm loaïn trong cuoäc di taûn, v. v. . . . Coù leõ troïng taâm laø vuï taåu taùn tieàn baïc cuûa daân tî naïn.

     Sang phaàn thaûo luaän, luùc ñöôïc hoûi khi vieát Moät Thuôû Laøm "Truøm" anh muoán noùi leân ñieàu gì, anh cho hay: "Toâi chæ muoán noùi leân söï thaät, duø raèng ñoù laø moät söï thaät maø coù nhöõng ngöôøi khoâng muoán nhôù ñeán, khoâng muoán nghe ai nhaéc laïi. Söï thaät ñoù naèm trong moät boái caûnh xaõ hoäi vaø vaøo moät thôøi ñieåm maø chính toâi ñaõ traûi qua, ñaõ laø ngöôøi trong cuoäc. Toâi bieát khi vieát ra chaéc chaén seõ coù nhieàu ngöôøi khoâng thích, nhöng neáu toâi khoâng coù can ñaûm ñeå vieát, thì ai seõ vieát ñaây, vaø söï thaät seõ bò choân vuøi trong lòch söû."

     Maáy tuaàn sau, coù thì giôø ñoïc kyõ taùc phaåm cuûa anh, cuõng nhö chuyeän troø qua ñieän thoaïi, toâi nhaän thaáy vôùi oùc quan saùt saéc beùn vaø moät trí nhôù phong phuù, anh ñaõ dieãn taû soáng thöïc nhöõng caûnh ñôøi, nhöõng nhaân vaät, nhöõng ñòa ñieåm, caûnh trí bò chìm döôùi lôùp buïi thôøi gian ñaõ gaàn 15 naêm. Töøng söï kieän dieãn ra tröôùc maét ngöôøi ñoïc, linh ñoäng vaø ñaày maøu saéc. Coù theå noùi oùc anh nhö moät maùy aûnh, ñaõ chuïp laïi toaøn dieän caûnh vaät, töø nhöõng chi tieát nhoû nhoi nhaát.

     Baèng vaên phong bình dò mieàn Nam, anh thuaät laïi chuyeän ñôøi anh, deã daøng, thoaûi maùi. Maïch vaên xuoâi chaûy, khôi khôi, nhöng khoâng keùm phaàn dí doûm vôùi nhöõng nhaän xeùt rieâng tö, daãn ngöôøi ñoïc ñi töø bieán chuyeån naøy sang bieán chuyeån khaùc, loâi cuoán ngöôøi ñoïc töø trang ñaàu roài tôùi trang cuoái luùc naøo khoâng hay. Ngoïn buùt cuûa anh coù bieät taøi, dieãn taû nhöõng caâu chuyeän taàm thöôøng nhaát maø ngöôøi ñoïc vaãn khoâng thaáy nhaøm chaùn, voâ vò. Toâi hoûi anh: "Vöøa ñi laøm, vöøa ñi hoïc, anh tìm ñaâu ra thì giôø maø saùng taùc ñeàu tay quaù vaäy?" (ngoaøi hai taùc phaåm Moät Ñôøi Ñeå Hoïc vaø Moät Thuôû Laøm "Truøm" ñaõ xuaát baûn anh coøn hai taùc phaåm nöõa: Moät Chuyeán Ra Khôi vaø Moät Caûnh Hai Queâ ñang chôø phaùt haønh). Anh ñaùp: "Thì taát caû laø chuyeän ñôøi toâi ñaõ traûi qua, cöù tuaàn töï maø thuaät laïi, töïa nhö ngöôøi gôõ cuoán chæ roái vaäy maø." Nghe anh noùi thì deã daøng nhö vaäy, nhöng thaät ra khoâng phaûi vaäy ñaâu, vì neáu ñuùng nhö lôøi anh noùi, ai cuõng coù cuoäc ñôøi ñeå keå laïi, cuõng in saùch, cuõng thaønh nhaø vaên caû sao?

     Ñoïc vaên anh, ngöôøi Haûi quaân thaáy daøn traûi ra tröôùc maét mình moät cuoäc ñôøi soâng bieån maø mình ñaõ töøng soáng, nhöõng thoå ngôi vaø ñòa danh quen thuoäc maø mình ñaõ töøng qua: moät dó vaõng chôït böøng daäy trong trí nhôù, mang theo bieát bao nhieâu laø baâng khuaâng, hoaøi caûm; ngöôøi khoâng phaûi Haûi quaân cuõng heù nhìn ñöôïc phaàn naøo taâm tình cuûa ngöôøi lính haûi hoà, caûm thaáy thaân thuoäc vôùi nhöõng vuøng ñaát nöôùc xa laï nhöng thaân yeâu maø mình ñaõ töøng nghe nhöng chöa heà ñaët chaân tôùi.

     Ñoù laø nhaän xeùt cuûa rieâng toâi veà nhaø vaên Nguyeãn Taán Höng treân ñòa haït vaên chöông. Coù leõ nhöõng lôøi nhaän xeùt cuûa toâi cuõng hôi thöøa ñoái vôùi anh, vì nhöõng nhaø vaên teân tuoåi nhö Mai Thaûo, Voõ Ñình, Hoà Tröôøng An, ñaõ töøng ñeà baït anh laø moät nhaø vaên vôùi vaên phong ñaëc bieät mieàn Nam, coù choã ñöùng rieâng bieät vaø vöõng chaéc treân vaên ñaøn haûi ngoaïi. Coøn phaàn söï thaät anh phôi baøy maø anh tieân ñoaùn seõ ñem laïi nhieàu tranh luaän trong giôùi Haûi quaân thì sao? Ñöôïc hoûi, ñaây laø cuoán tieåu thuyeát hay laø baûn caùo traïng, anh traû lôøi: "Tuøy ngöôøi ñoïc, goïi ñoù laø baûn caùo traïng cuõng ñöôïc vì ñoù laø nhöõng söï thaät moät traêm phaàn traêm maø toâi ñaõ chöùng kieán, ñaõ tham döï, cuõng nhö bò loâi cuoán vaøo." Tuy bò loâi cuoán nhöng anh khoâng nhaäp cuoäc, maø "vaän chuyeån" kheùo leùo ñeå ñöùng beân leà. Bao naêm nay, anh suy tö thao thöùc, traèn troïc, ñaén ño, vaø cuoái cuøng anh quyeát ñònh. Coù gaëp anh môùi thaáy roõ anh laø ngöôøi boäc tröïc, thaúng thaén. Caùi tính tình quí baùu cuûa ngöôøi mieàn Nam. Tyùp ngöôøi "uy vuõ baát naêng khuaát." Toâi thaàm kính phuïc söï can ñaûm nôi anh. Caùi can ñaûm cuûa moät keû só. Thay vì choïn thaùi ñoä "muõ ni che tai," cho noäi vuï chìm vaøo queân laõng luoân, anh ñaõ giô cao thanh göôm chaùnh khí, ñem vaán ñeà gai goùc ra moã xeû.

     Nhöõng söï anh Höng trình baøy coù tính caùch trung thöïc tôùi möùc naøo? Nhöõng nhaän xeùt anh neâu leân coù mang maøu saéc phieán dieän, chuû quan khoâng? Khi ngöôøi caàm buùt muoán möôïn tieåu thuyeát ñeå giôùi thieäu ñeán ngöôøi ñoïc moät boái caûnh lòch söû naøo ñoù, coù nhaát thieát phaûi neâu roõ danh taùnh cuûa nhöõng ngöôøi trong cuoäc hay khoâng? Giôùi haïn cuûa ngöôøi vieát vaø quyeàn bieän hoä cuûa keû lieân heä?

     Caâu traû lôøi cho nhöõng vaán naïn treân xin nhöôøng laïi cho ñoäc giaû, nhaát laø nhöõng ngöôøi lieân quan tôùi coát truyeän, maø theo nhö toâi bieát, moät phaàn lôùn ñang cö nguï taïi Hoa Kyø.

   back to top

11. GIÔÙI THIEÄU TAÙC PHAÅM MOÄT THUÔÛ LAØM "TRUØM" *

             VOÕ ÑÌNH

     Tröôùc heát, toâi xin lôïi duïng moät phuùt trong chöông trình cuûa ngaøy hoâm nay, ñeå thöa cuøng taát caû quí vò söï vui möøng cuûa caù nhaân toâi tröôùc khi böôùc leân ñaây, laø ñaõ ñöôïc haân haïnh gaëp baùc só nhaø vaên Leâ vaên Laân. Laàn ñaàu tieân ñöôïc gaëp ngöôøi vieát caùc baøi maø toâi ñaõ ñöôïc ñoïc veà nhöõng chuyeän raát taàm thöôøng nhö ngoïn rau thôm, laù dieáp caù... Roài gaàn ñaây, chuyeän traêng raèm, chuyeän Vu Lan. Nhöõng chuyeän coù theå coi nhö laø taàm thöôøng, nhöng baùc só Leâ vaên Laân ñaõ vieát raát hay, raát duyeân daùng. Thöa quí vò, ñoù laø moät ñieàu raát ñaùng möøng cho taát caû chuùng ta. Vaø chuùng toâi, rieâng caù nhaân chuùng toâi laáy laøm haân haïnh, vì xöa nay chuùng toâi ñaõ coù yù ñònh xin ñòa chæ cuûa oâng, ñeå vieát ñoâi lôøi ngöôõng moä.

     Ñieàu thöù hai nöõa laø quí vò thaáy trong tay toâi coù moät taäp saùch vaø giaáy tôø. Thöa quí vò, caùi taäp saùch vaø giaáy tôø naày khoâng phaûi caàm leân nhieàu nhö theá naày ñeå maø laøm ñieäu, laøm daùng, laøm duyeân. Lyù do thaät tình laø taïi vì trong hoaøn caûnh gaáp ruùt, chuùng toâi chöa coù thì giôø ñeå vieát ra. Xöa nay chuùng toâi coù baøn veà moät vaán ñeà gì, chuùng toâi suy nghó raát laâu, raát kyõ vaø luùc noùi khoâng ba hoa thieân ñòa, khoâng caâu truùng, caâu traät, nhaém vaøo ñaâu phaûi truùng vaøo ñoù, cho neân chuùng toâi phaûi vieát cho ñaøng hoaøng. Laàn naày chuùng toâi xin noùi thaät, chuùng toâi seõ tuøy cô öùng bieán. Vì khoâng coù ñuû thì giôø, chuùng toâi ñem taát caû nhöõng gì chuùng toâi coù veà nhaø vaên Nguyeãn Taán Höng, ñeå trình baøy cuøng quí vò. Vaäy neáu coù ñieàu gì sô xuaát, xin quí vò thoâng caûm cho.

     Nguyeãn Taán Höng laø moät nhaø vaên goác mieàn Nam, maø noùi ñeán goác mieàn Nam thì chuùng ta khoâng theå naøo khoâng nhaéc ñeán Hoà Tröôøng An. Hoà Tröôøng An trong lôøi Baït cuûa cuoán saùch môùi ra, Moät Thuôû Laøm "Truøm" , cuûa Nguyeãn Taán Höng, nhaän ñònh raèng coù ba theá heä nhaø vaên goác mieàn Nam. Theá heä ñaøn anh, cha chuù, thì coù: Hoà Bieåu Chaùnh, Hoà Höõu Töôøng, Leâ Xuyeân, Sôn Nam... Theá heä treû hôn, theá heä ñaõ töøng coù dòp, tröôùc chieán tranh vaø trong thôøi chieán tranh, ñi veà mieàn queâ, bieát roõ caùi ñoàng queâ ôû mieàn Nam. Cho neân hoï vieát veà mieàn Nam vôùi taát caû söï thieát tha noàng naøn. Trong ñoù coù moät phaàn coù theå goïi laø lyù töôûng hoùa. Ñoù laø nhöõng ngöôøi nhö Huyønh Höõu Cöûu, Hoà Tröôøng An. Coù nhöõng ngöôøi nhö Voõ Kyø Ñieàn, Nguyeãn vaên Ba, Phaïm Thaêng... Laïi coù moät theá heä nöõa, treû hôn. Theá heä naày sinh tröôûng nôi thaønh thò, vaø lôùn leân nôi thaønh thò, tröôûng thaønh trong thôøi gian cuûa cuoäc chieán. Ñoù laø theá heä cuûa ba chò em Phan thò Troïng Tuyeán, Nguyeãn thò Ngoïc Nhung, Nguyeãn thò Ngoïc Dieãm, roài treû hôn nöõa nhö laø Cao Bình Minh, Vuõ Nam chaúng haïn.

     Ñeán ñaây thì quí vò töï hoûi ngay vaäy thì Nguyeãn Taán Höng ôû ñaâu? Thöa quí vò, ñöùng veà phöông dieän tuoåi taùc, Nguyeãn Taán Höng sinh naêm 1945, neáu toâi khoâng laàm, thì Nguyeãn Taán Höng coù theå thuoäc vaøo theá heä cuõng khoâng nhoû hôn Voõ Kyø Ñieàn. Nhöng Nguyeãn Taán Höng coù nhöõng caùi ñaëc bieät khaùc vôùi nhöõng ngöôøi kia laø Nguyeãn Taán Höng ñaõ lôùn leân, ñaõ tröôûng thaønh trong quaân ñoäi, trong Haûi quaân nhö lôøi cuûa Nguyeãn thò Thanh Bình vöøa noùi. Ñoù laø caùi ñieåm raát ñaëc bieät maø nhöõng ngöôøi kia, nhöõng Voõ Kyø Ñieàn, Kieät Taán, Nguyeãn vaên Saâm, Nguyeãn vaên Ba... khoâng coù. Hoà Tröôøng An, cuõng töøng ôû trong quaân ñoäi nhöng Hoà Tröôøng An chæ laø "só quan vaên phoøng," töøng thuù nhaän laø "toâi chæ ngoài chôi lai rai vaäy thoâi." Chöù coøn oâng Nguyeãn Taán Höng naày thì phaûi leân taøu, troâi daït khaép ñoù ñaây.

     Coøn moät ñieàu ñaùng noùi nöõa laø ôû ñaây toâi phaûi nhaéc ñeán oâng baïn cuûa toâi ngoài ôû ngay ñaây laø oâng Nguyeãn Ngoïc Bích. Trong lôøi Baït vieát cho Lôùp Soùng Pheá Höng cuûa Hoà Tröôøng An, Nguyeãn Ngoïc Bích coù neâu leân moät ñieàu maø toâi ñoïc raát laáy laøm vöøa yù. Toâi laáy laøm thích thuù vì oâng Nguyeãn baûo raèng, ñoïc Hoà Tröôøng An khoâng theå naøo khoâng phaùt aâm leân ñöôïc, khoâng phaûi ñoïc baèng con maét, maø ñoïc phaûi leân tieáng. Thöa quí vò, thöa oâng Bích, toâi chæ xin theâm moät ñieàu, laø khoâng nhöõng phaùt aâm leân tieáng, maø phaûi leân tieáng baèng gioïng mieàn Nam nöõa môùi hay. Chöù khoâng phaûi baèng gioïng ngöôøi Hueá nhö toâi, ñoïc Hoà Tröôøng An maø ñoïc gioïng Hueá "queâ" laém. Khoâng ñöôïc.

     Thöa quí vò, toâi xin döïa vaøo uy tín moät ngöôøi ñeå chöùng minh caùi ñieàu toâi môùi vöøa neâu leân. Noùi coù saùch, maùch coù chöùng, thöa quí vò. Ngöôøi ñoù toâi coi nhö ñaøn anh, maø toâi cuõng coi nhö baäc thaày. Ñoù laø nhaø vaên Voõ Phieán. Trong cuoán Vaên Hoïc Mieàn Nam, Toång Quan , luùc baøn veà vaên chöông mieàn Nam, Voõ Phieán ñaõ coù nhöõng lôøi nhö theá naày. Toâi coù ghi vaøo index card ñaây. Toâi xin ñoïc haàu quí vò, maø gioïng Bình Ñònh thì chaéc toâi khoâng ñoïc ñöôïc, vaäy xin ñoïc taïm taïm gioïng Nam, gioïng Nam lai Hueá cuûa toâi vaäy. Toâi raát tieác laø hoâm nay khoâng coù baø Nguyeãn Xuaân Lan ôû ñaây, taïi vì caùi hoâm baø chæ trích nhöõng ngöôøi goïi "Vaên chöông Mieät Vöôøn" theá naày, theá noï, maø hoâm nay baø khoâng coù ôû ñaây ñeå nghe nhöõng caâu naày. OÂng Voõ Phieán noùi sôû dó Vaên chöông mieàn Nam khôûi saéc laø taïi vì thöù nhöùt, coù söï thay ñoåi trong quan nieäm thöôûng thöùc, vaø thöù hai, coù söï khích leä cuûa ñoäc giaû mieàn Trung vaø mieàn Baéc. Ñaây laø lôøi cuûa oâng Voõ Phieán, thöa quí vò, ôû trong Vaên Hoïc Mieàn Nam, Toång Quan .

     Ngöôøi mieàn Trung vaøo laøm aên trong Nam thoaït nghe baø con trong Nam noùi chuyeän vôùi nhau vaãn coù caûm töôûng aáy: oâi chao! trong naày ngöôøi ta noùi sao maø cöù trôn lu, cöù nhö daàu roùt roong rooûng voâ chai, nhö xoa con toaùn lieàn tay khoâng döùt, nhö xua nhöõng vieân bi troøn chaïy rong roùc treân moät maët maâm! Loái noùi nhö theá khieán lieân töôûng ñeán caâu ca voïng coå daøi daèng daëc, maø thoaên thoaét maø ngoït lòm .

     Chöa heát, thöa quí vò, oâng Voõ Phieán sau khi coù caùi nhaän ñònh nhö vaäy veà ngöôøi Trung, ngöôøi Baéc vaøo Nam, oâng ñi vaøo chi tieát hôn nöõa, oâng laïi baûo theá naày. Ñoïc nhöõng nhaø vaên trong Nam nhö Leâ Xuyeân, Sôn Nam, Bình Nguyeân Loäc, Vöông Hoàng Seån, v. v. chuùng ta coù caûm töôûng vaên aáy töï nhieân, thaân maät maø nhanh nheïn thoaên thoaét, maø deã daøng löu loaùt quaù côõ. Nhö theå khoâng xeáp ñaët gì, cöù tuoàng tuoät ngon ô, vaên aáy cöù tuoân ra khoâng vaáp vaùp khuïc khaëc bao giôø caû, noù troâi chaûy taøi tình quaù xaù. Ngaøy nay treân caùc baùo chí haûi ngoaïi, moät soá nhaø vaên mieàn Nam trong ñoù coù Hoà Tröôøng An cuõng cho ta caùi caûm töôûng aáy. Trong hoaøn caûnh löu vong saàu thaûm, ai naáy raàu ró, thì vaên oâng vaãn cöù töôi môn môõn, vaãn cöù nuoät naø . Thöa quí vò, ñoù laø vaên Voõ Phieán chöù khoâng phaûi vaên Voõ Ñình. Toâi khoâng theå naøo vieát ñöôïc nhö vaäy.

     Sau khi ñem saùch ra ñeå maùch cho quí vò moät chuùt nhö vaäy, baây giôø toâi xin noùi veà Nguyeãn Taán Höng. Ngoaøi caùi chuyeän Nguyeãn Taán Höng khoâng thoân queâ, cuõng khoâng phoá thò, Nguyeãn Taán Höng laø moät nhaø vaên quaân ñoäi, Haûi quaân, coù moät ñieàu buoàn cöôøi laø toâi ñoïc Nguyeãn Taán Höng, toâi khoâng khoûi mæm cöôøi thích thuù. Thích thuù ôû caùi choã ñoù laø moät nhaø vaên coù tinh thaàn Haûi quaân, ñuùng laø vieát khôi khôi nhö con taøu ra khôi. Hai chöõ khôi cuõng chaúng aên nhaèm gì vôùi nhau heát, nhöng maø thoâi cuõng ñöôïc.

     Taùc phaåm tröôùc cuûa Nguyeãn Taán Höng, Moät Ñôøi Ñeå Hoïc , chaéc quí vò cuõng coù dòp ñoïc roài. Ñoàng baøo sang ñaây, vöøa raàu ró, saàu thaûm vöøa tìm heát caùch ñeå hoïc ngoaïi ngöõ, ñeå hoäi nhaäp, tìm vieäc laøm, lo aâu traêm vieäc. Nguyeãn Taán Höng cuûa chuùng ta sang ñaây cuõng ñi qua nhöõng caùi giai ñoaïn vaát vaû, saàu thaûm nhö vaäy. Nhöng maø caùi hoài ñaàu, luùc coøn laên loùc ñoù, chaøng kieám ñaâu ñöôïc moät ngheà, ôû caùi tieäm aên goïi laø Long John Silver, theá maø Nguyeãn Taán Höng vieát nhö theá naày, toâi xin ñoïc haàu quí vò moät ñoaïn ñeå thaáy caùi tinh thaàn caàu tieán cuûa Nguyeãn Taán Höng. Hôn theá nöõa, ngoaøi caùi tinh thaàn caàu tieán, coøn coù caùi tinh thaàn giöõ mình, giöõ thaân, coá heát söùc ñeå maø soáng maø coøn. Ñaây laø moät ñoaïn trong Moät Ñôøi Ñeå Hoïc .

     Ngheà chieân caù, chieân toâm ôû Long John Silver laø moät ngheà heát söùc maùy moùc. Boán vaïc daàu soâi, boán caùi thuøng vuoâng vöùc, khoaûng chín taác chín taác beà caïnh vaø ba taác beà saâu, luùc naøo cuõng chöùa ñaày daàu. Nhieät ñoä cuûa daàu ñöôïc ñieàu chænh töï ñoäng baèng ñieän töû, thaû moùn gì voâ cuõng thaáy noù soâi buøng leân. Moät thuøng daønh rieâng cho french fries vaø hush puppies. Moät thuøng daønh rieâng cho caù. Coøn hai thuøng coøn laïi daønh cho toâm, scallops, clams... vaø chicken sticks. Moùn naøo cuõng laên boät, chieân .

     Thöa quí vò, moät nhaø vaên moät quaân nhaân tî naïn, laøm vieäc ôû moät khaùch saïn taàm thöôøng ôû Myõ, lo vieäc chieân caù, chieân daàu. Vaäy maø oâng vieát nhöõng ñoaïn nhö theá toâi ñoïc quí vò nghe, quí vò coù nhôù ñieàu gì khoâng? Coù nhôù laïi caùi ñoaïn maø oâng Voõ Phieán taû caùi oâng huû tieáu khoâng? "Ruïp ruïp" ñoù. Phaûi chaêng coù moät söï lieân heä naøo ñoù giöõa theá heä naày vôùi theá heä kia? Coù moät caùi söùc soáng naøo ñoù, moät caùi ñieåm chung naøo ñoù giöõa nhöõng theá heä khaùc nhau, vaø caû nhöõng tröôøng phaùi khaùc nhau nöõa. Toâi xin quay laïi vôùi ñoaïn vaên cuûa Nguyeãn Taán Höng.

     Moùn naøo cuõng laên boät, chieân. Haàu heát ñaõ ñöôïc laøm saün, khoâng bieát töø ñaâu chôû tôùi, voâ bao giaáy chaát ñaày trong tuû ñaù. Cöù loâi töøng bòch, töøng bòch maø thaûy vaøo maáy vaïc daàu. Chæ coù caù laø phaûi pha boät, nhuùng boät taïi choã maø thoâi. Vieäc thaùi caù, caù cod, thì giao cho maáy teân managers. Ñaây laø moät caùi quyeàn maø cuõng laø traùch nhieäm, boån phaän, vaø phaûi hoïc qua moät khoùa .

     Baây giôø ñeán caùi ñoaïn môùi thaät laø haáp daãn. Beân treân moãi vaïc daàu, phía tröôùc caùi quaït huùt khoùi, coøn coù moät haøng nuùt push button ñeå canh giôø chieân . OÂng Nguyeãn Taán Höng duøng tieáng Anh trong naày moät caùch thoaûi maùi. Thöa quí vò, khôi khôi. Toâm hai phuùt, caù ba phuùt, clam boán phuùt, gaø naêm phuùt... ñaõ ñöôïc programmed saün. Chieân caù thì baám nuùt caù, chieân gaø thì baám nuùt gaø. Heát giôø laø noù bíp-bíp vaø chôùp ñeøn baùo ñoäng . Coù thua gì "ruïp ruïp" cuûa oâng Voõ Phieán khoâng? Heát giôø laø noù bíp-bíp vaø chôùp ñeøn baùo ñoäng. Vôùt ra thaûy leân ngaên, laø xong. Luùc naøo cuõng phaûi coù saün toái thieåu möôøi mieáng moãi thöù. Maáy luùc ñoâng khaùch, thaûy naêm ba thöù voâ moät thuøng, ñeán hoài noù tranh nhau bíp-bíp, bíp-bíp, khoâng bieát caùi naøo maø taét, maø vôùt. Cuõng vui. Vôùt ra loän thì ñeå ñoù laùt nöõa chieân laïi, baèng khoâng thaûy voâ thuøng raùc, vöøa tieän vöøa lôïi .

     Thöa quí vò ñoù laø moät ñoaïn vaên ôû trong Moät Ñôøi Ñeå Hoïc , taùc phaåm cuûa Nguyeãn Taán Höng maø nhaø vaên Mai Thaûo, moät nhaø vaên taøi danh cuûa chuùng ta, ñaõ boû coâng vieát cho moät caùi töïa raát laø chu ñaùo.

     Trong Moät Ñôøi Ñeå Hoïc coù thaûy caù "ruïp ruïp" nhö vaäy, thöa quí vò, nhöng qua cuoán Moät Thuôû Laøm "Truøm" , nhö Nguyeãn thò Thanh Bình vöøa thöa vôùi quí vò luùc naõy thì Nguyeãn Taán Höng keå laïi nhöõng kinh nghieäm cuûa ñôøi mình trong Haûi quaân, ôû ñaûo Phuù Quoác.

     Cuoán saùch coù taát caû 8 chöông. Chuùng toâi seõ khoâng laøm maát thì giôø nhieàu cuûa quí vò baèng caùch ñi vaøo töøng chöông moät. Chæ xin noùi sô qua ñeå quí vò coù moät yù nieäm, vaø ñeå haàu quí vò moät vaøi ñoaïn vaên tieâu bieåu cho khoâng khí cuûa vaên chöông Nguyeãn Taán Höng. Chöông ñaàu laø Moät Thuôû Laøm "Truøm" luùc maø Nguyeãn Taán Höng ñöôïc gôûi ñi laøm Tröôûng phoøng Nhì Vuøng 4 Duyeân haûi ôû ñaûo Phuù Quoác. Ñeán ñaây thì quí vò coù theå coù caûm töôûng Nguyeãn Taán Höng voán laø moät nhaø vaên goác Nam, vieát vaên nhö toâi vöøa ñoïc haàu quí vò xong, luùc naøo cuõng vieát moät caùch raàm roä, vui veû vaø thoaûi maùi nhö vaäy, khôi khôi nhö vaäy. Nhöng, thöa quí vò, chính ngay toâi cuõng ñaõ laàm veà caùi ñoù. Vì ñoïc quyeån Moät Thuôû Laøm "Truøm" chuùng toâi coù khaùm phaù ra moät ñieàu, maø coù theå xöa nay chöa ai ñeå yù ñeán. Toâi raát laáy laøm laï, laøm laï maø cuõng laáy laøm thích thuù, khoâng ngôø coù nhöõng ñoaïn vaên nhö theá naày trong cuoán saùch cuûa Nguyeãn Taán Höng. Ñaây laø ôû chöông 2, moät ñoaïn vaên taû caûnh. Toâi xin ñoïc haàu quí vò. Nhöng, thöa quí vò, toâi seõ xin khoâng ñoïc baèng gioïng Nam ñeå toû ra toâi khoâng muoán ñuøa. Toâi xin ñoïc baèng gioïng Hueá. Xin loãi anh Nguyeãn Taán Höng...

     Taøu ñoø laø moät chieác ghe lôùn, ghe chaøi. Vaäy maø cuõng bieát suùp-leâ nhö taøu saét. Suùp-leâ moät coøn troâng coøn ñôïi, suùp-leâ hai coøn ñôïi coøn troâng, suùp-leâ ba taøu ra bieån Baéc, hai tay naém chaët song saét con maét lôø ñôø..., traät laác, taøu ra bieån Taây ñi vaøo vònh Thaùi Lan. Khoâng rieâng gì taøu haûi quaân, taøu gì ra khôi bao giôø cuõng buoàn buoàn . Thöa quí vò, Nguyeãn Taán Höng ñoù! Nguyeãn Taán Höng cuõng bieát buoàn, thöa quí vò. Khoâng ai thoaùt ñöôïc noãi vöông vaán, vöôùng vít beán bôø . Vöông vaán, vöôùng vít beán bôø. Trôøi chieàu vaøng treân maët nöôùc. Gioù bieån maën daäp vaøo ngöôøi. Laâng laâng hoàn daâng cao theo trieàn soùng, thöû hoûi ai maø chaúng ngaäm nguøi, baâng khuaâng trong caûnh taùch beán ra ñi. Laïch nöôùc saâu chaûy ra vònh cuûa doøng Kieân Giang ñaõ thuoäc loøng nhö chæ baøn tay vaäy maø baùc taøi coâng töøng chaäp töøng chaäp ñöa taøu röôùn leân caïn, tröôøn qua nhöõng baõi caùt ngaàm. Ngaäp ngöøng nhö nhöõng tieáng naác coøn soùt laïi tröôùc khi döùt khoaùc chia tay . Hay laém! Roài thò xaõ Raïch Giaù xa daàn xa daàn trong nuoái tieác. Nhöõng chieác thuyeàn con gaén maùy ñuoâi toâm chaïy baïch baïch hai beân taøu trong giôø tieãn ngöôøi ñi ñaõ khoâng coøn thaáy nöõa. Nöôùc bieån trong xanh vaø nhöõng löôïn soùng lôùn baét ñaàu phaû vaøo maïn taøu. Tieáng maùy taøu, maùy daàu caën, noå ñeàu ñeàu traàm buoàn ru nguû .

     Ñoaïn vaên raát hay cuûa Nguyeãn Taán Höng, moät nhaø vaên thöôøng thöôøng vieát moät caùch huøng hoàn, moät caùch khôi khôi ñeán luùc taû caûnh, taû buoàn cuûa chieác taøu ra khôi, ñaõ vieát ñöôïc nhöõng ñoaïn nhö theá naày, chính baûn thaân toâi ñoïc raát laáy laøm thích thuù. Vaø toâi mong raèng quí vò khi ñeán giôø coù saùch, haõy chuù yù ñeán nhöõng caùi neùt baát ngôø ñoù trong taùc phaåm cuûa Nguyeãn Taán Höng.

     Ñoaïn maø chuùng toâi vöøa ñoïc haàu quí vò naèm ôû chöông 2. Coøn laïi saùu chöông chuùng toâi xin ñeå daønh nhöõng caùi thích thuù, nhöõng caùi khaùm phaù trong ñoù cho quí vò. Ñeå khoûi laøm maát thì giôø quí baùu cuûa chuùng ta hoâm nay, baây giôø toâi chæ xin noùi löôùt qua nhöõng phaàn naøy ñeå sau ñoù ñi ngay vaøo caùi giaù trò vaên chöông cuûa Nguyeãn Taán Höng maø chuùng toâi cho raèng laø ñieàu quan troïng nhaát. Trong saùu chöông coøn laïi, haàu heát laø nhöõng chi tieát, nhöõng söï kieän coù dính líu ñeán Haûi quaân, ñeán caùi thôøi gian goïi laø laøm "truøm," laøm tình baùo cuûa Nguyeãn Taán Höng ôû ñaûo Phuù Quoác. Söï ñuïng chaïm vôùi giôùi laõnh ñaïo, nhöõng cay ñaéng, nhöõng noãi nieàm caù nhaân vaø ñaát nöôùc. Trong saùu chöông ñoù coù ñaày ñuû taát caû.

     Veà phöông dieän vaên chöông chuùng toâi nghó raèng khoâng theå noùi ñeán Nguyeãn Taán Höng maø khoâng nhaéc ñeán vaøi lôøi cuûa nhaø vaên taøi danh cuûa chuùng ta laø oâng Mai Thaûo, ñaõ coù loøng toát vieát töïa cho Nguyeãn Taán Höng ôû taùc phaåm thöù nhaát cuûa anh. Caùi ñoaïn ngaén naày cuûa Mai Thaûo tuy raèng noùi veà Moät Ñôøi Ñeå Hoïc nhöng coù dính líu ñeán taát caû vaên phong cuûa Nguyeãn Taán Höng veà sau nöõa. Toâi xin ñoïc haàu quí vò. Ñeå cho coù söï coâng baèng, luùc naõy chuùng toâi ñoïc Hoà Tröôøng An vaø Nguyeãn Taán Höng thì ñoïc gioïng Nam, baây giôø chuùng toâi xin ñoïc oâng Mai Thaûo vôùi gioïng Baéc. Xin quí vò quan khaùch vaø thaân höõu goác Baéc chính hieäu ñöøng... cöôøi caùi gioïng Baéc Thöøa Thieân cuûa toâi. Thöa quí vò, ñaây laø Mai Thaûo.

     Ñieàu yeâu meán sau cuøng, lôùn hôn hai ñieàu yeâu meán tröôùc ... Xin quí vò theo doõi cho kyõ vì ñoïc vaên Mai Thaûo phaûi ñeå yù töøng ly töøng tí. Ñieàu yeâu meán sau cuøng, lôùn hôn hai ñieàu yeâu meán tröôùc, laø maëc daàu ñaõ möôøi maáy naêm troâi daït, moät troâi daït raát deã daøng ñaåy vaøo thaát laïc, maëc daàu Vieät Nam ñaõ nghìn daëm, queâ nhaø ñaõ nghìn truøng, baøn vieát Nguyeãn Taán Höng, giöõa thoå ngôi löõ thöù xa laï, vaãn ñaët ñöôïc vaøo ñuùng höôùng ñuùng taàm vôùi gioáng noøi vaø ñaát nöôùc ôû xa. Khoâng bao giôø toâi xa, chaúng bao giôø toâi queân, chaúng bao giôø toâi khaùc. Theá giôùi coù nghìn bieån nghìn trôøi nhöng toâi chæ coù vaø chæ soáng vôùi moät trôøi moät bieån. Toaøn boä vaên truyeän Nguyeãn Taán Höng ñaõ noùi cho Nguyeãn Taán Höng nhö vaäy. Noùi moät Vieät Nam toaøn phaàn, trong taâm trong hoàn. Noùi moät ñaát nöôùc vaãn hôi thôû vaãn maùu hoàng, trong loøng trong daï. Duøng moät hình aûnh cuûa ñaïi döông, treân ñoù coù ñôøi soáng, quaù khöù vaø trí nhôù Nguyeãn Taán Höng traûi roäng, thì laø moät haûi trình daãu ñeâm toái vaø gioâng baõo, daãu phöông höôùng mòt muøng vaø sôn cuøng thuûy taän, haûi trình aáy vaãn töø moät beán ñaäu vaø trôû veà beán ñaäu .

     Thöa quí vò, neáu quí vò ñaõ quen thuoäc vôùi loái haønh vaên cuûa oâng Mai Thaûo roài thì khoâng coù gì phaûi noùi theâm. Coøn neáu nhö coù quí vò naøo chöa quen thuoäc laém, thì toâi xin "dieãn giaûng" maáy caâu vöøa qua ñeå quí vò thaám thía hôn. Caùi yù cuûa oâng Mai Thaûo coù theå toùm taét trong hai ñieàu: Moät laø ñi ngoaïi quoác Nguyeãn Taán Höng ñaõ caàm buùt laïi, tieáp tuïc vieát, vaø hai laø loøng daï Nguyeãn Taán Höng vaãn chung thuûy vôùi ñaát nöôùc queâ höông .

     Tuy Mai Thaûo laø moät nhaø vaên teân tuoåi nhöng trích daãn cho Nguyeãn Taán Höng coù theå laø moät ñieàu baát coâng. Baát coâng, khoâng phaûi vì Mai Thaûo khoâng xöùng ñaùng, oà, khoâng traùi laïi! Baát coâng vì trích daãn cho Nguyeãn Taán Höng, chuùng ta phaûi tìm ñeán moät ngöôøi nhö laø Hoà Tröôøng An chaúng haïn! Moät ngöôøi cuøng coù caùi tinh thaàn mieàn Nam, thaâm hieåu vuøng ñaát queâ höông ñoù, gaén boù vôùi laù rau ngoïn coû, vôùi gioït nöôùc, haït côm cuûa mieàn ñaát ñoù, moät ngöôøi nhö theá vôùi moät caùch noùi caùch vieát thaät giaûn dò thaät ñaäm ñaø, môùi vieát neân nhöõng lôøi thaät xaùc ñaùng cho Nguyeãn Taán Höng. Vì vaäy chuùng toâi xin nhaéc laïi ôû ñaây, tröôùc khi chaám döùt, ñoâi ñieàu maø Hoà Tröôøng An ñaõ noùi veà Nguyeãn Taán Höng. Vaø baây giôø quí vò cho toâi xin pheùp quay laïi vôùi gioïng Nam cuûa Hoà Tröôøng An.

     Vaên chöông haûi ngoaïi coù nhieàu khuynh höôùng thì môùi coù theå goïi laø moät vaên chöông phoàn thònh. Qua Moät Chuyeán Ra Khôi vaø Moät Thuôû Laøm "Truøm" , Nguyeãn Taán Höng coù moät chieáu rieâng, moät ñöôøng loái rieâng veà ñeà taøi. Do ñoù, anh laø moät caây buùt ñoäc ñaùo vôùi voán soáng quaù ñoãi doài daøo. Neáu anh vieát chaäm hôn, tæ mæ hôn cuoán saùch coù theå keùo daøi ngoùt ngheùt theâm moät hai traêm trang nöõa.

     Nguyeãn Taán Höng tuoåi ñôøi chæ ñoä töù tuaàn, khoâng haún laø coøn quaù treû, nhöng vaãn laø caây buùt ôû vaøo tuoåi sung maõn nhaát cuoäc ñôøi ñeå saùng taùc vöøa phong phuù vöøa chín chaén. Anh khoâng nhöõng chæ ñoùng goùp vaøo vaên ñaøn baèng taùc phaåm cuûa mình, maø anh coøn roïi saùng cho chuùng ta, ñaây laø lôøi cuûa Hoà Tröôøng An , moät ñoaïn lòch söû coù anh tham döï, goùp moät vieân gaïch vaøo vieäc xaây caát ngoâi ñeàn toå quoác trong taâm töôûng ngöôøi daân maát nöôùc laø chuùng ta ñaây. Bôûi ñoù, Moät Thuôû Laøm "Truøm" laø moät taùc phaåm coù giaù trò ôû hai, ba maët .

     Vôùi ñieàu chuùng toâi vöøa trích ra töø Hoà Tröôøng An, moïi maët ñaõ quaù ñaày ñuû. Chuùng toâi xin pheùp chaám döùt ôû ñaây.

     * Baøi noùi chuyeän ra maét saùch Nguyeãn Taán Höng taïi tröôøng ñaïi hoïc George Mason, thuû ñoâ Hoa Thònh Ñoán, ngaøy 15-10-1989, ñöôïc cheùp laïi töø baêng ghi aâm bôûi Hoàng Lan.

   back to top

12. GIÔÙI THIEÄU TAÙC GIAÛ MOÄT THÖÔÛ LAØM "TRUØM" *

             NGUYEÃN THÒ THANH BÌNH

     Khi nhaän lôøi ñeå noùi veà taùc giaû Nguyeãn Taán Höng, thaät tình luùc ñaàu toâi cuõng raát khôùp, nhöng roài cuoái cuøng toâi cuõng phaûi bò taøi thuyeát phuïc cuûa anh loâi cuoán. Nhö quí vò ôû ñaây coù ngöôøi ít ra cuõng ñaõ hôn moät laàn ñöôïc bieát loái noùi chuyeän raát laø dí doûm vaø raát thu huùt khaùn thính giaû cuûa anh Nguyeãn Taán Höng, taùc giaû quyeån Moät Thuôû Laøm "Truøm" ngaøy hoâm nay. Trong laàn tröôùc, khi ra maét cuoán GIAI THOAÏI HOÀNG cuûa anh Hoà Tröôøng An, anh Nguyeãn Taán Höng ñaõ coù maët ôû ñaây ñeå noùi ñoâi lôøi veà "Vaên chöông mieät vöôøn" maø anh coù laàn baûo vôùi chuùng ta taïi sao khoâng goïi laø "Vaên chöông mieät ruoäng." Noùi veà "Vaên chöông mieät vöôøn" hay laø "Vaên chöông mieät ruoäng" hoaëc noùi roäng hôn moät chuùt nöõa laø "Vaên phong mieàn Nam" cuûa anh Nguyeãn Taán Höng thì laùt nöõa ñaây anh Voõ Ñình, hoïa só kieâm nhaø vaên, seõ trình baøy. Raát tieác toâi khoâng phaûi laø ngöôøi ñöa quí vò ñi tìm anh Nguyeãn Taán Höng qua taùc phaåm. Ñi tìm moät ngöôøi mình voán öa thích qua taùc phaåm laø moät ñieàu heát söùc thuù vò, nhöng toâi nghó bieát veà taùc giaû vaø cuoäc ñôøi cuûa oâng ta cuõng laø moät ñieàu thuù vò khoâng keùm. Chaû laø khi ñeà töïa cho taäp thô LÖÛA THIEÂNG , Xuaân Dieäu ñaõ khoâng queân nhaéc ñeán hình daùng maùi toùc cuûa Huy Caän. Thôøi xöa, khi giôùi thieäu Loã Taán vôùi ñoäc giaû Vieät Nam, oâng Ñaëng Thaùi Mai cuõng ñaõ chuù yù ñeán caùch moâ taû nhaø vaên Trung Quoác naøy vì cho raèng "höõu ö trung taát hình ö ngoaïi."

     ÔÛ anh Nguyeãn Taán Höng, toâi tin chaéc taát caû baïn beø cuûa anh vaø nhöõng ai ñaõ quen bieát anh ñeàu nhaän thaáy laø toaùt ra beân ngoaøi veû chaân thaät, hieàn hoøa cuûa ngöôøi mieàn Nam. Ñoù cuõng laø tính caùch hieån hieän hôi haùm trong toaøn boä tröôùc taùc cuûa anh Nguyeãn Taán Höng. Khi traû lôøi cuoäc phoûng vaán cuûa anh Hoà Tröôøng An qua taïp chí Laøng Vaên thì chính anh Nguyeãn Taán Höng cuõng ñaõ xaùc nhaän "tæ soá söï thaät trong taùc phaåm cuûa toâi raát cao, rieâng cuoán Moät Ñôøi Ñeå Hoïc thì treân 90 phaàn traêm laø caùi chaéc." Cuoán tieåu thuyeát töï truyeän Moät Ñôøi Ñeå Hoïc laø taùc phaåm ñaàu tay cuûa anh vöøa ñöôïc Laøng Vaên aán haønh naêm ngoaùi. Cuõng trong phaàn noùi chuyeän vôùi anh Hoà Tröôøng An, taùc giaû Nguyeãn Taán Höng ñaõ cho chuùng ta bieát moät chuùt tieåu söû cuûa mình. Nguyeân vaên nhö sau: "Toâi, Nguyeãn Taán Höng, sinh ngaøy 8 thaùng 5 naêm 1945 taïi laøng Bình Phuïc Nhöùt, quaän Chôï Gaïo, tænh Myõ Tho; laø con cuûa oâng Nguyeãn Vaên Soûi vaø baø Voõ Thò Trang; hieän cö nguï taïi... Myõ." Myõ ôû ñaây dó nhieân khoâng phaûi laø Myõ Tho maø laø vuøng ñaát taïm dung cuûa chuùng ta, taïi thaønh phoá Winston-Salem thuoäc tieåu bang North Carolina, nôi coù nhieàu hoa döông ñaøo vaø chim loâng ñoû. Chæ coù sô sô vaøi ñoaïn nhö vaäy coù leõ quí vò cuõng ñoaùn bieát anh Nguyeãn Taán Höng coù raát nhieàu maùu tieáu laâm trong ngöôøi. Chæ caàn nhìn vaøo neùt maët cuûa anh Nguyeãn Taán Höng, noùi vôùi anh aáy naêm ba caâu, maø toâi tin chaéc laùt nöõa ñaây quí vò seõ baét gaëp taùc giaû baèng xöông baèng thòt, quí vò cuõng seõ coù moät yù nghó nhö toâi.

     Con ngöôøi nhoän nhòp aáy coøn laø moät ngöôøi raát ham meâ hoïc. Thuôû nhoû anh xuaát thaân töø tröôøng Nguyeãn Ñình Chieåu, Myõ Tho. Sau ñoù, xong tuù taøi 2, anh leân Saøi Goøn hoïc ôû phaân khoa Khoa Hoïc. Tieáp theo, moäng haûi hoà troåi daäy trong ngöôøi, anh noäp ñôn vaøo Khoùa 17 Só quan Haûi quaân Nha Trang. Ra tröôøng, leânh ñeânh taøu buoàm moät thôøi gian, anh laïi trôû veà tröôøng Caây Mai hoïc tình baùo vaø laøm só quan tình baùo trong Haûi quaân cho ñeán ngaøy boû chaïy sang Myõ. Qua ñaây duø naëng gaùnh theâ nhi nhöng anh vaãn tieáp tuïc cuoäc haønh trình. (ÔÛ ñaây toâi xin pheùp quí vò ñöôïc môû moät ngoaëc ñôn nhoû, anh Nguyeãn Taán Höng laø boá cuûa moät gia ñình boán con. Vôï anh Nguyeãn Taán Höng laø chò Phan thò Hoàng Lan, coù maët ôû döôùi gheá khaùn giaû, xin môøi chò Phan thò Hoàng Lan ñöùng daäy. Con caùi anh aáy vì ñang baän hoïc neân khoâng coù maët hoâm nay ñeå chia vui cuøng boá). Trôû laïi vaán ñeà hoïc vaán, maëc duø baän roän vôùi ñôøi soáng, vôï con, anh Nguyeãn Taán Höng vaãn coá gaéng ñi hoïc trôû laïi. Anh ñaõ giöït baèng Cao hoïc vaø baây giôø nghe ñaâu anh aáy ñang laêm le ñònh giöït luoân caùi Tieán só cho troïn kieáp "moät ñôøi ñeå hoïc," toâi xin möôïn töïa ñeà cuûa moät taùc phaåm cuûa anh.

     Ngoaøi vieäc ñi hoïc vaø ñi caøy lo cho ñôøi soáng côm aùo haèng ngaøy, anh Nguyeãn Taán Höng coøn laø moät nhaø vaên ñang ôû trong thôøi kyø saùng taùc sung maõn nhaát. Sau Moät Thuôû Laøm "Truøm" , taùc giaû ñaõ giao cho nhaø xuaát baûn Laøng Vaên taùc phaåm thöù ba, Moät Chuyeán Ra Khôi , seõ phaùt haønh naêm tôùi vaø sau ñoù taäp truyeän Moät Caûnh Hai Queâ .

     Nhaân noùi sô veà söï nghieäp cuûa anh Nguyeãn Taán Höng, toâi boãng nhôù laïi moät buoåi hoïp thaân maät vaøo cuoái thaùng 9 vöøa roài ôû nhaø anh Nguyeãn Ngoïc Bích, chuû tòch trung taâm Vaên Buùt Mieàn Ñoâng nhö ai cuõng ñaõ bieát, thì trong luùc baøn baïc vui chuyeän, coù vaøi anh chò toû yù muoán ñaët laïi giaù trò cuûa moät taùc phaåm vaø ñaïi khaùi moät taùc phaåm phaûi ñöôïc coâng nhaän nhö theá naøo môùi neân ñöôïc anh chò em baûo trôï, ñaëc bieät nhaát laø nhöõng ngöôøi ñaõ luoân luoân boû coâng lao vaø heát thì giôø vaøng baïc ñeå duy trì nhöõng buoåi sinh hoaït ra maét saùch nhö theá naøy. Toâi nghó ôû ñieåm naøy ngay caû anh Buøi Baûo Truùc, ngöôøi ñieåm saùch quen thuoäc cuûa ñaøi VOA, cuõng seõ ñoàng yù vôùi toâi raèng laø trong vaên hoïc thöôøng thöôøng cuõng coù nhieàu nhaø pheâ bình ñaõ phaùt bieåu nhieàu yù kieán heát söùc laø traùi ngöôïc nhau. Coù ngöôøi coi vaên chöông cuûa ngöôøi naøy coù khuynh höôùng thaáp heøn khoâng ñaùng ñoïc, ngöôøi kia laïi heát lôøi ca ngôïi taâng boác cho raèng taùc giaû ñaõ phaûn aûnh ñöôïc traùch nhieäm cao cuûa ngöôøi caàm buùt cuõng nhö khuoân maët cuûa ñôøi soáng ñöông thôøi. Taùc phaåm cuûa nhöõng taùc giaû coøn ñoù, taùc phaåm cuûa anh Nguyeãn Taán Höng cuõng coøn ñoù, vaø anh Nguyeãn Taán Höng vaãn coøn tieáp tuïc cuoäc buùt trình cuûa mình. Theo toâi nghó ñaõ laø nhaø vaên thì chuùng ta cöù vieát, thích vieát, phaûi vieát do nhöõng söï thoâi thuùc ñeán töø trong ruoät trong gan. Cöù töôûng töôïng moät nhaø vaên naøo ñoù ñang ngoài tröôùc tôø giaáy traéng, vôùi nhöõng aùm aûnh naøy aùm aûnh khaùc cuûa nhöõng lôøi khen cheâ gay gaét, haún laø nhaø vaên ñoù, toâi nghó, seõ maát heát taùc ñoäng kích thích taøi naêng. Nôi ñaây chuùng ta ñöôïc töï do vieát, töï do xaøo naáu nhöõng moùn aên tinh thaàn ñeå daâng hieán cho cuoäc ñôøi, thì khi chuùng ta naáu beáp ñeå böng leân môøi khaùch boán phöông, chuùng ta cuõng neân ñeå tuøy theo sôû thích cuûa hoï. Chuùng ta ñaõ coù nhöõng may maén khoâng phaûi sôï laø vieát nhö theá naøo cho loït qua traïm kieåm soaùt cuûa ban bieân taäp, ban duyeät in, roài keû laõnh ñaïo vaø caû khoái ngöôøi soi moi khaùc nöõa. Trong tröôøng hoïp nhöõng ngoøi buùt ôû Vieät Nam, luùc ñoù vaên chöông cuûa hoï seõ mang nhöõng saéc daïng khaùc vôùi tö duy cuûa hoï. Söï bieán daïng khoâng theå traùnh khoûi aáy laøm nhöõng nhaø vaên coøn ôû trong boùng toái ôû queâ nhaø thaø laùch coøn hôn vieát. Vieát laùch kieåu ñoù chaùn cheát phaûi khoâng, thöa quí vò vaø caùc anh caùc chò? Duø sao trong hoaøn caûnh khoù khaên ñoù, toâi thaáy chuùng ta vaãn coù nhöõng nhaø vaên chaân chính baát chaáp moïi trôû ngaïi ñeå noùi leân tieáng noùi cuûa loøng mình. Coù nhö vaäy chuùng ta môùi coù "moät tieáng keâu vang laïnh caû trôøi" nhö moät caâu thô noåi tieáng cuûa thieàn sö Khoâng Loä.

     Trôû laïi vôùi nhaø vaên cuûa chuùng ta hoâm nay, anh Nguyeãn Taán Höng tröôùc khi caàm buùt trôû laïi ôû haûi ngoaïi ñaõ laø moät ngöôøi ñam meâ saùch vôû töø nhöõng ngaøy xa xöa. Anh Nguyeãn Taán Höng tröôùc 75 ôû nhöõng laàn caëp beán ñaõ coù nhöõng truyeän ngaén ñaêng ôû Vaên , vaø dó nhieân nhaø vaên Haûi quaân naøy ñaõ laø coäng taùc vieân ñaéc löïc cuûa tôø Ra Khôi, Löôùt Soùng . Treân moät baøn vieát löõ thöù ñaõ ñöôïc döïng laïi ôû queâ ngöôøi, nhaø vaên Nguyeãn Taán Höng ñaõ tieáp tuïc nhöõng dang dôû aáy. Theo hoïc giaû Nguyeãn Ngoïc Bích, anh Nguyeãn Taán Höng laø moät hieän töôïng "Vaên hoïc Haûi quaân" noåi baät. ÔÛ queâ nhaø thaät tình chuùng ta khoâng coù moät neàn "Vaên hoïc Haûi quaân" xoâm troø nhö "Vaên hoïc Khoâng quaân." Qua ñaây thaäm chí nhöõng nhaø vaên nhaø thô goác Haûi quaân nhö Phan Laïc Tieáp, Haø Thuùc Sinh, Giang Höõu Tuyeân... cuõng khoâng heà mang khoâng khí, ngoân ngöõ, chaát lieäu cuûa binh chuûng hoï vaøo taùc phaåm mình nhö moät Nguyeãn Taán Höng. Taùc giaû cuûa chuùng ta hoâm nay ngay töø doøng vieát ñaàu tieân ôû queâ nhaø cho ñeán nhöõng doøng vieát tieáp noái ôû queâ ngöôøi ñeàu phaûn aûnh nhöõng caûnh ñôøi cuûa nhöõng caùnh chim haûi aâu. Anh vieát vaø vieát raát haêng say neân duø baän roän vôùi traêm coâng ngaøn vieäc, noåi ñam meâ lôùn nhaát cuûa moät ñôøi ngöôøi cuõng ñaõ ruû reâ anh dan díu vôùi nhöõng tôø taäp san vaên ngheä ñöùng ñaén ôû haûi ngoaïi nhö laø Vaên, Vaên Hoïc, Laøng Vaên ... Anh vöøa vieát vaên vöøa laøm thô lai rai maø anh vaãn ñuøa baûo thô cuûa anh chæ thuoäc tröôøng phaùi thô thaån, vì anh cho bieát thô cuûa anh ñöôïc coi nhö laø "nhöõng saùng taùc töø caùnh tay traùi cuûa ngheà tay traùi" laø ngheà vieát vaên. AÂu ñoù cuõng laø moät khía caïnh ñoäc ñaùo cuûa anh Nguyeãn Taán Höng. Nhö chuùng ta vaãn thöôøng thaáy coù nhieàu nhaø vaên thænh thoaûng buoàn buoàn cuõng quay ra laøm thô chôi. Nhö chò Nguyeãn thò Hoaøng Baéc vôùi baøi thô nguõ ngoân Nhoùm Hoàng raát coù hoàn vöøa ñaêng ôû baùo cuûa anh Giang Höõu Tuyeân, hay laø anh Voõ Ñình vôùi buùt hieäu Thaïch Mai trong baøi thô raát laø töôïng tröng Naøng Thu Phong ñaêng ôû Vaên Hoïc . Nhö Mai Thaûo sau 45 taùc phaåm vaên xuoâi, taäp thô thöù nhaát Ta Thaáy Hình Ta Nhöõng Mieáu Ñeàn vöøa môùi ra ñôøi, v. v. Moät ngaøy naøo ñoù, bieát ñaâu anh Nguyeãn Taán Höng cuõng seõ cho ra ñôøi moät taäp thô, saùng taùc töø caùnh tay traùi cuûa ngheà tay traùi. Thô töø phía tay traùi thì toâi nghó gaàn traùi tim nhaát roài phaûi khoâng anh Nguyeãn Taán Höng?

     Quyeån truyeän daøi Moät Thuôû Laøm "Truøm" cuûa anh Nguyeãn Taán Höng ñang ñeán tay quí vò. Chuùng ta moãi ngöôøi moät bao töû rieâng, moãi sôû thích rieâng, xin quí vò haõy töï tieän laøm ngöôøi thöïc khaùch quí meán nhaát cuûa taùc giaû. Noùi veà taùc giaû chi baèng ñeå môøi ñoäc giaû ñi vaøo taùc phaåm cuûa ngöôøi ñoù. Anh Voõ Ñình seõ laø ngöôøi môû roäng caùnh cöûa aáy ñeå môøi quí vò böôùc vaøo. Möøng anh Nguyeãn Taán Höng hoâm nay vaø ñöùa con tinh thaàn thöù hai ñaõ chaøo ñôøi vaø thaân chuùc anh khoâng bao giôø moûi tay vieát.

     * Baøi noùi chuyeän ra maét saùch Nguyeãn Taán Höng taïi tröôøng ñaïi hoïc George Mason, thuû ñoâ Hoa Thònh Ñoán, ngaøy 15-10-1989, ñöôïc cheùp laïi töø baêng ghi aâm bôûi Hoàng Lan.

   back to top

---

Taùc Phaåm Tröôùc Trang Chính Taùc Phaåm Keá Tieáp

---