Nhôù laïi thuôû coøn hoïc Trung Hoïc, nhöõng naêm 1950-1951, toâi ôû noäi truù trong tröôøng Le Myre De Vilers (Myõtho). ÔÛ noäi truù khoâng coù maùy thu thanh neân thöôøng thöôøng chuùng toâi, nhöõng ñöùa thích aâm nhaïc, môùi tuï taäp nôi nhaø cuûa oâng Concierge ñeå nghe nhôø maùy thu thanh cuûa oâng vaøo buoåi toái. Nhöõng naêm ñoù laø nhöõng naêm noåi baät cuûa nhaïc só ANH VIEÄT - TRAÀN VAÊN TROÏNG. ANH VIEÄT cuõng hoïc taïi tröôøng Le Myre De Vilers, treân toâi hai lôùp. Chuùng toâi quaây quaàn beân maùy thu thanh ñeå nghe nhöõng baûn nhaïc cuûa moät nhaïc só ñang noåi danh vaø haõnh dieän thay laïi laø moät hoïc sinh cuøng tröôøng vôùi chuùng toâi. Nhöõng baøi nhaïc cuûa ANH VIEÄT ñöôïc chuùng toâi öa thích luùc ñoù laø Chieàu Trong Röøng Thaúm, Töï Do, Beán Cuõ, Moät Chuyeán Ñi , v.v...

     Gaàn nöûa theá kyû sau, chuùng ta gaëp laïi ANH VIEÄT qua nhaø vaên nhaïc só NGUYEÃN TAÁN HÖNG vôùi MOÄT ÑÔØI MOÛI MOØN TROÂNG. Cuõng nhöõng aâm ñieäu ñôn sô, khoâng caàu kyø nhöng ñöôïm ñaày maøu saéc daân gian, cuõng nhöõng lôøi ca raát gaàn guõi vôùi nhöõng con ngöôøi bình daân chaát phaùc, NGUYEÃN TAÁN HÖNG ñaõ ñöa chuùng ta trôû veà ñoàng luùa soâng raïch mieàn Nam vôùi Tình Ñaát Nöôùc :

     Ñoàng queâ trong söông mai, vai vaùc caøy noâng daân daãn traâu
     Ruoäng saâu troâi meânh moâng, luoàng gioù sôùm beân soâng ñöa veà...

     hoaëc vôùi chieác caàu vaùn baét ngang con soâng nhoû, vôùi ñaøn traâu nhai coû treân ñeâ vaø xa xa coù nhöõng maùi nhaø vôùi vöôøn caây ñôm ñaày boâng traùi trong Khoâng Bao Giôø Ñôøi Thieáu Tình Thöông :

     ... Kìa, doøng soâng xuoâi ngang caàu vaùn
     Ñaây, döøa tô bao quanh ñoàng aùng
     Maùi tranh queâ in boùng theânh thang
     Ven bôø ñeâ theâm ñaøn traâu, ngheù...

     Trong tình yeâu, NGUYEÃN TAÁN HÖNG cuõng bình dò nhö con kinh ñaøo Chôï Gaïo coù nhöõng cuïm luïc bình baäp beành troâi theo doøng nöôùc, coù chieác "baéc" noái lieàn Goø Coâng vôùi Myõ Tho. Anh khoâng veõ vôøi hoa böôùm, raéc roái, khoù hieåu trong tình yeâu:

     ... Tình mình chôït ñeán nhö ñaát trôøi xui khieán
     Laàn ñaàu gaëp gôõ ñaõ thaáy loøng xao xuyeán...
     ( Ñöôøng Tìm Vaøo Yeâu )

     NGUYEÃN TAÁN HÖNG khoâng chaïy theo thôøi trang, khoâng caàu kyø, bí hieåm trong lôøi ca, vieát ñeå ngöôøi ta hieåu, ñeå ngöôøi nghe deã daøng thoâng caûm vôùi noãi loøng cuûa taùc giaû:

     ... Vaãn bieát yeâu ngöôøi, ñôøi toâi theâm ñau khoå thoâi
     Nhöng toâi yeâu roài, tình ôi ray röùt khoâng nguoâi...
     ( Nhö AÙnh Sao Trôøi )

     NGUYEÃN TAÁN HÖNG khai thaùc nhieàu ñeà taøi ñeå laøm nhaïc trong ñoù coù tình maãu töû maø nhieàu nhaïc só tröôùc anh cuõng ñaõ vieát nhöng ôû NGUYEÃN TAÁN HÖNG, tình meï trong anh coù moät caùi gì ñoù raát gaàn vôùi chuùng ta, raát thaät trong lôøi ca khoâng trau chuoát nhöng raát ñaäm ñaø yù nghóa:

     ... Tình meï thöông con, caâu haùt caâu hoø, chieàu vaéng
     Tình meï thöông con, caên beáp sau nhaø, khoai saén
     Tình meï thöông con, ñôm aùo luoâng quaàn, töôi taén
     Moät ñôøi tieáp noái, khuya sôùm khoâng ngöøng, mau maén...
     ( Meï )

     Coõi taïm voán laø coõi nhaân gian naøy, haïnh phuùc ñích thöïc khoâng phaûi laø caùi ta ñang coù, NGUYEÃN TAÁN HÖNG cho laø moïi vieäc ñaõ ñöôïc an baøi, saéc saéc khoâng khoâng, sao ta coøn:

     ... Bieát theá sao khoâng quay löng döøng laïi
     Tìm veà khi xöa choán aáy hình haøi
     Ñôøi ñôøi khoâng phai muoân kieáp an baøi...
     ( Muoân Kieáp An Baøi )

     Trong MOÄT ÑÔØI MOÛI MOØN TROÂNG, coù moät ñieåm ñaùng cho chuùng ta chuù yù laø NGUYEÃN TAÁN HÖNG thöôøng söû duïng "aâm giai thöù" hôn laø "aâm giai tröôûng" ñeå saùng taùc duø ñoù laø moät baøi vieát vôùi nhòp ñieäu nhanh doàn daäp, vaø trong nhöõng aâm giai thöù, NGUYEÃN TAÁN HÖNG thích aâm giai "La thöù" hôn caùc aâm giai khaùc. AÂu ñoù cuõng laø ñieàu khoâng maáy khoù hieåu vì "nhaïc" cuõng nhö "vaên," con ngöôøi khoâng röôøm raø, khoâng kieåu caùch cuûa taùc giaû ñöôïc theå hieän qua caùch haønh vaên, caùch söû duïng aâm giai, qua loái chuyeån aâm, qua loái duøng hôïp aâm vaø chuùng ta cuõng khoâng thaáy NGUYEÃN TAÁN HÖNG duøng ñaûo phaùch, nghòch phaùch, nhòp ngoaïi..., ñoù cuõng laø moät öu ñieåm cuûa anh khieán cho chuùng ta thaät gaàn guõi vôùi anh ñeå keát thaân vôùi anh, nhaø vaên nhaïc só NGUYEÃN TAÁN HÖNG.

Montreal, vaøo Ñoâng naêm Bính Tyù
Leâ Dinh

---

Baøi Tröôùc Trang Chính Baøi Keá Tieáp

---