Go: [ MAIN PAGE ]
Fonts: [ VIQR ] [ VNI ] [ UNICODE ] [ VISCII ] [ VPS ]
Tp K S Vn Hc: Mt Phen Ln Чn
Nguyn Tn Hng
* * *
Mc Lc
01. Mt Phen Ln Чn
back to top
01. MT PHEN LN ЇN
NGUYN TN HNG
Vo tit tri tr lnh ca mt nm no v trong ngy c߾i ca mt ng߶i bn... Ngay lc gip mt ti ti hnh lang dn n phng d v, bng dng ng Triu t iu hi ti mt cu ht sc v vn:
- Mt vng n߾c trong nm by dng n߾c c... Sao, ai c ai trong y cu?
L d nhin ti hi git mnh v rt ngc nhin vi cu hi hi thiu chng vng . Ngc nhin l v lu lm ri ng v ti chng h gp nhau, c nm hn c th, l ra ng nn dnh cu ni u mi cho mt s thm hi v ci sc khe cng lc cng hao mn ca ti mi phi! Ai li i cn ng chuyn... khng u! Cn git mnh l ti v ng v tnh lp li mt trong bn cu ca dao m ti dng lm kt lun cho mt truyn ngn. Truyn Ng߶i V T Ci Cht ng trn tp ch Vn . Vi nhng cu:
Mt vng n߾c trong nm by dng n߾c c
Chn m߶i ng߶i tc khng c mt ng߶i thanh
Bit ai tm s nh mnh
Chn t thu ly tng Bnh Nguyn Qun. *
Ti nh mang mng l c c bn cu ny trong mt bi tp c no , t hi cn nh. Vy m mi n ba bn chc nm sau mi c ch xi. Ь ni ln ci t trang chung ca x hi t nn bn ny. Thit ti khng ng ngi bt ca mnh li c tc dng mnh n l nh vy. Cng dm thay i lp tr߶ng v t tߗng ca nhng ng߶i khc ch chng phi chi! Ti nh tr li ng Triu rng: "Ai trong ai c th t ng߶i bit ly, anh hi cc c n em lm chi cho thm lm chuyn." Nhng thi. Ti hi li:
- M ti lm sao anh bit c nhng cu th ?
ng c߶i c߶i, khng tr li tr vn g ht...
Ti bit l cu hi ca ti c hi tha v c phn ng ngn. Nhng, tnh thit, ti c l do ring... S l tr߾c y, lc tp tnh vo ngh, ti c em khoe vi mt ng߶i bn lm cng s my s bo c bi ca mnh. Vi nh mi c, th thi. Khng d b anh bn thng thng cho bit kin, theo kiu rt l "mt gc": "Thi bui ny ai khng u m c sch bo ch Vit na."
Tri t! Khng khuyn khch mt "ti nng" mi ni th thi, ai li i nhn tm dm su xung y! S kin ny c th lm ti tt ngi lun! Bt u t tr v sau, ht dm ph bin ch ngha vn ch߽ng cho nhng k bng quang na. Ai thch c c h t tm mua ly m c. Cng sc u m mang n i khy tai tru, ti ngh vy.
Ri ti t hi, chng l mi ng߶i xung quanh y by gi tm theo di bo ch cn t߶ng tn hn c ti na hay sao? Nu ng nh vy th l iu rt ng mng cho s sng cn ca nn vn ha hi ngoi! Nhng, v c s no m c s thay i ln lao trong cng ng ca ti?
Khng tm ra c cu tr li, ti ngang nhin tip tc cuc vui. Trong m , m tn hn hn hp Vit-M u tin ca dn t nn trong vng, s phn ti nh c nm trn tht m ti khng hay. Ti tnh b, t nhin tr chuyn cng nhng ng߶i tm n vi mnh v thnh thong cng du partner ra sn nhy.
Ti u c ng l c mt nhm ng߶i ang m thm a tn tui ti ln cao tn chn tng my. Bng cch b cng b ca, i photocopy bi vit ca ti v pht khng cho tt c mi ng߶i. Nh phn phi mt m truyn n chng Cng vy. Ni ch, lm g c chuyn "qung co khng cng," h ang c tnh "h b" ti th ng hn. H nh rt thang! Bi, h khng ph bin cho b con xm ging tt c nhng g ti vit, m ch hn ch nhng bi, theo ring ca h, l c s "xc phm" n nhng tai to mt ln trong cng ng m thi. Hn chi, ti thy thin h ln ln dn v mt gc. X xo bn tn. Bn b ang ngi chung bn vi ti, ln lt k tr߾c ng߶i sau, u b r tai mc ni ko i. Th ra trong m thn phn ti l ci hi, l k t th m ti no c bit.
Lc bit c mi t ha tam tinh! Cng may l cn c mt t th߽ng tnh, sn sng lm ng minh, m thm lng l cho ti hay mi vic sau bui tic tn. Khng t ha tam tinh sao c khi ti l k ng ngoi nh sng, cn h l nhng ng߶i ang np trong bng ti, ang tm mi cch tr th...
- Ti n nh vy l hin. Khng n ni em ba ru ra tr li vi ngi bt nh nhng ni khc lm. K cng l c lng tt.
Thi th ni y cho ti xin thnh tht cm n nhng ci lng tt vy.
Phm lm mt ng߶i cm bt h bit vit th phi bit lch. Ti v nu lch khng kho th c ngy dm vc chiu ra ta v ti cng khai m l mt mt ln mt nh no ch chng phi chi. Phn ti, ti ngh mnh lch cng u c n ni t lm m ti sao li xy ra c s nh vy?
Ni g th ni, k t gi pht ti cm thy b v lc lng. Mt tiu s an ton. Sng m cng nh i trn, ln trnh... ng h߽ng. T mnh phi tch ri khi m ng v chng bit ai xem mnh l bn, ai coi mnh l th. Th hi c ai m khng kh tm vi ci cnh sng cn nh vy? Nhng thi, nu phi thi th th th thi phi th. Ti bng dng sm tm thy c ci cnh tp tnh n cho ti:
Th thn : ao nghin, rung ch;
Mu giang sn: cm s, o kinh.
Pha ha hai ch trc, thanh;
бi mu l khch, thay hnh hn nho **
* * *
Bng i mt thi gian kh lu. Mt thi gian di, cho ti qun i nhng c in thoi quy ph ngy m. Mun ng yn phi g ht cht cm. Mt thi gian di, cho ti qun i nhng bc th nc danh khng ch k m ln hi ti cng bit r l ca ai. Mt thi gian di, cho ti qun i ci khoi cm lng lng kh t mi khi ti tm ra c mt k v danh, khng, ng ra l mt th phm. Mt thi gian di, cho ti sanh tt lng ngn. Ng߶i xa th߶ng ni: "K no khen ta l bn ta, k no nnh ta l th ta, v k no ch ta l thy ta." Nhng ti buc phi ni thm: "Cn k no chi ta th s khng l g ca ta c." V mt thi gian di, cho "ting tm lng ly" ca ti chm xung tht su, tn cng trong lng bin lnh... Sau mt thi gian di nh vy c ng߶i ti iu nh vi ti:
- Ь ni li tnh xa, thin h t iu kin vi anh l anh nn b nhng bi c nh hߗng khng tt vi nhng ng߶i xung quanh y. ng in thnh sch. Anh thy sao? Anh cng nn nhng b mt cht i ch. Anh ni xu ng߶i ta m ng߶i ta khng lm g anh ht kia m.
Khng lm g ti ht? Ni xu hay l ni tht y? R rng cho n by gi ti mi thm tha ci cu: "Bit ai tm s nh mnh!" Xt cho cng, ti ch lm nhim v ca mt ng߶i cm bt m thi. Ti ghi li nhng g ti sng qua, tri qua, mt thy tai nghe. Ti chp li nhng g cuc i, lm khi trc, ny mang li cho ti. Nhng c hi c bit cho php ti quay cung, hi nhp vo x hi chung quanh.
Ni cch khc, ti mun li trong tc phm ca mnh nhng phn nh ca x hi v thi i m ti ang sng. Mc d li trnh by din t ca ti i khi khng thot khi cp mt ch quan, nhng cng nn hiu rng chuyn i chng t th nhiu, khng dng ai d t iu cho ai . Hin nhin vit l chp nhn v ti hon ton chp nhn nhng hu qu xy ra do nhng g mnh vit. Mc d i khi ti ch lm phn s ca mi mt ci my ghi i na. Ti bn mnh dn tr li vi ng߶i iu nh:
- Anh phi bit nu t iu kin nh vy chng khc no ku ti b cong ngi bt ca mnh. iu ny nghe d vy ch kh lm lm anh bit khng? Th l ti mt xm ging hn l mt ci quyn c vit trong t do. Nguyn Cng Hoan c ni: "Truyn l ba, anh no ba gii anh hay." Nhng ti xin ni thm: "L ng߶i cm bt, anh no cng gii ba ht, nhng chng c anh no dm ni lo c." Cho nn lm mt ng߶i cm bt, ti khng th no ni ngc li nhng g ti cm nhn.
- Nhng ti sao anh cm nhn ton nhng iu xu xa ca thin h khng m chng thy iu no tt lnh ht vy?
Cng l mt cu hi rt ch l! Tuy nhin, vi mt tm lng cao c hn mt cht ti ngh ng߶i c c th s suy ra v cm nhn nhng ci tt t nhng ci xu m ti a ra. Ch c nhng ai "em bng tiu nhn o lng qun t" mi thy ci xu ch c mt mt thi. Nhng, bit rt kh m gii by vi ng߶i ߽ng cuc, ti ni:
- , ci th ty ai hiu sao hiu. Trong ci xu n c ci tt, v ngc li. Ci gi tr ca mt bi vit i khi l ch .
- Ti sao anh khng cha mi di ca anh vo ci m Cng sn tin kia ka? Nhm nh g vi nhng k v danh tiu tt y m anh phi mt cng a vo truyn!
R rng li l mt kin hay! Nhng, lm c hay khng th l mt chuyn khc. V ti t bit ti khng c ci kh nng lm nhng vic cao c . Ti c ngh thin cn hn, nu c ai l b (hay c?) ti a vo truyn th ng߶i phi cm n ti mi phi ch! u ai d g i vo vn hc s m khng tn mt git m hi hay mt git n߾c mt u... Ti y, ti bt u thy cuc iu nh tr thnh cuc cht vn th ng hn. Ti bn gt ngang:
- Anh cng hiu nu ti vit c nhng g ti mun vit, mt tc phm ln chng hn, th ti thnh nh vn ln v ni ting t lu ri. Тng ny ti ch vit ni nhng g ti t xt mnh c kh nng vit ti m thi. Thnh th, ti l mt cy bt tm th߶ng. Nhng bi vit ca ti cng rt tm th߶ng, cc anh khng cn phi ti...
* * *
Ri bng i mt thi gian kh lu, lu qu lu, qu nhin khng ai thm n ti na. Ti rt mng. V ti tm li c s bnh an cho chnh ti v gia nh ti.
Cho n nay c chc tc phm ca ti c hon tt v tun t ra i, ln ߶ng n tay c gi bn ph߽ng. Mi tc phm mang mt ch ring. Th t theo thi gian sng tc, i khi c: Mt жi Ь Hc , 1988, cho i hc tr, Mt Thu Lm "Trm" , 1989, cho i tnh bo, Mt Chuyn Ra Khi , 1990, cho i hi h, Mt K Nim Щp , 1991, cho i lm bn vi my in ton, Mt Thong Trong M , 1991, cho i m mng cng th, Mt Ln Xung Ni , 1992, cho i giao du, lm bn vi bng hu ca ti, Mt Ni Bun Ring , 1992, cho i tha h߽ng, Mt Cnh Hai Qu , 1993, cho i t nn, Mt Tri Mt Bin , 1994, cho i sinh vin s quan hi qun, Mt Ln i, Anh Yu , 1995, cho i ca nhc, Mt жi Mi Mn Trng , 1996, cho i ht x߾ng, Mt Thong Trong Th , 1997, cho i th thn, Mt Thong Hng H , 1998, cho i m mng... V by gi, MT Phen Ln Чn cho i dng ty bt, k s vn hc. Ri cn na, Mt Thi Lnh nh , tc Mt Tri Mt Bin 2 , cho i m mng hi h, Mt ng My Tri , tc Mt Tri Mt Bin 3 , cho i xy ngh tan n, Mt Gic M Tin , cho i hc sinh tnh l, Mt Ngy Щp Tri , tc Mt Gic M Tin 2 , cho i sinh vin i hc, Mt V Mt Chng , tc Mt Gic M Tin 3 , cho i lm thy gio, Mt Kip Ni Tri , tc Mt Gic M Tin 4 , cho i ng vin, nhp ng tng chinh, Mt жi Tip Ni , tc Mt Gic M Tin 5 , cho i sng chung vi CS...
Ni cho ngay, vi thng sau khi trnh lng, Mt Thu Lm "Trm" lm ti hoang mang v ngi bt ca mnh khng t. V c lm k ch cng nh c nhiu ng߶i khen. Ch l i khi ti sao khng "tt khoe xu che," m li i "vch lng cho ng߶i xem tho." Cn khen th cng l "ch." Ch vit cha ht, cha ng mc. Phi vit nhiu hn na, phi vch trn r rng v chi tit hn na. Nhiu iu "ln lao" u c ni ti u. Tuy nhin, nhng li ch hay khen u ch gii hn trong ni b ca mt s ng߶i ng hi, ng thuyn vi ti m thi.
Khng bng Mt Cnh Hai Qu , thm mt ln na lm ti iu ng. Ch iu ng thi ch tht ra cng khng c g hi hng, ng s lm u. Chng qua ch l chuyn c d ra mi! V li, ti c kinh nghim chu ng mt ln thi gian tr߾c ri.
hi ngoi, i khi, Th Uyn c Nh vn cc ng l nhiu s . Nguyn Mng Gic c Li cui cho mt b tr߶ng thin . V l d nhin cn nhiu ng߶i cm bt khc c th cn gp nhiu th d dn hn na m c l h khng bun vit ra. Ring ti, thit tnh ti c... mt phen ln n. Ch khc vi Th Uyn, Nguyn Mng Gic v nhiu ng߶i cm bt khc l trong tr߶ng hp ca ti, nhng ng߶i coi ti l... k th khng phi xa, m st nch, gn k trong gang tc. Thit l nguy him, ng ngi. Mt bi hc ng gi cho ti. Tuy nhin, ti khng mun ni mi ci bt hnh ca mnh. Cn phi tm tn hߗng h߽ng v cuc i ny na ch. Ti bn tm kt lun sung cho nhng ng߶i trong cuc, rng:
Ai i ch ngh mnh hn
N߾c kia d c lng phn cng trong .
* * *
Li bng i mt thi gian kh lu na. Cho n ma lnh nm nay, ti c hn hnh vit ln nhng dng ch ny. Trong thanh bnh, thanh thn. Phi bit, i, th no l ci nhim mu ca thi gian. N huyn diu nh nhng git n߾c cam l t bnh bt tin vy. Ci kinh nghim "hi au th߽ng" ca ti, ci mt phen ln n ca ti, tr thnh u cho tc phm th tm. Thnh tht cm n i, cm n ng߶i, nhng ng߶i cho ti c hi. Ь vit ln i dng ty bt...
------------------------------
* Bnh Nguyn Qun: Ngy xa, vua n߾c Triu l Triu V V߽ng lc v gi nh߶ng ngi cho con l Thi t H ri ln lm Thi thng hong. Thi t H l con ca Mnh Diu thuc dng th c lp ln ngi ly hiu l Triu Hu V߽ng. Trong mt bui hp ng b quan vn v triu nh, Thi thng hong nhn thy con dng ln l Thi t Ch߽ng nay li phi u thn phc em mnh th ly lm th߽ng xt lm. Sau bui hp ny, Thi thng hong ng vi cng t Thng nh ct t i, phong cho An Vit Qun tc Thi t Ch߽ng ln lm vua, ngang hng vi Triu Hu V߽ng. Cng t Thng cn ngn cho rng ngi th nay nh phn nu thay i t c lon. Thi t Ch߽ng bit c s tnh em lng on gin, cu kt vi gian thn m mu git vua dnh ngi nhng tht bi. V c cng tiu dit b l phn lon ca Ch߽ng nn Triu Hu V߽ng phong cho cng t Thng lm T߾ng quc. V phong t Bnh Nguyn, cho nn ng߶i i th߶ng gi cng t Thng l Bnh Nguyn Qun. Cng nh Mnh Th߶ng Qun bn n߾c Yn, Bnh Nguyn Qun hay chiu hin i s, hng ngy c hng ngn thc khch trong nh.
** T Tnh Khc ca Cao B Nh, on em thn i trn quan lnh triu nh ca vua T c.
02. PH VI BNH
NGUYN TN HNG
Ph bnh l thin v! V nh ph bnh no cng chn lc rt k nhng g mnh s ph bnh. im sch l mt hnh thc ph bnh. Phi chng cc nh ph bnh ch la ton sch hay ni?
Nu khng thin v th phi lm nh vy: mi thng (hoc mi tun?) lm mt k. Thng ny c mt cun sch xut bn, bnh mt cun. Thng sau c m߶i cun sch xut bn, bnh lun m߶i cun. Thng ti khng c ma no xut bn, ngh x hi. Vy mi cng bng. Hay khen hay. D ch d. D qu, ti thiu cng phi phn mt cu: khng ng c.
Bo m vi li ph bnh kiu ny bu khng kh vn ch߽ng trong lng s i khc ngay. Nng cao trnh vn ha ca cc tc gi na cng khng bit chng. V c nhiu ng߶i cm bt s khng dm cam lng vit d hoc vit d na.
ng ny tt khoe, xu che. Cha tng thy ai ph bnh nhng cun sch khng ng c. Nhng cun sch khng ng c ca nhng khun mt ln i na. Vy th hai ch ph bnh ha ra ng ngha vi hai ch tng bc hay sao? Nu ch tng bc nhau th c g l ng c ch?
Vi li ph bnh hin thi, xt cho cng, s d c s tng bc ngp tri ln nhau ch v hai l chnh. Mt l v c nhng cun sch hay thit v hai l, phn ln, v mun kt b lp phi a bn b thn thch ca mnh ln. V mt cun sch hay l cho nhng ai ph bnh chuyn nghip. Cn v n tnh, bc thm bn b th i thi nhiu lm, khng th lit k ht nhng ng߶i ch mun, hoc gi b bt buc, nhy ra lm c mi mt ln ri thi.
Tng bc c khi c li m cng c khi c hi cho ng߶i c tng bc. Khen nhiu chng ght. Nhng ring ng߶i ng ra tng bc th r rng c i cht c tnh khoe khoan ci trnh cm nhn khc bit ca mnh i vi c gi ln tc gi. Tc gi vit nh vy nhng ti cm nhn nh th . L th c l, hay th c hay, nhng nghe ra ngm ng nut cay th no . V nhiu khi chnh tc gi cng khng thy, cng phi sng s vi nhng "ti hoa bt cht" ca mnh do ng߶i ph bnh mi khm ph ra.
Hnh nh cha tng thy ai lm chuyn ph bnh mt bi ph bnh ca mt nh ph bnh no ni v mnh. Bo m c nhiu tc gi rt mun ni vi ng߶i ph bnh rng ti "mo m v c rn" ng b i. ti khng phi vy, ti no c phi l thn thnh nh ng b ni. Nhng hc sch hn, cm cht ci ming n li, vn l thng sch trong nhng tr߶ng hp ny.
Bi vy nhiu khi gi tr ca mt nn vn hc b kt ht sc nu em t d߾i tm mt ca mt s t ng߶i ph bnh c nhng ci nhn rt khc bit . Nhng ci nhn i khi rt bt bnh th߶ng nu em so vi nhng ng߶i bnh th߶ng. C ng߶i thch nhng tc phm dm bn dm ng, cht cha nhiu "dc tnh, dc tnh" chng hn. Khng c gi tr vn hc nu khng c nhng mn hm hp nng c coi nh mt ߶ng h߾ng sng tc mi, mt break-through, trong vn ch߽ng Vit Nam? C ng߶i thch nhng tc phm thi thng, lm dng. C ng߶i thch nhng tc phm ni chuyn tri i t hi, c ht chng bit ni g. C ng߶i thch nhng tc phm c la..., vn vn v vn vn. C ng߶i li nhm vo mt hai tc gi m bnh rit. Lm nh thy sang bt qung lm h khng bng.
Ngh vit bi ph bnh vn hc thi bui ny chc hn kim tin d hn ngh vit lch part-time. Ch cn nm chc ng tin nhun bt th cun sch c ph bnh bn chy gp my ln cun sch khng c nhng nh ph bnh s m ti. L d nhin, nh bo v nh xut bn ri s ly li rt nhiu ln nm chc ng m h b ra. Chnh v vy c nhiu bo lm khi d ra thy ton l bi ph bnh. Chn ngt. еc gi lm khi mun tht ln: ti khng mun ai c dm ti ht!
Bo ch khng phi l ch dnh cho nhng ng߶i cm bt ca tng ln nhau. Nhiu ng߶i rt ni ting trn vn n cng nh rt quen thuc trong mi tng lp vn gii l nh nh bng theo kiu ny. Th ra cn rt nhiu ng߶i vn chung con ߶ng th mt pht huy hong ri vt tt, cn hn le li n nghn nm .
Nhng, nu c thm d trong mi tng lp c gi th mi r ngun cn. Phn ln c gi hnh nh chng bit hay chng nh c qua tc phm no ca nhng ng߶i ni ting nht thi y. Nhng tc phm c l ch dnh ring cho vn gii v tnh cht "bc hc" ca n, ch khng phi qung b trong qun chng i ng theo li "bnh dn." Mt bn l nh vn v mt bn l c gi, hay, bn no nng hn?
Ri nh thy ra s nh bng bng li ph bnh ny cha lng, anh ch em ta li ra thm ci mn phng vn cc tc gi! Th u cng l mt sng kin hay. Nhm mc ch a tc gi n gn vi c gi hn. Nhng phin ni, nhiu ng߶i khng thy c mc ch tt p , c nh nhm vo c gi m chi cha lun mi kh. Th hi nu ai c hunh hoang mnh mm chi ng t߾i ht sen ln trn giy, ht trang ny sang trang khc, th l chi ai y? Nu khng l ng߶i ang cm t bo tr߾c tin? R chn!
C mt loi bi ph bnh kn o v thit thc hn mt cht, l nhng bi Ta hay Bt.
Cng dng ca mt bi Ta, phn ln, c th ni l gii thiu mt tc phm u tay. Tc gi cha h c sch, cn mt nng t mt ng߶i i tr߾c. C nhiu bi Ta vit rt hay. Hay n khng cn c sch. Hoc gi, hay n khi c ht cun sch thy cun sch d m. D m v nhng im tng bc then cht bi Ta, cun sch khng lt trn ni. Nhng, cng c nhng ci Ta vit nhp nhng khng dnh dng g n quyn sch ht mi cht. Nh mt bi ty bt vy thi.
Cn cng dng ca Bt th, phn ln, cng l mt gii thiu tc phm th߶ng khng phi l u tay, do tc gi "c lng" dnh ring cho mt bn hin ca mnh vit v mnh. Bt, ngoi vic tng bc khng th trnh (ai li i ch bn b bao gi?), cn c thn tnh, k nim, c thoi mi hn.
Nh vy gi tr ch thc ca cun sch khng phi bi Ta, bi Bt, hay thm ch bi ph bnh rt c sc, m l chnh ni dung ca ton b tc phm. Mt ci Ta hay, mt ci Bt hay, hay ngay c mt ci ph bnh vi li vit bc thm tht kho cng khng th cu vt ni mt cun sch vit d.
ng thy mt cun sch c bi ph bnh, vn v ra tr xm t hp dn, m hi h chy ra nh sch tm mua cho c. Lm khi li l cun sch qung co v s i mi, ci tri ca x hi ch ngha v thin ߶ng cng sn ang trn ߶ng sp cng khng bit chng. i, ph vi bnh by gi qu mun!
03. CNG CN LN ЇN
NGUYN TN HNG
Trn b߾c ߶ng vn ngh ni chung, cm bt ni ring, nhiu ng߶i cho rng, ti thiu phi nm by nm mi thy c th no l ti nng ca mt tn tui. ߶ng di mi bit nga hay. Ri mi xp cho mt ch ng hoc ch ngi. Trong nh hoc ngoi sn. Thin hnh vn t߾ng, tuyt i, khng ai ging ai c.
Ng߶i th cng ngy cng thng hoa chi li, k th sut i vn c m mt lu cm. V, d nhin, cng khng thiu g nhng n o cht le ln ri vt tt nh sao bng! Nhng b cuc! Nhng gia ߶ng gy gnh! V mt ht am m? V khng cn can m? V tiu tan ch n߽ng ta? V phi tm k mu sinh? i thi, c rt nhiu l do, nhng tu chung chnh l bt hnh ca nhng ng߶i lm vn ngh. Nhng bt hnh ny phn ln c th do chnh mnh to ra, nhng i lc, cng c th do nhng ng߶i bn ng hnh ca mnh v tnh mang ti.
Mt trong nhng cch o l߶ng thnh qu ca mt ng߶i lm vn ngh l nhn vo nhng g thin h bn tn, gn ghp quanh ng߶i . Thy khen tr. Ch ht em v tay. Bn i bn. My c mi tao... L d nhin phi c t nhiu rng buc, thn tnh c nhn vi nhau. ng nghe ni "ti cha h quen anh" m lm. Khng my khi ng߶i ta hon ton vit cho vn ch߽ng, v vn ch߽ng u. V nu vit nh vy, ng߶i ta s tm vit v nhng nh vn c gii Nobel cho s߾ng ci tay. Ngoi tr nhng ai hay thy sang bt qung lm h. C li cho chnh bn thn.
Th hi, trong nm by nm, nu khng ai bun "nhc kho" n mnh mt ln th mnh s l ci g y? Nu khng phi r rng l mt v danh tiu tt? Ъn ni khng ai thm m xa g n nhng g mnh lm, mnh vit nu mun ni ring cho nhng ng߶i cm bt, mt li!
Phn ti th gn y, tnh ra cng hn nm nm xut hin trong lng, c ci hn hnh c nhiu ng߶i nhc ti. Th ra, mnh vit rit cng c ng߶i . Ch khng nh do tr߾c, nhiu bn vn bn c c th ch lic qua ci ta bi ca ti mt ci ri b tri lun cng khng bit chng. Nhng, than i, cng ng v c nhiu ng߶i nhc ti nh vy m ham. V ng b i, xin tha, ngoi nhng ng߶i hay "cho ngt cho bi" th cng c nhiu k ch thch "cho roi cho vt!" B qu v khng tin li ti ni hay sao? Thi th hy ti k nhng kinh nghim c hi... au th߽ng ca ti cho m nghe!
C l khng bi vit no ca ti li c n nhn v n i mau l v su rng bng bi ty bt sng gi Ph Vi Bnh ng trn Sng . Ngn ngi ch c mi mt trang v mt ct bo thi. Vy m, nh hߗng ca n qu tht l ln lao. Hn c... hng chc truyn ngn m ti vit trong nhng nm qua na!
Ngt mt ni, ton l nhng nh hߗng tai hi cho kh ch khng mi cht!
Tr߾c ht, "ch bp" lng ta ang vit bi "c mi" tr n cho Mt Chuyn Ra Khi b run tay, hi qu, nh phi ang tm x lin ci rt. Sau , n phin s ph s tn, su huynh s , s t s mui, s... g g, chc ai ai cng git mnh, x di Nguyn Tn Hng ny ht.
n anh nhn nh:
- B Trm nh mang ti ra ni hnh ni ti g sao, ng nghen!
n em bn ra:
- Nhiu im t nh ng l mnh khng nn vit ra anh . Hiu ngm vi nhau c ri. D sao cng khen anh c can m vit ra mt vi s tht... lem luc ca gii vn thi s. Lnh vc no cng vy, u c mt tri ca n, vo ngh th phi chp nhn mt vi bt cng hay nhng iu tri tai gai mt...
n ch tn v:
- Hng vit ph bnh cng u c thua g ai! Lu lu nn vit mt bi nh vy!
Bng hu ni:
- Ti thy ng hin qu m sao ba nay bng nhin ni hng vit chi... d vy!
Well , t ra cng cn vi ng߶i rt thn rt gn vi ti hiu r ngun cn l, trong thm tm ti, ti mun ni iu g v nhn nh vi nhng ai. V tt c u nm cc cu cui cng, bottom lines .
Trong Thng ip Hng , on ph bnh bi th Nhn Danh ca ch Trn Mng T, anh H Tr߶ng An c a ra mt "k hoch lm th" (ch ca ti) l phi lm sao "dn nhiu chߗng lc" cho cu cui thit "n," nh "mt pht sng" vy, th mi d dng rung cm c c gi. Cng c l lm! Nhng "k hoch" ny em p dng vo vn xui, ty bt... thy ra coi b hi trt ߶ng ry. Hay ti v ti c ln qu, cha nhun tay vit m lm cho n trt qut y hng bit? Bi, khng ai nhn ra im "n" cho ton bi ca ti ht trn. Rng th l: ng thy mt cun sch c bi ph bnh, vn v ra tr xm t hp dn, m hi h ra nh sch tm mua cho c. Lm khi li l cun sch qung co v s i mi, ci tri ca x hi ch ngha v thin ߶ng cng sn ang trn ߶ng sp cng khng bit chng. i, ph vi bnh by gi qu mun . Cng nn nhc qua l lc cao tro v tay hoan h "vn ch߽ng phn khng... cu ng" ang ln!
Mnh mun "n" ch ny m thin h thy "n" ch khc, thnh th ti nh phi vit th thanh minh, thanh nga... ri lnh my li ch gio t b "ch l" lng ta, rng: ng l bt sa... Trm cht! Ln sau ng Trm nh cn thn, unh "thng" no th v thng vo mt "n," ng c ma vo thinh khng m thin h git mnh quay li th th vi ng Trm, hi lm! u cng l mt bi hc khn. Th ra s phn ti nh ti ni t tc phm u, rng: hc hoi, hc c mt i, hc ti gi ti cht cng cn hc l vy. Gi, c em Ph Vi Bnh ra c li, mi thy mnh ni nng qu c phn trng tri qu!
Tr߾c , li c ng߶i "k" ti bn Th K 21 m ti no c hay. Mt truyn ngn ca ti trn Vn c em ln bn gii phu, m x t߶ng tn. Vi nhan Ting M Hay Ting M Gh . Cng hn l nh c mt bn hin thng bo, cho nn ti mi tm c. c bit l c ng߶i t vn "khng nn chm ngoi ng vo bi vit ting Vit" vi ti, ni ring, v cho tt c mi ng߶i cm bt hi ngoi, ni chung. Ti cho l mt kin rt xy dng, rt hay. Ch c d mt ci l tc gi khng cho "kh ch," l k hn ny, bit t gip g ht trn. L ti khng c c th ung lm. Cng nn ni qua l gia tc gi v ti cng l ch thn tnh, c hn huyn v nhu vi nhau mt i ln. Well , ni ch anh cng ngi, u on c phn ng ca ti nh th no!
Ri ng߶i lnh cng hay khng, li khng phi l ti, m chnh l bn hin ca ti kia, mi vui. Bn tho a cho ti c th thnh thong cng c chm ting ty ting u trong , nhng n lc trnh lng, ng bo hay in sch th d li, sa tng ch mt. Cho hon ton Vit Nam, cho hon ton m . Trong khi, can phm chnh l ci thng ng߶i ti th cha lm c mt thay i ln lao no v mc ny ht trn!
L do? Khng phi l tnh ti ngoan c, ߽ng ngnh khng chu sa i, m l ti v trong lng ti vn cn thch vn (nu c gi l vn), truyn ca mnh i gn vi s tht. Ti v ti cn thch ha mnh vo nhn vt ca ti. Nhn vt ca ti sng M th lu lu c mt vi ting M cng khng sao m. ng nhiu qu th thi. V ti bit, tuy khng chc chn cho lm, l hnh nh cha bao gi ti chm mt ting ngoi ng no vo nhng truyn m ti vit vi bi cnh Vit Nam v nhng nhn vt ang sng Vit Nam. C l ci khuyt im ca li vit con tim i tr߾c ci u m ti ang theo l ch . Ni th ni vy, trn ph߽ng din ny, ti cng phi c gng sa i t t thi.
Ri v thch trung thc nn tnh ti khng hp vi nhng nhn vt X. nhn vt Y., nhn vt Z. ca nhiu bn vn khc. Sao khng bin X. thnh Xui Xo, Y. thnh Yn Hng, Z. thnh Zt Zt chng hn, cho d theo di hn? V c mt hi ti c ln Z. qua X., X. qua Y. hoi, khng bit ai l ai ht trn. L d nhin, h cng c l do ca h! Ai m khng bit my ng b nh vn u c nhiu l do! Nh X., Y., Z. cn ang sng Vit Nam, cn trnh ting chng hn! Nh vit th phi lch, chng hn... M ni ch ti c ln Y. qua Z., Z. qua X. th cng l may ph߾c, ch s c ng߶i hiu lm X., Y., hoc Z. vi nhng nhn vt ang nm sn trong u h th li cng nguy him hn. Ny gi, qu v c hnh dung c nhng nhn vt Y., Z., v X. m ti bn n l nhng ai cha? C ln d mt t bo, ti c lm bm thy c ng߶i vit long thong v NTH. Tri t, ai m dm c gan vit ci g v ti y? Tng bc hay l ang hi ti? Bn phi , c k! c mi vi on thy t ha tam tinh! Mn t i, th ra NTH l ch vit tt ca ng trߗng Vit Nam Quc Dn ng Nguyn Thi Hc ch khng phi mt Nguyn Tn Hng c l pht ph no ht.
Cng v thch trung thc nn ti hay sng ht mnh cho nhn vt ca ti. M ti ngh cng khng ring g ti, ai ai cm bt u phi sng nh vy, c phi? H nhn vt ca mnh l "Bc K cuc" th phi n rau mung, mm tm, rau ay, c pho... Sao nhiu mn c bit th!. Cng nn m mt ci du ngoc ch ny. Rng c my ai bit mn mm tm m ng߶i Bc hay n vi bn riu l do ng߶i Nam pht minh, ch bin! chnh l mn mm tm ch xut pht t G Cng m c Hong Thi Hu T D (m vua T c) em dng cho Hin T Ch߽ng Hong Ъ Thiu Tr (theo H Tr߶ng An trong La Tiu Rung Bin ). Mm tm ch lm cng mt ph߽ng php v cht liu nh mm tm chua (trn u ), nhng mn hn, ri ly r tha ch ly tht b v... Tr li vn nu trn, h nhn vt ca mnh l "Trung K cc cch la" th phi n t ch thin, mm ruc. V h nhn vt ca mnh "Nam K cc" th phi n gi sng, mm chua. i khi l nh vy. V hin nhin tc gi nhng mong c gi, nu khng sng ht mnh vi nhn vt nh chnh tc gi, th t ra cng phi gn gi, thn tnh vi nhng ng߶i ang c din t t߶ng tn trn trang sch .
Chnh v sng ht mnh vi nhn vt m lu lu Nam K cc ti vit cng cn... li ra cng rau mung di thng. Di n ni anh L Nht Thng bt gp ti trn v mang ra lm bng chng. L, ... anh "chng" i xa v tn tnh "v" rt ng tm l. Khng hiu sao Nguyn Tn Hng li ng ch chn, ting min Bc, thay v mn ? (on ni v truyn Thnh Ph V Qun Tr߶ng trong tp Mt Chuyn Ra Khi ). Qu anh thit l dt khot, khng chu chm ch cho ti, khng chu tha th cho ti im "rng th l bi ti v" nhn vt n d mn d th߽ng ca ti l... c em Bc K nho nh kia m! K cng vui!
Sn ni chuyn Bc Trung Nam y, ti cng nn bn qua chuyn ng Nguyn Hong lm th "da" ti mt mch qu x c trn Sng. Sau khi ng c bi Tnh Cht Chung Quyt Trong Vn Ch߽ng Mit V߶n , ng trn Sng s Xun tr߾c .
Ln ny, im "n" hay "bottom lines" ca ti cng y chang my ln tr߾c, u nm on cui. Nh vy: Tm li, vi ti, ch ring min Nam mi c "Vn Ch߽ng Mit V߶n." V cht liu chung quyt ca vn ch߽ng mit v߶n c phi chng chnh l tnh yu qu h߽ng? Tnh yu y phng pht th hin qua mt cuc t trm bt l߽n mt lng gn Ci Rng, mt chuyn qu giang trn ph Rch Miu, mt ln lm r bn nh v, mt con sng bi bin Vng Tu, mt tri bn chua bn cn Rng, mt con rn v nng trong gc tre gi, mt tung ht bi Lng ng B Chiu, mt cn nh b li sau lng, mt c nhi vin Sa c, mt a em xu s trong gia nh, mt gic m tr thnh vn s, mt i lm bu gnh ci l߽ng, mt tm tnh ca b m gi lo cho a con tt nguyn, mt bui hi cau hay mt mn nh o...
Tu chung, c phi iu ti mun ni ch l: Cht liu chung quyt ca vn ch߽ng mit v߶n chnh l tnh yu qu h߽ng! Khng hn khng km. Nhng c l ti ti vit c ln qu hay sao cho nn ng Nguyn Hong khng thy im "n" , m ch thy nhng im "ln" khc. Nh hai ch mit v߶n, ri trch mc ti: "Sao li mit v߶n anh, li mit v߶n ti?" Nh gia ph ba i dng h, ri trch mng ti: "Sao khng l m߶i? Sao khng l trm?"
Ln u tin ti dan du vi "mit v߶n" l bui ra mt sch Giai Thoi Hng ca b gi tru H Tr߶ng An, Washington D.C. Ti "ng n" ni i li v ti "Vn Ch߽ng Mit V߶n." "Vn Ch߽ng Mit V߶n," bn ch ny tuy l do anh Nguyn Ngc Bch a ra, bn ti nhng dn dn tr thnh, nu khng cho l qu ng,... ci trade mark ca ti. V nm by ln sau, ty tng tr߶ng hp v c hi a y, chng bit v tnh hay hu m ti hay c lp i lp li ti ny. Cho vui ca vui nh vi khn, thnh, v c gi vy thi. V ti c cht thnh cng trong bui "ng n" ni chuyn vn hc vn ch߽ng u i. Ch no c mang ci ngha "k th Nam Trung Bc" nh ng Nguyn Hong xt on.
Ti ngh, c l ng cha bit ti thi! Ch ng bit qua ri m cn "da" ti ci iu th ng qu l "cha k th," "thm sn si cn nhiu" (ch do mt n anh khuyn bo ti do no, gi em ra xi li). Thit tߗng ng nn tm c li cun Vn Minh Mit V߶n ca nh vn Sn Nam, hiu thm th no l min Nam v tm tnh ca nhng ng߶i min Nam m th߽ng mn h. Ni cho cng, cng chng cn c ht cun sch lm chi, ch my dng ghi ba sau l . Ti xin mng php trch dn lun ra y:
Mit V߶n l аng bng sng Cu Long, theo ting nm na ca min Nam phn, l ni m dn Vit ra sc khn hoang trong hon cnh phc tp v thnh cng. Mit V߶n l t mi hay t c, giu hay ngho, c tnh cht phong kin khng? Mit V߶n l l sng to ngnh sn khu ci l߽ng, l ni mi ngi nh l mt cung in bnh dn, ni khng Php, ni tung ra nhng ng߶i i khn hoang tn mi C mau. Ngy nay, Mit V߶n l mt chin tr߶ng quan trng v chnh tr ca Vit Nam, ca ng Nam .
Hiu vi nt v Vn Minh Mit V߶n tc l thy nt p a din ca vn minh Vit, ca c tnh Min Nam thy rng k th Bc Nam l mt thnh kin thp hn li thi .
Nhng ni g th ni, ti cng rt cm n ng Nguyn Hong mt iu l nh ng "da" ti mt mch m ti tm ra c ci tn c ngha cho nh xut bn ca ti: nh xut bn MIT VN.
Ti bit ng "hn" ti ci ch "gia ph ba i min Nam" ca ti lm. Vi ti, ch l mt cch ni, mt cch nhn mnh, "n" nh "mt pht sng," th thi. T nh chng gi v tr l duyn, v gi chng tr l tin ba i . Nu ng Nguyn m hiu r hn mt cht th cn g phi n ba i, ch mt hoc hai i thi, th ci ngun ca mt vi cy bt tn tui trong "Mit v߶n Vn on" l t min Trung, min Bc v xa hn mt cht, tn bn Tu. V Xun T߾c gc Ch Ln, Nguyn vn Sm gc cc cch la, Cao Bnh Minh gc Minh H߽ng, Nguyn c Lp th gc "Qung i ri Qung li v..." Cn phn ti h, cng dm lai Cu Mn Thng Th lm.
Cn mt im na, cao c hn, l ng mun nhn nh ti hy lo "dit th" v "gii phng" qu h߽ng x s. iu th khi cn ng nhc nh, bo m, khng mt ng߶i cm bt no l khng ngh ti. Nhng ngh l mt chuyn, c lm c hay khng li l chuyn khc. Thn phn ti, v bit mnh ti hn sc mn nn phi bit "liu cm m gp mm." Bit mnh khng th "dit th" v "gii phng" qu h߽ng qua nhng bi vit... nhm nh, lp thn ti h th vn ch߽ng c l chnh l tr߶ng hp ca ti y. V cng bit mnh khng th b cy vit m cm ly cy sng nh nhng v anh hng v n߾c liu thn, cho nn ti ch mong mnh c lm mt cy bt mit v߶n cho ra tr l mn nguyn lm ri! Nu chng may "khng vt khi ly tre gi" nh ng ni th li cng hay! Xin knh nh߶ng phn ln hn, cao c hn kia cho ng Nguyn Hong vy. Ь xem coi ng lm ti u! H h h..., hch hch hch... (xin ng hiu lm ti l Ph бng Thin V߽ng nghen).
Bn g th bn, ti phi cng nhn l bi th ng lm gi cho ti rt hay, rt thm thit, thm tnh, v rt cao c. Nhng, thin ngh, ng "qung co" cho ti v ti "qung co" cho ng bao nhiu cng ri. C qua c li mi toi lng nhau. Khng nh tr߾c y, T Rua ch "qung co" mt chiu cho Nguyn Mng Gic v tr߶ng thin Ma Bin еng . C phi chng "ch" l mt hnh thc "bc thm" n khch hn "khen?" Nu ng nh vy th ti phi cm n ng Nguyn Hong nhiu lm mi phi! Tuy nhin, ti cng khng qun cm n hai bn Bi Thanh Lim v V nh Tuyt, cng lc nhng khc vi ng Nguyn Hong, thay v "cho roi cho vt" cho ti "cht ngt, cht bi." Mt bn nhc n ti trong mt bi vit trn Vn v mt bn lm th tng ti trn Щp .
Vit lch, i vi ti, ch nh l nhy vo mt cuc chi. V cuc chi no cng c khi c khi thua. Thua vi c, i vi ti khng quan trng. Cn nht l phi chi. Chi cho i cc cho ng߶i bit tay . Khng chi th u cn g ni na (nhng, hy lm n lm nhng g ti ni ch ng lm nhng g ti lm!). Cng ging nh cuc sng ny vy. Cuc sng no li khng c nhng thnh cng v nhng tht bi ca n. Nhng, thnh cng v tht bi cha hn l quan trng. Cn nht l phi sng. Khng sng th khng th no lm c nhng tr Hn Tn, Vit V߽ng Cu Tin lm. Dm c gan m u i t t th khng cn g bn ci na. Tuy nhin, nu sng th hy sng cho ra hn. Nu khng l tm g߽ng cho i th ti thiu cng phi l tm g߽ng cho mnh. T soi mnh tr߾c . V gng lm sao khng b lch lc v nh hߗng ca khen ch. Bi khen ch d lm con ng߶i ta bng dng tr thnh nhng con rng l߾t gi trn my, qun i chn t߾ng ca mnh ch l mt con tp rong ru. Con chim c m c tߗng mnh l con phng hong th kt d. i, nhng v sao bc u khng nh h߾ng bi chm i hng!
Hn na, theo ti, cuc chi vn ch߽ng l cuc chi khng i th. Khc vi ng߶i chi tennis, bn kia l߾i lc no cng c sn t nht mt i th, nh vn nh th nh l nhng ng߶i chi golf, i th ca h ch th chnh l sn c vn ch߽ng. Mt mnh mt ci, vi cy club trong tay. Ri c gi l k thߗng ngon, c ng߶i theo nhng ng߶i i tr߾c l m߶i by m߶i tm, nhng cng c ng߶i lt t theo mnh l th ba, th t, th nm. Ь sau cng, tc gi ln c gi, s qui v mt im cui. Vng bao vng, kt t li thnh mt a hoa. a hoa vn hc. a hoa khng p nu nhn quanh ch thy ton ng߶i chi m khng c ng߶i hߗng ng, c v, v tay, bi bc...
Well, ti c Mt Phen Ln Чn , gi li thm Cng Cn Ln Чn , thi th ti xin qu ng b, c bc, anh ch em hy gi cho ti vit... Ht Ln Чn , ch ng ti phi vit Ln Чn Mi m thm phin nghen!
04. HON CNH SNG TC HI NGOI *
NGUYN TN HNG
Tr߾c ht ti c i li thnh tht cm t ban t chc c nh dnh cho ti mt ch... ng, ng ch cha c ngi, khng km phn quan trng trong bui hp mt vn ch߽ng vn hc, vn ngh vn gng ngy hm nay. Ai th sao ti khng bit, ch ti m c... ng, cng ng ch cha c ngi, sau lng hai bc n anh ln ca ti l anh Duy Lam v anh H Huyn Chi y l ti vui ri (rt tic l anh Duy Lam b... tr tu, khng n c m nay). Th ngh coi, coi vy ch vic ni ui theo hai anh y cng u phi d, phi hn qu b con? Cn v phn ch nh, bc Tha Phong, cc anh L Nht Thng, Phm Bi ip, L B Nng... cng nh cc ch Linh Ph߽ng, Thanh Hin... th, xin li, cho ti min bn ti i. Tin vi khch m l.
Ni no ngay, y l ln u tin ti chnh thc c tham d mt bui hp bn thun ty vn hc ngh thut c giy mi ng hong. Mc du ti c dn k l phi chy b ti ch khng cho bay tu bay nh hai anh xa l xa lc ca ti, mt ng߶i ang tn bn Cali v mt ng߶i th tut lut trn Washington State. Ni ch, ti v ti gn, ch cch mt hai tiu bang thi.
Cng xin ni qua l tr߾c y, trong my ln ra mt sch ca bn b v ca chnh ti Hoa Thnh Яn vi trung tm vn bt Min ng (Orlando ny s l trung tm vn bt min ng Nam?), tuy ti cng c ng n ni chuyn qua loa v cc ti lin quan ti Vn ch߽ng mit v߶n , nhng ch l nhng sp xp ni b, bn phn ai ny lm ny lo, ni ming ring vi nhau nghe ch khng ghi ln giy trng mc en hay ngay trn thip mi.
Ln ny khc. Sau phn gii thiu th n mc... cc tc gi pht biu kin, c ghi r nh vy trong ch߽ng trnh. Ti t hi: mnh phi pht biu ci g y? Chng l nhy ln bc g ni dm ba li cm n tr trn, rng th l qu v b th gi vng ngc di gt n y, vn vn v vn vn, ri tut xung?
Thnh th chc n hn, ti gi in thoi bn qua vi anh Thng cho n u vo . Ti c hi vy ch hai anh Duy Lam v H Huyn Chi s ni v ti g? Anh Thng cho bit: mt anh trnh by v жi sng cc vn ngh s ti Vit Nam v mt anh s ni th, khng phi th Su Trng hay th Thy Thng Chnh, m l th... Mu Binh.
Phn ti, ti cng chn ngn v vn Vn ch߽ng mit v߶n mit rung ri, v c ng߶i cho rng ti k th, cho nn ti c hi anh Thng vy ch anh mun ti ni qua v ti g? V anh Thng ngh ti nn ni s s v Hon cnh sng tc hi ngoi . K nh bun ng m gp chiu manh, mt ng߶i ni chuyn trong n߾c v mt ng߶i ni chuyn hi ngoi, hp tnh hp l qu cho nn ti ng ngay. Bi vy, nu c v no ngp ti ngp lui hay nghe l tai ny chy tt qua l tai kia v ci ti khng my hp dn ny th c nhm anh Thng m qu ch ng trch ti nghen.
Tht vy, khng c g ng ni ng bn v ti ny ht trn, c phi? Ti c th kt lun ngay y khi mt th gi ca qu v! Xin lm n "a" gim mt ting i!
Ni vy ch khng phi vy, b g ti cng nn ba hoa thin a (ch ca anh V nh) mt i li khi ph lng anh Thng, t ht tin tߗng ni ti. M ni l ni cho vui vy thi ch chuyn ny chnh l chuyn n nh ai ng߶i ny sng. Hon cnh sng tc ca cc nh vn nh th hi ngoi phi ni l thin hnh vn trng, u lm sao m nm bt, gi ghm cho ht c. Nhng, s l ti cng c quen bit nhiu ng߶i cm bt khp... nm chu, cho nn ti cng c mt vi nhn xt chung chung m ti s trnh by ra y cho qu v thy qua. Chuyn ng hay khng ng , i vi ti, chng c g quan trng.
im tr߾c tin l hi ngoi ny khng ai sng v ngh cm bt ht. Ngoi tr mt vi ch bo, ch bt t nng vn th߽ng mi bun bn hn l ch ngha vn ch߽ng (xin li anh Trn Thi Kh߽ng, ng߶i ang chm lo t bo Vit Nam). Vit lch hi ngoi phi ni l ngh tay tri, mc d nhiu ng߶i vn hm he t tt c s nghip i mnh vo ci ngh tay tri . C th ni vit l v am m, v nghip d c sn trong huyt qun, th thi. Bo m, khng ai vit vn lm th v ming cm manh o ci x tm dung ny ht.
im k tip l ngoi ci am m, ci nghip d c tha , cc cy bt ta cn phi tm u ra mt m th gi cn thit. Cho c hai, c v vit. V theo ti, nu khng c thߗng thc th cng kh lng m sng tc lm. Kip tm th phi n du mi nh c t... Vn tm u ra th gi ny coi vy ch phi bit, rt l h trng. V nu khng tm c th gi th du c am m c nghip d n u i na cng khng lm sao thc hin c gic mng vn ch߽ng ca mnh. Ri th hi th gi tm u m c? o u ra khi thng ch cho mi ng߶i chng ta ng hai m߽i bn gi mi ngy, khng hn khng km mt st-na?
Nhn chung, hu ht trong chng ta ai ai cng c bn phn sng vc t i chiu vc t v. Sau tm ting cy ba ph ru, ti tm mt mi s th cn u tm vi tr m vit vi lch ch? Phi ngh x hi ly li sc cho ngy mai. l cha ni n chuyn v con au, tang gia bi ri vn xy ra th߶ng xuyn nh cm ba. Bi vy, theo ti ngh, ngoi tr mt thiu s chu kh vt bc th khng ni lm chi, phn ln nhng ng߶i cm bt hnh nh u c nhng cng n vic lm rt thch hp vi s thch vit vn lm th ca h.
Nh ngh bc s chng hn, vi rt nhiu bc s ang cm bt hin nay. Nh ngh vit ch߽ng trnh cho my in ton chng hn, vi rt ng ng nghip ca k hn ny. Nh ngh bn bo him nhn mng v ti sn chng hn, vi mt s ln k ton vin mi tt da vng. Nh cc ngh lm ban m chng hn, ca rt nhiu bn vn khc. Lm nh i lm ban m l khng c ai dm ng ht vy...
Ni tm li, v xin ni nh nh nghe qua ri b, rng khng t th nhiu cc vn thi ti ca ta , ti khng ni l n cp, m l bit kho lo s dng th gi ca mnh ang dnh cho cc hng xߗng, cc cng ty. Lm g th lm min sao nng sut ca mnh khng st gim th thi, phi khng tha qu v?
, cng nn m ci ngoc nh ch ny, l cn c mt s t s߾ng hn na, thung u c ci ngh "n khng ngi ri" v c v hay chng nui, hoc gi ang c ng Bush nui v mt job v c thn ti ch. My v ny mi l hng tit vt, sng tc o o y. Thn phn ti, ch ny ni nh nghe thi nghen b con, rt tic, khng c v nui m ngc li cn phi nui v na mi kh. Ni ch, nam nhi chi ch m v nui nghe n yu xu lm sao h! y vy m cng c ng߶i lm c, chn nh!
i khi im tm kim th gi ny, ti c th kt lun l, hu ht cc nh vn nh th th߶ng phi c ngh nghip vng chi, bo m i sng o cm ca mnh tr߾c khi bt sang qua ngh tay tri. V c nhiu tr߶ng hp xy ra, nh qu v cng tng bit, mt s ng߶i cm bt phi ngng ngang ngh tay tri ca mnh, khi ngh tay phi mt hay thay i theo mt chiu h߾ng bt thun li.
Hai im ti trnh by trn chng qua ch l hai im v hnh thc. V ni dung, tr߾c ht, ng߶i cm bt hi ngoi phi ni l c vit t do hn. Ti thiu so vi nhng ng߶i cm bt trong n߾c. Vit, m khng theo ch th ca ai. Vit, m khng chiu theo th hiu ca mt nhm chnh tr hay ng phi no. Vit, m khng s phi b t ti. Mc d, li rt tic, c nhng ng߶i cht hoc b th߽ng tch v ngi bt ca mnh. No l b hnh hung, b t chy, b m st, b bn git...
Nhng, thnh tm m ni th vn thi s hi ngoi vit vi tt c tm lng. Chnh v vy m vi mt t s rt khim nh߶ng, phng chng mt triu trn su m߽i lm triu, ng߶i cm bt trong cng ng mt triu hi ngoi li rt nhiu tc phm c gi tr, nu khng mun ni hn th cng phi gi l bng so vi su m߽i lm triu trong n߾c.
Th n, nn vn hc hi ngoi l mt nn vn hc a dng v nh hߗng bi hon cnh sng tc ca cc vn ngh s ang sng trn khp cc thm lc a. Ngoi ti chung l vit v qu h߽ng nh chng cng, t ti, v nhng ni th߽ng nh khng ngui, ng߶i M vit v i sng giu sang vng mnh cng nh t n߾c bao la hng trng ca mt dn tc vn minh tt nh, ng߶i cc x bn tri u vit v mt thi c knh xa xa ca mt ni m hu ht cc ng߶i theo tn hc thi tr߾c u tri qua, ng߶i sng bn Gia N i vit v cnh phong trong ma ng x tuyt, ng߶i sng bn c vit v con i th, kangaroo , con gu nh n l cy bch n, koala bear . i c߽ng l nh vy. Nhng ti m nhng ng߶i trong n߾c khng th no vit trung thc c.
Thm mt du ngoc ch ny, l c phi v chu nh hߗng i sng ty ph߽ng, xem chuyn tnh dc l chuyn th߶ng tnh, m vn ch߽ng hi ngoi c nhiu sng tc rt nng bng? Nh hi no c i Bn ca Nht Linh, sut t trang u n trang cui, hnh nh cha bao gi c mt n hn, c phi? By gi c nhn li th th hi, vit truyn tnh nh vy xem ra c li thi lm chng? Ti xin nh߶ng phn tr li nhng cu hi ny cho qu c gi vy!
Ni g th ni, chc qu v cng ng vi ti rng, chnh ci ni dung mi thc s lm nn nh vn nh th, phi khng tha qu v? Tuy nhin, theo ti, ngoi ci ti nng ch thc phi c ca mnh, vn hon cnh sng tc bn ngoi coi vy ch cng rt l thit yu.
C gii ba hoa cng khng qua ni tht, chi bng ly tr߶ng hp ca chnh ti y m n c, dn chng. Thc ti th cho ti gi pht ny ti cng khng bit ti c hay khng, nhng ci may mn y a theo dng i c... "thnh danh" th bo m l ti c. N phi ng thi, ng lc, trng hp vi... thin thi a li nhn ha lm sao y. Bi, ti bit c nhiu ng߶i vit nhiu v vit hay hn ti m h cha chc ... c khen qu x , ni theo kiu anh L Nht Thng, nh ti. Hi tߗng li ngy no cn trong n߾c, tr߾c nm 75, phi ni vic chen chn v lng vn ngy sao m gay go thit. Ti tht bi lia chia nn ti hiu iu ny. Ъn lc "bn ba hi ngoi" th thi may ti c ng Mai Tho, nh tnh xa tp ch Vn , nn nng ht lng. Ri tip theo , nhiu n anh i tr߾c dn dt thm, cho nn ti mi c... rnh rang nh ngy hm nay, ng ti y m hu chuyn cng qu v.
V vy kt lun, hon cnh sng tc hi ngoi ni ring, hon cnh sng tc bt c mt ni no ca mt nh vn nh th ni chung, theo ti, u lun lun l hon cnh sng cht ca mt ng߶i cm bt.
* Bi ni chuyn trong m Sinh Hot Vn Ha Orlando, Florida, vo ngy 22-06-1991.
05. XUI NAM, NGC BC
NGUYN TN HNG
Mc du c anh L Nht Thng thng bo tr߾c, ti khng khi ngc nhin khi nhn c thip mi i xung thnh ph Orlando, Florida. Ь tham gia "m Sinh Hot Vn Ha" s c t chc ngay sau vi tun. Ti ngc nhin v trong m , ti s l mt trong ba... "din gi," sau hai anh n anh ln l Duy Lam v H Huyn Chi. Ti ngc nhin cng c th v, ngm ngh li, nu mnh... cha "vng tay cho li" th cha chc nhn c ci hn hnh ny. Cho nn, ti cm thy bui hp mt vn ngh sp ti sao m n trang trng qu. Nhn qua ch߽ng trnh cng nh danh sch hi on ng ra bo tr cng thy khoi khoi lm sao.
So vi my ln sinh hot vn ngh vn gng tr߾c y, ti thm nh: "Ln ny nh c ng߶i lt sn, mnh ch ti ... thi, s߾ng thit." V thm ni mt ting cm n ring. M ng nh vy, khng mt bui hp mt no li khng c nhng kh khn, tr ngi cho nhng ng߶i c nhim v ng ra t chc. Nht l nhng bui hp mt c tnh cch thun ty vn hc ngh thut. Ti cng tng ph trch nhiu ln ri nn ti hiu.
Ngy ln ߶ng ng vo ngy v chng bn ti phi a a con gi v tm tr i hc UNC, University of North Carolina at Chappel Hill. Ch vn vn c mt cui tun thi, cho nhng sinh vin mi tp tnh ny lm quen vi khng kh v i sng ni tr i hc. Vy m b x ti cng lo lng phn vn, khng bit mi vic ri c sun s nh mnh hay khng. Mc d ti dn k hai thng anh ln ca n phi c bn phn r߾c em v ng hong, t t. M vn th߶ng lo cho con gi hn, mt b߾c b߾c ra ߶ng con mnh c bit u u l ni nguy him. Ch cn con trai h, th lu bu mt thi l xong. Thnh cng hay tht bi, bit lin... Уc bit trong chuyn i ny l thng t li mun thp tng vi bn ti, i chi cho bit bit y v lun th lm mt ph nhm bt c d.
T ch chng ti , nu xui Nam dc theo b bin i Ty D߽ng, theo ߶ng I-95, th ch cn c ba tiu bang phi t chn ti m thi. l South Carolina, Georgia, v Florida. Nhng ba tiu bang ny li l ba tiu bang tp trung hu ht nhng bi bin c th tm quanh nm trn ton n߾c M. V ln cao hn mt cht, t North Carolina, qua Virginia, Maryland v Delaware n߾c bin c phn no lnh lm v ma ng. T New Jersey, New York, ln cc tiu bang thuc khu vc New England nh Connecticut, Rhode Island, Massachusett, New Hampshire v Maine, th thi khi ni ri, n߾c lnh khng thua g n߾c . Nhng iu ng nu l xui cho, khng phi bn b i Ty D߽ng ny, m l vng duyn hi pha Ty bn chn tri Cali. V nh hߗng ca dng n߾c lnh t ph߽ng bc xung, n߾c bin vn cn hi qu lnh i vi ng߶i Vit mnh. Ngay c v ma h. Bi vy, st bin m khng i tm bin thoi mi c th k cng bun. Vi ti, bin l mt ng߶i tnh, khng phi ch ngm m thi.
Vng ni ting nht ca tiu bang South Carolina c th ni l bi bin Myrtle Beach. Mt bi bin ct trng, n߾c trong, m p c mt khng hai trn ton x C Hoa. Di hn bin Nha Trang, n hai ba chc dm ln . Trn b dy y cy cao, bng c, ao h. Bi ct li rt li, li ra ngoi khi c cy s m nhiu ch mc n߾c ch ngang n ngc. Cho nn, rt thch hp vi nhng gia nh c tr con. Khng s b cht ht, cht ui. V cng c th thch hp vi nhng bc cha m, ng gi, b c na. Khng s b c mp, c nh tng mon men v st b.
K n l thnh ph du lch c knh Charleston. Ch ni ting mi y thi, qua s tn ph khng khip ca cn bo mang tn mt nh vn ln ca nhn loi: Hugo. Tht ra Charleston hp dn ti hai im. Tr߾c ht, y l thnh ph ca Hi qun nm ti vm ca ba con sng: Ashley, Cooper, v Wando. Nhiu chin hm loi ln v hng khng mu hm loi nh vn ly bn ti y. Ti mun nhn li nhng chic tu sn mu xm , tuy khng l ca Vit Nam mnh i na. V lu lu thy... nh tu, nh mt thi hi h, sng n߾c lnh nh.
Th n, ti mun tn mt quan st nhng "tn cy c ru" m ti vn th߶ng thy trong nhng phim ma k chuyn kho tng d߾i y bin v nhng tp hnh nh ni v thnh ph ny. "Ru," tc moss theo ting M, l mt loi chm gi, th thi. Nhng loi ru ny rt t thy Vit Nam. Li gn, trng n ging nh mt ni rau cu, mt loi rong bin dng nu s߽ng sa ht lu, mu xm tro hoc mu xanh l cy. Thng th߶ng, nhng si "ru" an vi nhau dy c thnh mt ni, xa trng nh mt t chim ln. Lm khi li l nhng t chim dng dc, lng thng nhng si ru cha an. Thnh thong, mt cy thng hay mt cy si, c thn ln cnh ph y nhng ru di hn ru ln ngy Tt, c tߗng nh l mt loi cy mi, va c pht hin, khm ph ra trong v߶n a ng trn gian. Ti cm nhng si ru y trong tay, bc t ra vi si coi trong rut c g. Th cng ch l nhng ߶ng "nha nguyn" cng "nha luyn" nh mi loi tho mc khc vy thi, d nhin. Nhng ti khoan khoi lm sao.
Tiu bang Georgia vi thnh ph ni ting Atlanta tߗng u l nm su trong t lin, ai d cng c mt vng bin ngn. Trong khong bin c thnh ph Savannah, hay l "Sa Vn Thnh," c Vit ha theo kiu ca anh L Nht Thng. Nh ph bnh vn hc v cng l nh th H Trung Yn, tc gi ba tp th Nhng Khi Vung Tm Tnh, Nim Xanh v H߽ng Xa . V cng l ng߶i k d߾i nhiu bt hiu khc nh Nguyn Ngc Chu (tn tht), Vin Chi, Nguyn c Ph, Ngc D L H߽ng... By gi, i vi bn ti, ngoi vai tr mt bn vn, anh cn ng vai ch nhn ng ca mt qun tr bn ߶ng, dnh cho khch ph߽ng xa n ng nh qua m na.
Theo li dn ca anh trong th, i khi: "C theo ߶ng I-95, r tri vo ߶ng 21, ri r tri v ߶ng Bay i qua downtown, r tri mt ln na vo ߶ng President chy song song vi ߶ng xe la, tip tc r tri v ߶ng Pensylvania, i khong mt dm l gp Savannah Gardens, i thm mt trm th߾c na l ߶ng Wisconsin..., l ti nh ti." Tm li, chng c g kh khn c, ton l quo tri! Thng th߶ng, mun gh nh ai ti ch cn ci a ch v tm bn l xong ngay. Du c m hm tm ti i na, ti cng s ln m tm ti c. Ln ny khc, theo s h߾ng dn nh trn, thy ra coi b d dng qu, nn ti chng mng xem li bn . Ъn chng i mt con ߶ng 21, ri vng ti vng lui, chng tm thy con ߶ng Bay u ht, th c mong g quo tri v ߶ng President, song song vi ߶ng xe la. M ti ti cng i ngang qua downtown ri mi k. V qu gi hn hn mt gi, cho nn ti bn tp v trm xng c tim bn thc phm mang hiu Circle K, gi in thoi ni anh ra n cho chc n. Ai d anh Thng cng khng rnh ߶ng ph Sa Vn Thnh cho lm, khng nhn ra tim Circle K ti ang ng i l ch no. Rt cuc, anh phi i cng vi mt ng߶i bn y lu hn anh, t nm 75, i n bn ti.
Sa Vn Thnh, vi nhiu thng cnh nh bi bin Tybees v thnh Pulaski vang bng mt thi qua ln duy nht ni chin Bc-Nam ca M Quc, l ni c ng ca khong mt ngn ng߶i Vit Nam. Trong s , bn cnh a s nhng gia nh ng ph, cn c nhiu gia nh cu qun nhn v chuyn vin k thut Khng qun. Vo ma h nm 90, Sa Vn Thnh cng c chn lm a im t chc m Khng Gian. Ti phng hi ca Cu lc b s quan trong cn c Khng qun M, ni m phn ln cc hoa tiu trc thng ca Khng qun Vit Nam c gn cnh bay tt nghip. Ln t chc ny c s hin din ca cu chun t߾ng Phan Phng Tin, cu t lnh S on 5 Khng qun... Trong mt ba tic thn tnh ti nh anh Thng, ti c tip xc qua vi hai anh Hun v Hng (mi on t gia nh theo din H.O.) trong tnh huynh chi binh. ng l mt bui hp mt khng hn tr߾c ca Hi Lc Khng qun Vit Nam, v anh Thng cng l mt cu qun nhn, mt cu trung t thuc kha 5 tr߶ng b binh Th c nu mun ni r rng hn. Nhng vi li ch ߶ng ca anh, ti c phn vn hoi, c ci iu ny th hi xa lm sao anh bit u l ng h߾ng, ng ߶ng dn lnh i hnh qun trong rng y ch (iu ny chc anh Phm Bi ip ng vi ti)!
Anh Thng ln hn ti trm trm mt con gip, vy m b x anh li cng tui vi b x ti mi l l. Ha ra ngy y chng "d" nng chc l "tui ca nng u mi ch m߶i ba" th phi? Ь ri sut i sau, anh Thng nguyn ch thch n mi mt th n߾c mm thi: n߾c mm Phan Thit! Anh ch Thng ch c mi mt mn trai, cn rt ng con gi tui tc xp x vi thng t ca ti ti. i chao, thng nh coi b thm mt vi mt l, my c bn mi.
Sng ngy sau, phi on vn ngh ta li ln ߶ng. c tng c߶ng thm ba ng߶i na, gm hai v chng anh Thng v mt trong hai chu gi sinh i, p p. Trn hai chic Van, tip tc xui Nam. Xuyn qua tiu bang Florida, tiu bang... Hoa. V tnh t florid c ngha chnh l y hoa, covered with flowers . Nhng, bng hoa u ti khng thy, ch thy rt nhiu ch l, palm trees . Hoc gi l... cau king, ch khng phi tht nt v c tri rt nh. Va qua khi Jacksonville, vi dng St. Johns rng ln chy ngang qua thnh ph, l c lc c y bng dng ch l. Nht l on ߶ng trn I-4, t Daytona Beach v Orlando, c nhiu m ln v߽n cao trng nh nhng v߶n da Bn Tre. Xem mt thit.
X chiu cng ngy, mt ba tic thn hu c t chc ti nh ch Thanh Hin. y cng l ni m phi on bn ti s t tc qua m. Mn n cng chng c g thnh son ht, ch l hai mn quen thuc: bn b rau thm v bn b Hu. Ngoi vic cm c v vi i cht, s tr߶ng ca ch Thanh Hin l lm th. Mt ting th ang ln, qu qun B Ra.
Cng ti ngi nh xinh xn ny, ti ti c gp nh th H Huyn Chi, tc gi ca nhng tp th Saut m, Cn G Cho Anh (gii vn hc ngh thut nm 71), Cho Mt Tri, Tn N L Mi, Nh Ngn Nm, Ci Bun Trn Ta v Th en (k d߾i bt hiu Mu Binh). Anh cng l tc gi ca hng chc truyn di m t ng߶i bit n, nhc ti nh Nghing Cnh St (vit chung vi Phm Hun), Rng i n, B߾c am M ... c din kin nh th Tha Phong (tn tht l L vn C, cu Tham T ng D߽ng thi Php v Gim Яc Thu V thi Ю nht Cng ha, tui gn 80). L mt trong nhng ng߶i x߾ng lp Ni La Tao n v l tc gi ca cc tp th Nh Cnh Nhn Bay (th c in), ߶ng Thi (236 bi th dch t nhng bi th ni ting ca 89 thi s thi b Trung Hoa, trong s c Bch C D, в Ph, L Bch, L Th߽ng n, Mnh Ho Nhin, Trn T Ngang, V߽ng Bt, V߽ng Duy...), Nhng ng My Chiu (th mi), Ma Gi Lon (th tro lng) v Nhng Mnh Tnh Xun (th xa lun). Sp sa cho in cun bt k Ti Lm Th na y. Ri nh th Linh Qun L B Nng, cu qun nhn, sinh ra v ln ln thnh ph Nng. Tc gi tp th u tranh, quay rono vo nm 83, mang tn Vng Dy . Anh cng s cho in tp Ngn Hng trong mt ngy gn y. N nhc s d߽ng cm Linh Ph߽ng, va mi pht hnh cun bng Ma Tnh (c tu). Nhip nh gia Nguyn Xun Tnh. Nh bo Trn Thi Kh߽ng...
Khi ba tic va chm dt, tt c phi sa son i ngay ra nh hng иa ng Con Cng, Peacock Paradise, cho kp gi trnh din. Gi dy thun, hin nhin. Bi vy, mc du i lc ߶ng, vng ti vng lui hn na ting ng h, phi on ta vn n ni n chn tr߾c nhng ng߶i khn thnh gi ti u tin. Tr߾c lun c v chng nh th Trang Sinh Phm Bi ip, tc gi tp th бi жi in nm 81 (s nhun sc v cho ti bn trong nay mai), va p xung phi tr߶ng sau my tun ngh h, du h bn Cali...
Li thy lt pht ma bay, ti than thm: "iu ny tht bi." Nhng bng dng t u khng bit, thin h gi tr b ln n n ko nhau n nh n߾c v b. Mng ht sc, th pho nh nhm. Chng my chc, bn gh cht ht trn, ch nh hng phi mang ra gh xp, dc theo vch... Xong, ti gi ra qun, bn phn ai ng߶i y lo. жn ca, x߾ng ht, ngm th, v ma..., i thi, mi bi bn. Ring phn ti, ti c lm chuyn "mua vui cng c nm m߶i pht c߶i sung" vy thi. Ni tm li, bui sinh hot vn ngh, vn ha rt l thnh cng. mt hu ht mi thnh phn trong cng ng.
C mt anh bn Hi qun, cch ti u nm by kha g ln, chng bit t ni no bang ti, ln ting:
- Anh l nh vn Nguyn Tn Hng phi khng? Tri t, nghe ting anh qu x m ba nay mi gp!
Ti cha kp phn ng g ht th anh Thng... "sut, sut", ti v bn dnh ring cho cc bn vn ngh s k gn st bn bc sn khu. V li ca s ng߶i p ang ca ngon trn m, u c la li om sm nh th c. Thy vy, anh bn tr nm tay ti li i:
- Anh em mnh ra ngoi ny ni chuyn mt cht i. Ni thit anh nghe, ti c ht tt c cc bi ca anh. Anh vit c lm. Nhiu lc ti khoi qu, ni xin li anh, ti ni vi my thng bn: "Hi qun mnh c thng cha Hng lm coi c..." Ti nghe anh ti l ti phi tm gp anh ngay. ang gi my thng nhc nh anh L߽ng nh coi gim y...
"c lm," thit vy sao? Ti ni:
- Vy ! Nhng xin li anh tn g, anh i kha my?
- Ti tn Trc, thuc hng OCS anh i, sau anh xa lc xa l m. Anh i kha 17 phi vy khng? i li ng bn ny cng vi my thng em mt ly, ri ti s em anh tr li ch c. Ba nay anh l nhn vt quan trng m, anh l din gi...
Din gi? Nghe sao m ln qu, ti u dm! Mnh ch vun vt i ba li vn vt m thi! Nhng, qua my li chn tnh, tht ra t ming mt c gi... n em, th tht, tinh thn ti lc qu l ln cao phi phi. M hu ht nhng ng߶i cm bt... c cht cht thnh cng nh ti, theo ti ngh, khng sm th mun tr߾c sau g cng s gp nhng tr߶ng hp khch l rt l v t t pha c gi mn chung nhng sng tc phm ca mnh! T߽ng t nh ln u tin ny ca ti vy!
l ni v n em! Cn n anh ca ti th c anh Nguyn Duy Long, kha 13, ngy xa tng l Hi qun trung t chnh vn phng ca c Lm Ng߽n Tnh. C ng߶i anh ct cho, cho li ti v vai ln hn anh, v cng l bn cng kha: nin trߗng D߽ng vn Bang. Bn ng nghip tnh bo vi Chu B Yn, ch bo Florida Vit Bo Miami, v ti nm xa. V anh Long l dn V B chuyn qua, kha 16, cho nn ߽ng thi anh c bu lm ch tch hi cu s quan V B Lt ti vng Florida. Tn m vn ngh vn gng rt l qu h߽ng m cng, m ch Linh Ph߽ng b rt nhiu cng lao tp dt v iu khin, anh Long ... thnh anh H Huyn Chi i theo mnh v nh thnh ph Largo cch Orlando khong 100 dm v h߾ng ty nam. Cng nn bit qua anh H Huyn Chi, tn tht l Уng Tr Hon, cng l dn a Hiu, thuc kha 13.
Ng li nh ch Thanh Hin mt m ly sc, sng ngy sau phi on bn ti mi khn gi ln ߶ng i xung thnh ph Tampa, k bn Largo, ni c ng ca ba ti th Tha Phong, Phm Bi ip v L B Nng. Nhn chung, phi ni tiu bang Florida l t tm dung cho nhng ng߶i lm th. Ngoi nhng ting th ti k, cn phi nhc n nh th Triu Hoa i, hin ang sng vng Jacksonville, tc gi cc tp th Bun Ln i Vai, Con Ph iu Tn , v Nhng Bi u Ca (tp th nhc in chung vi Kim Tun, D߽ng Ngh, Anh Hoa, Hong Chu) tr߾c nm 75, v sp cho xut bn tp u hi ngoi: Du Hu Hng . Ri nh th Thy Trc vi tp Th Thy Trc hin nh c Miami... Ngoi tr ch c mi mt cy bt n, i Khanh, Orlando, l chu kh... ngi xung vit vn thi.
Th, i vi ti, l ngh tay tri ca mt ngh tay tri. Thnh th, ti thy ti yu th cha ng mc. Nu mun yu th ng mc th phi lm nhng g cc bn th ca ti Florida lm. Hnh nh bao gi u c h cng tߗng nh n th. Ngi li vi nhau l bn v th, c khi mt cu, c khi mt ch. Sa i sa li, cng phu lm. Lm sao cho th... thit l th, ng vi th, t th, hn th. Ngi v xe th thay v nghe bng nhc nh hu ht mi ng߶i th߶ng nghe, khng, li i nghe nhng cun bng ngm Tao n. Ca chnh mnh hay ca cc bn th trao tng. No l cun bng tao n chnh thng Th Tha Phong ca bc Tha Phong do H ip v ban nhc tao n trnh by, mang t Vit Nam sang. Nhng ba cun bng Th Tuyn H Trung Yn do T Kiu Ngn, on Yn Linh, Huyn Trn, Thu Hin... din ngm t th ca H Trung Yn, cng l t trong n߾c mang ra. Thm cun bng Tnh Th Florida , do Quang Minh v nhc s Trn Lng Minh va mi thu ti hi ngoi cho th tng hp ca Phm Bi ip, L Khc Anh Ho (tc gi tp th Si Cn Hn Cn Quc Bin ), L B Nng v Thanh Hin. K cng l mt lng lng, thch th vi nng th v lu lm ri ti mi c nghe li nhng ging ngm tao n vang bng mt thi ca Si Gn xa xa, trong c ting ngm vang lng mun thu H ip, ri cng qua i.
Chiu ngy y, ti nghip bc gi lom khom lm n sn ht m ti ti khng c dp thߗng thc ti ngh, v c bn n nh bt cc bc Tha Phong ch lun v nh anh Long. Bn kia vnh Tampa Bay, vng Largo v N߾c Trong, Clearwater, bng qua cy cu Kennedy di sc. Sng n߾c t b. y ang dn tic ln: t-pn-l. C lao thp cm, tht b v th bin mn g cng t߽i cng ngon ht. Nhu mt mch. Li bn v th. Xung quanh ti ton l nhng nh th vi li thi s, i lc thy mnh cng hi l loi, c n ch... Trng ming bng tri cy v ch b ba.
Ri n tun tr, do i ca D߽ng vn Bang ca ti (by gi cn kim thm ci chc gio s Thi cc quyn, Ti ch chun) m trch. Rt l cu k v iu ngh vi b bnh tch bng t nung i, nho nh nh l ca con nt chi. Th nht Th c gan g, th hai Lu Bi th ba Mnh Thn , ti khng bit th t nung ny thuc vo hng th my. Nhng, ging y chang vi b bnh tch ca Trn Long H i khch qu, trong s c hai v chng ti, do no. Ch khc mt im l ln ny anh Bang pha tr Thit Quan m, thay v ln tr߾c Trn Long H dng tr Long. Ung tr, i vi ti, chng qua ch c hai th cn v lm ti c khoi cm l h߽ng v v! Ch cn cch ung, cch pha th c ngha l g m phi nhc cng! M thi, ni nh vy th my v thuc nm lng Tr Kinh h c߶i cht. Ch bit gia hai th tr ni ting th߶ng nghe, Long v Thit Quan m, ti chu h߽ng ln v ca Long hn.
Ti hm hai anh H Huyn Chi v H Trung Yn li vi bc Tha Phong tip tc bn tip v... th. Bn ti xin rt lui v nh anh L B Nng. Ngoi vic ngh ngi cho khe, v ti v ch L Nht Thng cn c mt tit mc mi l na phi lm: i ch ma. Ch ma? ng vy! Ch ma l tn gi ca ng߶i Vit mnh dnh cho mt ch tri tri cy, ch bt u nhm ch vo gia... m khuya. , nhng xe truck ca nhng ng߶i hi tri cy, hu ht l ng߶i Cu Ba ni ting Ty Ban Nha rnh hn ting M, ch ti nhng th m h va mi hi trong v߶n, trong rung. б ng d߾i t v, l d nhin, bn s nhiu hn l. i thi, th: cam, qut, chanh, bߗi, da, c, khoai, t... Nht l da hu, xoi, i... th r hn nhiu so vi nhng ni khc. vy cn c v cho tr gi, bargain, na. Rt ph hp vi tnh nt c th, ring bit nh thm nhun trong huyt qun ca hu ht mi ng߶i n b. V ti lm mi th mt thng hoc na thng (gi M, bushel, dung lng 36 lt), bo m va n va cho, mt ngh.
Sng ngy sau, tr߾c khi ln ߶ng tr v qu c, ch Phm Bi ip c i phi on bn ti mt ba n sng rt l cy nh l v߶n: bnh cun Bc do ch ly ti nh (cng c gi bn lai rai khp x). y l ln u tin ti mi thy trng bnh cun. Hai ni n߾c si, c d ngn ph vi mng v np y, lm hai tay ch ip khng ngng ngh. H mc bt trng xong bn ny th phi lin tay g lp bnh chn ti bn kia. Lm vic nh my...
Ti ti, cng nh hu ht mi ng߶i ti ngh, n bnh cun th n vi ch la xt lt mng, gi sng lt u trn n߾c si, c hnh chy, rau thm... Nhng, anh H Huyn Chi khng n nh vy. Anh rt mt chn n߾c mm trong thit y, xong, khuy vo mt mung bt ngt v mt mung t bt. Anh t t th tng cun bnh cun chm lm trong chn n߾c mm ri gp ra n khng nh vy. Khng cn thm tht rau thm hay tht c g c. Ht da bnh cun th cng va ht chn n߾c mm. l cch n bnh cun ng iu ca ng߶i Bc x anh, i khi, anh cho bit nh th. Ti li s cho nhng ai nu b bnh tng xng mu th chc phi... b n thi!
Trn ߶ng v, phi on cn li su ng߶i bn ti gh vo Walt Disney World, mt trung tm du lch c tnh cch quc t thnh ph Orlando. V khng th gi cho nn anh L Nht Thng ngh ch i thm khu Epcot Center m thi. Trong khi a con gi p t ca anh v thng t ti th, hin nhin, li thch i qua khu The Magic Kingdom vi nhng Mickey Mouse, Donald Duck..., nhng khng lm g khc hn c. Epcot Center, i , gm nhiu ta nh xy bao quanh hai vng trn ni lin nhau nh vng s tm.
Vng u tin, vng ngoi, gm c nhng Spaceship Earth, The Living Seas, The Land, Journey Into Imagination, World of Motion, Horizons, Wonders of Life, v Univere of Energy. Bn trong nhng ta nh ny, hu ht u c nhng chuyn ride , c gh ngi i hoc ba di chuyn theo nhng ߶ng ry t sn, do my a i vng vo, ln xung. Nhng hot cnh hai bn ߶ng ng l kt qu ca vn minh tn tin cng nh i sng trong x hi computer. Hp dn nht c l l trung tm Spaceship Earth, do hng AT&T ph trch. Ghi li lch s nhn loi. T thi c s n lng l, qua thu bn khai mi o, cho n lc v tinh cng ha tin bay y tri nh ngy hm nay. K n l World of Motion, do hng General Motor xy dng. Ghi li lch s di chuyn, i ng ca loi ng߶i. T lc b lt, cho n khi i chn t hay mang giy, ri mi n ci nga ngi thuyn, chuyn ln ti p xe p ngi xe hi, cui cng phng ln phi c phi thuyn khng gian. Th na l Journey into Imagination, ti v ni y chng ti c xem phim ba chiu cc mnh, thy r c hnh con qu s t trong mn nh l߾t ra ng ngay tr߾c mt mnh vi y nanh nhn, mng vut.
Vng th hai, tc vng trong, gm c m߶i mt ta nh xy chung quanh mt ci h nhn to rng ln nh h Than Th. Уc bit dnh cho s ng gp ca m߶i mt x, gm c: Gia N i, Anh Quc, Php, Ma Rc, Nht Bn, Hoa K, i Li, c Quc, Trung Hoa, Na Uy, v M Ty C. Chng ti gh qua tng khu vc ring ca nhng n߾c ny. Bn trong, th߶ng c xem phim gii thiu qu trnh dn tc ca h, th thi. Nhng, im c bit l chiu trn mn nh khng phi l i v tuyn, m tm gi l i... xch o. Ngha l lm nguyn mt vng trn, kt hp bi su hoc tm mn nh i v tuyn. Ng߾c mt nhn vo h߾ng no cng c th xem phim c ht. Nga chy ngay tr߾c mt, ri nu c tip tc theo di, th thy n vng ra pha sau lng, cng cn chy. Ging nh nga va chy ngang bn hng mnh. Xe hi, tu bay cng y chang ci mng ny. Phim gii thiu ca Trung Hoa do thi b L Bch m trch nh mt MC, master ceremony, ng߶i iu khin ch߽ng trnh. Xem hp dn lm v c trnh chiu trong mt ta nh trn c mi cong nh mi cha, xy ct rp khun theo nhng cung in i nh Minh. Уc bit nht l ng߶i Na Uy, h a khch thp ph߽ng i thm x s ca h bng thuyn con. Th thit. Nhng chic "xung rng" nm su ch ngi di chuyn trn mt dng sng c thc, c ghnh, c l n߾c chy, v c c ci cnh lnh nh qua ca Thn Ph hn hi. Ai m l t m l b ߾t o ߾t qun d nh chi. ng l mt s kt hp tuyt vi gia dng n߾c v my mc vn chuyn ca ng߶i dn x c nhiu sng v kinh o...
Nhn chung, Epcot Center ch l mt ci hi ch. Nhng, y l mt hi ch quc t, v nhng gian hng c trnh by v qun xuyn bi mt n߾c. Chng bit n chng no Vit Nam mnh mi c mt gian hng i din y cho n mt r my ging ging con Rng chu Tin? Ngm ngh li m bun thay cho mt Vit Nam cng ngy cng i st li v bn lnh o cng sn l, ngu dt.
Cn phi ni thm l vn cn thiu st mt iu quan trng cho nhng ai ch c dp n thm Walt Disney World vo ngy th߶ng. V ch trong tun l tr߾c v sau ngy l еc Lp, July 4th, ca M th mi c chng kin mt hot cnh ngon mc c mt khng hai trn qu a cu ny: t pho bng v biu din nh sng c nhc m. So vi ln "t pho bng v la dy rng thing" thnh ph n chi bi bc Las Vegas, m chng ti c dp d kin, th ln ny bn M ta chi tri hn nhiu. Khn gi, thay v ng dc theo ߶ng ph, by gi li ng vng quanh b h nhn to. Gia h l mt o nh c bn chic tu cp vo bn h߾ng ng, ty, nam, bc. Cha y nhng loi pho bng ln, nh v mt h thng n mu c th ghp thnh ch vit. Ti thiu cng v ln c tn ca cc n߾c c nhng ta nh i din xy ct chung quanh b h. Trn nc nhng ngi nh cng c nhng da n cc quang, chiu xo xung mt h nh nhng thanh g߽m nh sng. V s bng trn gn chung quanh ta nh th khi ni ri, s t ng bng sng khi ng߶i iu khin ch߽ng trnh nhc n tn ca quc gia mnh. аng thi, c v tng mu t mt trn h thng n ca bn chic tu.
Tm li, c trm ngn M kim c th i t rt d dng cho ba m߽i pht pho bng, n mu thp sng chn a ng trn gian. Ь ghi li mt k nim mu m, rc r, nh i. Cho nhng ng߶i ang say sa tham d m qun bng i l li v m nay s b chen chc, vai bn vai, trong rng ng߶i cng lc x ra cng chnh. Ta ra ngoi bi u xe rng ln ba bn mu ty, en nghch nh n di ri hang ng v m...
V n nh, va ngh ngi mt i ngy ly li sc, th lin theo ti ti li c dp ngc Bc mt ln na. Thm Hoa Thnh Яn mt ln na. V nhiu l do, nhng quan trng hn ht l c bui ra mt b tr߶ng thin Sng Cn Ma L ca anh Nguyn Mng Gic. Bi l, tr߾c y, lc anh ra mt b tr߶ng thin Ma Bin еng , chng ti v bn cng chuyn khng n tham d c v nghe ni l khng my thnh cng. Cho nn ln ny, vi nh s ti h tr mt phen. V th n l gh thm bn hin Nguyn th Thanh Bnh (tc gi tp truyn жi Sng Ny , truyn di Git L X Hai ...), lu qu ri ch ni chuyn hng gi vi nhau trn in thoi.
߶ng x t North Carolina ln Washington D.C. nh qu quen thuc vi bn ti, chy rit thy nh gn li. C nm, su ting ng h l ti. Khi cn bn . Khi cn bng ch dn, tn ߶ng g ro tri.
n ung bui chiu xong xui, tri cng ti hn, Thanh Bnh ngh i thm mt ng߶i bn chung. a, i th i. Ti cng st sng khng km! Nhng, ging nh anh L Nht Thng, Thanh Bnh cng khng rnh my ߶ng x xung quanh khu mnh . Qunh ti qunh lui mi tm c con ߶ng chnh dn vo khu... nh mi ct, development. n xanh, ti ang t t quo chic Toyota Van sang tri, th bng nghe ting Thanh Bnh, ang ngi bng sau vi v ti, ht hong la ln:
- Xe ti, xe ti, anh Hng... Thi, cht...
Ri c ting xe thng gp, bnh c st mt ߶ng... t, t... bn tai. Ti va ng ngoi li th thy chic xe xm xt, to ln dnh dng m u vo ngang hng mnh, ging nh tu Ai Cp ca n hong Cloptre i vo tu La M trong phim Benhur vy. Bang..., mt ting kh khan vang ln v mi th nm yn. Bt ng, trong tt tc. Giy an ton vn cho ngang ngc, ti cm thy tm thn mnh khng h g, quay li hi pha sau:
- C ai sao khng?
Ti thy Thanh Bnh, v ngi pha ngoi nn b sc git ko phng ra khi gh, ang lm cm ngi dy:
- Khng sao! Em b va u vo tm king ny, au ing... Anh ch c sao khng?
- Ch khng sao, ch lo cho em! au d h?
Ti bung ca vt ra sau c ko ci ca ko, slide door. Mt tri xoi (mang t Florida) ln ra, ri tm xung t v ti nghe ting v ti cn nhn. Thng nh ng xe chy li xin li tu tt. Ti bng ni:
- Phi i ku cnh st.
B x ti lm tri xoi ri cng Thanh Bnh, chc bt au, nm tay nhau thong th i vo cy xng. Nh i do d߾i trng, xem ra cng khng h hn g... Khng y nm pht sau, u khng bit, ba chic xe, mt cu ha, mt hng thp t, v mt cu cp (rescue squad) chy ti cng lc, h ci in i. Ri vi pht na mi c hai xe hi v mt m t ca cnh st. Th ra c ng߶i gi bo ng 911, ngay sau khi tai nn xy ra. n flare bt chy lm du t tung. Mi ng߶i mt cu, hi ti th. Ti bo khng sao, khng sao. Ch h xe thi, xe thng nhc thun u chy n߾c chy xng, cn xe ca ti hng mt l ln. Lc ti nh bang i tm th thi may Thanh Bnh v b x ti li tr ra. Chng bit Thanh Bnh ni nng vi nhn vin cu cp ra sao m h tng hai ng߶i vo xe cu th߽ng. Chn mch, cn o, thoa du, xc thuc g g trong mt hi h th ra v bo:
- Nu khng mun chng ti ch i nh th߽ng th phi k vo t giy ny.
Thanh Bnh nh chu, phi k vo tm giy t chi s gip nhn o ca nhng ng߶i M tnh nguyn, giu lng nhn i. Nh tri, ai ny ch b xy xc, va chm s si thi. May ph߾c l ln ny v ti bng nhin khng ngi gh tr߾c, bng khng, cng c th nguy him n tnh mng. Cnh st ph ti y xe chic Van vo l cho khi gin on lu thng, ri mi bt u lm th tc. Cng may l ban m, khng my ng߶i qua li nn khng c v kt xe. Kt qu, xe thng nhc k b, phi c xe cn trc ko i, cn chic Van ca ti th ch ch ng߶i bn mang ra ci ba t, v ci v cho bnh tr߾c khi c, l c th s dng c. Mi ng߶i t t rt lui, tan hng... Trong khi ch i ci ba t, bn ti ngi tm trn b xi mng mi xy c lao gia ߶ng, nhn trng. Щp lm, mt vng thnh thang hc ni my ngn, ta xung d߽ng gian nhng nh vng t si mng. Khng bit Thanh Bnh lm c my bi th, ch phn ti th ch c my cu:
m trng i do chng coi ngy
Tai nn gy ra h chng sai
Cnh st ngi bn hay ngng mi
Mt chai, mt ko gum, phi nhai
Bn hin ta, ngh li, lm ti ...
Tra ngy sau, phi on b ba gm hai v chng ti v Thanh Bnh (ng x Thanh Bnh bn phi nh gi con nh) theo ߶ng Belt-Way pha Ty, n tr߶ng i hc Maryland, tr mt vi pht. Ch ti vi b la chn qun vi o m thi. Thanh Bnh mc chic jupe ngn mt mnh, an bng ch len to si mu cam, cn v ti mc chic dress hoa hng l xanh, im trn nn n߾c bin. Ch ti khng h i lc. K ra anh Tr߽ng Hng Sn ch ߶ng trn in thoi cng kh rnh mch. nh ngi vo hng gh pha sau cng, cch anh Nguyn Ngc Bch nm su dy. Vy m mt lt sau mi thy ng߶i gn, v chng Thy Minh - Trn Long H (tc gi tp truyn Ngy Quanh Qun, Nim Vui Ung Th , truyn di Ci Sa M ...), m ti. V anh Gic, ch Nguyn Khoa Diu Chi, ngh n tnh ng߶i ph߽ng xa b cng ln li ti tham gia, bn mon men xung ngi chung, th thm u lo vi ti ti...
Bui ni chuyn, nhn chung, coi nh tht bi. Ung cng anh Gic son bi v trnh din tr߾c mt s khn thnh gi t߽ng i khim nh߶ng. Mt phn c th v ch hp mt qu mi, so vi ch c thng th߶ng l tr߶ng i hc George Mason? V mt phn c th v ban t chc c tnh hn ch s ng߶i tham d hay sao, ti cng khng bit na? Ch Diu Chi, trong phn tr li nhng cu phng vn ca ch Hong Bc (tc gi tp truyn Long Lanh Ht Bi ), t ra xut sc v ln t c ng phu qun, trong vn v s hnh thnh, ct gi, v c mang ra n߾c ngoi ca b tr߶ng thin... Mt khun mt rt mi D.C. m chng ti hn hnh c gp trong chuyn i ny l ha s inh C߶ng.
Sau bui hp mt, nhim v ca ti l phi li chic xe c tng, ang mang nng th߽ng tch bn hng, vng xung l bnh. Ь ly mn hng m Thanh Bnh t, cho bui tic v m ti nh anh Tr߽ng Hng Sn. V ba chp ba nhng, ti li ra Belt-Way v h߾ng ng. Rt cuc, trong na ngy, ti phi nh hai vng ci Belt-Way vng ai . Xa lm ch chng phi chi, mi bn mt cng khong mt ting ri ng h. V mi ng߶i mang n mt mn, thc n ti hm c v linh nh, ht sy. Bn ti c dp ni chuyn thoi mi vi Bi Bo Trc, Giang Hu Tuyn, ch Hong Bc, Ng V߽ng Toi, Nguyn K Phong, Nguyn Ngc Bch, Ph Ngc Vn, anh ch Tr߽ng Anh Thy...
Bn ti cn li Hoa thm mt ngy na, v v chng Thanh Bnh ngh ti m sau i cu cua. Vt cua th ng hn, v bn ti phi chun b nhng chic vt con, khong hai ba tc ߶ng knh v ci cn thit di, nm by th߾c c. Cng nn bit qua cua xanh (blue crab, con gh) l c sn ca D. C., vi mc thu hoch k lc hng nm so vi cc ni khc, nhm cung cp cho th tr߶ng ton n߾c M.
Khng cn phi i u xa, ra tut ngoi Point Lookout nh th߶ng khi chng hn, bn ti tp vo o Solomon. y, duy nht ch c mt cy cu hnh ch T bc tht xa ra ngoi vnh. Hnh nh lc no cng vy, n߾c tri mt chiu l d߾i chn cu. Cua thy nh n t ng tri ln kim mi, n mng. Khch bung cn, th vt, c th m vt. Chim tri c n߾c ai bt c ny n , phi dnh nhau vi bn M na ch!
Sau vi ln vt ht, ti c kinh nghim ngay. Phi vt chn u ch khng th no vt chy theo con cua c. Ch ng n߾c mt cht l n vt lin. L lm, ch khng phi chm nh ra. Ri phi m mt to hn mt cht na mi thy c nhng con cua thch ni lng chng. , chnh l nhng con cua ln! Ch cn cua con th, i thi khi ni, bi lun c by ngay trn mt n߾c cng chng ai thm ti. Vt nhng con cua ni lng chng d߾i n߾c l c mt ngh thut. Phi c i tay ߾c lng c chiu su ng b vi con mt. Nhiu khi thy su vy m thc ra cn hu. Ch cn x xt mt cht l con cua ln qua, trn hay d߾i vt... Cu cua vui vy m c nhiu ng߶i ra y khng phi cu cua, m li cu ln con c (rockfish) rt him, ang c chnh ph bo v. Chng bit tht con c ny ngon ngt nh th no, n vo mp bo ra sao, m c nhiu ng߶i vn khng ngn phi ng pht 500 nu b cnh st bt... Ni g th ni, khng bit i vi hai v chng Thanh Bnh th sao, ch cu cua cho hai v chng ti nhng giy pht rt thn tin, nh lm sng li mt thi nin thiu. Nht l gia bin rng tri trong, trng thanh gi mt nh m ny.
Rt cuc ri, xui Nam, vui. M ngc Bc, tuy c t vt, cng vui...
06. TORONTO, PH HI LNG VN
NGUYN TN HNG
Phm lm ng߶i cm bt, thit tߗng, phi nn i ph hi lng vn mt ln cho bit vi ng߶i ta. Ь thy ci cnh gp nhau trong mong i, ng ngng ca nhng k, ni chung, "vn k thanh bt kin k hnh" n ra lm sao. Hu ht u tay bt mt mng th hin nhin ri, nhng... nghinh nhau nh tru c, tru c th chc cng khng trnh khi. Cho nhng ai tng mang nhau ra vt lng, lm tht, ti bi hoa l trn cc mt bo.
Tr߾c y, vo ma thu nm 1989, bn ti nh lm mt chuyn ph hi lng ta Montral nhng m xui xo qu, tnh hnh... xe c khng cho php, nh phi nh. Bo hi, nhiu bn b quen bit qua th t v in thoi vi ti la lng, rng: ng Trm ha lo! Thit, kh qu, chng bit ni lm sao cho bng hu hiu r ni lng y!
V ri thi gian thm thot thoi a, mt nhim k hai nm va nh ... s a vo, li hi li n ngy ph hi na, ph hi Toronto. Bn ti nht quyt phen ny phi chun b cho thit cn thn, k cng. Tr߾c ht, phi c xe mi li ߶ng xa. V hn qu, c c em b x ti mi sm, Honda Accord. Cho n by gi, nu c dp thun tin, ti vn thch li xe i i y hn l ngi my bay. Ь cn thy tn mt nhng ci l mt, nhng cnh p bn ߶ng dy y khp cng t n߾c M v Gia N i. Cng nh bit thm nhng phong tc, tp qun ca dn chng sng quanh vng mnh v ang i qua. V bit u trong mt t߽ng lai c th... rt gn, ti li mang ci bnh "mi gi chn chn" ging nh cc bn "gi," mt m tay yu, khng dm bng ngn vt sui, leo ni tro o, li xe ߶ng tr߶ng na?
Sau ci xe, th n, phi lo ci nh, lm ni t tc. Rng hp, sch d khng cn bit ch mong c c ci khng kh thn tnh. Mi hi cho c chng bn pha Lng Vn th Bp Mp a ra ci thng co l cc... quan vin ln trong lng cum mt ci quyn u tin, gi ch tr߾c ri. Thi, k nh khng c dp n "tham quan" nh lng coi c, khng phi b cht ch m l... rn trong chn, hay khng?
Nhng thi may, lin theo , c nhip nh gia L Quang Xun g gm:
- K ny Hng i Toronto nh u? Hay l m mnh ko nhau li nh Phan Ni Tn chung cho vui! Dn cm ly th phi "cng" vi dn cm ly ch nhp bn vi m ung n߾c tr n bnh ngt coi sao c. , m n, nghe ni ru Ty bn M r lm phi hn? Nh xch theo mt hai chai ung chi nghen...
C l! Vi ai khc th cn ngi ngng ch cn vi bn hin Phan Ni Tn, ߽ng kim ch tch Vn bt Ontario, th qua li nhiu. D dng lm, ch cn nhc ci te'lphone "hi thm sc khe" mt ting l xong ngay. V nh ch ߶ng, gi cho tm bn thnh ph Toronto nu c th c. Tuy nhin, nm by ngy sau, ti li nhn trong th khng phi l ci bn in sn m l mt ci bn v tay, ba bn nhnh quanh qua quo li nh mt cnh cy kh ho. Tri t, chc n hay khng y?
S d ti c hi lo l ti v ti tnh xong l trnh, ߶ng i n߾c b߾c! Phi mt hai ngy i, hai ngy v v trm dng chn qua m l th Hoa Thnh Яn. Bn i gh nh anh ch Phan vn Quang, hai ng߶i khng cm bt nhng rt quen thuc vi gii cm bt. Nht l c s T Mn, by gi l anh nm V Thng Tit, v lc vt bin chung tri, chung lu vi nhau. Bi cn l nhng con mt sch cho nn, by gi, anh ch cng l mt trong nhng c gi trung thnh ca nh xut bn Vn Ngh . Hnh nh trong t sch khng thy thiu mt cun no! Cn cc bn vn nh Bi Bo Trc, Nguyn th Hong Bc, Trn Long H, V nh... th vn lui ti ni ny th߶ng xuyn. Ngay c anh Nguyn Mng Gic v on ty tng ca bo Vn Hc cng tng nhp tic ti y. Vi bn ti, c khc hn mt cht, ngoi cm tnh ch ngha vn ch߽ng ra cn l ng߶i ng h߽ng. V anh ch Quang cng l dn M Tho, vng o Thnh, cch ng ba Trung L߽ng mt cy s h߾ng v pha tnh l. l bn i, bn v th gh li nh bn hin Nguyn th Thanh Bnh, bi v ng߶i p Thanh Bnh rt mun nghe nhng chuyn bn l cuc ph hi, v giao tnh gia cc vn ngh s ca mnh hn. Cng nh thp tng vi ti ti hoc i theo phi on Vn bt min ng lm mt chuyn ph hi lm, nhng ri cui cng cng nh hon li, ch... chuyn sau.
T th Hoa Thnh Яn n Toronto phi mt hn m߶i gi li xe. Du c thc dy thit sm nh cng cy, cng cy th cng phi n ni vo bui ti. Bi vy ti khng my yn lng khi cm trong tay ci bn p nh... bc tranh hot ha ca Phan Ni Tn. Ban m m, nh ngi cng nh nh l, cn ߶ng x th xa l trng cng ging ging nh l con. Ch cn s st (miss) mt ci ng ra (exit) l k nh i tut lut n mt chn tri gc bin no ngay. Nhng m, nu l n tr, th s n cho thit tr lun. V bn ti nhm mc ch mun xem ci thc Niagara trong mt thi im rt khc so vi mi ng߶i, bi li nhn nh ca ng߶i nh L Quang Xun:
- Hng phi coi thc Niagara vo ban m mi p! Nhng phi gh v tr tr mt cht, ch cho n lc n bt n mu xem mi , u khong chn m߶i gi ti th phi!
Ri, nu mun c ba cy th phi l ba gi, bui tic s giao u tin trn x ng߶i kia k nh mnh phi n hi... mun mng vy. V Phan Ni Tn c i li dn d, i khi nh sau:
- K ph hi ny ti c nhim v n tip ch Thy Khanh v phi on ca anh. Hay l nh vy, sn c bui tic tip tn dnh cho quan khch ph߽ng xa nh Nguyn Ngc Ngn, thi th anh chy thng n lun thay v chy n nh ti. Khong su gi ti ti phi em xe ra phi tr߶ng r߾c ch Thy Khanh v c l s a thng v nh ng Ngn cho tin. Nguyn H߽ng v Nguyn Hu Ngha lo cho v chng anh ch Vi Khu v Ch B Anh, ng Tr L th lo cho ch Linh Ph߽ng, tt c u dn v ...
Ban t chc i hi chuyn ny chi sang, khng bt cc thnh vin v tham d ng gp nm chc t nh ln tr߾c, k t chc Montral. S d c khon tin i ng ny l do cng lao ng gp ca cc nh Mnh th߶ng qun v cc c s th߽ng mi trong vng vui lng mua qung co cho c san Din n Vn Bt . Nghe u ng߶i ng c bng hu v tay hoan h nht cho s thnh cng ny l nh vn Tr L. Mong rng, nhng ng߶i lo lng cho i s sau ny hy noi theo g߽ng tt m lm. Hay lm thay!
Ngy bn ti, gm hai v chng ti v c em ca b x vn th߶ng hay chu kh thp tng trong nhng chuyn i y , ln ߶ng l mt ngy nng m, p tri. Nhng, khong ߶ng t nh ln Washington D.C. nh chng c g mi l, chng c g ngm na. Ch lm mt ng tc mt thi gian, tng tng v nga, u chng nm su ting ng h. V bit anh ch Quang thch trng ta v߶n tt, hoa l cnh cho nn ln ny c bit hn, b x ti c em theo hai cy phong l (red leaf maples) tng cho v chng gia ch. Chuyn i no cng vy, v ti hay c b nhng qu cp lnh knh cho ng߶i ny biu ng߶i kia, bao gm c ng߶i ln ln m con nt.
B߾c v nh mi thy ba tic thit rnh rang! C mt v chng Thy Minh - Trn Long H v ch Hong Bc. Ch Hong Bc a ngay:
- Nh c v chng ng Trm n m bn ny mi c n k ba tic ngy hm nay !
Va thi! Rau sng, bnh trng cun c chm n߾ng (whiting fish) chm mm nm lm mn lai rai, a cay. Ri mi n mn chnh: cm, canh chua c bng lau, tm rim, c bng kho t. Mn no cng ngon, cng hp dn ht. Va n va bn chuyn ph hi lng ta. Ch Hong Bc nht nh i nhng cha bit s i vi ai, ang phn vn lng l. V nhp bn vi "ng Trm" th khi tn tin, free of charge , nhng phi thc dy sng sm ngy mai. Cn thp tng theo phi on Vn bt min ng th khi mt ngy lm, v chiu ti mi khi hnh, i m, nhng phi ph tin thu xe, xng nht. Тng no mt ngy lm cng i ong. Cn v chng Thy Minh - Trn Long H th cng nht quyt i, mua v my bay ri, t D.C. n Buffalo, New York, t qu giang xe bus v Toronto cho tin hay l cho... r tin cng khng bit na. Nhng, gi cht phi hon li v nghe u "b gi tru" bn Ty cha chu di gt ngc. ch, i d ph hi m lm nh i gp ng߶i quen mi l mc ch chnh! V nh chuyn li thm hi nu c dp hi kin vi... nhng ai !
Tic tn vo lc na m, phi i tm ra v ng sm ly sc cho ngy mai ߶ng xa x l. T m sng phi ln ߶ng. Cho chc n, cho rng ri th gi mnh c th ngh ngi hay thm ving nhng ni cn thm ving dc ߶ng. K, c ly con ߶ng I-81 mnh i qua trong ln xui v Ottawa thm c dng Tm, k s nguyn t lc Trn nh Thm, cho d. Khi phi d bn ti lui. y vy m li xui, n khong leo ni tro o gia tiu bang Pennsylvania v New York th tri dy c s߽ng m, my chng xung tht thp chng khc no vt qua o Hi Vn. Cng v ph߽ng bc tri cng lnh, n ni nhiu ch s߽ng m nh ng li thnh cht lng, sa t߽i. Bn phi chy chm li v tr߾c sau g cng ti nhng nn ti vi mt mnh (one piece) th vn hn v khng nn ti nh th߽ng bt t.
T thnh ph Syracuse, b gc 90 ngc v pha tri Ty, theo xa l I-90 v Buffalo, th trn Con B Mng. ng tin mi l, pay toll, mt ngh. on ߶ng ny c ci c im l c cch khong 20, 30 chc dm th c mt trm phc v, gm c nhng cy xng cng nhng qun n c u thu, n nh sn. Khch b hnh khng c quyn chn la hay mun tp v u th tp. Kt d, v khng my thoi mi cht no ht. x t do nh M m no thy... t do mun lm g th lm u? K cng l mt hnh thc c ti, c quyn bun bn! Mt hnh thc hp tc x, chm tin, ca cng sn? Tuy nhin, khong ߶ng ny cng c nhiu cnh ng nhn, ng lu tm. l nhng v߶n cy n tri ngay hng thng li, to (apples) v l (pears), trng nh nhng v߶n cao su mi trng Th c, Long Thnh. l nhng lung nho xanh (grapes) chy di xa tt vo trong t rung trng nh nhng lung thm Bn Lc, nhng ging khoai lang Cai Ly, nhng b bp Ban M Thuc. Nhng c v khc bit hn v, y, nhng ngn nho chi cht kia phi qun vo nhng si dy nng nh nhng si dy phi qun o, to thnh nhng mng l߾i trn khng, trng... chng ging vi bt c cnh tr no ca Vit Nam ta ht.
Ri n thc Niagara to ln, hng v, hnh cnh cung ca th gii! Vo m v... ma ri r r! ng bn b M quc trng ra, thy ngay d߾i chn mnh l mt dng sng rng, khng ln lm u ch bng dng Bo иnh Giang khi chy ngang ch c M Tho thi, n߾c chy l trn nhng hn cui to ln nh n߾c sui L , nhng, ng mt ci... dng sng kia b ct t bng mt nht dao thng ng v tt c ri vo vc su, su thm. Nhn mt mt mi thy chn cu thang, ci thp ca L Tnh th ng hn, dn xung chic tu a khch rong chi d߾i ln n߾c bc. m m ting di, mun i khng ngi. T , lu lng n߾c s vo mt bin h rng thnh thang, h Ontario, mt bt u cho mt dng sng xui ra bin c, dng St. Laurent gia M v Canada.
hay, my gi ri m n mu cha pht? , ch mi sp sa chn gi thi! Nhng, bit mnh c can m ngi ngp th trong xe m ch ci giy pht thn tin khng y? Тng no cng c n, tuy by gi ch l n om m khp mi ni, sng nhn cnh vt tri my, th cng nn... cao chy xa bay, ri b chn thin cung n o m v vi th gii tc trn. Vt qua cy cu di ngon bc ngang sng Niagara vo x C L Cy Phong. Con ߶ng khng s khng tn ca Phan Ni Tn v t M qua Gia N i by gi l ߶ng Queen Alizabeth Way. Mt xa l lin bang, mt interstate highway nu em so vi bn x C Hoa, ch khc mt im l bn ny th dng tn N Hong cn bn kia th dng s. Vy th k nh i ng ߶ng... Ri lu lm mi thy ߶ng 427, ߶ng 401 East. May thay!
em cng tm ra m ni, rng, dn Canadien li xe u hn dn American. Tc lc ti a l 100 cy s gi, khong 62 dm gi tr li, nhng hu nh xe no chy trung bnh cng 80 dm mt gi, tc mt gi 130 cy s. Vy th mnh cng x ht my, my xe mi m, ch ngn g ai. Bi th cho nn, t Buffalo qua Hamilton vi cy cu cao ct trng ra vnh, v n Toronto u ch mt gi hn. Bt qua ߶ng 400 i v h߾ng Barrie nh Phan Ni Tn dn, thng v khu Downsview. Tuy nhin, c l v hc c sch chy nhanh... qu ca dn Canadien, nn n li ra ߶ng Black Creek quo v nh Nguyn Ngc Ngn th thng khng kp, chy tr ti lun li ra ߶ng Finch t v t x ca ng (N.D.). Quanh quo i ba ln khng ch , ti li n ngay nh mi l. Bn bm chung ti tp, nhng xui qu, gia ch vng nh! Chc cn ang... gy sng nh ng ch tch Vn bt Vit Nam Hi Ngoi. Thi th, kh qu, y ch cho chc n. By gi m qunh tr ra tm ߶ng n nh Nguyn Ngc Ngn ng n mun tic tip tn th ch c c may... i lc vo ng ti. nh gi in thoi nhn bn hin v sm sm khi b ng li thnh khi n߾c bn l. Bn kia u dy c ng߶i bo:
- Cn dnh phn y, nhanh chn cn chm tay ht!
y, xin tha gim mt pht i! Gi ny m cn n vi ung g na?
Chng bao lu, Phan Ni Tn o ng߶i th Thy Khanh v n ni. Tun v nh tm hi... m, lnh qu chng chng. Tay bt mt mng vi ng߶i p Paris, ang theo mt mi u Chu, mc o x vt bu rng phng phnh v qun thun b vo ng߶i, i mng, st rt. Dn tic ngay, m mn bng mn cho u xanh n gii cm! Ri gi tm cng, ng sen, c rt, da leo! Thm vt quay, heo quay vi n߾c st pha t߽ng... B Ы (hng t߽ng ca gia ch)! V khng thiu mn c lao thp cm, mn t c bit ca ch Khim, b x Phan Ni Tn! Cm n߾c xong xui u th ch cn th gi lo tm ra v chia phe... i ng. Ai c i th ng i, ai c thn ti ch nh ch Thy Khanh v c em b x th cho ng chung vi bn. Hai v chng ti th ci gi߶ng ko ra t sofa phng khch.
Tra ngy sau l ngy quan trng, ngy th nht chnh thc ca i hi. Bt u t hai gi vi mc ghi danh ti phng hi xem ai n ai i, ai thuc trung tm no trn ci nm chu bn b ny. Cng l dp cc vn nhn thi s gp mt, lm quen, tn gu vi nhau. i thi, nhiu lm k sao cho ht. Ngoi nhng ng߶i ti quen bit min ng nh Ng V߽ng Toi, Nguyn Ngc Bch, Nguyn th Hong Bc, Tr߽ng Anh Thy, Vi Khu v Ch B Anh, min ng Nam nh Linh Ph߽ng (nhc s d߽ng cm cho k i hi ny), ti cn bit thm nhng ng߶i mi gp ln u nh Khi Chnh (Phm Kim Th), Nguyn Ngc Ngn, Phm Th Trung (ch nhn ca nhng bc tng iu khc ang c trnh by mt bn ca ra vo), Ph߽ng Nht Nam, Tr L (Trn Trung L߽ng, trߗng ban t chc) thuc trung tm Toronto, c b L Bch Lu v cc v L Quang Xun, Lun Hon, Lu Nguyn, V K in, Vi Vi V Hng Kit thuc trung tm Montral, v Vin Linh (i din min Ty, Nam Cali)...
Nhn chung, trong thi gian ny, k th lo trang tr hi tr߶ng, ng߶i th lo dt nhc (Thy Khanh, Dim Chi, Linh Ph߽ng...), cn hu ht th u lo hay lng xng tng sch cho bng hu (Khi Chnh, Ph߽ng Nht Nam, Tr L...). Ngoi tr nhng ai c chc, c nhim v trong ban chp hnh c v mi (c din nn khi phi bu) ca Vn Bt th phi lo hi hp, tho lun, bn giao tng d߾i, basement.
Bng, c anh bn ni nh vo tai vi ti rng:
- C thy hai cu th ai th cho i hi khng?
Ti nhn ln sn khu v tr li ngay:
- Thy! Rng th l:
Cho mng vn hu gn xa
Quan san cch tr vn l anh em!
- C bit tc gi mun ng ci g khng?
- B c n thit h? Khng thy!
- C g u m n vi li khng n! R nh ban ngy, h mun ni l lng mnh xa nay khng c anh em! By gi t hp li y mi ni chuyn anh em cn hi ti gi ch c tru trng tru en thi!
- Thit vy ?
е nm su gi chiu th mi ng߶i l lt ko nhau n nh hng South Vit Nam ca anh Nguyn vn Tit (cu dn biu Vit Nam Cng Ha thuc tnh Long An). Ti y bn ti li gp thm mt l mi gp ln u na nh Hong Chnh, Hong Kim Uyn v Trang Chu, L Tn Lc, Mc Bch v Nguyn nh Phng, Nguyn H߽ng v Nguyn Hu Ngha, Nguyn Ngha, Nguyn Ngc v Nguyn ng Ngc, Nguyn Tng Ch߽ng, Nguyn Trung Tm, Nguyn vn Sm, Phm Nhun, Thy Trang v B Dnh, Trn Sa, Xun T߾c...
Mi ng߶i ung khai v bng Martell, Hennessy, Courvoisier, Remy Martin, ton l cognac hng sang v thit l t do dn ch ht sc, v ai mun g c ny v ai mun ung bao nhiu th ung, ru bt kh p. Rt tic, khng thy mt t ln ca Lu Linh, nh vn Mai Tho, "s ph" ca Nguyn Tn Hng, Nguyn th Ngc Nhung, Nguyn th Thanh Bnh... ( ni vit ta cho tc phm u tay). Ri sau nhp bn... trn, mi bn m߶i ng߶i, m߶i su bn tt c v ch l 160 ng߶i. Bn ca bn ti, k ngc chiu kim ng h gm c ng߶i nh L Quang Xun, nh th Thy Khanh, c em b x ti, v chng Phan Ni Tn, v chng Hong Chnh, v chng ti v anh Vin Linh. ng ch nh hng chu chi ny coi b cng nh i n m߶i mn y chc, no l soup cua, gi tm ng sen, chim cc quay, b by mn, b cun m chi n߾ng, cua rang mui, tm cng n߾ng, lu chua, c kho t, cm... c nhn thc n th r!
M u ch߽ng trnh vn ngh b ti gip vui cho bui tic, nh vn Nguyn Ngc Ngn c i li cho mng quan khch khp mi ni v hp, nht l hai trung tm mi thnh lp l Nam Hoa K v Bc Ca-Li. Ь ri nh߶ng micro li cho nh vn Tr L, iu khin ch߽ng trnh. Th cng nhm h߾ng vy thi, nh n ng߶i no th chiu c n ng߶i y, nm o... ko, khng, phi ni ro mi ng, ln din n. Mi b mn ca, v, nhc, kch, ni chuyn tiu lm, ci u cho thua... u c hoan h, tn thߗng nhit lit.
Ni bc nht c c sinh vin tr va n v ht mt mnh, ging ca tn ln c nhc (k c c nhc ting M) ca ca s Dim Chi, c Trang Chu ngm th, c ging ht iu luyn on Chnh, c c b tc bc ph L Bch Lu ngm th, c ging ca nng m Kim Hng, c ch Tr߽ng Anh Thy ngm Tao n, c ging ca l l߾t Thy Khanh, c anh Nguyn Ngc Bch i i theo iu ca tr (c cn thm ch... o khng y!), ri c i din trung tm Bc Ca-Li ln c v gi cho bc v ng... V hin nhin c "ng Trm mit v߶n" biu din ty ban cm (ni cho ngon vy m) v n ca bi Bin Khu Chiu Gi Lng (mi sng tc) vi ngn m d߽ng cm ca n nhc s Linh Ph߽ng (cho Nguyn Tn Hng khi trt nhp). Ni chung, tnh ng߶i vn ngh s trong m ny mi tht l hn nhin, vui nhn, m cng. Chng my ai cu n mt iu g...
Tn tic, ch Thy Khanh v anh Vin Linh thp tng theo xe v chng Phan Ni Tn v nh tr߾c, anh L Quang Xun v bn ti phi tt ngang qua ni... lm cnh, lm kiu ca Phm Th Trung xem qua ngh thut iu khc trn t߶ng v ngh thut hi ha trn gi v. Tr n߾c lai rai v li nhn qu vn ngh. m hm v n nh qu khuya nn ch cn lo ch ng. Nhng cch sp xp li khc i rt nhiu, nam n th th bt thn. Hai anh L Quang Xun, Vin Linh cng ti h th nm ln knh xung sn nh phng khch (lt thm chn, mn ln nn thm d nhin), cn ch Thy Khanh v hai ch em b x ti ng mt ch khc kn o hn.
Sng ngy sau, ngy th hai v cng l ngy cui cng ca i hi, ng߶i nh L Quang Xun ngh i chp nh... ma thu cc cng vin y l vng va chn ti ca x lnh. Mc d c ting hi h ca anh ch tch Nguyn Ngc Ngn trong phone khi ni chuyn vi Phan Ni Tn, i :
- Tri t, gi ny m ng Xun v ng Hng cn th lm n nn ci nng ni g c ch!
Anh L Quang Xun nhn nh Phan Ni Tn tr li thay rng:
- c ch sao khng! Mnh u c chc phn g m n cho mt ci thn! Ь tra tra ri hng ti cng chng cht chc g ai m!
V ri, ngoi tr ch Thy Khanh, anh Vin Linh v Phan Ni Tn v c trch nhim vi i hi nn phi tch by, ch phi on cn li gm ch Khim v hai ch em b x ti th ai ai cng cm thy y l dp may him c lm ng߶i mu trong nh ngh thut ca L Quang Xun, thnh th rt hng hi tra o di mu (mc d tri rt lnh) ng i chp hnh. Phn ti th d quyt nh qu, h v ti i u th ti i theo cho c... yn thn. V li, bit u ng߶i nh L Quang Xun li khng mun chp t sau lng, chp ln, mt i tnh nhn no ang u ym ng trng ra b h im bng? Ы ti mi nghen!
Ngh li, dn Canadien chu lnh coi b gii! Tri lnh cm cm nh vy m cng vin High Park trng ra h Ontario, ni c l c L Cy Phong trng bng hoa t߽i thit ln, vn cht ng߶i i. C l nhng x vn minh tn tin ngy nay, trong nhng ngy chm lnh, ng߶i ta khng n ngi nh quy qun bn l sߗi cho mt ngy cui tun hu nh lun lun him mun, thiu ht ny. M thit, p qu sc i thi, nhng cy phong vng t gc, thn, n ch ngn trng nh... dt vng. Mt cn gi thong qua, rng thu... vng bay l t. Lp tng lp, ph y lp c cn xanh. Mt t o mu hng anh o, mt t o mu o xanh da tri, hay mt t o mu tm hoa c... im vo bc bnh phong ma thu vng khng phi l nn th, p mt lm sao? Phi gi li nhng giy pht tnh c ny cho mi mi thin thu!
Ъn ht cun phim cui cng, anh L Quang Xun mi chu ngh vi ti x Trn Chnh, i din bo Nng Mi ti Toronto, a v tham d i hi. Li ng ngay gi n tra.
Anh L Quang Xun vt ming:
- , ba nay i hi c i cm cha m!
Ch Khim phn trn:
- , tui hi li my ch ngi quy tip tn ny y coi khu phn cm tay cm cho mnh c cn hay khng?
Ch Khim cha kp hi th c mt ng߶i p p v hi hi tt bng ngi sau bn tip tn thng bo:
- Phn n ht ri! Nhng c ng߶i ang i ly thm, cng sp v ti ri !
Vy th k ra mnh cng khng n ni no phi... cht i! Tuy nhin, thin bt dung gian, li c mt ng߶i... p th c p hn nhng bng th chng tt cht no ht, cng ngi sau bn tip tn, li xng ging:
- Ch Khim, phn n ny ch dnh cho nhng ng߶i n d i hi! Chng ti khng bit nhng ng߶i ny l ai, xin ch hy dn h i ni khc!
Ch Khim im nhin:
- a, thit vy sao? Thi th mnh ko nhau i ra ngoi kia n ph!
Li bng b nhau i! Va ra ca th gp anh Vi Vi v hai ng߶i bn i vo, Vi Vi hi bn ti:
- Hai ng b i u y?
B x ti khng du dim:
- i n ph, y ht phn n ri.
Vi Vi ch ti xch trn tay hai ng߶i bn, ni lun:
- Bnh m mi mua v l kh kia m i u?
Ch Khim bung mt cu cui cng:
- y ng߶i ta lm mt l. Thi ti ny i n ph cho xong...
Nh vy mi c dp bt ph Toronto! u khng bit ch vng vng khu Cecil Community Centre ny, ph x thit khng khc g khu Ch C Si Gn. Xe hi, xe gn my, xe p v ng߶i i b ln ln nhau trn ߶ng nh mt dng thc l. Nhch nhch tng cht mt nhng ct n xanh n , lng qua lch li v chn u nhau nh khng c mt lut l giang h, h ph no c t ra. Khc xa so vi ߶ng ph bn M, rng ri v ngn np hn. T la, hng ha, phm vt, rau ci, tht c by bn cht va h, k cng vui. Chun vo mt tim ph khng bit tn, v c tm tent che nng tr߾c mt tin. Thong th p v chng cn ai ra oai xua ui! n xong, c l v nh li ci cnh hi tri tai gai mt, nn hai ch em b x ti ngh vi ch Khim i v nh, khng cn phi ti i hi lm chi. C l thy khng n cho nn anh L Quang Xun bn ko ti li v ni ch Khim ch a hai ch em b x ti v tr߾c. Dc ߶ng cuc b v hi tr߶ng, anh L Quang Xun tit l:
- Hai ng߶i c hn s mang theo o di ng nh mnh chp hnh ba nay! Cha g gy ra phin phc!
Tri t, c hn nh ng߶i ta chp hnh m dm m ming bo "chng ti khng bit nhng ng߶i ny l ai" th lo lu tht, n ni khng c chng vng. Nhng ri chnh h cng t bit li, ln lt xin anh L Quang Xun v ti b li cho. Ti ni "hng c chi, ch" bi v chnh ti v ngay c anh L Quang Xun l nhng ng߶i khng ng xin li. Xin li hay khng l ch Khim v hai ch em b x ca ti ka. C nh ni li theo ci kiu ny cng chng thm vo u. Bt n߾c y xung t th lm sao ht li cho c! Nhng thi, i m, nu c ci ny th mt ci kia, nh khng d i hi lng vn ngy th hai m b x ti v c em hc c ca ch Khim cch lm nhiu th bnh, trong c mn bnh b hp, bnh b n߾ng r tre tht tuyt!
Lc b߾c chn v hi tr߶ng, ng s ln khn i, ngoi anh Phm Kim Th lm iu khin vin, trn bn ch ta on ti thy c lo hu Xun T߾c, ch Thy Trang v anh Nguyn Hu Ngha. Ti than thm cho anh Xun T߾c, mang ci thn gi ln ngi lm chi cho n thm au lng. d߾i ny i nhng nhng ti lui, tn gu vi anh em c s߾ng hn khng! Pha tr߾c hng gh u ca khn thnh gi, ch Nguyn H߽ng lng ta ang gi micro v ln ting cht vn hay mun trnh by mt iu g lin quan n ti "ngoi ng trong vn ch߽ng hi ngoi" th phi? Li nghe lm bm anh Nguyn Hu Ngha p li rng "theo ti nh vy, theo b Nguyn H߽ng th kia..." lm nh hai ng߶i khng phi l b con hay chng v g vi nhau ht! Ti b ra ngoi th gp lc ch Vi Khu ang i xung cu thang basement, ch hi:
- C lng nghe bi thuyt trnh ca ti ban ny khng?
Cht cha, ban ny l ban no? Mnh mi m rong chi vui a vi l vng ma thu, vi gh cng vin m! Ma thu? "ang ma thu m li i tm ma xun trong th th coi b lc qu qu," , c ng߶i than phin v ti thuyt trnh ban ny ca ch! Nhng u dm lp li, thi th th thit:
- D, em bn i theo nhip nh gia L Quang Xun t sng, ch i! Va mi m n y nn u c bit t gip g u!
B ch bun tnh b i mt n߾c! Ngh mnh cng t thit! M cng ti anh... ph nhm ht trn. Li c ng߶i tm n ti la li:
- Anh l nh vn Nguyn Tn Hng phi khng? Mn i, my ng anh Hi qun ca mnh tm anh t sng n gi m anh i u mt tiu i? By gi my ng tn lc mi ng߶i mi ng ri...
Li phi tm li ni cha v nh ni li: hn khi khc, lu bu qu vi cc bn vn, bn th, bn ng knh! i ca Trn vn a, bn hin Mc Cng Hiu, huynh chi binh th no cng ngh tnh, khng dp ny th cng cn dp ti na, ch bn vn ngh lm khi c i ch gp mt ln thi. Chuyn g cng vy, h t u tin cao th phi lo tr߾c. V ti bn tm kim bn b quen chp hnh chung k nim. Gp ai chp ny, u cng c vi ng߶i nh L Hu Mc, Nguyn H߽ng (ng߶i p c mi tc Tm Nht bng bng hai bn cn i hi ti o vest u, sao khng mc vo cho ra v na, kh qu), Nguyn Hu Ngha, Nguyn Ngc Ngn, Nguyn vn Sm, Trang Chu, V K in, Xun T߾c...
Li hi n gi cm chiu tr߾c khi m mn trnh din vn ngh. Ti by gi bng dng thnh c thn ti ch nn nhp by vi phi on ca anh L Quang Xun lun. i ly phn n chiu, k ny cm canh ng hong ng trong da vung plastic ch khng phi bnh m tht cm tay nh ban tra. n th n nhng khng bit ngon v lo xo c ngy, mt qu! Anh L Quang Xun r tai:
- Ti nay, sau phn vn ngh, Trn Sa c mi phi on Montral, phi on min ng v mt s thn hu chn lc n d tic ring ti nh hng ca Phm nh C߶ng. Hng cng c tn trong danh sch c mi bn cnh min ng nhng c i vi m mnh cho tin.
- a, anh i u th thng em i . Qua bn ny sang lm, i u cng c ng߶i a r߾c ch khng thm lm ti x na...
Quan khch n ng nght hi tr߶ng v sau phn trnh lng ban chp hnh mi th bui vn ngh chnh thc ca i hi bt u. Nguyn Ngc Ngn iu khin ch߽ng trnh, mch lc v d dm lm. D߾i ti m d߽ng cm ca n nhc s Linh Ph߽ng v ty ban cm ca anh Tr߽ng vn Tuyn, nhng ngi sao vn ngh ca Toronto, Montral v t ph߽ng xa ln sn khu trnh by nhng nhc bn m mnh a thch, chn lc hu nh khng thiu mt ng߶i no, nh Dim Chi, Kim Hng, Hong Kim Uyn, Nguyn Ngc, on Chnh, Thy Khanh..., v cc ban hp ca.
Cui cng, i hi c b mc bng bi hp ca Cho Mng Vn B t ca hc gi L Hu Mc va mi vit trong ngy d߾i s v tay, hoan h rm r. C l c dn xp tr߾c cho nn bui vn ngh i hi nh phi chm dt sm, cha n 10 gi m, dnh thi gian cn li ca m khuya cho nhng tit mc c nhn. Mi ng߶i vui v ra v nhng tt c cc... "anh hng ho hn" th li ang hm h tin n c s lm n ca ting th Phm nh C߶ng, qun nhu c ci tn ly t mt ta phim c o ca M The Last Temptation .
, Trn Sa (ng߶i p mng manh, nh nh gi bay) t bn dnh ring cho bn b nguyn tng d߾i, basement. i thi th mn n, no l cho g, cho vt, tht quay, bnh hi, b bn, gi sa tm tht... cht y trn mt bn n ni khng c ch ly cognac phi cm rit trn tay. Hai dy bn, mt ngn mt di, v bn ti th cng u bn ngn cch xa xa bc sn khu, bc t߶ng qut vi, cho d nhn. Bn ny c hai v chng c B Giang, n ti, Phm Th Trung..., bn kia c Nghim Ph Phc, Trn Sa, L Quang Xun, V K in, Nguyn th Hong Bc... Tng cng cng n nm su chc ng߶i. Li vn ngh b ti vi Ng V߽ng Toi iu khin ch߽ng trnh bt c d. Vui o v khng nng phn trnh din. Ln ny c bit hn, c nh th kim nhc s Phan Ni Tn trnh by nhng bn nhc do chnh anh ph t th ca Lun Hon, Bc Phong nh Khing N߾c, B M Qu ... u bun, hng dng lm.
Nhng li phi ng ln t gi ngang x߽ng, ti v mt s anh em thn tnh mun ko v nh Phan Ni Tn, cng ly sut m. Nhm tan hng sm gm c ch Nguyn Ngc v anh Nguyn ng Ngc, ch Thy Trang v anh B Dnh, anh ch Lun Hon, anh L Quang Xun, ch Thy Khanh, anh Vi Vi v ti.
V ch Khim v hai ch em b x ti khng i d i hi nn lc v nh mt mn n, nhu, bnh tri li c t߽m tt by ra. Cp Courvoisier VSOP ca ti mang theo by gi mi c dp khui. Tt c quy qun ngay ti sn phng khch. Lai rai, lai rai ni chuyn i. Ri li th vi nhc. Th Thy Khanh, nhc Phan Ni Tn. Th nhc Nguyn Tn Hng. Th nhc ca mi ng߶i... Ti ca nhiu bi lm, trong c bi Ch tng Hng Lan m ch Nguyn Ngc bo va ca va khc, h mi rt rt (ti n t cay qu chng chng). Phn ti th phc ch tp nhc ring, ghi ton li m khng c nhc, li ca ng bong tng nt mt mi l hay!
Mt qu, phi ni l ngt ng, ti leo ln ci sofa di nm th thc lc. Trong m m mng mng, ti nghe anh ch Thy Trang v B Dnh cng Vi Vi t gi n mt bn tic khc nh ai . Ti nghe tic tn. Ti nghe mi ng߶i dn ch ng, tri thm nm gi xung sn nh. Ti nghe... chut ku rc rch trong r߽ng, pha sau b gh sofa ti ang nm (sau ny ti mi bit l hai ch Lun Hon v Nguyn ng Ngc ang tp th dc tr߾c khi i ng)...
Sng ngy, mi ng߶i phi thc dy sm ... chia tay, tr v nhim s c. Nghe sao nn qu h? Bun no nut? Thi th, hy chp thm vi tm nh na vi gia ch pha tr߾c nh, pha tr߾c l t߽ng B Ы, lm k nim ng ri mau mau khn gi ln ߶ng. Ti phi chy nhng 10, 12 ting ng h v Hoa Thnh Яn nn ti... hi. Qu cp, li qu xong cha? Qun o em ra xe ht cha? Ri nhng ci bt tay sau cng, nhng ci m nhau sau cng... ti thy hu ht nhng ng߶i n b, nht l ch Khim v b x ti, u mi lng rng rng n߾c mt trong giy pht bn rn k ng߶i i. Ch i ngy gp nhau m bng ha ra thn thch nh anh ch em trong nh, p thay ci tnh vn ngh s!
Bn v, qua khi thnh ph Con B Mng, ti khng thm i ߶ng c na. Ti men theo I-90 dc theo b h Erie (mt trong ng i h: Superior, Michigan, Huron, Erie v Ontario) i v h߾ng Ty Nam, ri t qua I-79, I-70 vng v h߾ng ng Nam thng vo th Hoa Thnh Яn. Ch, con ߶ng ny xem ra nghch l nh vy (qua Ty ri mi v ng) m li gn hn mi k (vng cnh cung thay v vung gc, ti ngh). Gim c hai ting i ߶ng nn lc gh nh Nguyn th Thanh Bnh cng cn sm chn. Ti bit hai ch em b x ti v Thanh Bnh s bn chuyn thu m sut sng. Ti bit s khng qun k li mn ph trc trc gia ng. Ti bit, trong t߽ng lai, Thanh Bnh s thc mc v sao i ph hi m khng thy anh ch Trm ng ngi u ht trong bc nh chp chung. Phn ti, ti i tm ra v ng sm ly sc cho ngy mai li tip v c qun. Tuy nhin, ch cn 5, 6 ting ngn hn thi, k nh khe qu ri...
Mt ln i l bit bao nhiu vui bun ln ln! Ti phi ghi li chuyn i ph hi lng vn k ny l ci chc, v tnh ti khoi vit k s, mt hnh thc vit, nm na, vn hc s. Nhng t khi ti vit lin, v t nh, hy cho thi gian lm cng tc sng si, lng ng, xa nha i nhng chi tit khng cn thit. Bi vy mi chm chn! c hai bi t߶ng trnh ca anh Tr L, i Hi Vn Bt K III trn Vn Ngh Tin Phong v ca anh L Tn Lc, Theo Chn Vn Bt Quebec trn Sng ri, ni na m nhm! V li, hai anh ch nu ln nhng im tt cho i hi, cn ti ghi lun nhng im tt ln nhng im khng my tt, th ch s v tnh m chi vi... thin ca n anh. Thi th c vit y, khng trnh lng trn mt bo lm chi, c nhng ai mun c th tm c vy...
07. XUN V, TNH RING LN D
NGUYN TN HNG
C mi xun v, mi ng߶i khng t th nhiu u thy thn tm bng dng m ra ung dung nhn h. Co thm ln d, n li chuyn i qua. Hoc gn hn, xem xt li nhng g trong nm xy ra. Phn ti, phin qu, khng c co thm. Cng chng c g quan trng xy ra trong nm, trong lnh vc vit lch ht! Thi th nh ly... tnh ring ca mnh ra m ln d vi ng߶i ta. Tnh ring ny, c bit, dnh ring cho Щp . Bo Щp , tp ch Щp , bn nguyt san Щp ... ai mun gi sao cng c. Nhng ch Щp thi, ch ng gn v no l Phi Щp, Ph N Щp, Chi Щp... lm chi cho n thm r߶m r, rc ri. Phi hn ng߶i p?
K t lc t bo cho i n nay, Щp tri qua nhng ba ci xun xanh, hay 88 s nu mun ni chnh xc. Mt thi gian c th ni l di lm mt ci nhn li. M ai chu kh ng ra nhn li y? Ch nhim th khng dm ng ngoi li ri, s ngng rt. Phi nhn thng nh nhng k b ng xe, trt gn c, mang vng "mt" nng vy. Ch bt th khng tm u ra th gi, ti ngy ch bit lo chy mi. Уng tm mi nui Щp nh nui chim. Cn n anh, n ch, n em ca ti th chng ai thm ng ngng n ba ci v lm cm ny u. Thnh th, ti rng gng mnh, k lng v gnh "mn n tang bng" mt ln th xem sao. Ri thi, nh߶ng ch li cho nhng tay ngh!
Ni no ngay, trong bui ban u lc mi hnh thnh t bo, vo khong thng 10, 1988, thy c s cng tc ca cc vn ngh s tn tui nh Cao аng Khnh, Kim иnh, L B Kng, L Nht Thng, Nguyn nh Tuyn, Nguyn Vn L, Nh Chi, Thu Ngn, Trn Kim Vy... Trong khi , cc anh H Tr߶ng An, L vn Phc, V nh Tuyt... cng c nhn nh trn mc th tn, ang ch bi gi v. 5 s u, nhn chung, t bo cn mng lm, u ch c 100 trang tr li, kh tp ch. Trong , hn phn na l qung co. Ri ngoi cc qung co th߽ng mi phi c nui sng t bo, cn c qung co min ph sch v, tc phm ca cc vn ngh s b nh na: Mt on ߶ng v B߾c Chn Non ca ip M Linh, Th Hin ca Nh Chi, Mt Dm T߽ng Thn ca Hn Song T߶ng v Уng Phng Qun, v l d nhin khng th thiu L Mt Chuyn i ca ch nhim Trn Kim Vy. l cha k qung co chi nhnh Bo him Metropolitan Life ca Nguyn nh Tuyn, H thng chn nm gi t tr߶ng ca Cao аng Khnh, nh xut bn v nh sch Vn Ha ca Nguyn V. Th ra hot ng ca t bo c phn no da trn cn bn c qua c li mi toi lng nhau gia ng߶i lm bo v nhng ng߶i vit cho bo. Trong giai on ny, c l Cao аng Khnh l ng߶i vit u tay nht. V th, mc Chp Ph Gia жi Sng .
T s 6 n s 10 tc s Xun K T, t bo c tng trang. Nhng cng cn gii hn, ch 120 trang tr li. V hnh thc, c nhiu im thay i thy r. Chng hn nh ba tr߾c, bt u ng hnh cc c gi tham gia cuc tuyn la hoa hu o di, do Щp t chc. Phn tin tc thi s c v di do hn qua trung gian ca c s i Nam Thng Tn . V sng tc th ngoi s gp mt ca nhng cy bt thnh danh nh Khnh Tr߶ng, Hi Bng, Nguyn Tt Nhin, Thp Lang..., cn c mt Xun V-L M H߽ng, v sau, tham gia ro rit mi mt: truyn ngn, truyn di, th, bnh lun chnh tr, chm bim x hi cng sn, nht l lot bi vit v Vn ngh s min Bc nh ti bit .
Tip theo , t s 11 Щp li bt u tng trang mt ln na, t 120 ln khong 170. Ngoi vic gii thiu tp th Ni La ca Nguyn Mu Lm, song song vi Sng Ngm (va mi xut bn ma h va qua), truyn dch Ng߶i T Trong Cm Thnh ca Nguyn Vn L, k li cuc i ca hong Ph Nghi tc The Last Emperor , truyn di Nt Mi Trm Trong Cung Nhc жi ca Nguyn Minh Hong v mc "lch s tng ngy" trong giai on cn i tr߾c 75, n C Tri Tn , ca Nguyn nh Tuyn c ng ti tng k. Trn Kim Vy cng bt u ph trch Trang Ca Щp bn v cch chm sc tc tai, mt mi, phn son, o qun, d nn ca ph n.
Mi n s 16, tc l 8 thng sau s cho i, mi c s xut hin ca Nguyn Tn Hng, k hn v cng l tc gi ca bi vit ny y. Sao m chm lt th!
Thit tnh m ni, do ti thy mnh ch c kh nng va c v gi bi cho bn t bo thn quen l Vn, Lng Vn, Vn Hc , v L߾t Sng ca Hi Qun m thi. C nhiu t bo ln, c tm vc quc t, nh Vn Ngh Tin Phong, Ph N Din n ..., ti nghe v bit ting nhng cng cha tm c, theo di mt cch u n, k lng. Th ni g n Щp , du sao cng l t bo a ph߽ng Houston, Texas! Bi vy lc ch bt Trn Minh Tm lin lc vi ti, mi cng tc, ti c hi ng ngng! Suy ngh! Ri t hi, b do ny mnh vit xung dc, t hi d nh vy hay sao? Ti v, c l ci tm l chung ca hu ht cc cy vit ang vit cho cc t bo ln l khng mun nhy xung cc t bo nh. Khng mun vit t bo bn sang bo biu! Khng mun vit t bo vn hc ngh thut thun ty sang bo th߽ng mi qung co, na nc na m!
Thi th du sao cng l tnh ngha trong mt qun binh chng, ti gi n Щp bn typesetting lm sn cho nhng truyn ngn trong tp Mt жi Ь Hc do Lng Vn xut bn, ch bt c xi c th xi. Theo kiu nh em con b ch vy thi, ch ti cng chng mng l ng߶i p c xi hay khng.
Ai d nh nhng truyn ngn ng li tng k m ti gy c... ting vang. Th ra "thn th v s nghip vn ch߽ng" ca mnh by lu nay vn... tha r tha rnh m ti no c hay! Kp n khi tc phm Mt Thu Lm "Trm" ra i, sau khng lu, gim c nh xut bn Vn Ngh l thy T Mn c ni vi ti rng: "Bng dng c gi Houston ng h anh d." Ti thm hiu ci l do ti sao. V ti mi nghim ra rng ci tm l chung ca ng߶i cm bt, coi trng bo ln xem th߶ng bo nh, l mt tm l cn phi xt li! Theo ti, mt cy vit ang ln a ph߽ng, nu mun chng minh thc ti ca mnh th phi c gng vit cao thm mt bc, cho cc t bo c tm vc quc t. Nhng ngc li, nu thnh cng trn cc t bo c tm vc quc t ri th phi chu kh v ng ngn ngi i ln xung tng a ph߽ng. nhng ni , phi ni cha chc l ng bo, qun chng bit n tn mnh l ai, mt tn v danh tiu tt no y. Ngoi tr mt s c gi, i khi rt khim nh߶ng, nh nhoi ca cc t bo ln, hin nhin.
Chnh v vy m by gi ti mn mnh t dng v mang tn Щp nh ti danh tennis Boris Becker mn sn c Wimbledon vy. V ti tip tc ang trn ߶ng i tm nhng sn chi khc. Rt c th s khng l mt sn c, m l sn ct hay sn xi mng! Cho d khng my thnh cng m mn nh ln u... tri xui t khin i chng na!
Ri khng bit v l do g, nhng ng߶i cng tc vo bui ban u cho t bo Щp t t vng bng. Ch cn li nhng ct tr m trn u ngn tay nh L M H߽ng, L Nht Thng, Nguyn nh Tuyn, Nguyn Vn L, Xun V. Phn anh H Tr߶ng An, khng bit c phi v nh hߗng ca ci tm l chung lch lc ti va ni bn trn hay khng, m mi n s 32 mi chu g bn truyn di Tnh Sen Hu , mt tiu thuyt ly bi cnh vng tri Ty Ninh, thnh a ca gio phi Cao i. ng song song vi tiu thuyt ng qu Vng M Bng La ca anh L M H߽ng. Cng mt lc vi Mt Cn Gi Bi tc Kin Vn Lc ca L thn Trn Trng Kim, k li tnh trng hn mang trm mi ca t n߾c trong thi gian ng nhip chnh. Ngoi ra t bo cng c m thm mt mc mi, mc g ri t lng, Chuyn Chng Mnh , ca ch nh Tho.
Vi mt nhn nh r rng l mt t bo mun ng vng th phi c s gp mt ca cc cy bt thi danh, mt ln na, ch bt Trn Minh Tm li ng nh ti ng ra mi cc vn ngh s ti quen v cng tc vi Щp . Qua kinh nghim bn thn, xa m i phn no ci tm l chung trt tr trong u cc bn vn ca ti, m ti bit th no cng c, ti phi t iu kin vi chng v nng ch bt, ch nhim mt iu: tin nhun bt. Ri vi mt quyt tm lm bo, chng v nng chp thun ngay. Cho n nay, hoc trc tip hoc gin tip, ti em v cho Щp nhng khun mt tn tui nh Anh Vn, Cao Bnh Minh, H Huyn Chi, Hong Du Thy, L Bo Trn, L Quang Xun, Lun Hon, Nguyn L Hng Hng, Nguyn T, Nguyn th Hong Bc, Nguyn th Ngc Nhung, Nguyn th Thanh Bnh, Nguyn vn Ba, Phan Lc Tip, Phan Ni Tn, Thanh Vn, Thy Trc, Trn Long H, Trn Mng T, Trn vn Sanh, V nh, V K in, V Nam, Xun T߾c...
Phn ti, vic mi bng hu cng tc l vic d thi. Vic kh khn hn, tht ra, chnh l vic i x chu o ca ch bo i vi cc bng hu . V qu l chng v nng ch bt v ch nhim lm ng theo li dn, khng lm mt mt "ng Trm", ng߶i ng ra gii thiu. Щp i x qu p, n ni, nhiu ng߶i vit th cho ti bo nh rng... qun i mn tin nhun bt cho ngi ngng, i ni. Min c bo c di di l vui ri. a, sao c chuyn l lng nh vy? i, hai ch tnh ngha ca nhng ng߶i lm vn ngh chn chnh, p thay!
Vi phn ni dung cng ngy cng phong ph, phn hnh thc cng c nhiu im thay i. nh ngh thut ca Vn V bt u xut hin trang ba k t s 46 tr i. Thnh thong li c tranh ca V nh, mi ln c. Dn qung co vo nhng trang giy vng, yellow page, t s 53 n s 62 (vic ny khng thnh cng lm cho nn nh phi ngng ngang).
Nhng, ng mt ci, c thm mt t bo mi na ra i ti Houston. N tnh bn hin v cng l cy bt ch cht ca t bo mi ny, anh L vn Ln, ti c cng tc mt thi gian theo nguyn tc h t lnh th chim u vy thi. Ai d chuyn coi vy m khng phi d gii quyt. N kh gii quyt cng ging nh tnh trng mt anh chng c v ri m cn x l i m, h h vi v b vy. Lp v߶n th phi khai m߽ng, lm trai hai v phi th߽ng cho ng , mn t i, l th߽ng cha ng kia m ti ngy cn b cm rm, lm trn lm thng. Th߶ng, h c lng ng߶i ny th mt lng ng߶i n, ngay c ng tri kia cng khng th lm va lng ht mi ng߶i. Kh qu, thn ny v x lm i! Ь ri n pht cui cng quyt lit, b "b ln" nt mt pht "trong hai anh phi chn mt...," th bn thn ti tuy lm "Trm," cng pht... run. Thi th nh l rng v ci ch c cht ai u v t nay xin ha khng dm bn mng ti vng t en coi nh xa xa na. Ngm ngh li, mnh ra cng xy dng mt t bo, tuy khng l ca mnh nhng nh hߗng ca mnh cng... rt ln, ri li ph gip mt t bo khc "cnh tranh" vi chnh t bo ca mnh th coi b cng khng n cho lm. Ci l t lnh chim u rt cuc ri cng chu qui hng, nh߶ng b߾c tr߾c ci l mt ng߶i khng th c hai tri tim (c nhiu ngn th khng sao) vy! Cnh tranh nhau thy r, lm nh ang tnh chuyn chng lnh... mt rng kh dung hai s t hay sao y khng bit? Nhiu ln thi ua tng trang! Ch trong vng 2 tun m lo n trn 200 trang bo th qu nhin khng phi l chuyn d... u cng l mt kinh nghim sng ng ghi nh trong lng vn ngh, lng bo ca ti!
Va xong Vng M Bng La , anh L M H߽ng vit tip Dy Bu Nm Ngn v va ht Tnh Sen Hu anh H Tr߶ng An li cng vit tip Danh K . Tt c u l nhng truyn di c quyn dnh ring cho Щp . Gn y, ch ip M Linh cng cho ng truyn di Cng Mt Dng Sng . V sau ht, n phin ti, vi Mt Tri Mt Bin . Ri cc cy bt ni ting c ng trong vng nh Hn Song T߶ng, Ha Honh, Nguyn V, Nguyn Th Gic, Nh Chi, Song H, Thp Lang... cng gi bi ng gp u n. Trong khi anh L Nht Thng bt u c nt v c ting trong phn im sch v lun bn v th, sau lot bi vit v Xun Diu, Phan Bi Chu, Phm Duy, Cao Th Dung, Nguyn Vn L, Nguyn Tn Hng, Nguyn Tn жi, Trng Quang, Lun Hon... Thm cc mc ghi li in Tch ca Mng Bnh Sn v Gn Vng Gi Ngc v phong tc tp qun ba min ca Toan nh cng khng km phn b ch. V mi y, c ng li tuyt tc Lc nh K ca Kim Dung v Ci Cht Ca Lm Bu ca Nguyn Vn L cho nhng ai ghin truyn kim hip v truyn bn Tu na ch... Nhn chung t bo cng ngy cng i ln, nht l t s 63 tr i, phi tng n trn d߾i 200 trang mi ch chuyn ch ht cc bi v ang b ng. Sau thng 10, 1991, Щp li phi tng trang v hin ang gi mc qun bnh s 250 trang. Tuy nhin, ni g th ni, nhng truyn ngn c sc v nhng dng th nn th, m m nh n߾c chy xui ca cc tc gi thnh danh vn l mn n tinh thn c nhiu bn c a thch nht.
Gn y, sau khi xy ra v "bu bn phe ta," tnh trng i ngi ca nhng v sao vn ngh trn vm tri Houston, li mt ln na, quay v v nh chong chng. Ti khng thch chuyn chia r, chin tranh lnh hay bt chin trong lng bo nht l cng mt a ph߽ng, nn i ln c th t can gin... ch nhim, ch bt Щp ! Nhng, khng anh hߗng c ai ht m li cn b... "ry ngc" mi cht ch. Rng: "Anh chng gn nn anh khng bit, anh Trm i!" Thi th... chu thua, trch nhim iu hnh cng nh s sng cht ca t bo bao gi cng t nng ln nhng ng߶i, khng ai hn l, ch nhim ch bt vy!
Sau hn ba nm tri, t s cho i ri qua nhng s Xun K T, Canh Ng, Tn Mi, v n s Xun Nhm Thn nm nay, nh hin qu c gi ang cm t bo trn tay, Щp ci tin khng ngng. Trong mt th gii, mt x hi cng khng ngng thay i. Ь, theo cng tm m ni, tin ti v tr nu khng l hng u th khng th l hng th, v l t bo c mn chung nu khng nht th khng th l nh ti thnh ph Houston v vng ph cn. Tm li l mt t bo c mt khng hai trong mt cng ng Vit Nam ng vo hng th ba, sau Los Angeles-Little Si Gn v San Jose, trn t M. K ra cng l mt thnh cng, mt cng trnh ln lao nu khng cho l qu ng, cho nhng ng߶i ch tr߽ng, chm sc, xy dng v ng gp cho t bo. L ߽ng nhin, thnh cng ny s khng c c nu khng c s ng h ca cc c s th߽ng mi v bn c bn ph߽ng.
Xun ny, tnh ring ca ti... ln d ra ch c by nhiu thi. Thay mt nhng ng߶i cng tc vi Щp , xin knh chc qu bn c v gia nh mt m xun an bnh v mt nm mi thnh vng, ߾c mt c m߶i. Ring ti, ti nguyn s khng bao gi qun tm chn tnh v s nng nhit ng h m bn c c bit dnh cho ti trong thi gian qua. Mong c mt ngy khng xa lm, c gp li v vui vy cng qu v trn qu h߽ng t n߾c Vit Nam t do, ngn i mn yu.
08. TING VNG T GH-T MIT VN
NGUYN TN HNG
Sao li bn mi v Vn Ch߽ng Mit V߶n? C nhm qu khng?
Nhm th c nhm , nhng "ng chuyn" th c phi bn tip thi! Ь p l vi bn Trn V qua bi Nhng Vng T߶ng Ghetto ng trn Hp Lu s 2 m tnh c ti c c qua, do mt bn vn lm phng nh gi cho. Ь vch ra mt vi iu lm ln, lch lc, khng xc thc!
Nh ni tr߾c y, ti c nhiu ln "dan du" vi bn ch Vn Ch߽ng Mit V߶n. B qua nhng phn trnh by tr߾c khn thnh gi, trn giy trng mc en ti c bi i Li V Vn Ch߽ng Mit V߶n trn Vn Hc s 43, sau bui ra mt Giai Thoi Hng ca anh H Tr߶ng An mt thi gian ngn. K n l bi Tnh Cht Chung Quyt Trong Vn Ch߽ng Mit V߶n ng trn Sng s 104, sau bui ra mt Tuyn Tp Nhng Cy Vit Min Nam do Nguyn vn Ba ch bin cng khng lu. Ь ri ngay sau , ti lin b ng Nguyn Hong lm th "da" cho mt mch i khi bo l Mit V߶n k th chia r Bc Nam, Sng s 106. Ti bn c bi p l Cng Cn Ln Чn , cng trn Sng , s 110. Chnh trong bi ny ti c ni rng ng Nguyn Hong gip ti tm c mt ci tn hay hay cho nh xut bn ca ti: nh xut bn Mit V߶n . V tung ra quyn u tay: Mt Dng Ca Dao, Cu H, Cu Я Min Nam (su tm chung vi Phan th Hng Lan). Mi y li thy bi Ca Dao Mit V߶n: Sn Phm Ca Hon Cnh Lch S Уc Bit ca tc gi on Xun Kin, trn Th K 21 s 32, c khoi qu! Ci khoi cn ang lng lng th li b Trn V lng ngn cho mt pht k cng i! Mi c mt, hai tc phm trnh lng m dm vit mt bi nh vy th cn ch no ng hn hai ch lng ngn dng, tha qu v? Dm ni n lc Trn V vit sang tc phm th m߶i, nh ti ang mon men vit Mt Gic M Tin y, th c l Trn V s coi tri bng ht tiu! C phi y l kt qu ca vic thn thnh ha c nhn ca mt nhm ng߶i a Trn V ln hng "nh cao tr tu" chng khc g Cng sn thn thnh ha H Ch Minh?
Bi ca Trn V cp n nhiu vn , nhng phn s ti y ch bn qua nhng g lin quan n Vn Ch߽ng Mit V߶n m thi. Xin nh߶ng nhng phn cn li cho nhng ai t thy mnh c trch nhim phi ln ting th ln ting! Ti khng thch vit nhng bi nhn nh, ph bnh v rt d gy nn hiu lm, ng chm nhng xt k ra thy mnh ri cng chng ng ng!
Nhn chung, nhn nh ca Trn V v dng Vn Ch߽ng Mit V߶n ng, nhng khng ng lm!
ng, l vi ci nhn thin cn v u tr ca anh. Vn Ch߽ng Mit V߶n i vi Trn V hnh nh ch l vn ch߽ng ca H Tr߶ng An, Kit Tn..., hay rng hn mt cht xu, vn ch߽ng ca nhng cy vit Min Nam sng ti u Chu. Cn m ng bn M ny, bn Canada v bn c kia u ton l b ht! M ngay c khi nhc n H Tr߶ng An th phi nhc n nhng tc phm Lp Sng Ph Hng, Phn B߾m, Hp Lu, m Chong n, La Tiu Rung Bin, Giai Thoi Hng, Thng ip Hng ..., mt qu, ch u phi vi ba truyn ngn! V cc truyn ngn m Trn V a ra cha v ln mt nt g tiu biu cho ton b vn ch߽ng H Tr߶ng An ht! V khi nhc n Kit Tn th phi nhc n nhng quyn N C߶i Tre Trc, Th߽ng Nng By Nhiu, Nghe Ma, Lp Lp Ph Sa ..., ch u phi mt hai truyn ngn khc! Tr߾c khi mun ni n mt tc gi th cn phi c, v phi c k, ti thiu dm ba tc phm ca h ci . Тng ny, mt tc gi thi, Trn V lm cha xong m li em ra c nhm Mit V߶n ni th ti ch cn c n߾c ku: than i, rt tic!
Cn khng ng lm l ti v Trn V qu a c nm. Mt chuyn khng nn lm d v tnh hay c . Khng bit g nhiu v Mit V߶n m dm ba hoa thin a v Mit V߶n th thit tnh, s i ngh cng nc c߶i ch... y, nu Trn V mun bit thm v Vn Ch߽ng Mit V߶n th hy ti ni cho m nghe! Ti khng dm hunh hoang l ti thng sut ht mi vn lin quan n nhm Mit V߶n, cn khuya, nhng ti bit chc chn mt iu l ti hiu r nhm Mit V߶n hn Trn V. Ti v ti vn hay th߶ng xuyn lin lc v theo di cc sng tc ca h.
Nu cn c vo gc gc, vn phong th cc tc gi sau y, theo ti, c th xp vo nhm... Mit V߶n: An Kh, Anh Vn, Cao Bnh Minh, Hi Bng, Hong Du Thy (mt Cng Tng Tn N sinh trߗng min Nam), H Tr߶ng An, Hng Hoang, Hunh Hu Cu, Ha Honh, Kit Tn, Lm Ho Dng, L Bo Trn, L Giang Trn, L Tn Lc, L Mc Sinh, Ng Nguyn Dng, Ng vn Th, Nguyn Ang Ca (va mi mt), Nguyn Bch Mai, Nguyn c Lp (ai dm ni khng phi mit v߶n, chng nhng mit v߶n m lun c mit rung na c!), Nguyn Hu Chung, Nguyn L Hng Hng, Nguyn Tn Hng, Nguyn T (tr߶ng hp truyn di Ct L ), Nguyn th Long An, Nguyn th Ngc Dim, Nguyn th Ngc Nhung, Nguyn vn Ba, Nguyn vn Sm, Phm Cng Thin, Phm Hong H, Phm Thng, Phan Ni Tn, Phan th Trng Tuyn, Phng Nhn, S Lim, S Trung, Song Thi, Thy Khanh, Tha Phong, Trn Kim Vy, Trn Long H, Trn th Kim Lan, Trn Trung Qun, Trn vn Sanh, T Hoa, Vnh Lim, V K in, V Nam, Xun T߾c, Xun V, Ngn... Ai m "ng chm" n Mit V߶n l xc phm n, h h..., ngn y nhng nhn vt tn tui!
Ri ty theo ti, cch vit m nhm Mit V߶n cn c th chia thnh nhiu nhm nh vi tng khuynh h߾ng khc nhau:
- Chng cng di, t trang u n trang cui ca nhiu tc phm: Xun V, Hi Bng...
- Chng cng ngn, lng trong nhiu truyn ngn c ch : Xun V, Anh Vn, Nguyn c Lp, V K in...
- Tp qun phong tc min qu, qua ct truyn hay i thoi ca nhn vt: L Bo Trn, Phm Thng...
- Truyn ng qu: H Tr߶ng An, Xun V L M H߽ng, Nguyn c Lp, Xun T߾c, Nguyn vn Ba...
- Tnh hoi h߽ng: Hu ht cc tc gi Mit V߶n.
- Hi nhp x hi mi: Cng hu ht cc tc gi Mit V߶n, nht l cc nh vn n Nguyn th Ngc Nhung, Phan th Trng Tuyn, Trn th Kim Lan, Hong Du Thy, Cao Bnh Minh, Trn Kim Vy...
- Giao lu vn ha, k s vn hc: H Tr߶ng An, Xun V, Nguyn Tn Hng, V Nam...
- Hi k, t truyn tiu thuyt: An Kh, Kit Tn, Nguyn Tn Hng, Hong Du Thy, V K in...
- Tm tnh ng߶i i bin: Nguyn Tn Hng, Nguyn L Hng Hng...
- X thuyt, chnh tr: Xun V, Nguyn Hu Chung...
- Bin kho v nghin cu v a l, nhn gian, dn tnh min Nam: Ha Honh...
- Suy t, trit l: Phm Cng Thin, Nguyn vn Sm, H Tr߶ng An, Kit Tn, Ng Nguyn Dng, Hunh Hu Cu, Trn Long H...
Vi vic phn chia, sp xp tm b rt hn hp nh trn cng cho ta thy rng, cho d trong cng mt khuynh h߾ng i na, cu chuyn v cch vit ca ng߶i ny li khng ging vi cu chuyn v cch vit ca ng߶i kia. V kinh nghim sng ca mi ng߶i mt khc, vn phong ca mi ng߶i mt khc. Phi ni, mi ng߶i nh c mt v tr ring bit.
Ri by gi tr li im then cht, cn c vo u m Trn V dm vit: "Nhng hai nm sau cng ny chng ta phi nn lng m nhn nhn: Vn Ch߽ng Mit V߶n tr thnh mt nhnh c nhiu so nht. So - c hai hnh thc: o vn v thc, v tnh chm ngi bt ca mnh vo bnh mc ca ng߶i khc, v so khi i t s lp li ca chnh mnh ." Vi phn ghi ch, nhng ch in nghing, hai t "Vn Ch߽ng Mit V߶n" v "nhnh" rt t bi Nhn Li Sinh Hot Vn Hc Hi Ngoi 365 Ngy Qua ca Nguyn Hu Ngha ng trn bo Lng Vn s 65 v cu cui t bi Ci So Trong Th ca Nguyn Hng Quc ng trn bo Thc , s c nht, ca Vin Linh.
ch ny, ng l Trn V mn u heo nu cho, da vo nhn xt v th ca Nguyn Hng Quc a ra ci kt lun cho vn xui, p t v thc ln Vn Ch߽ng Mit V߶n, ca mnh! Mt nhn nh na nc na m, na ng߶i na ta, mp m nh ln con en. Ln sau, khi vit mt bi nhn nh khc, ti mong rng Trn V hy nn moi tim c ca mnh m vit ra nhng nhn xt, kin ring t. Ь khi lm phin lng hng xm ang cn s yn lng ngh ngi. V cng khi mang ting l ng߶i nm du tay.
Hn th na, nhn nh trn y ca Trn V chnh l mt chng minh hng hn cho s "o vn v thc." R rng, gy ng p lng... c non thi! V cng ng lm nh li b Thy Khu bo ng: Cho n nay, chng ta ch mi c nh vn sng tc, cha c sng to (trong Ci Tin Ci Mi Trong Sng Tc , bo Th K 21 s 12). Ton l da vo vi li n cp khng th lm sao c sng to cho c ch!
Ri, k nh "thy cha n bt thy php chu" qua hnh ng la gi b mng ca ng bn vn tr tui ti ba ca chng ta i! Ь sau y ti xin bn tip mt vi vn ..., trn cn bn l li tuyn b nu trn hon ton ca Trn V (khng dnh dng g vi Nguyn Hng Quc ht) cho vn xui (khng dnh dng g vi th ht) Mit V߶n!
Ngm ngh li Trn V cng c, t nhin tuyn b khi khi nh vy th lm sao trnh khi c rt nhiu ng߶i cng t ln mt nghi vn. o vn v thc! u? ng no, b no vy? V tnh chm ngi bt ca mnh vo bnh mc ca ng߶i khc! Ch no? Thng no, con no chm mt by b vy? Lp li ca chnh mnh! i gii i, a no, tn no, con m no con mn no lm n b bi vy? Phi chi Trn V a ra mt vi dn chng c th th hay bit my, kh cho b con c bc mnh bit my! Well , li phi: than i, rt tic!
Tr߾c ht l vn "o vn." Vn ny cng khng c g mi l ht, h cm cy bt ln th l o vn ri, nh ng߶i i th߶ng hay ni! Nhng ti khng tin rng nhng cy bt thnh danh trong nhm Mit V߶n nu trn li dm t hy hoi thanh danh ca mnh bng cch o vn trng trn ca ng߶i khc. Cng cn ni thm l, s trng gia hai ng߶i cm bt cha h lin lc hoc c tc phm ca nhau cng rt th߶ng xy ra. Nh hai nh pht minh hai ph߽ng tri xa l. tr߶ng hp ny, cng khng nn gt gng m gn p cho ng߶i ta ci ti qu ln, ty tri ni trn.
Th n l vic "chm ngi bt ca mnh vo bnh mc ca ng߶i khc." Sao m kh khn, rc ri th! Xt theo ngha en, lc mnh ht mc, th c chm nh ngi vit ca mnh vo bnh mc ca ng߶i bn k bn m vit tnh i ch, c sao u? V ci mu mc xanh, tm hoc ca bn mnh khi vit ln giy cng u c lm nn tc phm ca mnh! Tc phm ca mnh bao gi cng xut pht t con tim, ci u ca mnh m! Ri by gi xt theo ngha bng: mi bnh mc c xem nh l mt khuynh h߾ng hoc mt loi th ti ring! Nu bo rng ng chm ngi vit ca mnh vo bnh mc ca ng߶i ta th chng khc g bo k hu sinh ng lm th na v Nguyn Du lm th ri! Уt iu nh vy th hi bn, hi k i sau qu mc. Nu nhng ng߶i i tr߾c chng ai dm chm ngi bt ca mnh vo bnh mc th mi ca Phan Khi, Th L, Xun Diu... th, kt qu, th mi chc phi cht t trong trng n߾c!
Ri t nh gn y, ti i tin phung vit mt quyn nghin cu v xp ch Vit trn my in ton, Mt K Nim Щp , th sau ny ng ai bt ch߾c ti nhy vo li i hay sao? T nh mi y, ti cm ci t dch hai quyn Mt жi Ь Hc v Mt Thu Lm "Trm" ra ting M One Life Of Learning v One Time As An Intelligence Officer th sau ny ng ai bt ch߾c ti i vo con ߶ng hay sao? u c c! Bnh mc ca ti m np sn ri anh ch em, c chm lia la, lp-ba-ga i. Chm cng nhiu, vit cng hng ti cng mng cho cc bn . Ti nu ph, h tiu c th anh ch em c nu ph, h tiu i, ngi g. Cng nhiu th ph, h tiu cho khch hng chn la, thߗng thc th cng hay ch sao. B nhn b bng b con tim m. V khng nn bt buc c gi phi n t ph, h tiu nu ring cho Trn V... M ngh cho cng, ng߶i no i tr߾c th vinh danh cho h ci cng khm ph, k i sau th vinh danh cho h ci cng bi p. Gia ci cng khm ph v ci cng bi p cng cha bit ci no ln hn ci no. Gi y, nhn li, ci cng khm ph ra computer no c ln hn ci cng lm nh gn, p , nhanh chng cho computer nh mc hin nay. Gia con g v ci trng kia cng cha bit ci no qu hn ci no. Trn V i, xin bn ng qu khc khe, nh mn m lm khi lm chn b߾c, tt ngi nhng k i sau.
Sau cng l vn "s lp li ca chnh mnh." iu ny c th ng trong tr߶ng hp c bit ca H Tr߶ng An. V qu tnh, anh c "xo nu, hm i hm li." Tuy vy, trong nhng mn "xo nu, hm i hm li" cng c nhiu... "bi no ra bi ny" lm. Nhng, cng khng th trch anh c khi anh bt u vit feuilleton kim sng, khng cn lm vn ch߽ng na m ch cn lm k ngh sn xut ra ch ngha, bn ly tin. Cn i vi cc ng߶i khc trong nhm Mit V߶n th ti thy hnh nh cha c "s lp li ca chnh mnh" u. Thnh th, ch da vo tr߶ng hp ring bit ca H Tr߶ng An m a ra mt kt lun chung cho tt c nhm Mit V߶n nh Trn V pht biu th r rng qu a c nm, khng ng.
Tuy nhin, "s b tc, b ti" th ng l chuyn t phi xy ra. T nh anh Kit Tn, ngoi chuyn "o vi " l ti chnh khai thc n tn cng (cng nn nh tuy "o vi " thi nhng chuyn ch lm suy t, trit l), phi quay sang vit tr߶ng thin ng qu Lp Lp Ph Sa . Vit c mi mt cun u th thy mi mn, thiu hn am m. T nh anh V K in sau khi chng Cng su sc, thm trm trong K a ߶ng phi i qua vit t truyn, truyn di Pulau Bidong, Min Фt L ... Ch mt vi ng߶i thi, cn phn ln vn ang hng say, sng tc mnh kia m. Trong cc cy bt n cng vy, ch c Trn th Kim Lan, Cao Bnh Minh... gn nh vng bng giang h, s cn li vn tip tc vit u tay, c tc phm mi sp sa trnh lng nh Phan th Trng Tuyn, Hong Du Thy, Nguyn th Ngc Nhung, Nguyn th Long An... , mt vi th d v "s b tc, b ti."
Trong s cng c ti na, gn nh tt ngi, nh gc bt cho ri sau bn tc phm t truyn tiu thuyt. T truyn no vit hoi li khng ht, phi khng qu v? Nhng sau khi vn k k i tr߾c ng߶i i sau, ng i qua b i li, Bc Trung Nam u c c, chng hn nh... (m thi xin min k tn), ln hi ti li tm ra mt li i mi cho ti, nhng c l rt c i vi mi ng߶i cm bt khc, l: tiu thuyt. Nghe nh n qu ma, xa hn tri t lm sao y h? Nhng bn vn no mun ti truyn li cho ci... bu bi, th y, ti rt sn lng. Ti c th lp li nhng g cc bn vn nhn nh vi ti, khng theo mt th t no, nh sau: ly ru ng ny cm cm b kia, hy vit ra nhng g m mnh cho l ng l hay m khng s ai ch bai ph bng, chuyn g ln lao khng th gi ghm trong mt truyn ngn th dnh vit truyn di, truyn l ba v ai gii ba nh tht th ng߶i hay (Nguyn Cng Hoan), ng ch߽ng ny nh m ch߽ng kia, vit l bay vi ln, th c vit nh by lu nay anh vit vy, chi tit nh lm nn im hay ln, khng ai bit ti nng ca mnh hn mnh th ng nghe li ai c... Hu ht u l nhng g hnh nh mnh lm qua, tri qua ri nhng khng nm chc c s tin tߗng cho n khi c ng߶i nhc nh, nhn mnh. Ь ri, bng dng, ti tm ra chn l (li chn l, sao m nhiu chn l th!), mt th nh sng le li cui ߶ng hm. V t tp truyn Mt Ni Bun Ring (khi i t bi Tuyt L , coi nh mt khm ph ca anh Vin Linh khi ng ln Thi Tp , v sau c mt hai t bo khc xin ng li, v ln mt... sinh l mi cho ti!) ko sang qua truyn di Mt Tri Mt Bin , ti cm thy mnh vit coi b d dng hn, nh nhng phi phi hn. Vit xong ri tm thn m ra m mn nhng nhn vt do chnh mnh dng ln. Quyn luyn nh khng mun ri i na b߾c. i, khoan khoi lm sao! (Mo khen mo di ui!)
Ni nh vy thy s ti k ca ng߶i cm bt l "s lp li ca chnh mnh," m ti bit chc khng ai dm cam lng chu ri vo cnh sa c, tht th ht. Th l h chu ngng ngang, b bt cn hn l nhi i nhai li. Ngoi tr nhng tr߶ng hp bt kh khng v ming cm, manh o m thi!
Ъn y, tm li kt lun, rng, khng nn nhn vo dng Vn Ch߽ng Mit V߶n vi mt thi bi quan. khng "so" lm u, theo ti ngh! V sau ht ti nhng mong nhng hot ng m thm, nhng tm kim lng l, nhng cm ci ngy m khng ngng ngh kia ca cc bn vn, khng ring g ca nhm Mit V߶n m cho tt c mi ng߶i cm bt, c nng ch ng bi bc, ch bai. ng ai ng ngoi m thc gy vo bnh xe Mit V߶n ang ln ngon trn!
Thm mt vi im ph na v chnh Trn V c nu ln: "Lu nay chng ta thy nhan nhn nhng truyn ngn truyn di m kt cu, t n gin n bn cng, kh lng tm ra i sng ni tm nhn vt, ngha nhn sinh ca cu chuyn, bi tc gi ca chng ch chm cht c tnh vit nhng cu vn sai chnh t, chen nhiu th ng, tm mt ging vn khi chn cht, lc bt mng, k nhiu chi tit phong tc rung v߶n l... n khch."
Cu ni c v m m nhiu th, nhng phn tch cn k ra th cng chng c l bao. Tr߾c ht l s d c "nhan nhn nhng truyn ngn, truyn di m kt cu, t n gin n bn cng" (khng ring g bi Mit V߶n, mi ng) l cng c th do hu qu ca c b nhm, phe phi! Ch chng l nhng ng nhng b ch bt, ch nhim khng sng sut thy nhng s... bn cng m Trn V thy hay sao? Cn "c tnh vit nhng cu vn sai chnh t" th c chc l Trn V khng c tnh vit nhng cu sai chnh t hay khng y? D ht li coi! ng c ngu di m lm con Thch Sng! Nhng m theo ti, iu ny khng c g ng quan tm c, v nh vn chnh l ng߶i tng lm ra vn phm, ra chnh t cho ring mnh kia m! Chng l li phi quay ngc v thi k... tin Sng To, tin Mai Tho? Ri, chng ai phi i "tm ging vn khi chn cht, lc bt mng" ht m chnh t n xut pht t y lng ngay t dng ch u tin. By gi nu bo Trn V hy i "tm ging vn khi chn cht, lc bt mng" m vit i, th th hi Trn V c tm c hay khng? Cn vic "k nhiu chi tit phong tc rung v߶n," i vi ti, ng ra l mt iu hay. Bi, ngay c ti l dn Mit V߶n rc rng y m i lc vn cn phi ng ngng khi c hai anh L Bo Trn v Phm Thng, ri phi thm cm n v c hc hi thm, thng cm vi ng߶i xa, thy c nhng b du, nhng qua mt thi tr߾c. C l n khng hp vi Trn V ch v Trn V u c "care" (mng) g ci phong tc tp qun min Nam, c phi?
Well , xt ra mnh cng lm li, nhng li ring t nh mt ting vng ch khng dm i din cho mt ai trong nhm Mit V߶n. Vy th, xin cho ti mng php ngng ngang y i. V nu c "nh cao tr tu" no u u, b trn th k hn ny thnh tht xin li, xin li, xin li...
09. NI CHUYN VI... "CH BO" *
NGUYN TN HNG
Mt nm hn tr߾c y ti c vit bi Ni Chuyn Vi "n Em," trn bo Щp Houston, mc ch gii thiu s s vi c gi nhng cy vit... mit v߶n nh tui hn ti. Nhiu ng߶i trong cuc thch lm, nhng cng c mt vi v khng hi lng. C l v ngh rng ti nng v tn tui ca mnh ln qu cao m nhng n em ny, da trn cn bn tui tc m ti ra, li khng chu lm... n em. i lm ng ni! ng ni... con nt! Ti bn vit thm Ni Chuyn Vi "n Anh," cng trn Щp , cng vi mc ch gii thiu s s nhng n anh v, khng qun, nhng n ch na, vi c gi. Ai cng khoi ht v nh vy mi c chuyn hu c lng. Gn y, nhn dp xun v, xun Nhm Thn 1992, anh L Bo Trn li c i dng "mun ni vi... ai " trn Vn Ngh Tin Phong k cng vui o !
Nhng by gi, kt qu, ti mun ni chuyn vi... "ch bo"!
Ch bo l ai? L nhng ng߶i c t bo hoc nhng ng߶i ang chm sc t bo vi nhng chc v c bit n trn ngi tr߾c nh ch nhim, ch bt, tng th k... vn vn, theo ti! Яi vi ch bo, ng߶i cm bt ni chung, nh vn nh th ni ring ch l ng߶i vit m߾n, khng hn khng km. Ging nh mt ng߶i i lm thu, dn v߶n, ln lip, trng cy, hi tri... cho mt ch v߶n vy thi.
Nhng, nhiu ch bo i x vi ng߶i cm bt khng trn cn bn ch v߶n i vi ng߶i lm v߶n. H bin ming v߶n ca h thnh mt cnh cha v bin ng߶i cm bt thnh nhng... b tnh. Bi vy cho nn, bui ban u, hu ht b tnh u phi vit cha cng nh lm cng qu cho cha m thi. l cha ni n nhiu ng߶i cn trong hon cnh b rc hn, khng nhng lm cng qu m cn phi cng d߶ng nhiu th cho cha na, mi kh. Than i, i l b kh m li! Ri ln ln i n ch lm th cng n qu nh cha, bng nhng t bo tng. Ha hon c thm su, thng tha d lm th mi c cht cht i ng, nhm x qua mn tin nhun bt rt l khim nh߶ng.
Ri mi mt ch bo mt tnh, ng b i! y, ni chi hai ch "cng tc" nghe n ln lao, ch ti c bi ng trn cc bo i Hu, Canh Tn, Chnh Ngn, Din n T Do, Щp, еc Lp, Florida Vit Bo, Khng Chin, Lng Vn, L߾t Sng, Nng Mi, Ngy Nay, Nhn Vn, Ph N Din n, Rng ng, Sen Trng, Sng, Th K 21, Thi Tp, Tin in, T Do, Vn, Vn Hc, Vin Gic, Vit Nam T Do, Yu ... v ߽ng nhin c lin lc, quen bit vi hu ht cc ch bo va nu trn nn ti bit qua. Ng߶i th ch thun ty vn ch߽ng, ng߶i th i vn d ti o, ng߶i th li trit chng Cng, ng߶i th ly th trung dung lm mu mc (khng thn phe no ht), ng߶i th da li chng hng m i (phe no cng thn ht), ng߶i th h ho ng chng Cng na, ng߶i th ch bit ly th߽ng mi lm u, ng߶i th khoi c cht cht tnh i t ti...
Ь p li tm thnh tnh ca cc ch bo, rt nhiu ng߶i c kh nng vit theo n t hng (khc vi li t hoa hng ca Cng sn, d nhin). Lm khi cn chy theo thi tit, bn ma xun h thu ng, Pht n, Ging sinh..., ra v chng rng chn rn lm. Phn ti, ti khng vit nh vy c. Ty theo cm hng m vit thi, xong, xem bi no thch hp vi bo no th mnh gi ti. M ni ch ng߶i no vit t nh ti th chuyn sp xp ny cng d dng thi. Khng cn phi lm s ghi bi no gi i bo no nh nhiu ng߶i khc lm. Ri ch bo no cng i hi bi mi ht, mi cht! Nhng, c nhiu v chu du di v thiu bi, v quan nim rng th ng bi c c m hay th vn cn hn bi mi toanh m d m, hoc gi v ang lm mt t bo biu, chng mng hn thua g vi bo bn... Tm li, ni g th ni, ng߶i cm bt th߶ng vn hay chiu theo tnh ca ng߶i ch bo m lm vic. Nh mt nhn vin chiu theo tnh ca ch nhn ng, boss ch thc, ca mnh m thi!
Vy m, hm nay, ti dm t vn ni chuyn vi "ch bo," tc l ni chuyn vi my xp ln ca mnh, th k ra chc cng phi c iu g bt n y, c phi?
Xin tha ngay, ng vy! n lc ti thy cn phi nu ln mt vi tr߶ng hp ch bo li dng quyn sinh st trong tay i vi ng߶i cm bt m lm iu xng by. cc x u M tn tin ngy nay, vic lm ca mi ng߶i, d l ch nhn ng hay mt nhn vin u c th߶ng xuyn lng gi, appraisal , hoc thm d, survey . Ngay c m hc tr kia cng cn c c ci c hi bnh im thy c, th ti sao ng߶i cm bt chng ta li khng lu lu lm mt cuc ph bnh, thm nh nhng ch bo m mnh cng tc ch. Well , tinh thn lm vic cu tin, quang minh chnh i ny chc cn lu mi thc hin c trong gii vn ngh s ca chng ta!
M thi, khi lm mt th gi ca qu v, ti xin i ngay vo nhng g ti mun ni vi ch bo!
Tr߾c ht l b ch ch bo Vi Khu, qua bi gii thiu quyn truyn di Git L X Hai ca Nguyn th Thanh Bnh, k d߾i bt hiu on Vn trn bo Ph N Din n s 94. Sau khi gii thiu s s bng cch da vo nhng bi Bt, ln cng nh nh, trong sch cng nh ba sau, ca Xun V, Nh Ca, Mai Tho, H Tr߶ng An, ch c a ra nhng nhn xt ring t, c v ch quan ca mnh nh sau:
Duy c iu hi tic l: Mt tc phm c u i ca ngi bi nhiu tn tui nh vy, li l l phn s ng nht! l nhng li chnh t, li vn phm hi nhiu. V d li chnh t:
1. "... Va phanh o, va cht nh trn tro," ng l phi l " ct nh v trng tro" (trang 3).
2. "... H ch bo rn tip tc, " ng l phi l " rng " (trang 5).
3. "... a ln chng ngng cng n hc c ch chi," ng l phi l " tng ngng " (trang 23).
Li vn phm:
1. "... a s mun thot ly qu ti v mun c gii thot nhng gng xing cng sn," ng l phi " gii thot khi ".
2. "... Cn i dng ln cn co v ny gi hot ng qu nhiu," ng l phi " ti hot ng qu nhiu (trang 9).
3. "... Mt loi gii tr cho phi nam th cng nn c mt th tiu khin na n nh vy cho phi n," ng l phi thm: " c mt loi gii tr cho phi nam th cng... phi n" (trang 11).
c mong nh vn Nguyn th Thanh Bnh chu kh lu cc im s ng y, ko "con su lm ru ni canh" th ng tic lm .
C iu hi tc c߶i, ci m ch ch trch ng߶i ta li l ci m ch ang lm! V trang 3, trong sch ghi r "ct nh trn tro" m khng bit sao ch li ghi sai ca ng߶i ta thnh "cht nh trn tro" ri quay ra t sa lng ly mnh, rng, ng l "ct nh trng tro," vi ch trng c g. Trong khi tc gi c th mun ni nhn trn trn, khng chp mt th sao! nh s trang li sai, v trang 23 khng c cu c ch "chng ngng" m phi l trang 22. vy trong sch ghi r l "... a ln chng ngng cng n hc c mt ch ci" th ch li chp trt ca ng߶i ta thnh "a ln chng ngng cng n hc c ch chi." Vi ch "ch" c du hi na mi kh! Vy m ch dm lm ty khn, i sa li chnh t ca ng߶i ta mi cht cha!
Tuy nhin, khi cn ni nhiu, c ln phn ny ai cng thy, tr߾c tin, thi "vch l tm su, bi lng tm vt" ca ch. Ъn ni nh ng hc Phm vn Hi trong bi Vi Cm Ngh Khi c "Git L X Hai" ca Nguyn th Thanh Bnh , trn Th K 21 s 35, cng ln ting: Nhng li nhn xt, ph bnh, d khen hay ch, u v cng quan trng i vi tc phm v tc gi. Ch m ch ng, ch mt cch xy dng (nhn xt khch quan), tc gi c mt dp hc hi thm. Nu "bi bo ra b," d ch l li k thut nho nh cng "p" ln u ng߶i vit. D nhin, rt t tc gi dm ln ting tr li hay ci chnh li lm k thut v ph߽ng tin din t. S tht, tc phm no cng c th "bi bo ra b" c. ("Ngc no chng c vt") ... Nht l trong lc ch lm cng vic gii thiu ch khng phi im sch. M cho d im sch i na cng khng ai nu ln nhng im nh nht nh vy. Tc gi tng sch, rt mong mi c ch bo nng niu, vit vi dng m p cho mt a con tinh thn mi cho i, ch bit b߽i mc nh vy th ai m tng sch lm g, hy ra tim sch kia m mua m c m bnh!
Sau y, ti xin bn su vo chi tit v vic li chnh t v li vn phm. Nhng tr߾c ht cng nn xin hi li ch Vi Khu mt iu: Ch c dm chc trong tt c cc tc phm ca ch khng c li chnh t v li vn phm hay khng? Tr߾c khi ch quan tm n sch ca ng߶i ta th ch cng nn dm ng li sch ca ch, khng thi li li ra mt con su na th ni canh ru, theo ch, li phi ru thm.
Vi ti vn trt li vn phm, theo ring ca ch, khng c g ng ni. Ti vn quan nim rng nh vn l nhng ng߶i c quyn ra vn phm cho chnh mnh. Cn nht l th vn phm c c gi chp nhn v thߗng thc tc phm mt cch rt l bnh th߶ng nh mi th vn phm khc l c. iu ny, chnh ra, to nn bn sc ring bit ca tng tc gi v lm cho nn vn ch߽ng Vit Nam ta thm phn phong ph, a dng. cng chnh l cng lao v n lc sng to ca ng߶i cm bt. Cn nh ai mun quay v... ߶ng xa li c nh ch th ty, nhng khng nn bt buc ng߶i khc phi vit ng theo ci m mnh cho l l li vn phm ca ring mnh. iu ny khi cn bin minh dn chng u xa, ch cng tng bit trong vn hc Vit Nam mnh c "con su thit ln," l ng Mai Tho , ng u lm ru ni canh u no? ng lm cho ni canh ngt thm th c!
Ri by gi bt sang qua vn chnh t. Ni n chnh t th ta phi da vo t in lm bng. Ti ch a ra mt vi th d ch thy l . Nh vy, theo T in Ting Vit ca y ban Khoa hc X hi Vit Nam, vin Ngn Ng Hc, xut bn ti H Ni nm 1988 m chng ti hin c, trang 187, vit:
- chng ngng t. (ph.) . Tng ngng. v trang 849, cng c vit:
- rn (1) g. Lm cho chn trong du m un si. Чu ph rn vng. C rn. Rn m (lm cho thnh m n߾c chn).
- rn (2) g. (c; id.). Rng. Rn sc .
Nh vy Thanh Bnh khng sai m l ch Vi Khu sai! iu ng ni thm l nh vn ang vit vn ch khng cn vit m t, chnh t hay lm lun vn nh ang ngi lp hc. V li, vic sa li chnh t l cng vic k thut ca nh xp ch v nh xut bn, khng nn hon ton ch trch mt mnh tc gi. M nu khng ch trch mt mnh tc gi th phi ch trch thm ti v gio s в nh Tun. V "tim" H&L TypeSetter ca ti ph trch vic nh my, layout, xp ch vi mu ch... p nht trn gian (xo ke cht cht thi) v nh xut bn Vn Khoa lo vic in n, pht hnh. Chnh v vy ti thy ti cng c bn phn phi ln ting v ti l mt trong nhng ng߶i trong cuc.
i lc, c th v hon cnh bt buc nh phi bung tri, ch bo m khng mt ng߶i cm bt no chu em a con tinh thn ca mnh m... b ch ht. H nng niu, chm sc tng ly tng t. C th ni tng ch, tng cu, tng du chm, phy. Tr߶ng hp Git L X Hai , khi gi qua ng в nh Tun, ng li sa thm mt mch na v li chnh t. Nhiu ch hu nh xa l m c Thanh Bnh ln ti khng ng , nhng vn phi theo! Quyt nh ca nh xut bn l trn ht m! V li gio s в nh Tun cng cho bit ng tra sa rt k bng quyn t in ln ca L vn c - L Ngc Tr. Nh ch "chn mi" phi vit l "chn mui," chng hn! Nh ch "mi mn" phi vit l "mui mn," chng hn! Nh ch "ht hi" phi vit l "ht hi," chng hn! Nh ch "rn ra" phi vit l "gin gia," chng hn!
Th hi mt "cng trnh" tim c ca ba ng߶i hp li v chnh t, m khi trnh lng li b bi bc ch bai v... li chnh t, th ng߶i trong cuc nh Thanh Bnh nh ti y lm sao m khng sng st! ng tic thay! Cho n gi pht ny, nu ai ngi khng b th gi ra m d li tng ch tng cu trong Git L X Hai , th cng c th cng s tm ra mt vi li chnh t khc m chng ti khng ng ti. Nhng, chng ai li i lm nh vy, mt hnh ng nh mn, cn con khng gip ch c g.
Ng߶i ta th߶ng hc khn t nhng s tht bi hn l nhng ci thnh cng. V theo ti, y l tr߶ng hp hc khn ca ch Vi Khu. Vn khng sao, by m߽i cha gi l lnh m!
Tip theo, n ng bn nh bo Nguyn Hu Ngha, con ng߶i coi o mo t߽i tt nh vy m li i p ct b ch Vi Khu, mi kh. Qua phn gii thiu sch mi One Time As An Intelligence Officer v Mt Dng Ca Dao, Cu H, Cu Я Min Nam , trn Lng Vn s 91. Cng c ci mng ny th khi tng sch b con cm bt ca mnh phi nn coi mt ta i! Ь trnh ci cnh hi au lng l mnh b cng ra vit, b ca ra in, trnh trng dn tem c gi tng ri ng߶i c tng quay ra mt st tr li mnh!
l c bn b bo ng tr߾c v ti nhn bo rt tr, m chu mt i, ti c qua my on ny thy nh b ai tt v mt mnh mt go n߾c thit lnh, thit y. a, sao c chuyn g k vy ta, b hi hm g mi khng cho p hay sao m sng ngy m ra hn th, hn hc vi "ng Trm" d vy c? ang gin c ri i chm tht? M cng c thi, v phen ny "g nh" ta k nh c dp "bi mt nhau" chi! G tre vi g c, v g c c l ght g tre ... ting gy, c phi? Th y, du bit g tre khng li g c v g c c rt nhiu ao to ba ln, nhng cng phi cho mt n ch t ri... chy lng lun cng c, cn hn l b mang ting l con g nut dy thun!
Mn i, li thm ci ging chanh chua, anh ca Nguyn H߽ng mc th i tin li pha sau, hn hoan lm tr "chng ht v v tay" na ch, rng, y l "tr߶ng hp gim khinh" cho "ng Trm," thy m bt... d th߽ng ht sc!
y, ti khng bc i nh Cha, nn khng th a m kia cho Nguyn Hu Ngha tt tip mt ci na. Ri cng khng t bi nh Pht, tham sn si trong mnh cn nhiu, nn ti phi, xin li, tt li. Tt cho ai , nu khng v mm th phi n... st mp mi thi. Ni a cho vui ch chuyn u cn c , bnh tm ngi c li v suy lun hn thit coi sao!
V y, hy xem "ng Trm" ta ra chiu n, "phc hn!"
Tr߾c ht l quyn One Time As An Intelligence Officer ! B con c bc ng ngoi dm v, c th tߗng tng nh Nguyn Hu Ngha ang ng tr߾c mt ti, vui v tay bt mt mng, ri v mt l do no chng ni chng rng, bng quay mt vng 180 ra pha sau lng v li ti mt dao... lt cn. Th hi vi hnh ng c v hi... cn tu ro mng , bn b chi nh vy th chi th ch no c ch? B tnh tri t ny khng trn, khng cn nhn mt nhau na chc? M thit tnh, ha ra nm nay, t ngy Mt Thu Lm "Trm" cho i, bn ta v ang ngm b hn lm ngt y, ti nghip d hng!
Tuy nhin, bao nhiu iu Nguyn Hu Ngha ni coi b gi hm nh vy ch tht ra ch nhm vo mt im: binh vc ng߶i lnh Cng Ha! V i vi Nguyn Hu Ngha, ci g ca ng߶i lnh Cng Ha u phi p v ci g ca tn b i Cng Sn u phi xu ht. ng, trong Mt Thu Lm "Trm" ti khng cao, tuyn d߽ng vai tr ng߶i lnh Cng Ha. Tuy nhin, ti cng chng h h thp, bi bc mt ai. L mt quyn sch mang nng tnh cch hi k, th ci g xu ti ni xu, ci g tt ti ni tt. C l v nng gin m Nguyn Hu Ngha "hi ht v nng cn," v tnh l ra ci trnh thߗng ngon, ti khng ni l thp km, m l vui u chc , ca mnh. V ti vit Mt Thu Lm "Trm" khng da vo ci trit l sng "lm lnh" m l vi ci trit l sng "lm ng߶i." Lm lnh, ti ni thit d lm, ch cn lm theo lnh l s tr thnh ng߶i lnh tt ngay, nhng lm ng߶i cho ra ng߶i mi tht l kh. Lm ng߶i kh lm Nguyn Hu Ngha i! V phi ni, mi cho n ngy nay, im cn bn m chng ta vn t ho hn bn Cng Sn l ch "lm ng߶i" ! Ri nu mun ni rng hn mt cht, trn bnh din vn ngh vn ch߽ng quc t, th cng chnh v bit "lm ng߶i" m hu nh c th gii ng ra ln ting bnh vc cho D߽ng Thu H߽ng. Trong khi, ch cn mt mnh Nguyn Hu Ngha v nhm Lng Vn l khng chu xt li, vn c kh kh m ly ci sai lm, chng i khp c nhn loi nh mt Saddam Hussein th hai! Bi vy, Nguyn Hu Ngha cng khng nn m ming trch c bn u s cng sn Vit Nam ti sao vn kh kh m cng cc gio iu m khng chu i mi lm chi! V nghe ra sao... mc c ci l ming qu! Khng dm t sa sai mnh th ni chi ai!
Cng nn ni thm, iu m ti ly lm hi lng l ng߶i ngoi quc khng c mt cch nhn trt tr nh Nguyn Hu Ngha. D߾i y, ti ch cn trch vi dng trong bi gii thiu ca Dr. Sylvester Clifford, mt gio s ngnh Communication i hc South Dakota th qu v s r:
Badly, Hung depicts the actions of himself, fellow officers, Thai pirates, black marketeers, grafters, and others as they exist in a world demanding high standards of personal loyalty and patriotism, while simultaneously expecting, countenancing, and rewarding treachery, double-dealing, profiteering, and survival at all costs. With disarming directness the author shows us tenderness and selfishness, crudity and graciousness, heroism and cowardice. There is little adornment, little pretense of philosophical depth or grand principles. These people are trapped, almost powerless in the struggles that enmesh their world...
Touching scences of family interlace with documentation of events preceding and following the fall of Saigon. Lyrical descriptions of the sea attest to sensibilities that seem overwhelmed in everyday dealings. Despite its surface blandness and simplicity this is a complex book; at least, it evokes complex thoughts and feelings...
ONE TIME AS AN INTELLIGENCE OFFICER is recommended reading for all students of Vietnam War, and all students of the human condition ...
Vi li theo ti c bit, va qua, trong phin hp bt th߶ng ca ban chp hnh Vn Bt Vit Nam Hi Ngoi v cc v c vn, gm nh th Trang Chu, hc gi L Hu Mc, dch gi Tr߽ng Bo Sn, dch gi Lm Cng Qun, thi s в Qu Ton, nh vn V K in..., tt c mi ng߶i c mt u ng s gii thiu hai tc phm ca ti One Life Of Learning v One Time As An Intelligence Officer tr߾c Vn Bt Quc T vo k hp mt th Barcelona, Ty Ban Nha, vo thng t nm nay! Quyt nh ny, thm mt ln na, cho thy li ch bai, buc ti ca Nguyn Hu Ngha cng khng c im ta lm cn bn.
Ri n quyn Mt Dng Ca Dao, Cu H, Cu Я, Min Nam ! Nhng ch trch, ngh ca Nguyn Hu Ngha mi nghe qua cng rt hp tnh hp l, nhng suy i ngh li th khng ng hn. Chng ti khng ng mt vi im. Tr߾c tin, s d chng ti khng chia lm ba phn Ca Dao, Cu H v Cu Я ring bit l v c hai ch Mt Dng dn u. Ton b su tm nh l mt bn tr߶ng thi. l quan im trnh by ca chng ti. V ng nh Nguyn Hu Ngha ni, khng nn dng quyn ny lm ti liu tham kho, v chng ti ch nhm vo s thߗng ngon v ph bin rng ri trong mi tng lp c gi m thi, khng dm em nhng g ca mnh su tm c ra lm khun vng th߾c ngc cho mt ai ht.
Cn vn xen ln ca dao min Bc min Trung vo l vic lm c ch ch ca chng ti. Ti sao chng ti ch chn nhng cu, i , nh Nguyn Hu Ngha trch ra:
Tm em nh th tm chim
Chim bay bin Bc i tm bin ng
(Ca dao min Bc)
Th߽ng em anh cng mun v
S trung nh H s ph Tam Giang
(Ca dao min Trung) m khng l nhng cu khc? L ti v nhng cu ca dao ny c ph bin su rng trong dn gian min Nam. Trn u mi cht li ca nhng ng߶i n b cy la hay ngay c tr mc ng. V vy chng ti vn tm coi l ca min Nam! Ri sao, so what! B Nguyn Hu Ngha khng s mang ting l ng߶i k th Bc Nam hay sao m kh kh i m ly lm ca ring, h?
Cng nn hiu rng ca dao min Bc, min Trung khi xm nhp vo min Nam, trong nhiu tr߶ng hp, cu vn khng cn gi nguyn bn na. Ngoi Bc ni B gi i ch cu ng , nhng ng߶i Si Gn, ng߶i min Nam khng ni vy, h ch ni v ch bit c cu Bng thi! Ri sao, so what! V cng nn va phi mt cht ch ai li khng bit ch "li" min Bc cn c ngha l "n߾u rng" min Nam! Xa hn na, ngay trong tnh G Cng, khi ni n ch Dinh th h hiu rng l ch Dinh ca qun Ha аng ch khng c ngha l ch Dinh, Nam Ph g g ngoi Hu ht, thnh th mi c nhng cu ca dao tr tr:
Я anh con rt my chn
Cu my nhp ch Dinh my ng߶i
My ng߶i bn o con trai
Ch trong bn ch ch ngoi bn kim
Cn vn c s xen ln nhng cu th ca cc tc gi ni ting hoc t sch gio khoa th, y, ai dm ni khng c nhng cu th ni ting hoc nhng vn gio khoa mc nhin tr thnh ca dao, cu h? min Nam, ni ch mt quyn Lc Vn Tin ca Nguyn nh Chiu thi cng ra v s cu h ln ca dao ri m chng ti chng thm ghi ra ch m "v bo, nht tp cho y sch!"
V cn nhiu iu na m chng cn phi ni thm cho lm li lm chi...
Tm li, ca dao, cu h, cu truyn khu trong dn gian l ti sn chung ca tt c mi ng߶i, ng߶i su tm ch lm cng vic chn la, sp xp theo quan im ca mnh. V vi quan im ca chng ti l nh vy! Ch cn vic "vch l tm su, bi bo ra b" th cun sch no li khng c nhng nhng khuyt im ca n? Nhng cng nn nh rng khng c s tߗng thߗng cho b߽i mc s h li lm, there is no reward for finding fault (Arnold Glasow). Bi vy, kt lun, nhng iu Nguyn Hu Ngha nu ln ch ng lu tm t 1% n 20% ty theo quan nim ca ng߶i phn xt, phn cn li nn ngoi tai!
Ri tip n l phn gii thiu tp th, nhc, v ha m (ch Linh Ph߽ng) Mt Thong Trong M ca ti, trn Lng Vn s 92. V v tnh ti gi tng lun mt lo trong lc cha nhn c bo thng tr߾c.
Хu tin, ti xin mng php ghi vi ra y mt vi on trch trong bi ta ca anh H Huyn Chi m ti cho in ba sau nh sau:
... Ng߶i vit vn no cng c lc th lm th. Nhng s ng߶i nng lng vi th hn, lu tr in thnh thi tp, vn khng nhiu. Trong ging vn ch߽ng hi ngoi chng ta c: Th Cao Tn (bt hiu khc ca L Tt iu), Фt Khch ca Thanh Nam, Ta Thy Hnh Ta Nhng Miu Ыn ca Mai Tho, Th T, v Em, Ti, Si Gn, H Ni ca Duyn Anh... V hm nay, chng ta c Mt Thong Trong M ca Nguyn Tn Hng...
... Nguyn Tn Hng cha to dng c trong th anh s c ng v chiu su cn thit. Tuy nhin, th anh qu nhin l c nhiu ch khc ng߶i. Ni nhng vn iu mc mc, bnh d ca anh, ng߶i c thy nhng lp lnh ta ra t ch ngha, cho nhng rung ng, phn chiu bt ng...
... Nguyn Tn Hng vit vn, Nguyn Tn Hng son nhc, Nguyn Tn Hng lm th, Nguyn Tn Hng chc c߶i..., ng߶i s quan Hi Qun na i giao duyn cng bin c, na i g ngha vi vn ch߽ng. Ti ngh rng Mt Thong Trong M ch l mt bn tm trong hi trnh tin n s ton bch ci th ch thc m thuyn trߗng Nguyn Tn Hng ang giong bum tm gp...
Vy m y, Nguyn Hu Ngha ch cn ra tay phn mt cu thiu u, mt ui: Th cha i n ton bch, m "ch l mt bn tm i n ton bch ci th ch thc" , ng nh thi s H Huyn Chi nhn xt trong bi "M". Khng cn ni nhiu, ai ai cng thy y l mt hnh ng hi bn c ch tm, ti khng dm ni l hn n mt, m ch ni c v hi kh coi thi! Vn bit th mnh, v ng߶i nhng ti khng bao gi cho rng th ti l hay l p vi tt c mi ng߶i. Vi ti, ngoi nhng ci hay ci p, im ct li ca th l tm tnh ring t, thm kn ca tc gi gi gm trong ! Ai hiu c, cm thng c th gi l hay. Cn nhng ai phm phu tc t, nhng tai tru hun nhc, nhng mt ln thߗng tranh (xin li thi s Hu Loan, ti trch trong tp Thin ߶ng Mu do Qu Ngoi xut bn nm 1991) nh Nguyn Hu Ngha th th ti cng c th gi l "v." M cng ng, ha ra bao nhiu bi th ca ti m Lng Vn ng by lu nay u l v ht y phng? i m thi, th ca Nguyn Tn Hng l v th th ca Cung V cn v qu t, nhc ca Nguyn Tn Hng m n iu th nhc ca Nguyn Hu Ngha cn n iu qu t. Ch v ci nhn qu thin cn, u tr, suy bng ta ra bng ng߶i ca chnh anh. Than i, tic thay!
C mt iu ti hi ngc nhin l qua bao nhiu ln m x, ch bai, bi bc sch ca ti m Nguyn Hu Ngha li khng cng bng, khng h m x, ch bai, bi bc cc ph bn i km trong sch. , th ra Nguyn Hu Ngha cn kh hn Tr߶ng Chinh Уng Xun Khu mt cht, cha dm mang nhc gia ca mnh ra u t!
Ng߶i xa c ni: "K no khen ta l bn ta, k no nnh ta l th ta, v k no ch ta l thy ta." Nhng, nh tr߾c y, c ln ti buc phi ni r thm: "K no khen ta m khen phi l bn ta, k no khen ta m khen khng phi l k th ta, k no ch ta m ch phi la thy ta, cn k no ch ta m ch khng phi th ch s l... ci chi chi ca ta m thi!" Bi vy, vi nhng hnh ng c v tn tn l߽ng tm nu trn, cng nh t߽ng t rt nhiu ni khc, Nguyn Hu Ngha by gi ch l... ci chi chi ca rt nhiu ng߶i. Thi th cng nh, ti cn phi mau mau ni b߾c theo hng hng lp lp nhng ng߶i cm bt thnh danh, tn tui t t lng l... b lng ra i khng kn khng trng. V cho nhiu bng hu cn mang mc cm, "xa nay thy ng thn thin vi nhm Lng Vn qu m khng dm lm quen," s khng cn ngn ngi na. Well , ni cho cng, cho d ngay trn qu h߽ng t n߾c mnh hay y, hi ngoi, khng mt ai b lng, b ly tre xanh m khng c mt cht v߽ng vn, kh tm phi khng?
Sn y ni bt qung sang "b em" nh bo Nguyn H߽ng mt cht. Cng l vic cng ch chng ring t ght b g ai. Rng, trong mt cuc thm d bng in thoi ca ti mi y, vi mt cu hi duy nht, anh (hoc ch) ngh th no v li tr li th tn ca b Nguyn H߽ng trn bo Lng Vn , c hn lo xc xc lm khng, v kt qu l 100 phn trm em i 100 phn trm, m߶i ng߶i nh mt, tr li: c. Ti ni ra y th chc b Nguyn H߽ng b khng tin u, thi th khi no thun tin b y c t mnh t chc ly mt cuc thm d khc th s bit r thm vy. Vi ring ti, ti thy b coi vn nhn thi s khng mt ai ra ci th thng g ht? Lp lnh trong , c c nhng v tin bi nh ng V Phin, Mai Tho na. V c hi hn tht vt xim lai, lun c c gi mua bo ca b c kia, b cng chng t... bo ng߶i ta l hng tm hng c! Mt qu, ngm mu phun ng߶i tr߾c d ming mnh , ai li khng thy hnh ng hng tm hng c ca Nguyn H߽ng! Ri cn thm ci tt hay da vo th ring ca nhng ng߶i vit v lng, la gi b mng, c mt ng ni mt no v lm khi dng ng cu chuyn, li l t u u trt trch nhim ln u ng߶i gi. y l mt hnh ng, ti khng mun ni l v lim s, m l hi kh hiu. Bi th cho nn, khi c phn th tn ca Nguyn H߽ng ti ngh c gi v ng߶i cm bt chng ta cn phi lin tߗng n ci i Vit Cng nm xa. нn thun, ch c "lng" m khng c "phm" . V ng nghe nhng g Nguyn H߽ng ni, m hy nhn k nhng g Nguyn H߽ng nm du tay...
C iu b coi vy ch cng bit khn, coi mt m bt hnh dong. B ton l hay u c my anh em cm bt mit v߶n, vn d tnh xu xa, m ma mai chm bim ht li v i lc c phn hi qu trn, thiu t trng. Ch b khng h dm ng n my ng hay ci hay co hoc my b tc vy i t߾i ht sen ln u b u! M thit tnh, cng chng ai thm tr li tr vn lm chi cho mt. V li thn phn ng߶i cm bt, vn thp c b ming, c mun ni ln mnh th cng chng c t bo trong tay. Th vit nh ti y ri gi v lng th cn lu Nguyn H߽ng mi dm ng. M khng dm ng th lm sao c chuyn tranh lun cng bng, khong i cho c. Ch mt chiu, c n kin m khng c kin n c. M n, bnh t mc ma kia c i m bnh qui thm phc ny khng c li th lc cht xung m ph dm b ca hai nu du lm nghen! Well , k ra y cng l "tr߶ng hp gim khinh" cho Nguyn H߽ng y, v cn rt nhiu s tht khng dm ni ht ra! Hn na, "ng Trm" khng n theo lnh lng em ng trng ng߶i p u! Nhng, ci nt y nh mt ln (khng cn i n cht) phi (ch khng c hng) cha! ng nh gi thp, under-estimate , "ng Trm" m c ngy mang ha vo thn y, ha ha!
Tm li, qua hai phn trn, nu c chi ci tr h thy mt mng no l ln cao th em dao ra kha, tin, n th bit chng no mt mng mi bin thnh tre? C Thanh Bnh, cho n nay, vn cn than vn th di vi ti: "Mi ln cm cy bt ln l tm t phn tn, khng vit c mt ch c thng tri." Ti nh c ln ti an i: "ng bun, ng nn, hy c mnh dn tin ln! Mt ng߶i cm bt m nu khng b bn ng hnh ng nghip ganh t, b߽i mc, ch bai, chi ra, th hn th chc chn khng l nh vn nh th ln!" Cu ny by gi, ha ra, ti li phi em ra t khuyn ly ti. Tht nhiu ln hn, v Thanh Bnh ch mi b n, tin, kha dm by hng ch ch ring phn ti khng nhng n, tin, kha m cn b bm, vm cho nhuyn nh cm nh bo t trang ny qua trang khc, t s bo ny qua s bo kia. Than i, c phi s phn ng߶i cm bt r rng l mng hn cnh con chun chun, xin li thi s Hong Cm (?).
V sau cng l n nh bo Nguyn Xun Hong, qua bi Gp Vi Trn V, Ting Vng T Gh-T Mit V߶n ca ti ng trn Th K 21 , s 35, vi li thanh minh thanh nga: "y l bi gp ca Nguyn Tn Hng, ߽ng nhin khng phi ca ta son. Chng ti ng ti nh mt kin ca mt ng߶i cm bt nhn nh v mt bi vit..."
Ti sao phi thanh minh thanh nga ch? C tha thi v v tch s lm khng? Bi vit c ch k ca ti m, ti u c chy chi i u m ta son phi s ha ly! , ng ri, phi chng y l mt hnh ng "lm by run tay?" V coi k li th bi ca ti vit khng phi nh vy, m b ct u xn ui, m bng, c khot v vt b lc ph ng tng. Th ra, ch ny, anh Nguyn Xun Hong t mu thun vi chnh mnh, ni l bi ca Nguyn Tn Hng ch tht ra l bi ca Th K 21 ! Phin qu, by gi nhng ai mun c nguyn bn, nht l bn Trn V, th lm n xin tm t bo thn tnh Sng , s 118 ra cng ngy, ca anh Nguyn Tng Ch߽ng Toronto, m c. Ь thy r s khc bit gia hai bi! Ь thy r th no l "Ting Vng..." khng cn l ting vng na, v ci kt lun, bottom lines , b ct phng i! V bit rng... khng chng ri y s c ng߶i hiu lm... th l ti ng ra i din cho c nhm Mit V߶n, m tht tnh ti khng h dm i din cho mt ai ht.
Mi y, Cng Sn in li sch ca ng Mai Tho, nhng i ta sch v tn tc gi, ng Mai Tho c ni trong s tay ca Vn s 116: Va bc mnh, va tc c߶i! By gi ti mi tht s hiu tm trng ca ng lc v ti cng bt ch߾c mun ni ln mt li: Bc thit, tc c߶i thit! V sch ca ng Mai Tho coi vy ch trong rut vn cn gi nguyn, cn ni dung bi ca ti b bp mo, vn vo. Vn bit rng thin ca anh Nguyn Xun Hong l c thi ha hn cho i bn, nhng tt hn ht anh khng nn lm nh vy! Ti khng hiu phn ng ca anh s nh th no khi mt ch bo khc sa cha v ng bi nhn nh ca anh m khng cn hi kin ca anh? Trt con "tn" bn con tru, sai mt ly i mt dm, trt mt ch... h c bi, chc anh phi ng vi ti im ny! Nht l mt bi nhn xt tho lun, rt khc vi truyn ngn truyn di! Th l anh ni thng rng khng ng nh tr߶ng hp ca ch Trn th Bng Giy vi bi vit v ng Nh Hnh Hong Thy An, Vn Uyn b mi, s Ma ng 1991, th cn xt xa hn.
Tuy nhin, ni g th ni, anh Nguyn Xun Hong cng ging vi Nguyn H߽ng mt im, l coi mt m bt hnh dong! Bi ca ti th nh an nhin t ti ct b, c khot ch cn bi ca Nguyn Hng Quc, Thy Khu, Nguyn th Chn Qunh... th trt mt ch so vi bn tho nh cng phi nh chnh! Chi nh vy th chi vi ai? , i n vy , b kh l vy !
Qua cc im va trnh by, kt lun, by gi c l n lc ng߶i cm bt chng ta cn i hi cc ch bo, v tnh hay c t nh ri... l߽ng tm chc nghip ca mnh, phi c thi tn trng ng߶i cm bt v sng tc ca h, phi khng tha qu v khng bit cm... cy? Ring ti, ti ch c ba tr߶ng hp cn nu trn! Mong rng, trong t߽ng lai s c nhng ai gp tay, trnh by nhng tr߶ng hp c bit cn xy dng khc ca chnh mnh! Vn bit rng mt ng߶i cm bt part time nh ti y, m n th߽ng c m "ng " vi ch bo th chng khc no chu chu xe. Nhng vn phi ! V lu qu cc ch v߶n hng hch kia s c c hi tr thnh c߶ng ho c b!
Vn ch߽ng hi ngoi by lu nay tr thnh vn ch߽ng "sanh gic," l v bi c nhiu l do... khng tin ni ht ra y. Nhng, mt trong nhng l do l s lm dng quyn th ca mt ch bo tuyn b v vit bi vung vt ba bi, khng nhng trn bnh din chnh tr m ngay c trong lnh vc vn hc, ngh thut thun ty! Thi, xin hy lm n tp bt li cho c gi, b con nh. V ring phn ti, xin hy ti yn, ng ai b߽i mc, chi bi, chn p g ti na m thm phin. ng bin ti thnh "mt con chim thng chi tr߾c by lng tong lc cht, bun bun thy ai gy s nga c m chi," xin li thi s Xun Diu!
Ri, k nh ti b mt ba ming v߶n to ln Ph N Din n, Lng Vn v Th K 21 , v chc chn cc ch v߶n m t lu ti vn lun lun qu trng ny s khng ngn ngi ui c ti ra khi v߶n! nh chu vy! Ti ang tht nghip v ang hߗng tr cp... v con y, c ng b ch v߶n, ch t, ch rung, ch bng, ch bin no mun m߾n ti khng, lm n xin ln ting gp! Tr߾c khi ti... tt ngi! Cng li a thi!
* Xem bi gp ca Trn Nghi Hong (THNG BIN TIN SINH) trong phn Ph Lc.
10. MONTRAL, X LNH TNH NNG
NGUYN TN HNG
Montral, x lnh tnh nng! Ti chng bit cu ni bt h ny xut pht t u, nhng, c l sau ln trin lm tranh thnh cng vt bc ca anh inh C߶ng, cc vn ngh s ph߽ng xa mi thy cng ng "x lnh tnh nng" ny l cng ng bao gm rt nhiu ng߶i vn ha, vn hc y mnh. ang dn dn thay th v tr hng u t by lu nay dnh cho cng ng Hoa Thnh Яn vi Vn bt min ng.
Anh em bng hu... np n xin v y ra mt sch, trin lm tranh n߶m np, c r theo cc bn tin vn ngh ca t Nng Mi th r. Trong thi gian gn y, theo th t thi gian: Th Hoa Sen ca Nguyn Hu Nht, Chn Dung Th Lun Hon ca nhiu tc gi, Ting Chim Bn Dng Thc Champy ca Hong Phong Linh (V i Tn), sau trin lm V nh th n Thnh Gi Bi ca Nguyn vn Ba, Bun Xa By Gi ca Thy Khanh, Mt Ni Bun Ring ca Nguyn Tn Hng, v nghe u rc rch n phin mt tc phm mi ca anh Phm Thng. Tht l t lnh chim u c khc.
Ch߽ng trnh, ngy gi v a im, u do ban t chc "kh ch" sp xp, l d nhin. Nhng, ci s ca ti chc hp vi ma thu nn hai ln ra mt sch ring r mt mnh, Mt Thu Lm "Trm" tr߾c y v ln ny Mt Ni Bun Ring u c t chc vo trung tun thng m߶i. Nu ng tnh chuyn... l l th mi s cng p tuy c cht man mc bun nh l vng ong a trn cnh! V li, nu tri c lnh lnh th b con c bc ng h߽ng ta mi tra thm o m, khn len rc r sc mu ph hp vi ci t tri ang tr mnh vi mun hng nghn ta! Ch cn ci quan nim ca anh V Thng Tit, gim c nh xut bn Vn Ngh , cho rng thng m߶i l... thng bng dn thin h n xi sang, tin cho vic bn sch, th hnh nh khng c mt chng minh c th no ht.
Mi vic tin hnh tri chy, thun li nh bn b bn tin. Thip hng v bch ch߽ng cng phn phi i khp mi ni, cho nn bn phn ca bn ti l phi chm lo mt vi vic cn thit tr߾c khi ln ߶ng. Nh xe c cho ߶ng xa x l v ch lm ni t tc qua ngy. Xe c th may qu, b x ti va mua xe mi, Toyota Corolla. Cn ni t tc th bng hu cng cho bit phi... t lo ly nh tr߾c y Thy Khanh, Nguyn vn Ba, V nh v phi on ca anh lm. Well, khi lm phin bn vn ta ang cn s yn lng ngh ngi sau hi "hu V nh" vi th ri v ci chnh, ti tm n bn lnh... tu, v chng Phan Th Hu, bn cng Kha 17 S quan Hi qun Nha Trang ca ti. Ni no ngay bn hin ta khng phi mi tip n vn ngh s ln u, v trong k du hnh sang M quc va qua, ch Nguyn th Vinh v cng tng c gi gm, n nh u ti y. Ri, nh mt thng l, b x ti mang theo qu cp lnh knh v ti, cng theo mt thng l khi vt bin gii pha Bc, xch theo cp cognac. Ln ny khng c c em ca b x i theo v bn i Ty trong k h, xi ht vacation ri. Thi th, k nh hai v chng son i hߗng tun trng mt vy. L trnh k ny xem ra cng d dng hn nhiu nu em so vi l trnh do Phan Ni Tn ch v k tr߾c, lc i ph hi lng vn Toronto. Nhn chung, tt c u nh xui cho, mt mi...
Lm y chang nh k i ph hi, bn ti gh li nh anh ch ng h߽ng Phan vn Quang. Tuy nhin, ln ny ch c v chng Thy Minh v Trn Long H n nhp tic thi, khng thy bng dng ch Nguyn th Hong Bc mc d c gia ch cn thn mi (chc ang u t, phin mun v ni th ri!). Li c n߾ng, c tro bin (sea trout) ch khng phi c chm (whiting fish) nh ln tr߾c, cun bnh trng rau sng nhu lai rai. C iu ng ni l ln ny khng cun bng bnh trng min Nam m li dng bn trng min Trung, bnh trng ca ng V Phin , do Thy Minh (dn ma roi i quyn) mang li. Theo ti, bnh trng ny dy gp bn gp nm ln bnh trng min Nam, nu nhng n߾c s s th n va gin va do, cn nu nhng k qu th n dnh ngoo, g khng ra. Cm canh, c chng, tht kho vn l mn n dn bng sau cng.
Bng c ng߶i ngh n nh Trn Long H ung tr, tin th xem ci villa mi ct. "a, c l ," i sm v sm ng... ng sm ly sc cho 10, 12 ting li xe ߶ng tr߶ng ngy mai. Cng khng xa lm, mi quanh quanh quo quo nm m߶i pht th n ni ri. Bn ngoi nhn vo, ngi nh to ln qu, ti c tߗng nh l mt building ca mt tr߶ng i hc. B߾c vo bn trong li cng thy to ln, s hn vi nhng cu thang vng quanh nh trong in Versailles, in Cm Linh. , hy lm mt mn "tham quan" lu i tnh i vy. Tng trt, tng trn, tng d߾i basement, ch no cng rng ri, khang trang, ngn np nh trng by lm cnh ch khng phi . B߾c ra v߶n sau li nguy nga trng l hn vi mt ci patio rng ln, ni lin vi mt hnh lang di dn ra ngi nh hng mt, ngm trng hnh bt gic ging ging nh lu ngon cnh... trong phim Thi Bnh Cng Cha. m m ra ni ny ngi vit vn lm th th c l , t tun ra lai lng. Phi chi c "b gi tru" H Tr߶ng An y b ngoy bt ngc, vc bt vng thm vi cun tiu thuyt ng qu na!
Phng ung tr l mt phng trang tr theo li Nht. Ngha l trng lng trng trn, ngoi tr mt bn tr cn xa c t ngay chnh gia v nhiu gi vung mu trn, xanh en trng, k t ngi xp bng xung mt sn nh. Nh nhng k ta thin. Thit quan m k chߗng l tun tr u tin. V m, bi nhng thm gt. Tr xanh l tun tr k m cng l tun tr cht. V ngt, thanh v thoang thong hoa li. Hnh nh cch pha cng cu k th tr cng ngon, theo ti. Nhng ti khng ng vi Trn Long H l nhng loi tr... mc tin kia, bn nm trm ng mt cn, khng lm ng߶i ung mt ng. Vi ti, bt c tr no cng c mang cht cht cht v "Thi c" trong , nu khng mt ng v cht cfin th cng mt ng v bn i ti i lui x bu tm s.
Bi vy sng hm sau, sau mt m m m mng mng, va li xe ra khi vng ai th Hoa Thnh Яn, thng mt mch ti thnh ph Baltimore, chun qua khi ߶ng hm vi ba dm, Bay Tunnel, l ti bt u... ng gc. May ph߾c l on ߶ng I-95 t Baltimore ln Wilmington, Philadelphia d chy, vng xe nn ti b x li thay. Ch cn mt hai ting thi l ti s tnh li ngay. Уng lnh phn d ߶ng vo New Jersey Turnpike v bt qua Garden State Parkway khi phi bng qua khu Newark, New York ng ng߶i v rc ri. M l qu, vn tc ti a ca nhng tiu bang vn minh tn tin nht nh n߾c M, tiu bang New Jersey v New York, m vn cn ghi 55 dm chm nh ra b. Kt qu! Nhng chng sao, c np bng t thn, ai chy ti u th mnh chy theo ti . M th hi, c ai chy d߾i 70 dm mt gi u? Ngay c nhng on ghi vn tc ti a l 45 dm trn Garden State Parkway cng vy! , m d߾i hai s 45 cn c ghi thm hai ch "Conditions Permitted" th ngha l sao y? Cha tng thy cc tiu bang khc? i, hi sc u thc mc, c phi ni ui xe tr߾c nh vt theo by, ch chy ng theo vn tc ghi trn bng th xe sau s tng vo... li ca mnh mt!
Lc ln o, bt qua I-87 th coi nh i c na ߶ng, tm ch ngh x hi n cm tay cm. Ti nghip ch Quang lm sn mt mm cm canh bo phi mang theo (khng phi mm son thp vng g u m ch l mt mm nha, plastic tray) v nht l my ci bnh trng m n߾ng gp trong microwave gi y mi... "qu lm" nh ch ni. on ny xe c cng tha tht, vng v v ch thng mt lo, khng quanh quanh quo quo nn ti li b x li thay mt i kh xa ln gn n tn thnh ph Albany. B c ci tt ln h mi khi cm v-lng th m bng nhc Vit Nam, nghe ru thi rut. Nht l tri ang ma r r bn ngoi, ti than thm trong bng cho bui ra mt sch ngy mai. , m ng߶i Vit mnh sao li a chung v thch ht nhc bun gh h? Nht l nhng bn nhc tnh dang d, lao ao ln n! L con ti hnh nh cha cm ni vi nhc Vit Nam cng bi ci c im hi au th߽ng v cng v hng ngy, nhng bn nhc top ten ca M m chng th߶ng nghe, c bao gi kt hp bng nhng nt u trm, ro rt nh vy u. Ton rock and roll vi mtallic... u cng l mt iu khc bit rt ln gia hai nn vn ha v gia hai th h tr gi. Cho n by gi, mi sng i lm, ti vn khng can m nghe nhng bng nhc Vit Nam, nhng bng nhc rn r hnh nh ch thch hp vi cnh v chiu.
Khi ti vt qua bin gii th tri ma tm t, nhn vin kim sot hi qua loa: i u, lm g, c ch thuc l v ru M trn xe khng... Thng Ty con c߶i ngt ngoo khi ti pht m ting Longueuil, tn thnh ph s n, theo ging North Carolina ch khng phi ging "Qubec... ci" ca n v khot tay cho i l l khi cn ߶ng phi l cho nhng chic xe ang ti tp, n n chy n pha sau. Ri, li phi tng tng ni ui theo dn Canadien, trn 100 cy s gi hin nhin, n vng nam Montral dc theo sng St. Laurent. Theo li ch dn ca bn hin Phan Th Hu: C ly ߶ng 123 h߾ng v Qubec, ly sortie (exit ca M) 15 vo Longueuil, v lin theo , ly sortie i l Lafayette, nh tao gn ...
Lm ng y bon nh li dn, khng trt mt ng quo no mc d vo m, 8 gi ti, g ca nh ng i. V pht giy huynh chi binh, hi ng trng phng ca sau 24 nm, gn mt phn t th k, cht n:
- , my h Hu, sao tc my bc ph ht vy my?
- By gi tao mi nhn ra my! My tm hnh in trn ba sch trng my l hoc! а c nhiu khng, tao ra xch ph! V i, v nh i ch...
V hai b x gp nhau, tay bt mt mng, v cng l ng h߽ng, ng khi... chy lon, k An Ha ng߶i Ba Tri cng thuc tnh Bn Tre.
- Ny gi thng no gi tao tao cng biu ti n cp ht, tao s my gi ti bt t! , giang sn ca hai v chng my by gi l nguyn cn gc xp !
- Ngon lnh ha, xong ngay!
Ti cha kp tm ra ngh ngi th m߶i, m߶i lm pht sau th bn b ko ti, anh tm L Quang Xun (nhn b con vi b x ti t hi ph hi lng vn Toronto), anh Lu Nguyn, ch Nguyn Ngc v anh Nguyn ng Ngc, anh V Ngc Hin... Bn chuyn ngy mai, trong khi lai rai ba si vi nem chua, chim ct quay, v mn tht kha do cc bn mang ti. Ri n bn b Hu. Mt t cho khch ph߽ng xa (thi ti qu, hy xem nh ng߶i nh) tr߾c, cn ai mun n th phi ln vo bp... Vy m, chng my chc n na m, phi tan hng. Thi gian qua mau ti v mi th u qu thn tnh, vui v, m cng.
Sng ngy sau, r rng hong thin i ng k kh kh, sau cn ma tri li nng. Mt ngy p tri, l qu! Tt c bn hn nhau ra Ph Ha n im tm. Gm c anh tm L Quang Xun, anh ch Lun Hon, anh Lu Nguyn, anh H nh Nghim tng cho T Mng Rch Ri cha kp v, ch Khim v Phan Ni Tn cng vi cu Ln, v chng bn hin Phan Th Hu, ch Duyn v anh V K in... Ch c ng߶i vit tr (nh hn ti trn mt con gip) t khi c߶i H nh Nghim v ch Duyn mnh mai ha nh ang ni ting hn c hai anh in, V B in v V K in, l hai ng߶i bn ti mi gp ln u tin. Li cho hi, vui v chuyn tr.
Xong xui u , nguyn phi on ko nhau qua tim sch Trung Vit ca anh Trn Nh Nguyn (Nguyn th Sng H߽ng). c dp thu tin, my quyn Mt Dng Ca Dao Cu H Cu Я Min Nam gi bn tr߾c y. Ht sch! Cng nh ht sch cc ta sch khc ca Nguyn Tn Hng, m vn khng chu order thm. Ti thit, nh m ti ng߶i vit mi... ni hay sao y? Anh tm L Quang Xun g tm nh ln treo trn t߶ng tng ngay ti ch, hnh chp dng Tin Giang t Cu Tu ng qua cn Thi Sn. Thnh lin, tr߾c khi kh ch i !
Ri tt c cng vng ln ni thm nh th c ting l linh thing, nh th St. Joseph. Nu i ng tr߾c th... mi b߾c mi qu v cu nguyn cho ng nguyn tc, cn v ng hu liu nh phi on ta ang lm th c theo mt hnh lang thit di, su hun ht vi dy y nhng k tam cp nho nh cha hng ngn ngn n cy lung linh trong nhng l ve chai bng hoa mu ... Tuy khng linh thing n ni "߾c g c ny," nhng, qua kinh nghim ca nhiu ng߶i trong c c anh tm L Quang Xun, nu nh mnh c lng thnh nguyn cu th tr߾c sau g cng c toi nguyn. Ti thp ngn nn ca mnh v thnh tm cu nguyn nhiu iu, cho t n߾c qu h߽ng, cho gia nh thn tc, v cho ring ti: bui ra mt sch k ny c thnh cng. V ti cng lm t߽ng t nh vy nhng ti khng bit l ang cu nguyn nhng g. Gi, phi ln tng trn n xem tri tim khng ra, mu hng nht, lng trong khi thy tinh vung vc. Mt tri tim b tt! C khc g vi tri tim b tt Thch Qung c ca Vit Nam? Ti cha thy nn khng bit! Li ln tng trn, tng trn na bng nhng on thang my, ra bao ln pha tr߾c ngm nhn thnh ph Montral trong nng mai lnh lnh chm thu! Nn th? V xa kia, ci building hnh v s khp kn, mt thi l trung tm ca Th vn hi, ang rc r khoe mnh! Щp ? Ri dng St. Laurent l tri d߾i nhng chic cu bc ngang y ! Tnh t? No c ai hiu c lng mnh!
Chia tay nhau ti y v trn ߶ng v v chng ti gh qua c x anh tm L Quang Xun. B߾c v nh ca ng߶i nh th u u cng thy... nh ngh thut. Trn t߶ng, mt bn, v k sch. Ri cy king, bng hoa, qu tri dng lm... mu. Gp ch Tm ln u. Khng nhn nh ph phn nh anh Tm, ch ang bn ti bi: x xu my ci ht bt. Tnh ch xu xa, rng ri v c l... sang hn anh Tm my bc. V va mi gp nhau m ch khng ngn ngi tng lun c em l b x ti mt xu chui ht bt n߾c, th thit d nhin, eo vo mt lnh c c.
Chiu xung, tt c dn v trung tm De la Peltrie chun b cho mt m hp mt. Nhng ng߶i trong ban t chc chc phi n sm hn cng biu ng, xp bn gh. Dng c m thanh, loa, n guitar, n violin, n km, n go, keyboard th do nhn vin cc ban nhc lo. Ai cng c nhim v ny. Ring gia ti ca Nguyn Tn Hng, hai thng sch, th hai v chng ti c b ti... Sp n gi khai mc, ti mng thm v bn b v thn hu n chung vui c mt ng , nh anh ch Bc Phong, ch в Quyn (Chn Huyn) v anh в Qu Ton, bc s Nguyn Minh c (quay phim video), anh ch Hong Xun Sn, anh H nh Nghim, anh tm L Quang Xun, ch Ph߾c v anh L Tn Lc, anh ch Lun Hon, anh Lu Nguyn, anh ch Nguyn ng Ngc v c b thn mu ca anh, anh Nguyn Hu Chung, ch Anh Th i ring mt mnh v anh Phm Nhun cn kt cng vic bn Ty, ch Khim v anh Phan Ni Tn, v chng bn hin Phan Th Hu, ch Hong Kim Uyn v anh Trang Chu, c dng Trn nh Thm n t thnh ph Ottawa, anh Tr߽ng Bo Sn, anh Song Thao, ch Duyn v anh V K in, anh V Ngc Hin... c bit thm ng߶i v v iu khc Phm Th Trung Toronto cng nh n chi nhng sng ngy i th b trm ving gian phng trng by, Art Master's studio, nn nh li. Ch H߽ng Hamilton, ch qun ph Ngy (ng߶i yu vit tt?) bn Bn Tre, em ca anh tm L Quang Xun, tng d m c߾i hai a ti hi Vit Nam va mi lin lc c, cng hon li v tnh hnh khng cho php. Ъn bn cng kha hi qun 17, Mc Cng Hiu, cng kt lm b ngy th by... Tuy nhin, iu ng nu l c l nh ng Thnh Joseph ph h, cho nn ng bo ln hi n kh ng, ht ch ngi phi ng da vo vch...
n anh L Tn Lc l ng߶i iu khin ch߽ng trnh m nay, anh ln lt mi Lu Nguyn ni i li cho mng quan khch v tc gi v V K in ni v tc phm. Trong phn ni v tc gi anh Lu Nguyn nhc n b x ti bng nhng t u i, "nh vn n Hng Lan," mc d mi vit c ch nm by truyn ngn, lm b ngi ngng bm tay ti au ing. Trong phn ni v tc phm, vi ch Con ng߶i v Bt php ca Nguyn Tn Hng qua "Mt Ni Bun Ring" , anh V K in ni hay lm, nu ln nhiu im mi l m chnh ti cng khng ng ti. Mt vi ch anh ni hng qu, trung thc qu vi nhng g anh ngh m ra ... lc (d li khng thy trong bi son sn), nh: "... ng Trm ni ng Trm n hi l, ng Trm em tin v ct i phn na cn phn na a ch huy trߗng." "Bo hi," sau my li cm t ca ti v chuyn sang phn gii lao bn sch, m߶i cun Mt Thu Lm "Trm" i ong trong nhy mt, nhiu ng߶i n sau hi khng c! Ha ra anh V Thng Tit, gim c nh xut bn Vn Ngh , khng c hoa tay... qung co, cn phi lin lc v nh anh V K in ch v cho! V ring ti c tߗng l sau i ba nm rng r, mi ng߶i chc bit t nhiu v tc phm ny, chc u cn ai ng ngng na m phi em theo i ba chc! Ai d, trt con "tn" ht mi bn c "con tru!"
vy, anh V K in cn cp n vn "Nguyn Tn Hng, trong tc phm, ni ting M trn tru nh ni ting Vit" na ch! Cht cha, ci iu ny kt d! Ti v, t bn thn ti ti bit, mnh hay ni ch khng phi ni hay. Ni trt di di, bn b lu lu c nhc nh hoi hoi ch. Va ri, hai anh Thng Bin Tin Sinh v Nguyn Tng Ch߽ng c nhc nhng ch sai chnh t feeling thay v fealing v recommended thay v recomended trong bi ta ca Dr. Clifford (quyn One Time As An Intelligence Officer ), v mi y, anh Anh Vn cng bo tornado thay v tonado v gt cn... air-conditioner ch khng phi gt cn... air-conditioning trong truyn Mt Ni Bun Ring . Tri t, qun chy cc ch߽ng trnh document work bench , kim sot nh vn v c php, ca AT&T ri. , ni nh b con nghe chi ch ng ni ln qu ri c ai xu mm, a vch l tm su, li a Nguyn Tn Hng ln bn m na th thm phin. Ch khi no ti bn, chc phi n bo lt nm Thn ln th hai, th ti s sa li vy! V, y, khng qun cm n cc bng hu ch cho nhng im sai hi trt tr y!
M thi, hy b qua nhng chuyn trt trng i, bn qua chuyn vn ngh vn gng coi b s߾ng hn. M u ch߽ng trnh tp lc ch Tiu Thu mi xut hin ln u Montral do trߗng ban nhc Tr߽ng vn Tuyn lng-x ca hai bn c khn gi v tay qu x! K n, ch Nguyn Ngc, v ca anh Nguyn ng Ngc ch khng b con g g vi nh vn bn kia chin tuyn ht, trnh by bn Nng H v Thu V Trong Mt Em . Anh o Trng Quyn, sau ca khc chnh, cng ht tng Nguyn Tn Hng bi Thy Th V Bin C . Ri n phin ti p l, "t bin t din" bi H Nh vit theo iu Boston . Chuyn qua phn c nhc, anh Ba Trc ca mt bi Xng X c ta l Ng Vn Thiu B Vy (khng phi Nguyn vn Thiu nh anh mun ni r hn) v mt bi Hoi Tnh tng Nguyn Tn Hng c nhan l Mt Ni Bun Ring... Ca Ti . cha, anh ba li mun chi tri hn n em na ri! Bi, sau mn "t bin t din" ca ti th anh chy theo... kt lin:
- Ch em ca tn nhc c th phi ca c nhc c (mit v߶n bin chng c khc!). Mt lt na ln ca nghen, bi g cng c, hng ln tui gin !
Kt d ha! nh li ln dy thiu cho ti bng cch du... vi na lon bia Labatt, bia Canada. a, ln th ln, khng thin ngh th cng c... c߽ng u vy. Ti bn ly su cu nhp tm Su Lu c nhan Quan Vn Tr߶ng Th Nn vit trong truyn ngn a D Vng Vo Lng Qun ca tp Mt Ni Bun Ring em ra ca lun! Ti mi bt ging vi bc trߗng ban nhc, ng߶i p xng-lang hin nhin, mt cu u ( Khi ba n߾c tranh... c߶ng ) th ng nhn ra ngay: , ci bi Nm Ngha ca m! Nhng ti giao iu kin tr߾c, "nhc phi chi theo li" ... ca mi c! Xong, chng bit c hay ho g khng m nhiu ng߶i v tay ng h qu chng. Lm c nhc nh ang c ma, mt ng߶i lnh tu ngy xa, anh Ngc n mi t Ottawa xung, li tip tc a ln hi m tng Nguyn Tn Hng (sao m tng nhiu th!) bi Xun Tnh c ta rt quen thuc l L߽ng Sn B, Chc Anh i v lm lun su cu Thy T L еi Go ... Tr li phn tn nhc, ch Hong Kim Uyn, v ca anh Trang Chu, trnh by hai bn Mt Bic v Bi Khng Tn Cui Cng . Tip theo, bn th Hong Xun Sn nh mnh va n va ht bn rut. Ri sau l anh Nguyn Hu Phc trnh din kt thc ch߽ng trnh.
Mi ng߶i ra v vi v lu luyn v nhng tߗng ch߽ng trnh vn ngh s cn ko di hn na, nhng phe ta phi cho ngng sm, cn cng nhau ko v qun La Vietnamiene ca anh Trang, anh ca anh Trang Chu, n tic hp bn. By gi ch cn li nhng ng߶i nng lng vi (hoc c bn phn... ng chng) cc ly cognac, gm c anh H nh Nghim, anh ch L Tn Lc, anh tm L Quang Xun, anh Lu Nguyn, anh Nguyn Hu Chung, anh Nguyn ng Ngc, anh Ng vn Nhn mi nhn ng h߽ng vi b x (dn Tn Thch, Cu Cng s 3), anh ch V Hong Hin (cng l dn AT&T, nhng by gi c hng ring), ch Anh Th thay mng cho ng߶i th Phm Nhun, anh ch Khim v Phan Ni Tn k c cu Ln, v chng bn hin Phan Th Hu, anh Song Thao, anh ch Hong Kim Uyn v Trang Chu, anh ch Duyn v V K in... Mn n lai rai gm c soup cua, gi chua, chim ct quay, tm hm xo chua ngt, cm, canh chua, c dor chin... Bn ta u lo chuyn lng vn, lng... v n gn ba gi sng, ngt ng con tu i mi chu v. Nhn chung, m ra mt sch ln ny thnh cng, cm n ng Thnh Joseph h tr, p ng li nguyn cu ca ti.
Qua ngy sau, cha nht, c quyn ng dy tr. V "cm-mng" tr߾c, cho nn n tra Phan Th Hu a v chng ti ti thm anh ch V K in. Nh anh ch ct theo li split foyer , phn na basement chm su d߾i mt t, trng rt khang trang, b th nm trong khu vc yn tnh c v... nh giu. Nht l ci phng v߶n sau ng ra ci sn vn ng mnh mng, c xanh mt m ct st mt t trng nh tri thm, mt mt lm sao! Chiu chiu, bn b dm ba ng߶i ra ung tr, ngm trng, lm th th ht sy. Trong nh ngn np, sch s, k lng (nht l khu... th vin d߾i basement) ng theo iu... ng а. Уc bit u u cng c nhng chu king, hoa l cnh. B x ti bt mt vi nhng cnh hoa dng nh tim... cha v, mi r mu thi, bn M ny gi l bleeding heart . Thc ra, loi hoa ny mu m v rc r hn bleeding heart v cao ln v c bng kp xp hng ngang t ln ti nh trn mt ngn, trong khi bleeding heart nh nh cy bng mng tay v ra bng chic. Ch Duyn ct cho ba x ti my nhnh bo ngm n߾c cho ra r ri em trng. D lm, nh ch c kinh nghim lc xin mt nhnh t nh anh Nguyn Hu Chung. Sau khi chp vi p hnh k nim, anh ch in dn ra nh hng tu Tong Por i n tra. B x ti ph vi ch Duyn "i ch" mt ba sao m ngon ming qu x c. Cng chng cao l߽ng m v g ngoi soup cua, tm hm ram, c dor (hay d-rt m H Tr߶ng An th߶ng gi?) chin xi n߾c sauce chua ngt, cua ln bt chin, tu h chin dn tht, mng ti con (cng nh nh gi alfalfa) xo du ho...
Lc tr v nh th li c tin mng. Thng bn ni kh thi trung hc, Nguyn Xun ip, ri M Tho vo cui nm tam 1962 ln Si Gn, va mi t Houston qua Montral thm gia nh bn v, thy bch ch߽ng qung co ra mt sch c tn Nguyn Tn Hng, on chc l ti khng cn ai khc na! Nht l c ph ... cu s quan Hi qun kha 17 Nha Trang. Bn hi thm ng߶i nh, em v, li khng ai xa l m chnh l ch bt tp ch Nng Mi V Ngc Hin! K cng hi hu ch! i, 30 nm qua, gi my tao gp li, bit bao nhiu k nim thn th߽ng tr v, thi tht lc ng t...
- Tao c Duyn Tnh m Trng T on my t cha Vnh Trng bng ri n߾c mt, khng c c na... Tao bit th no my cng vit v ti mnh! Tao s chy li ng gp my ngay!
Vit v ti mnh, thit vy ? ng c tit l b mt nhiu qu! on no c my, on no c tao? Sao khng ngh ch l h cu? Bt c chuyn g cng c th xy ra cha Vnh Trng, bn Tm Nga, ch C, cu Quay... Hoc cc lp trung hc ca tr߶ng Nguyn nh Chiu vo cui thi Ю nht Cng ha, vi nhng bn ng mn cng trang la. Trong s nhng a ti hoa, tng c hc bng du hc ngoi quc sau khi u T Ti phn hai nh Lm Tr Minh, Nguyn Thnh Chu, cn c mt... Quch Tinh Vn m ti nhc trong truyn ngn Vo Lnh , tp truyn Mt жi Ь Hc , nghe u by gi thuc thnh phn thn Cng, tng b... b hi ng ngay chn "x lnh tnh... chng nng vi bn Vit gian nm vng" l Montral y. Cho n non n߾c ny m vn cha sng mt ra sao, bn?
Chiu n, li lai rai v vn ngh b ti ti nh Phan Th Hu vi L Quang Xun, Lu Nguyn, anh ch Nguyn Ngc v Nguyn ng Ngc, v Ng vn Nhn. бi mn, t-pn-l cun rau sng bnh trng. V thm mn mi, "lng b(tng ong) xo... theo kiu Tu" m b x ti hc ca ai Winston-Salem gi em ra truyn li (ln ny b li hc c cch lm nem chua ca ch Hu). Nhng khng thiu mn chim cc quay, hnh nh c quay... c r dnh n dn hay sao khng bit na... V ln u tin nghe mt ging ca n ti danh, ging ca Nguyn Ngc, thch v ht nhc ca Nguyn Tn Hng, bi Tin Anh V Bin Khu lm l mi ti n b nh tri mn hng o!
Ngy mai, no ai bit c ngy mai? Nhng bn hin nhn nh:
- Ti mnh cn nhiu chuyn ni! Mai tao xin ngh mt ngy, my phi li chi! Tao s dn my i ving ch Tu...
Ph Tu y tuy nh nhng cng c mt hai ci cng nh, mi ngi sn son thp vng... gi, mt vi ng ngch lt gch thay v trng nha. Ngoi ngn ng chnh l ting Php, phn ln cc th߽ng ch ng߶i Tu u bit ni ting Vit, ting M nn cng . Trong lc ch Hu v b x ti i ra hnh m ra mt sch v mua sm lt vt, th Hu v ti lang thang trn h ph. Bng c ting cho:
- Anh Hu!
- a, em lm y ?
- D, ch mi my thng thi!
- y l ng Trm Nguyn Tn Hng...
- , ng Trm h, vy vo y chi, em mi, em chy i ly c ph tr߾c nghen!
- Ri, ci thng mi gp ng Trm th qun ht anh em! My lm tao qu x my! M chc ci s ca my cha c n "tm sm" Hng i, thi th c v y n ph, n bn, n ci g th n...
Ha ra, trn ci i mnh mng ny, ti cn c mt s c gi rt thn tnh... i m! Thng, Bi Ngc Thng tim La Saigon Crystale, ti bit c tn em khi k nhng dng lu nim trong sch. Ngh cng nn mng thm v ly lm nim vui, nim an i ln lao cho ng߶i cm bt ni chung mi ng, khi t bt vit nhng g mnh mun gi theo cnh nhn bn ph߽ng...
Sng ngy, bn hin Phan Th Hu i lm t sm, hng my bay Canadair. Bn ti lng l thu dn hnh trang ri cn gc xp ln ߶ng v c quc. Ch Hu khng qun gi theo mt m bnh m... Ba L mi n߾ng gin rm n trn xe dc ߶ng. Tr߾c khi vy tay gi t, ti nhn li cn nh ca bn ln cht v nh thm: "Ngi nh kia tuy hi c, nhng bn trong c cha lm Pht vng."
Cui ngy, cui ߶ng pha bn ny n߾c M, bn vn ng߶i p Nguyn th Thanh Bnh v Hong cng ang ch i, n tip bn ti. B߾c vo nh th cng li... nhp tic ngay vi mn cho thp cm (khng thua g cho thp cm ni ting ch Thi Bnh u nghen!) ly sc ci , ri mi lai rai vi tm tht b n߾ng v ti bn (khng thua g trong tim n Nht, Kob, ca Nguyn Tn жi!). Ch, chuyn ny li tnh... lm sang y chc...
C l khng ring g nhng ng߶i trong cuc trong chuyn i ny, m lun c cc bn nhng ph߽ng tri xa khc, nh L Bo Trn, L vn Ln, Hong Du Thy, H Tr߶ng An ( khng cn... m߶ng tng n mt thnh ph no na, bng cch ri Troyes ct b߾c ra i), Ha Honh, Phm Bi ip, Phm Thng, Trn Qun Nim, S Lim, Xun V... c nh mun ti vit li mt vi k nim c chi! Th y, hng c chi cho vui vy! V nhng mong khng ai trch phin nu b Nguyn Tn Hng "ng chm!" M nu l c ai hn gin v mt iu g th lm n xin b qua gim cho, cm n lm lm...
11. VT V MN *
NGUYN TN HNG
Pascal ni: "Ci ti l ci ng ght, le moi est haissable. "
Nhng hc gi Lm Ng ߶ng cng c ni: "Vit vn m khng dm vit v ci ti ca mnh th kh tr thnh nh vn ln."
Mi y, trong mt bi phng vn, tr li cu hi ca Nguyn Mnh Trinh, "C ng߶i ni tc phm u tay th߶ng c nhiu cht cm v c hn tuy k thut cha cao. Cn nhng tc phm sau, th߶ng c nhiu tin b v k thut nhng cht cm v hn gim i. Theo anh, vn ny nn phn tch th no?", Nguyn Mng Gic c ni: "Tay ngh cm bt ngy cng cao l chuyn bnh th߶ng. Cn xc cm, nhit tm tc gi gi gm trong tc phm ngy cng gim i, th theo ti ngh, khng phi ai cng nh ai. Ci mt i theo tui tc l s hn nhin, ch khng phi xc cm, nhit tm. Thng th߶ng, mt ng߶i cm bt lc khi nghip vit v mnh, cho mnh, nn d t c ߾c mun. Hn Mc T tng ߾c mun: Ti mun hn tro ra u ngn bt. Mi li th u dnh no cn ta . Nhng vit v mnh mt thi gian ri cng cn, tc phm sau l bn sao ca tc phm tr߾c. Nh vn i din vi mt th thch ln, t vit v mnh chuyn qua vit v ng߶i. Nhng ai khng qua c th thch ny, gi tr tc phm ca h chng minh c iu anh va a ra..." (thc hin ti thnh ph Westminster, California, USA ngy 15-12-1995).
Tr߾c y, trong bi Dng Bn Vit L Th , Nguyn Ngc Ngn cng c vit: "Nh vn no th th߶ng cng bt u bng nhng ni dung c lin qua n mnh, n nhng ng߶i chung quanh mnh, ri mi thot hn ra ci ti tin ln sng to ch thc, nh con thuyn b sng lch ra i d߽ng." V, qua nhn vt chnh, Nguyn Ngc Ngn cn nu ra thm: "Nng i chuyn sang truyn di bi nng quan nim rng cha c truyn di th cha thnh nh vn chnh thng." ( Lng Vn , s Xun Tn Mi, 1991).
Nh vy th, tr߾c ht, ng ch "ci ti." "Ci ti," i vi ng߶i cm bt, s khng "ng ght" nu mnh bit lo li n. Rt c th s tr thnh "ng th߽ng" cng khng bit chng. V th n, ngoi tr nhng ai c thin ti... a thn ph vit v ng߶i lin, ch nu mi bt u vit th vit v mnh vn hay hn, d hn. Nhng, l d nhin, vit v mnh hoi tr߾c sau g ri cng i n ch tt ngi. Nu khng, th cng ch l... nhi li.
Ь khng phi au kh ri vo cnh... nhi li, th t mnh phi khai ph, t ut, tm ߶ng mi m i. Ti c ci kinh nghim "vt thot" ci ch au th߽ng ny nn mun trao i cng cc bn...
S l sau bn tc phm u Mt жi Ь Hc, Mt Thu Lm "Trm," Mt Chuyn Ra Khi, v Mt Cnh Hai Qu ... th ti cm thy ht , cn li. Cn lun c ti. Ri v khng a chuyn nhi li nn ti nh gc bt dp ngh lun..., nhng c l ci nghip d chc cn nng, nn mt hm ti bun tnh ch thn vit th hoc gi in thoi nhng ng߶i i tr߾c, nhiu lm m ti khng mun k ra y, vn k. i khi: Lm sao vit truyn ng߶i? Hoc gi: lm sao vit truyn di? Hu nh mi ng߶i u c ln ting theo ring ca mnh, ch bo li ny, ߶ng kia... v th߽ng tnh cng c, m v i bi cng c. Th hi c bao nhiu ng߶i tht lng mun em ht ngn ngh, tuyt k ca mnh m truyn li cho lp hu sinh?
Thnh th ti phi t suy ngh, nghin ngm, i lc ly. V trong s rt nhiu cu tr li c 2 cu lm ti sng mt ra. Cng ging nh cc ha s, tnh c, c thy "im nhn" vy. Mt l, p dng vo ch vit truyn ng߶i, rng th l... Hng c bit Nguyn Cng Hoan tng ni "truyn l ba, anh no ba gii nh tht l anh n tin." Hai l, p dng vo ch vit truyn di, rng th l... ng߶i xa c ni "ci g khng th gi ghm c trong mt truyn ngn th dnh vit truyn di, vy ch nm nay Hng vit ci ging g?"
hay, th ra vy, th ra vy...
T bao lu nay ti c inh ninh rng, trn c߽ng v ca mnh l mt ng߶i cm bt mnh phi sng tht vi l߽ng tm v chc nghip ca mnh, "nh vn khng bit ni lo." Ti khng mun ri xa s tht, c truyn no khng trung thc ti khng a. Song, ngm ngh li, "ba" khng phi l ni lo, m c th ch l "dng ng ln mt cu chuyn tߗng tng" cha tng xy ra. Cng chng h nhm t iu vu khng hay m hi mt ai. a, vy cng c! Mnh cng nn th t t ri b nhng s tht trn tri, i khi khng p g cho lm, trong dng i trc ny xem sao!
V ti bt u vi Mt Ni Bun Ring bng ci tߗng rt l ln lao, rt l hin i thi bui by gi... "quc gia hng vong tht phu hu trch." Ti s vit 8 truyn ngn vi 8 nhn vt mang tn bng 8 ch bt h . Mi cho n nay c nhiu ng߶i bnh, bn v tp truyn ny nhng h vn khng h nhn ra ci , mc d ti c ni bng gi phn... thay li ta. Bi, t vn l mt chuyn m thc hnh l mt chuyn khc. V kt qu khng a n nhng g ti nh liu tr߾c. M c phn no tri ngc li nhng iu ti mong mun na. V trong tuyn tp c mt bi hi hi trt tr l... Tuyt L , vi nhn vt Vong, V߽ng Phng Vong.
y, m thy ra cng bun c߶i tht, v tht bi ch ny i khi li l thnh cng ch kia. Tht bi l khng c g dnh lu n vic "quc gia hng vong tht phu hu trch" ht, m ton l chuyn... dm bn, dm ng. Nhng thnh cng l, bng dng, nhiu ng߶i li thch bi ny. T lc anh Vin Linh dm cho ng trn t Thi Tp , ri tip theo, ti ly lm l l rt nhiu bo khc xin ng li. K c cc t bo nm trong qu o Khng Chin. Уc bit hn, vi t Ngy Nay Witchita, Kansas, chnh anh ch nhim kim ch bt L Hng Long lin lc thng vi ti ng li... xin ng li, nhng ri vn gi tr nhm x $US 50.00 t nhun bt. Cn i hi g hn na ch!
Nhng, ng ra, ci cng khng khoi bng chuyn c mt vi bn vn tht th by t: "ti nghip cho b Hng qu h!" Tri t, va thi my cha! u phi tht, ti nghip cho ti qu th c! Th ra, ti ngh mnh "ba" cng thuc hng kh!
Ri vi ti mun quay ra lm mt ci g ln hn nhng ci ti c: truyn ngn, truyn di, th, nhc, ha... Ti bn vit... tr߶ng thin. еng c thc y chnh chnh l v ci cu hi ngc i ca mt anh bn vn... "vy ch nm nay Hng vit ci ging g." Cu hi ny lm ti... bt nga, chng hng. , ha ra ti c hai truyn di ri Mt жi Ь Hc v Mt Thu Lm "Trm" m ti khng hay? Ch ti v ti vit d߾i dng mt chui truyn ngn ni kt theo th t thi gian nn trong thm tm ti, ti khng hiu hai tc phm ca mnh c c ng߶i i chp nhn nh l hai truyn di tht s, thun ty hay khng? Hay h ch coi nh l mt tp truyn? Vi s xc nhn bng cu hi hi bt thn ti nghim ra v t tin vi chnh mnh...
Vi nhng ai khc ra sao ti khng bit, nhng vi ti, truyn di l mt chui truyn ngn. Tr߶ng thin l mt chui truyn di, tc l mt chui... thit di cc truyn ngn. Ch c vy thi, ti tm ra chn l. V rt c th, v tnh, ti li to ra mt tr߶ng phi, mt style cho ring ti. G ch vit mt chui truyn ngn theo th t thi gian, i vi ti, l... ngh ca chng. V ti lm nhiu ln ri!
Ti lin nhp cuc... tr߶ng thin vi ci vn ring t ai c nh mnh: hi qun. V ra trong u ba cun, cho ba giai on. Mt Tri Mt Bin cho giai on sinh vin s quan, Mt Thi Lnh nh (tc Mt Tri Mt Bin II ) cho giai on i tu, Mt ng My Tri (tc Mt Tri Mt Bin III ) cho giai on tan hng...
Cng hn, qua v "quc gia hng vong tht phu hu trch" bt thnh ni trn, ti lm c v ct vo ti ngon ci ngn... "lng ba vi b." Da vo s tht c cht xu m v ra, i thi, th ni tm, tnh ng߶i, yu ߽ng, ngn cch... Th cng chng khc g ng߶i xa th߶ng ni, chuyn b x ra to, chuyn bng ht tiu m thi ln ra nh con b. Hin nhin, phi c ngh thut, c lp lang, th t ng hong...
V ri ti t bit ti c cht cht thnh cng mc d trong lng vn v cc bn vn chng ai thm , ng ngng, m xa g ti ht. V nu khng thnh cng th cn khuya mi lt vo mt xanh ca ng H Anh Nguyn Thanh Hong. Nht l khi ng dm b ra $US 1500.00 tr tin tc quyn. M tht ra cng chng phi d, bao nhiu tc phm gi v... d th, th eo i, con s c tuyn la v chm u rt khim nh߶ng. Nhiu ng߶i c ngh rng t Vn Ngh Tin Phong khng phi l mt t bo vn hc ngh thut thun ty, cho nn sch ca Vn Ngh Tin Phong in ra l sch thiu vn ch߽ng? Nhng c iu ti cng tin tߗng rng, vi s lng trn d߾i 15,000 c gi i khi vn sng gi lm so vi 500 hay 1000 c gi ca Vn, Lng Vn, Vn Hc, Th K 21 ... K thc, c lm vic vi ng Nguyn Thanh Hong ri mi thy ng rt c tm lng i vi vn ch߽ng ch ngha. ng c bn tho tng ch mt sa li chnh t v cn ngh thm, bt mt vi ch cho cu vn khng ti ngha, khng r߶m r v gy gn hn. Phn ln, ti chiu theo ca ng v ng tr tin tc quyn m, nhng i ch "da" ting Nam ra ch "a" ting Bc l ti hon ton... xin min. Khng hp vi ging vn "mit v߶n" ca ti. V ti hi tc c߶i khi ng hi ti ch li tu m "li cm rai vi ng߶i ta" l li nh th no! Nh vy, mi cht nghim ra rng hai ting "cm rai" u mi c th l ting rt gn t nhng ch "cm chng, lai rai" m dn qu th߶ng hay "a" th thi!
Ni cho ngay, ti t bit ti c cht cht thnh cng cng khng phi v sch c ng H Anh nhn li xut bn v pht hnh. M l ti "nhp tm" vi nhng nhn vt ti xy dng, ti to ra. Ti nh... anh chng Tn, ti nh... c Hin, ngay khi ti ngng ngang, quay sang vit thm mt tr߶ng thin khc. Vo lc ban u, nhn vt v tm l nhn vt... mi xut hin cha r nt, c lm ti ln ln hoi...
S d ti b d tr߶ng thin Mt Tri Mt Bin (ang vit quyn 2 v quyn 3) khi s vit tr߶ng thin Mt Gic M Tin l ti v anh H Tr߶ng An ro ti ro lui... chuyn qu h߽ng mit v߶n vn cn n khch lm Hng i... Hm, g ch chuyn qu h߽ng mit v߶n th, i vi ti, cng l... s tr߶ng ca chng m, ti kt lun sun. V li, thay i bu khng kh v c gi ngn ngm my anh chng hi qun, ti lin v trong u bn quyn, bn giai on cho b tr߶ng thin tnh cm, ߾t t th hai. Mt Gic M Tin cho giai on hc tr tnh l, Mt Ngy Щp Tri (tc Mt Gic M Tin II ) cho giai on sinh vin i hc S phm, Mt V Mt Chng (tc Mt Gic M Tin III ) cho giai on i dy hc, v Mt Kip Ni Tri (tc Mt Gic M Tin IV ) cho giai on b ng vin vo lnh...
Cho n by gi, vit gn xong 44 ch߽ng, 44 truyn ngn, ti li thy cha , cha ht. V cn... mt n߾c, vt bin, tha h߽ng trn t tm dung na chi. Bn gom 4 cun u lm thnh tp thng v d tr s vit thm 4 cun na lm thnh tp h. K cng hp tnh hp l thi. Ni chung, nh... phn tn mng cc truyn ngn trong hai b tr߶ng thin m ti c bi u u trn nhiu mt bo, lm thin h li tߗng mnh vit nhiu. C... n gian nh vy th mnh mi cn th gi lm th, vit nhc, v vi "cm rai" vi ng߶i ta ch!
K cng vui... Nht l lc bt u lm h s ring cho tng nhn vt. V nhiu qu, khng nh ni. T din mo bn ngoi n c tnh bn trong. D b tro cng ngng lm. Ai lm chng ai, ai lm con ai. Tc tai ct ngn c th mc di ra ch n߾c da bnh mt th, trong pht chc, kh tr thnh trng g bc. i c߽ng, nhng chi tit lnh knh y d b mt cm tnh vi c gi lm...
By gi, nu em so snh, ti khng ngn ngi so snh nh vn vi cc nh tu. Ngoi tr nhng ng߶i c cn duyn thun li, bng chc gic ng thnh Pht, cn phn ln vn c i chuyn tm tr gii, lp hnh. Ng߶i cm bt cng vy, ngoi tr nhng thin ti vn ch߽ng, hu ht chng ta u phi lun lun tr ch, mit mi n tp, ngy m sng cht vi ch v ngha, n mt lc no gic ng, nh c vt v mn... bin thnh rng. Mc d, ty duyn nghip, mi ng߶i gic ng mt cch khc nhau. Tr߶ng hp ca ti k ra cng ging ging cu chuyn i p gia t B Ы t Ma vi ngi Hu Kh, "tm con cha an, nh ha thng an tm cho," "em tm ra ta an cho," "d, con tm tm khng c," "ta an tm cho ng߽i ri," th l ngi Hu Kh bng ln, ng. V ngay c vic... bin thnh rng cng mi ng߶i mt cch khc nhau. Chng bit nhng nh tu tu chng lc thnh Pht nh th no, nhng vi ti, cu chuyn c vt v mn bin thnh rng cng ch c chng y. Bt ch߾c Pht, ti mun ni... ti l c thnh rng v cc bn l c s thnh rng. Nu bn chu kh suy gm, tm ߶ng gic ng, vt v mn. Cn vic t "con c ho long" mi vt v mn bn mun tip tc bin thnh rng vng, rng xanh, rng ln, rng b, rng trng, rng en, rng ln, rng la... g g na th qu nhin cu chuyn cn di di, c thng thng h hi phn gii...
Ni tm li, khi bn thnh rng, ging nh nh tu du cha thnh Pht i na cng c hߗng qu v La Hn, Duyn Gic, Thanh Vn, B Tt... th trn b߾c ߶ng ch ngha hay trong ci vn ch߽ng, bn s cm thy... an nhin t ti, thoi mi v chng. V c l n lc bn khng cn phn bit th no l vit chuyn mnh, chuyn ng߶i na. V, lc vit v mnh l vit cho ng߶i v lc vit v ng߶i l vit cho mnh. Tt c ch l mt thi, mt th gii bao la hn, cao c hn. Cng nh nh tu quay v, h߾ng ni m tu v , t nhin, cm nhn... tm, thn ny ch l mt vy thi. V ri bit u chng, bn li s thng cm su xa vi ti hn na, nh, c vit cng c m chng vit cng xong...
* Bn c thn mn, Vn Hc Ngh Thut s ny ngoi nhng sng tc sc nt ca cc bn vn, cn c mt bi ty bt ca Nguyn Tn Hng ng trn din n -Th߾c, o-thuoc@saomai .org , din n tho lun vn hc ca nhm ch tr߽ng Vn Hc Ngh Thut v thn hu. Bi vit "th gi cc bn vn tr" c ng li trn Vn Hc Ngh Thut chia s cng bn c nhng suy ngh v quan nim sng tc ca nh vn Nguyn Tn Hng gi ring cho nhm Vn Hc Ngh Thut v cho cc ng߶i vit tr ni chung. Bn c c th gi kin v bi vit ny cho Vn Hc Ngh Thut v tc gi. Chc bn c mt ngy lm vic vui v v tm hn thanh thn. Thn i, Phm Chi Lan. Vn Hc Ngh Thut / Internet / May 29th, 1996
* Xem bi gp ca Phm Chi Lan trong phn Ph Lc.
12. I TY
NGUYN TN HNG
Ri cng c mt ngy bn ti c dp i Ty. Khng kn khng trng v mc ch chnh ch l vic thm ving, du h thi. Khng phi ra mt ra mi, sch v nhc nhic g g vi ai ht. u u cng vy, phong tro hay hin tng ra mt sch coi b x hi, xp lp nh ci bong bng b. Nht l u Chu, th vn ha th gii Paris. Ngay c nhng ng߶i c tn tui nh Nguyn Ngc Ngn vi Ng߶i n B i Bn Ti (cng s ym tr ht mnh ca cnh Lng Vn , Nguyn H߽ng v Nguyn Hu Ngha), cng nh Nguyn vn Ba vi Truyn Hay Hi Ngoi, Tp II ... va mi lm mi ng߶i mt chuyn i xa, khng gip nhng ng߶i c sch mi trnh lng mt cht phn khi no ht! Ni nm na ra l thi bui ny c rt t ng߶i cn ng ngng, mt n ch ngha vn ch߽ng. Thi th cho nhng ai cha nm mi trnh din mt mi tay chn, cn hng hi em nhng a con tinh thn ca mnh rao bn cho i, hy c tip tc dm ln li mn y chng gai, si kia i.
Thng th߶ng, khi i vng quanh M quc hay qua Canada ti vn thch li xe hn. c dp bit qua th ngi, cnh vt, cng nh phong tc tp qun tng vng, tng min. By gi, khng th li xe vt i d߽ng c, m phi bay nh chim tri tung cnh mi. Ni cho ngay, s d c chuyn bay xa ny l khng phi do ti x߾ng m bi b x ti a ra:
- Em mun i thm ch N߽ng. Hai m߽i nm tri t chn trn x ng߶i, ph߽ng tin i ng d dng qu m mi cho n by gi cng ch lin lc vi nhau qua th t v in thoi...
Ti bit ni lng ca nhng ng߶i cng la tui, chi thn vi nhau t thi th u cho n lc trߗng thnh, m phi sng xa nhau. Bit bao k nim khi ngi hc tiu hc ln trung hc, ri b bch rong chi y , ni hoi khng ht chuyn. Ngay c bn lnh tu nh ti ti, ch c hai nm chung sng ngn ngi qun tr߶ng m tnh thn, ni khng ngoa, bao la nh tri bin. Mc du xa nhau mt thi gian di ng ng, hai m߽i nm hn l th߶ng, nhiu a cha tng gp li mt ln k t ngy ra tr߶ng, nhng mi ln nhc n tn l c th hnh dung c lin c vc dng ln iu b ca thng bn mnh. Thnh th ti ng , bn v ngay:
- a, i th i. Nhng em c tin mua v my bay hay khng ci ?
- i, cn ma ng m, hng no li khng bn sale ...
ngoi quc ny, tht ra, chuyn tin nong cng khng n i l mt vn ln lao, nan gii. Tr ngi chnh ch l ti mnh c hay chn ch, ln la chng c quyt nh m thi. G ch chuyn i Ty, i u Chu chi th ai m khng thch. Ti thiu cng bit qua Paris th thit, chn ngn nm vn vt cho c th gii. V th, vic u tin l ch cn mnh dn nhc in thoi gi travel-agent , mua v my bay, ri mi th s t t ng ng u vo y. Vi iu kin giy passport chng minh mnh l cng dn M, c hiu lc trong vng m߶i nm, cm sn trong tay.
Qu ng nh b x ti ni, lc gi cc travel-agent mi hay v my bay i u Chu vn cn sale cho n cui thng ba, u thng t. Tuy nhin, ring hng Air France th hnh nh khng bao gi on-sale c. Chng bit c phi v rt ni ting v mc an ton cho nn c nhiu ng߶i thch i chng? So li th cng chng mc hn cc hng khc bao nhiu, 200 mt v, thi th bit u c i mi c mt ln, c lm dn sang c mt chuyn cho chc n. V xem my c Хm chnh hiu con nai vng tip i dn Mt chnh hiu an-nam-mt nh th no. Chc chn khng dm ln mt ta y, thc dn na. Song, lc nhn v mi thy, ha ra my bay Air France cng l my bay Boeing 767 ca M thi ch no phi Concord (nh xu h) hay Air Bus g g u.
Tr߾c khi ln ߶ng, hin nhin ngoi ch N߽ng v chng ch, anh Maurice (dn Ty chnh cng v c quc tch Ty tr߾c khi c߾i v, nhng li lai Tu Ch Ln v m nh Ch Ln), bn ti cn thng bo vng vng cho cc bng hu, bn vn thn quen bit s qua chuyn i. Bng th t hoc, gp rt hn, xi lun c in thoi. Anh H Tr߶ng An st sn, i :
- H h, Trm hy cho ti huy ng. C Trm v b Hng Lan qua chi l b con y vui ri. Ti thiu g cng phi lm mt cuc hp mt b ti cho Trm c dp gp g, hn huyn vi cc tai to mt ln trong lng ngay ti Paris y ch...
Lc u th nghe u c L Hng, tc c Nguyn th Khnh Ha, ng ra lo bui hp mt ny v c c dy y kinh nghim trong nhng ln t chc tr߾c y. Tuy nhin, n gi pht cui th nghe ni c b kt ch ny, phin ng߶i kia, nn li "bn ci" cho c Trn th Bnh Ph߽ng. Vy cng xong, min ng ai hn th ght b, h ho ty chay l ti ti vui ri!
V chng bao lu sau , gi i im. Mt chiu cui ng, mt chuyn bay m nh mt ta sch ca St. Exupe'ry... tun t xy ra. i vng ln Detroit, Toronto, Montreal v vt i Ty D߽ng. Hu ht mi ng߶i u tt n, trm mn i vo cn ng g ng gt. Ch thc s tnh gic khi my c Хm, my tr Ty mang thc n thc ung n. Mn n th߶ng c hai th cho khch hng chn, t nh gia c salmon v tht cu hoc gia bt tt v tht g. Уc bit ru tr th th gin, ung lp-ba-ga. Bia, vodka, cognac, champage , ru cht , ru cht trng... tng chai nh (l d nhin, ru Bordeaux, Champage chnh gc ca Ty ng hong). My tu , su ru nh Mai Tho c l rt thch hp vi Air France. Ring ti, ti g m khng lm mt pht ng ng say. Nhng ch bn nm chai l cng. Thnh thong ng߾c mt nhn mn nh Ti Vi trn trn xem bn bit ang i n u, vn tc bao nhiu cy s gi, v cn bao lu na s ti. Mi n khi phi c bay trn vm tri Anh quc, Pas de Calais th vng thi d߽ng ng hng ph߽ng ng...
Tt c xp hng tr߾c mt l kios nho nh lm th tc nhp cnh. in mt t giy nh km theo passport hoc visa . C mt ng Tu gc Vit nhng c ng bn Min i thm Nam Vang va v tr li, khng bit ch nn cha ra giy hi x, reentry-permit , mn ti in gim:
- Hi tr߾c u c l..., v l v thi...
Ti c d theo tn tui, a ch, ngy i ngy v m in vo cc ch trng... Nhng chng hiu sao, ti ti qua lt cn ng gi b mi v trong... lm vic. nh chu, khng th li lm thng ngn v ting Ty ca mnh qu. Hn na, phi i v ng߶i nh ang ch. K tr߾c ng߶i sau ri cng dn xung khu nhn hnh l. Nhn chung, phi tr߶ng De Gaulle tuy khng s lm nhng cn mi. Kiu mi, vi nhng khung ca s, ca knh hnh oval , bu dc.
Mt hi, ch N߽ng tm ti. Cng nhn ra ngay nhng hi ng ngng v ai ny u gi i v... c da c tht hn, sau hn 20 nm sng hi ngoi. Phn ti, ti ch s l c s bt ng ngn ng, cho nn va bt tay ng anh r ti va hi thm d:
- "Hi" anh Nm, anh ni ting Ty hay ting Vit?
- Anh ni ting Vit ch, anh l ng߶i Vit Nam m!
Ni no ngay, c mt ci l "hi, ho, hello..." nhng ting thng dng ca M th dn u Chu u rnh ro tri. vy, nghe ni h vn th߶ng coi phim M hn coi phim Ty... Mi hay, anh Maurice ngoi quc lu ngy, gn nh c i, m vn khng qun ting Vit. Bn ti u lo d dng.
Nhn quanh nhn qut mi thy ci x Ty U ny ci g cng nh. ߶ng nh, xe nh. V ton l xe con cc Renault, Peugoet, Fiat... Thm ch n con ng߶i... tung nh thn xc cng nh hn, khng thy ng߶i no trn vi ba trm cn Anh hay bn nm trm pounds . Cho n lc b߾c chn v nh, thuc khu kh sang vng nh qu gn phi tr߶ng De Gaule, th trn Villiers Le Bel, cng thy ci g cng nh. Nh xe, phng khch, phng n, nh bp, my git my sy... ri n cu thang, phng ng, phng tm u hi thiu th߾c tc. N߾c xi li b hn ch, lm nh s ht n߾c sng Sein khng bng. Coi b mt mt qu cho ci x c gi l... mu quc ca mt thi vng son qua.
Nhng khoi khu mt im l bnh m Ty, b hay ph-may Ty, x du Ty, c ph Ty... u y h߽ng v. Ch N߽ng v anh Maurice cng n sng s si vi bn ti ri tt t quay li s lm trong phi tr߶ng De Gaulle. Bn ti trm mn ng ngay mt gic li b ly li sc, sau mt m chp chn na tnh na m trn my bay. Chiu, anh ch i lm v mt nn cng ch nu ph n ti nh v dnh th gi ni dc cho ...
Sng ngy sau, anh Maurice ngh. C r thm anh Tun, em t ca ch N߽ng, cng i chi Paris cho vui. C bn li xe theo xa l vng ai, Boulevard Pe'riphe'rique, xung qun 13, ni c nhiu tim qun ca dn Vit Nam ni ring, dn Chu ni chung. Tuy nhin, chuyn "ta v ta tm ao ta" c , vic tr߾c tin l i thm cc danh lam thng cnh ca Paris hoa l. ng ra, phi ni l th nh sng, the city of light, la ville lumire nh li ng߶i xa t , n i. Bn ti gi xe gn trm metro c tn l Porte d'Italie (k bn l trm Porte de Choisy v Porte d'Ivry), ri chun xung t i ߶ng xe la ngm cho bit vi thin h. Ln u tin nm mi mt trong 3 th c th ca dn Ty, metro, boulot, dodo tc l i xe in, lm vic, v ng (ting tr con).
T tuyn ߶ng s 7 mu h߶ng chuyn sang tuyn ߶ng s 6 mu xanh l cy i mt hi, ch tri ln u tin hin nhin phi l ni gn Effeil Tower (Tour Effeil), tr߶ng v b, Military Academy (cole Militaire). V hnh thc, t ngi tr߶ng Military Academy ng v Effeil Tower thy ra cng khng khc g t i k nim Lincoln ng sang i k nim Washington nh th Hoa Thnh Яn ca M quc. Ch khc ch l, ci h cn gia hai i k nim, c tn ring l "reflection pool" , c thay th bng mt v߶n cy rng khong nm by mu Anh gi l Field of Mars (Champ de Mars). Trng ngay hng thng li nhng chng bit loi cy g, ang tr cnh khng l v l ma ng. Tn cy b ct bng phng nn mi nhn ging ging nh mt tr ng vi t chim tht ln bn trn. Theo nh lch s ghi nhn, Field of Mars l ni din hnh, biu tnh ca hc sinh trong thi cch mng Php, French Revolution, 1789-1790. Cng khong thi gian vua Quang Trung i ph qun Thanh.
T xa, trng Effiel Tower s, hng v, p thit. So vi "cy vit ch ca Washington" Hoa Thnh Яn th c l cao v ln hn nhiu. Tuy nhin, lc n gn, ng ngay d߾i tr chn th ch l mt chn cu khng hn khng km vi nhiu ch st b r st phi by lm chm. Mt p. V vy chng cn phi lm sang, bng cch c cng leo ln cao khong gia lng chng vo n tra trong nh hng thuc loi c tin nht nh ca Ty. Dnh th gi i vng qua xem mt thng cnh c mt khng hai khc l Khi Hon Mn, Arc de Triomphe.
Cng tr߶ng Khi Hon Mn ca Ty c l ln gp 5, gp 8 ln cng tr߶ng Ch Bn Thnh Si Gn. Mt ng l ng 7 v mt ng l ng 5. gia, thay v gh cng vin v mt thi c tng Quch th Trang, Ty lm mt ca ng mn tht to ln, s v chm tr tht cng phu. Hai tr ng hai bn c th bng kch th߾c ca mt cn ph nho nh ch chng phi chi. Cnh bn, o m d߾i t, c ngn uc thing ngy m bp bng t rng, c t bng gas tߗng nim cc chin s trn vong b mnh, hi sinh cho t n߾c dn tc. Trn sn gch trng tri khng c cy ci ny d߶ng nh lc no cng dy y b cu v tp np du khch bn ph߽ng. My hnh bm lia la. C iu hai cng tr߶ng Ch Bn Thnh v Khi Hon Mn ging nhau mt im l chng c n xanh n kim sot lu thng, m chy vng vng quanh cng tr߶ng khi nhp vo cng nh tch ra. x M m xi kiu "bng binh" ny th c l xe c s ng ngay. Cu kiu ba bn tng, vt ngang vt dc mi mong gii quyt ni.
Sau khi chp mt vi pose hnh lc ng xa lc li gn chng ti th ln v h߾ng cung in v v߶n hoa Tuileries trn i l Champ E'lyses. Phi cng nhn i l ny thnh thang thit. Ni ci va h cng ln bng i l T Do, Bonard, ca Si Gn ri. Dp du khch nhn du. H thy ai n mc chnh t, o vt, c vt, giy bec-canard l bit dn Ty chnh cng. K c dn Rp (dn Rp), tuy c phn lng xng hn. Cn ng߶i ngoi quc, nht l dn M v dn ng gc M, rt xu xa d di, c o T-shirt qun Jean lm chun khp mi ni. Trn h ph cng nh trong tim qun. V ngay c trong nhng tim c ph theo kiu Pole Nord hoc nhng nh hng theo li Thanh Bch ca Si Gn xa xa ang hng hng lp lp nm dc theo i l huy hong, sng sa ny. Hu nh mi gc ߶ng u c mt hai ci. Vi ca king bao bc khp mt tin, cng thm vi ba chic bn con xp ngoi mi hin cho thc khch tin b ngm cnh, thoi mi ra mt. Rt tic l tri sp vo Xun vn cn lnh lnh nn cha c ai dm mc bikini .
Li b mi chn m hi ht mt hi, bng khm ph ra, mnh ang hnh h ci bao t. M cng tra tr tra trt ri. Anh Maurice ngh phi "n th" ly metro i xung khu La Tinh, Quartier Latin, tm ci g dn bng. Xo xo bn gc ߶ng mang tn hai v thnh, St. Germain v St. Michell. y ng l xm hc v c cc tr߶ng i hc ni ting nh Sorbonne, Francaise Collge. Tuy nhin, c lc vo trung tm mi thy ߶ng x, hm hc nh b cht hp lt ton bng , gch. Qun n san st k nhau. Tim no cng vy, ngay tr߾c mt tin by ra mt x bin tht t߽i, nghing nghing v lng king ng hong trng nh nhng thng kem, thng thuc l Si Gn. Tm cua, s hn v c mc... u c trn trung bc v, ra ry sch s, khoe khoan n cho thc khch. Tߗng c g khc l, ai d cng do my anh Ba Tu nu n߾ng, lm ch. M, tim, lu, h tiu, honh thnh, cm da, cm phn..., mi th tp lc hay t pn l u c , tha h chn la. Mi chin xo ca hai bp, bp tr߾c v bp sau, xng ln thm phc. a, m bng i th mn g li chng ngon.
Sau khi " xng" no , bn ti li tip tc "xung ߶ng," khng g khc hn l gh vo trm metro . B x ti hi:
- Mnh nh i u y anh Nm?
Anh Maurice khng ngn ngi:
- Bit my em thch vn th ngh thut, anh nh a my a ln nh th Sacr Coeur, khu Montmartre thuc v Bc Paris... c nhiu ha s v chn dung lm. Cng nn c mt tm em v lm k nim...
Ci g? Nh th Sacr Coeur? u c nghe ai ni n bao gi! Ti sao cn nhng ch ting tm lng ly nh nh th c B, Notre Dame de Paris, vin bo tng Louvre, v߶n Luxembourg, cung in E'lyses, v.v. sao nh khng dn i thm c? Thy k, nh mun a i u th mnh i !
Mc du cc tuyn ߶ng v cc trm u c ghi s v sn mu r rng trn bn metro-bus nhng vn l mt h thng chn cht cho nhng ai mi i ln u. Nht l nhng trm giao tuyn, c ch phi ln xung thang my nm ba tng. Ai thit k h thng ߶ng ngm ny chc phi c b c thn su qu khc hn Th Hnh Tn trong b T Thin i Thnh...
Lc n ni, tri ln mt ߶ng, mi thy khch ph߽ng xa n ving thm ng nght nh ch Tt. T l ci c nhng con hm i gia hai vch ph, dn ln nh th ct cao cht vt trn nh i. Ti thiu cng c trm bc tam cp. Cnh tr y c phn khong khoc, vi nhng vung sn rng ri bao bc xung quanh chnh in, nh khch. V thoi mi, vi nhiu cy cao che y bng mt, lc vo h d nhin. Ng߶i ta c th o mt mt vng nhn ph x d߾i chn i, trm tr nt c knh ca n vi nhiu mi ngi au.
Qu ging nh ngy t ngy Tt, mi ng߶i chim c mt khong nh da li i. Khng phi lc bu cua c cp m l bn nhng mn qu k nim lt vt hoc lm ch dng gi v. C n ba bn trm ha s v chn dung, truyn thn t v y. Thng th߶ng, cch chn ha s d dng nht l i vng vng, xem h biu din ti nng, lm vic ti ch. Nu ng߶i trong tranh khng ging ng߶i ngi lm mu th xin min, u c ai ngu di g m trao thn lm t߾ng c߾p. Gi c cng u c r v hnh nh c lut l giang h c t ra v ng, b ha s no cng u ni cng mt gi. Nm m߽i cho mt ng߶i, tm m߽i cho c hai v chng. B x ti, bng dng, chn i mt b ha s thay v ng ha s nh ti ngh v lm gan tr gi:
- Su m߽i cho mt tm v i...
B ha s tung nh hi ngn ngi v phi ph l, nhng ri cng nh nh gt u.
Trong lc lm ng߶i mu, ti thy nhiu ng߶i i ngang qua gh li trm tr. Khng phi v ti p hay xu trai m l ng߶i trong tranh phn no ging ng߶i lm cnh. Bi vy, v tnh, bn ti bt thm nhiu mi cho b ha s mi quen ch cha thn kia. Kh ch k tip l mt cp v chng u hi, ng߶i M. Trao i vi cu mi hay h cng trong vng Chicago, khu Evanston c tr߶ng i hc ni ting Northwestern University. K cng hi hu tht. V thm mt b Хm chnh cng t cc tip theo, nh ha ln mt tm hnh chp trng en va mc ra trong bp.
Chng bao lu, ch trong vng m߶i lm hai m߽i pht tr li, l xong. Ti chu lm nhng b x ti khng my hi lng! C l ti b ha s c tnh "bp mo s tht," v b x ti tr li qu nhiu chng? Theo ti, o kp trng xng i va la qu m, v trong hnh ti cng tr li v c nt ging ging Ty! Ni g th ni, lm ha s chn dung trn nh th Sacr Coeur ny coi b cng d kim sng, nu ngy no cng nh ngy no c nhng ng߶i n m hng c khch nh v chng ti.
Xong xui u , bn ti quy qu tr v qun 13, thm ph x ch ba Vit Nam. Khu 44 i l Ivry, coi nh mc tiu cht trong ngy. Cng l mt siu th tp trung cho dn ng vi ht mi th tim qun: tim thc phm, tim un tc, tim thm m, tim n trang, qun bng nhc, qun sch v, qun n qun nhu cng nh hng... So vi Little Saigon th chng nhm nh, thm tha g ht. Cng lm th c th xp ngang hng vi khu Eden gc Seven Corners ca Hoa Thnh Яn m thi.
Bn ti m thm tt vo tim Nam , xem sch ca mnh c by bn tn bn Ty ny hay khng? , y ri, cng c vi cun gp mt vi i! Gi, nu ni rng ng߶i Vit mnh hin c mt h thng pht hnh khp th gii th k ra cng khng ngoa! Rt cuc ri khng mua sch, khng mua bng, b x ti gh qua tim m phm k bn mua hp kem sun-block v qun mang theo. Chng bit kem chng nng ca Ty c tt hn ca M hay khng, nhng gi c so ra mc m hn nhiu. nh chu.
Mc du ang i bng nhng bn ti cng phi tr v nh n ba n chiu v ch N߽ng c dn. n ba cm gia nh. C thm v chng anh Li, em p t ca ch, v a chu gi. Ngoi nhng mn n thun ty Vit Nam, canh chua c bng lau, c bng kho t..., cn c mn nhu c bit ca ng߶i Lo. Khng phi b thui m l d thui. Nhm nhp vi ru cht Ty qu l ht sy. Ti x Ty th ch nn th qua cc loi ru cht Ty m thi ch cn Cognac, Martel, Hennessy, Remy-Martin, Courvoisier t 4 ch tr ln th dn M gc Vit hu nh ung h rm mi cui tun.
Sau mt ngy li b, anh hng thm mt, nn bn ti ng mt gic n sng trng, tra tr tra trt. Ch N߽ng i lm v anh Maurice ang nu n߾ng, khng, ch l hm nng n thi. B kho v bnh m Ty, lm nh nhng ln n sng nh hng Thanh Bch, bn cnh bng binh Si Gn... Ri tip tc ngh ngi thoi mi ly sc v tra ny cn i d bui hp bn vn ngh s b ti do c Bnh Ph߽ng t chc ti t gia. Ь cho khi lc, anh Maurice phi nhc in thoi hi thm ch nm khu no v i li no cho tin. Chng bit ging ni ca ng߶i p c quyn r hay khng m tr߾c khi ln ߶ng nh cn a ngh:
- Nn mua mt b hoa lm qu v gia ch l n b, con gi...
, th ra vy, li thm mt tp tc, truyn thng ca dn Ty. Rt c th bt ch߾c ng߶i Tu, nhng ng߶i th߶ng hay ly ch "l" lm trng. Tin hc l, hu hc vn . Hoc gi, nhn l ngha tr tn .
Quanh quanh quo quo, ln dc xung i vi ba bn bn ti n khu chung c. Tuy nhin, khng ging nh bn M l mi gia ch u c ch u xe ring, y nh xe nm su d߾i t, mun vo phi xi th n vo my nh s dng th tn dng. Anh Maurice th bn ti tr߾c mt tin building , gn thang my, ri tm ch u xe ngoi v ߶ng. By gi mi thy loi xe compact rt l tin li trong mt khong trng b t to, ch ngi l ui. Xe M ch c loi Ford Escort hoc Chevrolet Geo-Metro, c coi l sang c t Paris, mi c th va vn chui vo.
Ng߶i n bn ti tr߾c tin tn ca khng ai khc hn l c gia ch. Vn k thanh bt kin k hnh , chng ti c hi ngc nhin vi dng vc c hi t߽i mt, s sa ca ng߶i p:
- Bnh Ph߽ng y h?
- D phi...
Ri theo Ty, nu nh thn mt hn, th ng߶i ta c th trao i thm bng nhng n hn ln m, vy m ti chng thy ai hn ti ht trn. Ton l bonjour , tay bt mt mng m thi. B߾c vo nh mi thy ng qu v sau phn tng qu l mn gii thiu. Knh lo c th, tr߾c ht l ba m c Bnh Ph߽ng, hai bc thuyn trߗng Trn Bnh San, anh ca HQ Trung T Trn Bnh Ph, bc s HQ Trn Bnh Dip..., ton l dn Hi Qun, Hng Hi Th߽ng Thuyn. C phi l hu du bao nhiu i ca Trn Bnh Trng? No ai bit c! Ring bc gi, Thanh H߽ng, l mt trong bn ng߶i p ni ting mt thi ca tr߶ng Tng Ph߾c Hip, Vnh Long, m anh H Tr߶ng An c nhc trong cc bi vit v t Long H.
Ngoi Bernard, theo chn anh H Tr߶ng An t thnh Troyes, cn c s chung vui ca cc bng hu, nhng ng߶i cm bt, cm c, m n ni chung, nh anh Trn i S, tc Yn T c s, v chng anh ch T Nguyn v T Dung, v chng bn V Thi Ha, v chng c L Hng, tc Nguyn th Khnh Ha ang c bu a th hai, c Bch Xun cng anh bn ng߶i Lo ti khng nh tn, c Уng Mai Lan vi vc dng nh con m yu, v c bn ng߶i Php ca c Bnh Ph߽ng tn Michelle nhng ni ting Anh rt kh... , c anh V Nam t bn c mi qua na ch. V ch Thy Khanh n mun mt mnh...
Sau mn gii thiu l mn... nhp tic. Pot-luck lunch (t tc) v self service (t c߶ng) nhng cng mi th thp vt. No l tht quay bnh hi, cnh g chin b, ca ri bnh m, cm chin D߽ng Chu... Khai v vi ru cht ca gia ch v a cay vi sm-banh ca anh An, trng cng ngy cng "b v," mang ln t x Champagne... Trng ming vi th bnh lm ti nh nh bnh b, bnh da ln, bnh bng lan...
Ri c theo thng l ca phe ta l, trong khi n ung, thnh thong li thy ai nh ln vi pose hnh k nim. Lm nh s khng bao gi gp li ln th hai vy. Cng c thi, v trong lc... tr d tu hu, c l ai ny mt my u rng r, ng cho con chu nhn li v sau.
Trong cn bung ring ca c Bnh Ph߽ng, gi m toang ra n khch, ti hi ngc nhin thy my b, my c bu quanh anh Trn i S. Chng phi v anh l mt Kim Dung ca Vit Nam, tc gi cc b tr߶ng thin v hip d s nh Thun Thin Di S, Anh Hng Tiu Sn, Anh Hng Bc C߽ng, Anh Linh Thn V Vit Tc ... M l v ngh xem t vi, t߾ng s, coi ch tay. Anh mi xut bn cun u tin ni v tui T, u con gip. Ri ngoi vic tng sch, anh thy b x ti chc c t߾ng hp vi sch t vi ca nh, nn mun tr ti... ni u trng . G ch vic coi ch tay rt hay c khch, n anh phi phn trn:
- Thi thi, ti v c Hng Lan xa mi n th ti mi ni s qua. Mun ni ht cng khng th gi. Cn my c gn y, nu mun th hm no ti nh ti, ti coi cho...
Sau phn m thc, tn gu l mn vn ngh b ti. M u vi ging ht Bch Xun d߾i ti m n ca mt ng߶i c... chn la k cng. Khng ai khc hn l anh bn ng߶i Lo, c chiu cao xem nh tm th߾c, t ra cng ngang nga vi ng߶i ca. Ng߶i th Bch Xun, mi xut bn tp th u Bao Gi Em Qun , l d nhin, phi c ging ca m t nhiu hi h߾m ca m, ca s Bch Thun, ti ngh.
Tt c mi ng߶i ln lt b... ch nh gp vui. Khng ht h th cng ng kch, k chuyn tu nh anh H Tr߶ng An, T Nguyn... V Thi Ha th trnh by nhc phm mi sng tc ca mnh. Phn ti th "bn c son li," ct gii thiu mt vi ca khc trong tuyn tp nhc u tay. Ch Thy Khanh, c Khnh Ha ngm th hay o . Song, l d nhin khng phi l v mc c, nhng cng c ng߶i t chi ra mt, khng chu... lm g ht nh V Nam, Уng Mai Lan..., c i giao khon cho Bch Xun bao gin...
Tic vui no ri cng n lc tn... Chia tay no m chng ngm ngi, luyn tic. Nht l i vi nhng ai mang nng ci tnh vn ngh s trong lng. Khp chn tri gc bin, bit c ngy no cn gp li nhau ln th hai. Thi th tic ngn, tnh di. Mi ng߶i c phi cu mang trong hn nhng hnh bng p , p nhng k nim m m vui bun ring bit. Cm n Bnh Ph߽ng. Cm n cc bng hu b th gi n chung vui cng v chng ti, nht l nhng ng߶i xa nh V Nam, H Tr߶ng An - Bernard, v chng V Thi Ha...
Sng hm sau, n phin anh Maurice i lm ch N߽ng nh. Ch cho ti ti ng thng cng, lc thc gic thiu iu... ng bng. Ch i n bnh cun nhn tht, ch la, rau thm, gi trn, n߾c mm ti t. Ti p lun hai da v ngon ming. Ri tuy hng hng ho v nhum cm, nhng li mt ln na ch dm... hi sinh, qun thn mnh... ln li a bn ti tr ra Paris. V, tht s, cha u vo u.
Ln ny cng chng c sp xp ch߽ng trnh nhng ni thm ving tr߾c tin trong ngy l vin bo tng Louvre. ng l ni c knh, s, nguy nga. Song, chng bit ng tng thng Mitteran ngh th no m cho gn ci kim t thp bng king tht l lm... nhc mt thin h. Kim c giao duyn, lm g c chuyn h! ra nh mt th qui thai th c. Nhng ri ch N߽ng hi, cn nhiu mc hp dn hn, nh rt lui c trt t, khng th gi o quanh mt vng nhm thߗng lm nhng bc tranh i, trong c nng Monalisa.
Tr ra ߶ng ci, tr߾c khi vo li trung tm thnh ph, o nh sng, ch N߽ng dt b x ti vo th߽ng x ni ting ca Ty, shopping mall c tn l: Gallery de la Fayette. So ra th nh hn Mega Mall, cn gi l Mall of America, thnh ph Minneapolis - St. Paul, tiu bang Minnesota nhiu. a, th cng c th cn thit cho ng߶i ta mua sm, th tim qun cho ng߶i ta nhm nhp. Nhng thiu ch chi, mt amusing park , mt hi ch cho tr con ln ng߶i ln. Vt gi th khi ni ri, ch ng thi ch khng dm tr th ni g mua. Son phn, o qun, giy dp, ni chung l lm p cho n b, trn ngp. Ti li b mun ht hi. Phn khng my hng th cho lm nn ln ra ngoi va h ung ly c ph ngi i. Lun tin ngm Ty con i qua, Хm con i li coi n c v g Parisien, Parisienne hay khng.
Thm nh li tr߾c y hn na th k, m con chu cc ng hi ng, ng c, ng ch... Nam K, ni chung l cc a ch rung v߶n c bay gy cnh ch chy cp ui, cng tng sang y du h, hc i lm sang nh dn mu quc. Chc cc cng t Mit V߶n th߶ng xuyn ngi l ߶ng ung c ph phin nh ti ngay by gi th thi. Ch hn mt im l lc v n߾c c c ci bng cp nhy m, n xi vung vt theo kiu cng t Bc Liu hay Hc, Bch cng t ni ting mt thi mit Tin Giang, Hu Giang cng vi cc hoa khi Si Gn vang bng mt i nh Ba Tr, T Nh...
Rt cng ch N߽ng v b x ti cng n hi quay tr li. V ch ngh:
- , hay l ch a hai a ti nh th c B chi cho bit...
Ti vt ming:
- C phi ch mun ni l nh th Notre Dame de Paris hng ch Nm?
- a, ch i xem hoi nn chn thy m! M cng chng c g hay ho ht !
Ng߶i lu th chn thy m, cn ng߶i mi ti th trong lng ho hc! Lc n ni nhn s qua th thy Notre Dame de Paris c phn ln hn nh th c B Si Gn nhiu. Pha tr߾c cng c hai thp hai bn nh V߽ng Cung Thnh ߶ng nhng vung vc ch khng nhn. Уc bit hn, pha sau, li kin trc vng cung ca nhng cy chng cho cc gc chung l l mt, c mt khng hai. V c th nh m ngi nh th xa c, xy ct t th k 12-13 khng b sp !
Mc du thp bn phi ang trong thi k sa cha, tu b m khch thp ph߽ng ng cht c sn tr߾c, trn ra ti v ߶ng. Ri t ng ni ui nhau sp thnh nhiu hng di ngon ngoo chun b tun t b߾c v chnh in. Lch ra khi m ng, ch N߽ng buc ming:
- Hai a c i v coi i, ch ch ngoi ny...
B߾c qua khi ca ln bn trong bng dng ti om v Ty chi khm, khng xi n in m t ton l... n cy leo lt. Sao li c chuyn ny? Ti ang phn vn th nghe lm bm ai ni c ngi m ca ng߶i sng lp nm su pha sau. Ti khng ng pha sau m li ng ln trn v thy khong khng qu rng vi nhng cy ct ba bn ng߶i m. C n vi ngn ng߶i dn ng trong nh th m khng thy ngp. Nm by li i nh nm by con rn, on ng߶i t t chuyn ng, tr߶n ti, hun ht trong nh n m o. M ca ng߶i sng lp l y? C lp hng ro st bao bc chung quanh mt nm ln nh ln nh tru nm? Chng bit sao, b x ti t nhin lm mt l, nm tay ti ko i qua pha kia, tp vo on ng߶i ang vi v i ngc tr ra! , c l bao nhiu cng mi v ri, khi cn leo ln gc chung coi anh chng g na, ti t kt lun sung nh vy!
Quanh qun mt hi th ch N߽ng tr ti. C ba bng qua cu tn b dc theo thm t ngn sng Sein. Da bc t߶ng vng ai c nhiu gian hng bn sch c, tranh c. Ni l gian hng cho xm tr ch thc ra l mt thng vung ng bng vn p, bn trn c hai mi u vo nhau, sn mu en xanh xm... ty h v c gn ng kha. Mt thm m. Trng nh mt dy nh ch, dog houses . Mt hnh thc "ch tri" ca Ty y. Ri mc du cc gian chng ng lot m ca ht, ci ng ci khng, nhng khch xem tranh xa, tm sch c cng chen cht ti lui. Ti ang ngm my tm tranh nh nh my tm card , my l bi cch-t th nghe ch N߽ng ngh:
- N, hai a c mun i thuyn trn sng Sein khng?
V c ting b x ti p ngay:
- i i b, i cho bit vi ng߶i ta ch...
K ra Ty cng bit khai thc th hiu ca du khch. V khng phi ch c mt hng du thuyn, m no l Le Bateau-Mouche, Le Pont-Neuf, Le Moulin-Rouge... Chng ti chn Le Bateau-Mouche v gn mt bn v tu b c v ln hn. Sn tr߾c l thin cng rng ri, sch s hn. Kinh nghim i bc Rch Miu, bc M Thun tng cho ti bit rng, ng ngoi sn tr߾c l c c hi b tt n߾c ߾t nh chut lt. Ti a kin:
- Hay l mnh vo trong khoang i ch Nm, hai bn ca s king cng thy ht m. Vi li, m hn...
Chng bit c phi khoi hai ting... m hn hay khng m ch N߽ng i thng vo cabin . Nhn chung th chic tu ny cng b th, ngang nga my chic bc mt u, xe xung phi de ln khi sang bn. Nhng sn tu bng phng hn, khng dc. Khng nht thit phi y hnh khch m c canh ng gi th tch bn, nh߶ng ch cho chic kia cp vo. Vi ba chc ng߶i cho hn mt trm ch ngi nn di chuyn thoi mi, d dng ngm nhn.
Dng sng Seine ni ting th c ni ting nhng so ra th nh hn sng Cu Long nhiu. Nh hn c sng Vm C ng, Vm C Ty khi chy ngang qua Bn Lc, Tn An na. Hai ci o City Island (Ile de la Cit) v St. Louis Island (Ile St. Louis) so vi Cn Rng, M Tho khng bng mt gc ni g n c lao Di, c lao Nm Thn, c lao ng Chߗng, c lao Minh, c lao An Ha... c mt im l hai bn b cn hoc xy cng vin tng bc trng p , khang trang. My cy cu xa u c kin trc ring vi nhng hnh iu khc, tc tng u ng߶i, u th rt l m thut. Уc bit l cu Pont-Neuf, Cu Mi theo ngha ca n nhng li l cu c nht, xy vo khong 1578-1604, c tu b sa cha nhng khng p ph lm li, vn cn s dng. Vng chc nh Cu Mi, solid as the Pont-Neuf l cu ni v von cht li u mi cho nhng g lu bn cn tn ti vi thi gian.
Mi ln chui qua mt d cu chc khch nhn du cng c cm gic l mnh ang i thuyn cho trn cc kinh o trong thnh ph nn th ngp n߾c Venice... Vi ring ti cn thm mt cm gic c bit khc na l cm gic li tu. Ci vm cu gia hai nhp, mt vi tht ra khng ln hn chic tu bao nhiu m ti cng c phom phom chui qua khng cn gim tc lc, tung nh bit sc n߾c, sc gi ngay c khi n ang i chiu. a, chc cng d thi, ngy qua ngy ch c bao nhiu ti ngh trui rn th lm sao khng gii cho c. Nhn dng n߾c r sng hai bn tu nh ngy no mnh cng ch thn dn tu, loi ln kia, Landing Ship Medium, Hi Vn Hm Tin Giang HQ 405 t Vng Tu vo Si Gn. on i ngang Nh B ln bn Bch Тng l on gay go nht v ghe xung ca dn xt qua xt li tr߾c mi tu nh mc ci, ng trn i ch huy cng pht lnh cng ch chng phi chi. Ch cn ng nh mt ci l tn i binh nghip, hi h.
Sau khi nh mt vng t ng sang ty ri qunh tr li, tu cp bn c. Tu chung thi gian du h, bng bnh sng n߾c sng Sein ch hn mt gi l cng. Lm tin france, ng pht lng, xem ra cng d. Nhng so li th thua xa ci chuyn vin du ca nh hng ni M Cnh, tho giy chy lnh bnh hng m trn sng Si Gn cho thc khch n khuya, mt vng kh hi t ct c Th Ng xung Nh B...
l nhanh nh vy m li hi khng my chc, tri x chiu khi c bn b߾c ln b. Ch N߽ng bn qua chuyn gh ch Vit Nam mua n chun b lm tic tin bn ti ln ߶ng tr v c qun. V lun th, i bn ti n m xo gin do u bp Tu nu bn Ty ny ra sao. C l ch khc mi b, sa, ph mt...
Nhng ngy thm ving thnh ph mt thi l th vn ha ca th gii ri cng nhanh chng tri qua. Lc ngi trn my bay ngm ngh li sao m ging nh nhng li tm s ca T ng Pha khi i thm vng L Sn, Trit Giang d qu:
M ta L Sn sng Trit Giang
Khi i cha n hn v vn
Ъn ri v li khng g l
M ta L Sn sng Trit Giang...
Xa hn v nu ngh ngc li, nhng ai giu c tri u, M, Phi, c... tng nghe ting Si Gn, tng du lch v gh li hn ngc Vin ng, chc cng mang trong lng mt li kt ging ging nh vy. Nu ng xt qua ci ngha bng chn nh, chn gi ca cc thin s. Ch tic mt iu l Si Gn nm xa, hn ngc Vin ng ngy c khng cn na d߾i ch thng tr c ti, ngu xun ca m con chu Bc v ng...
13. MT CHUYN XUI NAM
NGUYN TN HNG
Lu lm ri, c l hn mt nm k t khi sau chuyn i Ty tr v, bn ti khng c dp i ch ny, ni n gp g bng hu vn ngh s trong lng, ngoi ng. C phi ai cng nn qu ri nhng bui hp mt vn ha, vn hc, ngh thut thun ty? V cng v vy, ti cng khng c dp vit nhng bi gi l... k s vn hc!
Vng vng Chicago y th c cp D th Dim Bun (tc gi tp th Ni Lng Ng߶i Em Nh ) & Kiu Ng Bnh (c th ng ri rc khp y), anh H Ph߽ng Hoi (bn thn ca H Huyn Chi, tc gi tp th T V ), bn Thy Lm Synh (bt hiu ca V Vn N, ly tn 3 a con ghp li, vn hay lm th vit truyn v c mt do cng tc th߶ng xuyn vi Vn Ngh Tin Phong ), c ABC Nguyn Ngc Ngi, anh D߽ng Tin nh (nghe ni s in tp truyn u tay trong nay mai), cc cy bt vit bin kho, tham lun nh Tin s Nguyn Phc Bu Tp, Nguyn Hu L, Bch Vn, Vit D߽ng, H Quang X߽ng (bt hiu ca Nguyn H), Ninh H Nguyn c Tm..., thm mt cy vit s в c Thi, c ting th mi tp tnh vo lng Thanh Hin Li Vn L, ri thm ha s H Li, ha s в Vn Ngha (gc HQ, tng v tranh cho L߾t Sng ), v m nhc c gio s Phm th Lc Nhn, nhc s Trn Thin, Thanh Hu..., nhn chung, cng nhiu ng߶i nhng t khi c dp ngi li vi nhau.
Xa hn, Madison, Wisconsin, c nh vn L Bo Trn (tc gi hai b tr߶ng thin Chiu Chiu Li Nh Chiu Chiu v C Ni My Ngn ng di hn hn 10 nm qua trn Vn Ngh Tin Phong ). Ti quen thn vi anh lu lm ri m cng cha c dp gp g, mc du cch nhau ch 2, 3 gi li xe. Anh "hn" s gp ti khu ch Vit Nam, khu Argyle, cn gi l khu Vietnamese Uptown, nu c hai cng i ch v cng lang thang trn h ph. Anh ni nghe ngon, "ti cha ng mt, ch nhn ai c b ru ging trong hnh l bit Hng lin ch g..." Ci giy pht tnh c c l cn lu mi n!
Xa hn mt cht, qua bn kia b h Michigan, tc thuc tiu bang Michigan, c ha s lo thnh bc thy Hiu Ю. K t ngy ra hi ngoi n nay, anh tht s lm li cuc i, tay cm bt tay cm c vung vy nhng sng tc phm ca mnh trn khp cc mt bo y.
Ri xa hn na, mt ngy ߶ng, ln tut trn Minnanapolis-Saint Paul, Minnesota, th c nhiu bc trߗng thng, thuc hng trߗng lo ci bang nh Cung Tin, Cung Trm Tߗng, Thanh Tm Tuyn, T Thy Yn (mi c tp th u tay Th Tuyn T Thy Yn nhng ng tߗng b l ng߶i vit mi), Ph߽ng Triu (cng l nh bo Ngn i, mi xut bn tp th Th Ph߽ng Triu )... Lu lu cng c nghe mt vi hot ng vn ngh cm chng, mi nht c l l ln gia nhp on biu tnh ty chay on vn cng nhc g Ph бng ca Cng Sn a sang. Ti bit my anh m cng cha c dp lm quen. Phi chng ci thi hm h Mt Ln Xung Ni , tm cch nm tay ng߶i ny, bt gi ng߶i n n nhng hai ba trm ng߶i, i vi ti, qua ri?
i khi, cng ging nh tnh i "b cc thi lai," trn tr߶ng vn trn bt cng c lc ln lc xung ca n! Tuy nhin, c l ng߶i xa ni ng, "bt nh khng thing," cho nn bn ti c phi tm n ph߽ng xa, i khi xa tht xa! Ь, c th vui hn, m cng hn chng?
S l ch Linh Ph߽ng (hc tr cng ca b Phm th Lc Nhn) ro ti, ba iu bn chuyn, bn ra tn v nh vy:
- Anh Hng , anh ra tp nhc, bng nhc m anh khng ra mt th u c ai bit ti...
qu nhiu kinh nghim... th߽ng au, ti ngt ngang, ni thng:
- i, thi bui ny ai m ng ngng n ba ci v ra mt ra mi na ch!
Nhng ch Linh Ph߽ng li n tn tit l thm:
- Th anh ch c xung chi cho vui. d߾i ny Ph߽ng lo ht ri, phng c, m thanh, ban nhc. Ph߽ng d tr s trnh lng tp nhc My Sng ca Ph߽ng y cho b con bit. C anh H Bnh Trung Washington D.C. ph ha v vi tp th Du Chn Vin Khch , anh Tr L bn Toronto cng bay qua nhp bn vi cun sch mi do Lng Vn xut bn Фt Thin ng . By gi thm tp nhc Mt Ln i, Anh Yu ca anh na th b t qu...
Tri t, li c ng߶i dn sn cho mnh ti th cn g vui v v nh nhng cho bng! Ti g khng i? Nh i vacation! Ch tn tin v my bay thi v ang c qung co rm r trn cc mt bo, ch 180.00 ng mt v kh hi! Ni cho ngay, vic thnh cng hay tht bi cho bui ra mt sch, thy ra, cng khng l mt vn quan trng lm. Ti bn vi b x ti v b cng ng l nn ngh x hi, i chi mt chuyn.
V ri "mch lng tr߾c ng lng sau," khi c ci cnh sut b... b cht cn nh do no, ch Linh Ph߽ng c cho bit thm l bn ti phi t lo ch n ch ly v nh ch c ng߶i dn tr߾c. Chuyn ny xem ra cng khng my g kh khn. Tr߾c ht, bn ti xem li coi c bn b ca mnh trong vng hay khng, bn HQ, bn vn ngh. Chng no khng c ai ht th mnh nho v motel, hotel cng u c cht thng Ty, thng Ma-rc no. y vy m ri, kt, v nhng ng߶i ti quen, thn cng nh s, u hnh nh dn tim i ni khc, cun gi qua tiu bang mi lm n.
, cn mt ߶ng binh na, ti cht nh ra. L hi nm ri, trn bo Gia nh Orlando c cp n vic thnh lp hi cu hc sinh Nguyn nh Chiu, M Tho. Vy th mnh tm n my ng bn cng tr߶ng ny, tr߾c xin t tc, sau na c dp u lo mt mch cng khng n i t. Ngoi im cng tr߶ng, du g cng l ng߶i ng h߽ng, vn d thng cm nhau hn. Ngh vy, ti nhc in thoi hi thm anh ch bo Trn Hu Ю. Ha ra anh cng l mt cu hc sinh Nguyn nh Chiu, nhng tr߾c ti lu lm, n nhng 8, 9 nm. Vo thi cn ng t, dy Ton. Ri anh cho bit thm qu qun Bn Ty Cng An, gn nh ng Яc Ch. Ti bn ni qua v chuyn i Orlando sp ti ca bn ti, nhn dp ch Linh Ph߽ng r ra mt sch. Cha hi han th anh mi mc:
- Vy th k ny v nh ti, ni chuyn M Tho nghe chi.
"c li nh ci tm lng," thi, khi cn dng di g na, d tha thng em... ng ngay!
Ъn chng phi c p xung, ri khi my bay, bn ti mi hay ng߶i ra n bn ti, anh Ю, l ng߶i thuc hng... nh con, so vi ting ni c hi ln v trm m trong phone. Ri cn khc hn thin h mt im, l d dng nhn din phe ta, anh c cm theo mt l c vng ba sc nh, loi c bn ta vn hay xi trong cc cuc biu tnh chng Cng Sn. Tay bt mt mng, ni x giao vi cu ma nng. Anh cn dn:
- Trong khi ng b ch i nhn hnh l ti i ly xe ri vng tr li ngay. Khng lu u, chng nm m߶i pht. Nh ng i u ht nghen...
Mn i, x l qu ng߶i u phi mun i u th i. Nht l lc tri ti nh lc ny, hn 9 gi ri m ch b. M qu tht, chng bao lu anh Ю qunh tr li v r r v lane n ng߶i. B ci vali qun o v thng sch v cp xe xong l phe ta c quyn t t ra xa l.
Quen vi ci lnh ca Chicago, gi xung ti y, bn ti cm thy tri Orlando hm hp nng. Tuy c phn no du mt v m. Hai bn ߶ng thnh thong cn thy bng dng ca nhng mt h nhn to. Soi bng d߾i nh n vng, nhng cy cau king, ch l, tht nt l ngn ong a theo gi. Bn ti trm tr phong cnh nn th. Anh Ю cn cho bit, nhng loi trng trong thnh ph ny c bn M nghin cu cn thn v ghp ging rt ti tnh. Ngha l cy cng cho tri, nhng tri nh nh tri cau hn. V tri ln qu, nh tri da, l rng xung b u thin h th ng l phin h cho city hoc ch nhn lm. V nhng chm ru gi, moss, dnh mc trn cy, lng thng nh nhng chm ru. Mt c im ring ca vng n i ng nam M, dc theo b bin i Ty D߽ng. Nhiu ng߶i i g nhng chm ru gi , phi kh, em bn cho my tim hoa, lm gi cm hoa, anh Ю c cho bit thm.
V nh anh gn phi tr߶ng nn sau vi ln quo tri, quo phi l sp sa n ni. Anh Ю "qung co":
- Nh ti ti cnh ba rng, thanh vng nh chn ng qu. Ri anh ch s thy sng tra chiu ti lc no cng vy, khng ngt ting chim ku vn h. M c mt loi chim c bit lm, khng bit l chim g, ch ti ti mi ku. C l chng khc g con chim quc, ting ku ca n nghe bun no nut. C lm ti nh hoi nhng bn i hnh qun trong rng Ty Ninh, m m cng nghe nhng ting ku nh vy...
Cho xe chy vo con ߶ng ct (m߶i my nm qua m vn cha c trng nha nh anh Ю cho bit sau ny), quo v sn c tr߾c nh v anh thng li u ngay ca ci. Trong bng m, cn nh trng c v xp x ch khng c khang trang cho lm. Nhng, ka, va b߾c ra khi xe l ti nghe ting chim ku, tung nh, "bp th bp, bp th bp..." qu ng l ting chim qui, con chim mi. Chnh ti c ln vit qua v ging chim ny trong truyn Nhc Chuyn Ngy Xa * ng trn Th K 21, Vit Nam T Do, Sng v cc bo khc mt hai nm v tr߾c. Ri lin tip theo , cng c nghe ting ku p li ca con chim qui trng, , ct ngn, "khng bp, khng bp..." Ti ni:
- Nu nh n ch ku ban m thi th ng l con chim qui anh! Anh khng nghe hai cu th i ta nh th chim qui, m nghe thy ting ngy i ph߽ng no hay sao?
Anh Ю ph ha thm:
- Ti ni hm no ti xch n pin i ri coi n ra lm sao, ln b th no, m cng cha c dp. Hay l ti mai hai anh em mnh i soi th?
Ti tn thnh ngay:
- a, nu mnh c th gi!
B߾c chn v nh gp ngay ch Ю, mc b b mu tm im hoa l xanh en. Ь t nhin ch khng sa son g ht, v ch tip bn b... tuy mi quen nhng thn. Nhn pht qua, d߾i ln da trng mt v mi tc un ngn, trng ch tr hn nhiu so vi anh Ю. Ti nghip, mi n by gi b x ti mi c ng߶i tip chuyn. Hai b x vo sa-lng mc sc vo von, to nh. C iu, ti chng thy m "by tr" ca anh ch u ht!
Vic cn thit u tin l ti phi gi ch Linh Ph߽ng bit qua ch߽ng trnh ti mai phn ti phi lm g? Nu ca ht th phi dt tr߾c hay khng? Nhng va ni "hello, ch Ph߽ng h," th b ch t on ngay:
- Ny gi xung lu cha m khng gi cho ng߶i ta bit vy? Anh H Bnh Trung v Ph߽ng ang ch anh ch y!
Ti hi li:
- a, c v g m phi ch vi i?
- Th Ph߽ng ni vi anh ri, mi m qun. Ph߽ng ni l c b ch nh hng Thanh Th, ch Thy, qu M Tho v cng l mt c gi i m vn ca anh, ch mun mi anh n nh hng chi cho ch gp mt. By gi tr qu, m߶i gi hn ri, hng bit ch cn m ca hay khng na. Thi Ph߽ng gi ch Thy ri s gi cho anh bit sau...
е vi pht, ch Ph߽ng gi li v hi:
- i i, l l ln nghen...
Th l c bn vi v dn ln xe phng ra ߶ng. V l anh Ю rnh r ߶ng i n߾c b߾c ni ny, vy m cng khng thng c cuc ua n߾c rt. V lc tp vo bi u xe thy bng dng hai ng߶i khch qu ngi sn bn trong. Tay bt mt mng hoc m nhau, big hug. Ch Ph߽ng mc b la mu en, trng c v y ra so vi my nm v tr߾c. Cng chng sa son son phn g ht v... ch i n m. Anh H Bnh Trung tc bc ph, vc ng߶i m cao, thanh cnh trong o s-mi trng qun ty xanh nht. Nghim ngh, t c߶i t ni. C l v anh ang l dn thiu s trong m ng Nam k cuc ca bn ti chng?
V phi nghing mnh cho b ch nh hng Thanh Th na ch! Sau mt ngy di mt nhc, trng ch coi b c hi bo nho trong b b mu h߶ng c trn, tay ngn. V phn ti, c l ch cng hi ngc nhin l ti cng khng n i gi nh... trong truyn. Tuy nhin, chc ch s bn ti i nn vn v hi dn cm, no l canh chua c bng lau, c bng lau kho t, c hng chin n߾c mm gng, gi g rau ghm...
Trong khi ch i, ch Thy n nh bp rang. Mi hay nh ch sau nh th Chnh Ta M Tho, tip gip vi khu v߶n ca Bc s Nguyn King B. , ngay gc ߶ng Hunh Tnh Ca v Phan Hin o, nh in m trong tr nh ca ti. Ch k li th v s lc c chuyn tnh ca ch v con trai th ca ng B na. Ch c duyn m khng c n, ch cho bit nh vy, v chuyn chng thnh, l do l gia nh hai bn so ra khng c mn ng h i cho lm. K tip, ch k lun chuyn ng߶i, ngay ti Orlando, i :
- ng mt i, con nh con gi chy theo ym tr b gi n i bt ghen. Gp tnh ch ca m n ang x no vi ng gi n ngay gia ch Vit Nam, n gim chn ng ng, la ln... tri t qu thn i, b con c bc ng li m xem, coi con m git chng ca ng߶i ta n, n git ci thng cha u bc ... Ai d, n b thng cha u bc quay li rt chy c c. Du g cng l ng gi ca n m, hng chy sao c...
Ti tc c߶i qu chng v hi ra ng gi u bc cng ht xu quch, su m߽i hn, sp sa lnh tin gi ri m cn o bng, x l, sang ngang. C iu, ti ngm ngh, ti m gn ch Thy chc l c nhiu chuyn vit.
Trong khi b x ti v anh Trng, ng߶i hn hp vi ch Thy, li nhn b con qua dng h V x Ph Vang thuc tnh Kin Ha (lm nh c lng u l h V ht), t ng V Hu Sc (tc ng Hai Sc), ba ca V Hu Cm (cu i t chnh vn phng tng thng Thiu), n V Hu Phm (ng dng th Ba ca b x ti), v. v. K cng vui...
Gn na m, tic tn. L d nhin, cm n tm lng v c ch ho tm ca ch Thy, c bit i khch ph߽ng xa. Hn gp li ti mai trong ch߽ng trnh d v, ra mt sch. Ring chuyn ca ht, nhc nhic cho ngy mai th anh Ю t vn , bn trt vi ch Ph߽ng:
- Thi, khi dt cng c m. Dn nh ngh vi nhau ch cn xp v chi l ng tng ng iu ngay. Ь th gi ngy mai ti cn dn ng b i thm khu phng phi thuyn na ch.
Cui cng, nh phi chia tay ai v nh ny. Bn ti tr v "ngi nh bn rng vng" cng qu mt gi m. Ch cn th lng ng mt gic ly sc. Ting cp chim qui ku ra r bn tai...
Sng ngy thc dy, ch Ю luc mt ni bp... t߽i nh mi hi ngoi v߶n. Bp ngt, thm v dai khng thua g bp Ban-M-Thut, Vit Nam. C ph, c pho xong anh ch Ю dn ra sau v߶n xem rau c, cy tri. C ht. Ngoi rau thm nh qu, ng, hng li, hng cy, ta t, cn c bc h, b ngt, mng ti, rau dn, rau gip c. C c giy khoai ngt, t non b ln ph kn dn km gai mt co. Cy n tri th c chui ng, chui xim mn, bߗi Bin Ha, mng cu trn G Cng, hng gin, hng mm. V my bi tre, trc tht cao tht rm lm hng ro. Tt c u mn mn, xanh t߽i v anh Ю c lm h thng t߾i bng bm in. Ngy hai bui sng chiu, c b߾c n bt cng-tc l xong ngay. R, x n i c khc. Khng bao gi ngh n chuyn ng c, ng vo ma ng. Lm b x ti c hay m mng:
- Chng no anh hu tr mnh v y i anh!
Well, chuyn hu tr coi b cn lu, t ra cng phi i qua nm 2000. Bit bao nhiu chuyn i di s xy ra trong khong thi gian nm, by nm ch? Tuy nhin, thm mt im c bit na l pha sau v߶n cn c mt ci h rng vi mu Anh m anh Ю cho bit l thuc quyn s hu ca anh. Cnh bn v߶n rau, dc theo ng dn n߾c, anh cn dn li mn i ra mt sn n߾c bc tut ra xa, c th ngi cu c hay vt ra. Mt chic thuyn cu nho nh bng fiberglass c lm mui ging ging nh ghe hu u st bn hng. Anh Ю ni:
- C mun i thuyn chi mt vng khng? Khi cn cho li cho mi g ht, ch cn ly so chng ti, chng lui...
My thu c dp i ghe, i xung? Ch Ю nm tay ko b x ti nhy xung lin! Anh Ю v ti tro ln mi. T trn cao nhn xung mi thy, rt tic, d߾i y h ton l rong, ru. Ti hi:
- Sao anh khng th bng sng hay bng sen anh Ю?
"Ti cng" va chng ghe va tr li:
- Th cng c trng nhng hnh nh n khng hp vi n߾c ca M, cht ht h!
Dc theo b h cng l rng, cy ci um tm. St m n߾c dy y c di, bn bn (cat-tail). Cho n i din pha bn kia mi c nh ca ng߶i khc. Hnh nh cng l dn ng v c trng chui, ma. Chim chc nhn nh chuyn cnh, lu lo, ru rt. Mt vi con sc m gn nhng ht, c mi tm c d߾i t chy vi ln cy. Tߗng chng khng c cnh no thn tin hn nu by ra tic nhu trn vng sng n߾c nhp nh ny.
Nhng tic ru khng thnh v bn ti cn phi tranh th th gi i "tham quan" cc thng cnh ni ting quanh vng. Ln tr߾c xung y, vo H 92, chng ti cng c anh ch L Nht Thng r i Disney World, Magic Kingdom, Epcot Center ri, cho nn ln ny ch nn nng mun i cho bit vi ng߶i ta l Kennedy Space Center. My nm v tr߾c, tnh hnh an ninh khng my nghim nht, bn M cho v ti ni, nm lun c chn dn phng phi thuyn, anh Ю trnh by s qua nh vy. By gi, bn n li by t t chc xe but a ra a vo, ng xa xa chp hnh k nim ch khng cn thoi mi nh xa.
Nhiu bn vng ti vng lui trn con ߶ng Colonial Drive, mi khi bng qua down-town Orlando, n bn ti nh mt, nh tn. Ri c con ߶ng ny i thng v h߾ng ng, tr thnh ߶ng 50, hn 30 dm th n ni mnh mun n. Song, ch mi c na ߶ng, th phi dng li. V hai bn ng trng, m ly. Con lch cnh bn ߶ng y lc bnh tr bng tim tm. , bao nhiu nm trn x M khng thy cnh lc bnh, ai d n tri lc n y. Anh Ю thy ti ti vui v ch tr bn thng xe, tp v l. Ti nh xung m n߾c vi tay ngt vi bng em khoe b x, nhng thy vn xa, qu tm tay vi. Anh Ю thy vy lt giy v, li lun xung n߾c ko v mt d vi nhiu cnh c bng:
- Ь ti b mt m v bc ny-lng em v th vo h...
B x ti thch lm, ngt lin my cnh bng tim tm a ln mi ngi mc du bit l khng c mi h߽ng. Ri nh sc nh ra iu g, anh Ю li my video-camera sn trong xe ra bo:
- Hai ng߶i c t nhin i, mnh quy cho mt cun bng em v coi k nim. Hnh chp ng cht trn ch cn ci ny i ti i lui, c ting ni coi cng chn hn...
Th l t ngoi vic lm ti x cho bn ti anh Ю cn kim lun chc ph nhm. C bn tip tc phom phom trn xa l vng v, khng my xe c. Ch na ting hn l bt u bng qua con ngn ngang gia vnh. V khng my chc n trm tip lin, dng chn. Ri rc y c nhiu m hnh gi ca cc ha tin Atlas, phi thuyn Apollo, phi thuyn con p xung mt trng, phi thuyn con thoi. C ci nh xu, c ci tht to. V chc khng cn g b mt phi gi na, cho nn nhiu b my ph thi, nhng l my tht, cng c trng by. Ri chnh ti ni y, tt c du khch u phi mua v xe but, gi 7 ng mt ng߶i, c a vo trong coi ton b c s khng gian ln nht n߾c M.
Trong lc ch i chuyn xe khi hnh mi u gi, ng߶i ta c th i vng vng coi mi th vt dng lin h n lch s phng phi thuyn c ct gi nh mt vin bo tng nho nh. Xung quanh, hng qun bn k nim, thc n n߾c ung lnh khnh. Bn ti tp vo gi pizza, n߾c ngt, bia gii kht. Rt ngc nhin khi thy my con qu en, cߗng nhng, thay cho m hi u trng tot ngoi bin khi, dn khng th tߗng. Ngoi chuyn bay x x, r qua r li tm mi, nhiu con thiu iu mun ng lun trn bn nhp tic, m m, chung vui lun vi mnh. Ci iu ny Vit Nam l khng cn mt mng vi nhng ci n gin thun, ti ngh.
Ri cng c dp i xe but hai tng thit cao nh loi xe but bn Lun n, Anh Quc. Ngi trn cao trng xung hn, tuy c hi ngn ngn khi qua nhng cua quo mc du ti x chy rt chm. Len li trong cc building lm vic, nh cc chung c ba bn tng cao, on xe 3 chic t t tin v building chnh, gi l VAB, Vehicle Assembly Building. Nu k v dung tch th building ny ln nht th gii. C th cha lun 3 ci World Trade Center building th phi bit. Ni l c M v trn t߶ng cao xi ht 6300 gallon sn, mi gch t߽ng ߽ng vi mi lane trn xa l.
Sau , xe but tip tc chy song song vi l trnh a phi thuyn t nh lp rp ra dn phng. Con ߶ng si bn trn, b-tng ct st bn d߾i, rng nh mt xa l 4 lanes k c m c xanh chen vo gia. Nghe ni vn tc di chuyn ca nhng con ra khng l ny l 5 dm mt gi. Ri ln ra b bin i Ty D߽ng, ng߶i ta thy l m hai dn phng A v B. Cnh bn mi dn phng c mt bn xng c v mt bn n߾c. Nguyn bn xng c c bm vo ha tin th ch l chuyn th߶ng tnh, nhng chuyn nguyn bn n߾c cao ch lm ngui my trong my ci tt tt th c hi l. Lc xt khi ra th mnh ng xa hng dm, k c cc chuyn vin i truyn hnh, c tߗng l khi, nhng, nu ng s tht nh my ngi cu phi hnh gia cho bit th l hi n߾c, ha ra cng ng ngi...
i khi, chuyn thm ving Kennedy Space Center cng ch c vy thi!
Th m, lc chng ti v n nh th tri chiu ng bng. Ch Ю nh lo cm n߾c sn sng, mn n qu h߽ng c sc: lu mm v rau ghm. Nhng b x ti li khng mng chuyn n ung, b mun tm ra, sa son o qun cho bui ti th hn. o di en thu kim tuyn, chn sn t lu. V, hin nhin, ch Ю cng nh thng cm vi c em, dnh cho ngy mai.
Bi hi h s tr gi nh vy m rt cuc ri bn ti li l mt trong nhng nhm n tr߾c. Cng chng sao, v c dp ni chuyn nhiu hn vi bn b. Ch s khng ai n na th qu d. Cng hi xui xo l cng ngy, bn Hyatt Hotel & Resort li c i hi ca v nhc ca cc ca s t Cali v. Chc h mun "chi" mnh y, v ngy t chc ca bn ti nh tr߾c v h "v tnh" nho v sau. No l Khnh H, Ngc Lan, Linda Trang i, M Huyn, Nguyn Hng, Phillip Huy..., Nguyn Cao K Duyn iu khin ch߽ng trnh vi m nhc do ban The Passion. Ch kh ni mt im v bn hi mc, 35 t mua tr߾c, 40 t ti ca, cha tnh tin n߾c. Bn ny th ch 20 t thi, c cc mc vui chi ln n thit.
Chng bao lu c anh Tr L (tc gi cc thin ty bt c ch "Фt" nh Min Фt Hnh Phc, Фt Mi, Min Фt Ha, Фt Thin ng ) ti. Tm th߾c trong dng dp v vui v bc trc trong li ni. V l ch quen bit tr߾c nn bn ti c theo th tc l vit tng sch cho nhau ri... tn gu. Nhc li ln i hi Vn Bt k III Toronto sao m thn tnh qu. Gn 200 vn ngh s v chung vui, m m mt nh ti nh hng South Vit Nam. Gi th 2 phe c x l, i hng hai, chng i nhau hoi, tht, bt mt. Ngay c nhng ng߶i mang danh lm vn ha vn hc m khng ngi li vi nhau c th ni g n my ng߶i lm chnh tr vn lm mu m nhiu th on?
Suy bng ta ra bng ng߶i, ti on anh Tr L cng mun i chi nhiu hn l i ra mt sch nh ti nn ti hi:
- Nghe ni anh sn dp v y thm thng nhc ang lm bc s ngoi khu phng phi thuyn phi khng?
nh c߶i:
- Khng phi ng i, I wish! Con ca ng߶i bn ti th c!
, th ra anh xung vng ny thm bn, anh Nguyn Thy ng...
Tip theo c Linh Qun L B Nng (tc gi cc tp th Vng Dy, Ngn Hng v sp in tp th ba). Vn tr trung, ho hoa nh do no. Cng l ng߶i ti c dp lm quen trong ln i tr߾c.
Ri n gia ch bui ra mt hm nay, ch Linh Ph߽ng trong ci robe di mu xanh nht c rc kim tuyn. Ch, ng߶i p mun ni nh ni m m nay y. Theo sau c anh H Bnh Trung cng n din kng hn trong b vt mu xm nht.
Li c thm Mc Thy Hng, nh th kim ch bo Lc Vit Atlanta, tiu bang Georgia, khng qun ngi ߶ng x xa xi, cng anh bn H Tho Yn thay phin nhau li 7, 8 ting ng h n tham d bui l ngy hm nay. Khc vi bt hiu liu yu o t, anh Hng cng thuc hng to con, c da c tht. N c߶i rng r lun n trn mi. Anh nhn nh:
- Mi i thm Xun V v y n. Ha ra b con, nh phi ku mnh bng anh nghen...
Ti gp li, a hi:
- Ch, lm ln vy sao? Ai ch anh Xun V (tc gi ߶ng i Khng Ъn v trn 50 ta sch khc) th mnh cng quen thn v hc hi ni nh nhiu iu! Anh Ha Honh na (tc gi 3 quyn Nam K Lc Tnh I, II, III v Sau Bc Cm Thnh Nh Nguyn... ), rt tic l cha c dp din kin!
K, thm mt nhn vt quan trng ch nghe ting ch cha h chm trn, Bc s Nguyn c An (tc gi tp truyn Gi Hoang , truyn di Sau Cn Ma, Sut жi , cc tp nhc Tnh Liu Trai, ߶ng Vo Tnh S ). Cng l ng߶i mi gip "thi phng" mt pht v nhc Nguyn Tn Hng. Cm n anh, cm n anh tn mt vi ci bt tay thn mt, m p. Bn cnh anh cn c ch v c con gi, c hai u tr p, duyn dng trong nhng chic o d hi mu trng sa. T Gainsville n chung vui cng l ch tnh vi nhau ri.
V cn na, anh Huyn Chu N (tc gi hi k Vt Bin ), tc Bc s Nguyn Gia Th, cng vi v l ch Cm Tm. Cng chnh l hai nhn vt quan trng trong bt nhm T Sch o Trng . Tuy nhin, ch th khi ni, xinh t߽i trong chic robe trng im bng xanh , ch cn ring anh th kh ni,... kh ni qu. Nu khng c ng߶i gii thiu th ti khng th on anh l mt v bc s. Chng bit c s trng hp hay khng nhng trng anh nh ng߶i bnh mi bt, m nhom m nhch, xanh xao vng v. T Jacksonville xung chi th cn g qu bng. Anh thch bi k s vn hc Xui Nam, Ngc Bc vit v chuyn i Orlando v Washington D.C. ln tr߾c, i xin ng li trong Tuyn Tp o Trng k ti, th hi vng anh cng a Mt Chuyn Xui Nam cho ln ny...
Tip theo, c ng߶i lm chuyn khng ging ai. Bng dng em dn ln t߶ng mt bc tranh..., , gii thiu thm nhng sng tc phm c ra mt trong m nay. Mc du khng ai r tai nhng ti cng on m c l l ha s V Quang Minh, kim ch bo Cm Thng , t Tampa ln gp vui. Mt lc sau c L B Nng b߾c ti gii thiu i li, v ri ng chng cng la vi nhau nn chng ti d n d ni. Hn na, bn ti cng lin lc qua in thoi ri. Anh li c trch nhim ln i vi ring ti trong m nay, rng th l, phi... un ba tt li T Tn "qung co" tht kho cho nhc Nguyn Tn Hng.
, khng th thiu, ti cng c hn hnh gp g mt ti th chuyn tr "th chua," Trn Ngn Tiu. Thn tnh u lo mt hi. Anh a ra nhng lp lun, nhng l do no m anh phng bt vit nh vy, h bt t th nh vy. a, th ra anh cng c ci l ca anh. L nh th, nh th y! Tuy nhin, hnh nh trn mt bnh din no c s hiu lm! Ъn chng hi anh tn tht l g, anh ni cho bit, ti mi cht nh ra:
- , mnh c c my bi vit v my in ton ca anh...
V c ng߶i gii thiu Tin s Bu Sao (tc gi Ca Thin Dy Sng ), nhng lu bu qu, ch bt tay thi m khng ni g c nhiu...
Tht ra, ti cn trng nhiu ng߶i na, nhng ng߶i ti quen, gp nhng tung nh ... mn con mt m cha thy ti, nh bc Tha Phong (tc gi cc tp th Nh Cnh Nhn Bay, ߶ng Thi, Nhng ng My Chiu, Ma Gi Lon, Nhng Mnh Tnh Xun , tp bt k Ti Lm Th v tp gii thiu th bn Th T Nh ), anh Trang Sinh Phm Bi ip (tc gi tp th бi жi ), Thanh Hin (lc tr߾c mi lm th m by gi c Bin Tnh, Bin Su, Lc Bt Tr߶ng Thin ), i Khanh (do tr߾c mi vit vn m by gi c Mt Thi Ь Nh ), anh L Nht Thng (tn tht l Nguyn Ngc Chu, bt hiu Vin Chi, Nguyn c Ph, Ngc D L H߽ng, Nguyn Phc Yn, H Trung Yn..., tc gi cc tp th Nhng Khi Vung Tm Tnh, Nim Xanh, H߽ng Xa ), nhip nh gia Nguyn Xun Tnh... Cng trng lun nhng ng߶i quen qua th t, nhng cha tng gp nh Triu Hoa i (tc gi tp th Du Hu Hng ), ch Thy Trc (tc gi cc tp th Th Thy Trc, Th߽ng Th߽ng Nh Nh, Vit Cho Ng߶i Tnh, Tui Hng ), ch bo Florida Vit Bo , n anh HQ Chu B Yn... V ngay c mt ng߶i bn mi quen trn mng Internet, Nguyn Tin Dng mnh danh l Dng Florida, mt trong nhng ng߶i ph gip c lc cho c ch bt tr Phm Chi Lan, ch tr߽ng lm bo Vn Hc Ngh Thut trn cyberspace (http://saomai .org/ ~vhnt), c th sp xp th gi, thay i ch߽ng trnh m vt ln bt t chng...
Ъn chng khai mc, nhn quanh nhn qut thy b con n tham d ng qu chng chng. ng hn hi anh H Huyn Chi (tc gi nhng tp th Saut m, Cn G Cho Anh (gii vn hc ngh thut nm 71), Cho Mt Tri, Tn N L Mi, Nh Ngn Nm, Ci Bun Trn Ta, Th en, Th Trong Da Nga ..., cc truyn di Rng i n, B߾c am M, Nghing Cnh St (vit chung vi Phm Hun) v ti v ln tr߾c na. Ti c th so snh c v hai ln cng din ra ti mt ch, nh hng Peacock Paradise , иa ng Con Cng. Th ra, Orlando ny, c l s ng߶i m vn ha vn hc cng khng km g so vi s ng߶i m... nhy m.
Ch߽ng trnh bt u bng bui n ti vi y cc mn n thnh son tm cua, mng nm ca nh hng... v nhc cht. Ri t t mi chuyn qua nhc sng vi ban m Th ca ch Linh Ph߽ng, cng cc ca s ni ting a ph߽ng nh Thanh Phng, Kim Uyn, Ngc Thanh, Thin Thanh, T Anh, L Thu, Mai Ton, Thy ng, Mai Xun Khnh, Anthony Nguyn... Ng߶i iu khin ch߽ng trnh l anh o Vinh.
Qua nhng ging ca truyn cm, tp dt k lng, cc ca s ln lt trnh by nhng bn nhc tiu biu ca ch Linh Ph߽ng trong tp My Sng . Xen k vo , tr߾c tin, c phn gii thiu tp th Du Chn Vin Khch do anh L B Nng lo liu v vi li cm t ca anh H Bnh Trung. K n, anh V Quang Minh cng gii thiu s s v tp nhc Mt Ln i, Anh Yu , v ti, thay v ni vi li cm t, ti ht mt bn nhc ca ti, bn Ch . Sau khi mi ng߶i v tay, v rt c th chng ai thm yu cu ht thm, nhng ti cng c l do lm ti, c dp cm n v ht bn th hai, bn H߽ng Qu Tnh Khc . Vn tt, ch c vy. Nhng lc trao li micro cho MC th li b anh o Vinh bt thn lm mt cuc phng vn b ti ngay ti ch. Cho vui hn, th thi. Ai d nh ni nh rng nh s dng bi ny lm phong cho mt v iu dn tc qu h߽ng trong dp Tt sp ti. , tht vy sao? Ri, cui cng, n phn gii thiu Фt Thin ng do anh Huyn Chu N... th th i li v phn p t ca anh Tr L. Ti cn nh mang mng l anh Tr L bn v ngn ng Vit, nhiu ch khng c r rng cho lm, t nh vo ch c m nghe mt b khch hng ni vi ng߶i ng bn... "anh lm n ct gim ti ci u coi," th phi hiu ra lm sao!. ng l ngh ca chng, hay chm bim v k chuyn tiu lm.
Mi th xong xui, coi nh thnh cng m mn. Tit mc k tip l n mn nhy m. Trong khi nhn vin nh hng xp li bn gh cho c ch trng lm sn nhy, bng c ng߶i nm tay ti ko ti bn ru gn gii thiu:
- N, c bit ng ny khng? Trn Cao S !
i ch, Trn Cao S, Trn Phi C, Trn Tiu Lin... , ti cht nhn ra ci nt ging ging n anh kha 16 HQ ca ti. en v gi i nhiu, l d nhin, hn hai m߽i nm qua ri. M cn mang king na. n anh cu c, oang oang tuyn b:
- Ti khng cn bit Nguyn Tn Hng ni ting nh th no nhng n l n em ca ti, phi khng Hng?
Ti gt u:
- D, phi...
- Vy th anh em mnh ca hai, bm ti u ung ti ...
Bt buc, khng g tr ngi. V lin. May ph߾c l n anh cm ln ly bia cha la ch khng phi ly Martell. Xong, n anh gii thiu nhng ng߶i cng bn, ton l nhng nhn vt c ting trong vng. Lun c ng߶i n anh kh knh, tht ln, cu Thiu t߾ng Thit gip binh Phan Ha Hip. Ngy xa u d g c ngi chung, b t cng ly, c phi?
Ri chng cn i n khi ting nhc Paso tri dy m u ch߽ng trnh d v, ng߶i ta... mi ln lt b ra v. Mt phn v khng mun ng li m ߶ng v th xa qu xa. Nh hai anh Mc Thy Hng v H Tho Yn chng hn, b߾c chn v nh chc tri sng bt. Nh cc anh Nguyn c An, Nguyn Gia Th, L B Nng, V Quang Minh... chng hn, cch Orlando mt, hai trm dm. Mt phn v c th l gi c, lung tui khng hp my vi cnh m nhau un o, vn vo tr߾c cng chng. Thi th nh߶ng li cho m tr vy. V quang cnh chung quanh, bng chc, mi lc mt tha dn. Sau vi ln exercise , b x ti v ti cng lng l tm anh Ю ni nh i v. Khng kiu t ch Linh Ph߽ng c v ch bn nh n. Bn ngoi, tri trong gi mt...
Sng ngy sau, ng dy tra tr tra trt. Khong 10 gi, ti gi ch Linh Ph߽ng nh ni vi cu tr߾c khi ln ߶ng v c qun, mi hay ging ch khn khn, ni khng ra hi:
- Ti hm qua n 4 gi sng mi v ti nh. Mt qu chng i.
- Thy ch bn rn, lu bu qu nn ti ny cng khng dm lm phin thm.
- Phin g u m phin. Lu ngy gp li bn hin m khng th gi tr chuyn...
Ti xi v:
- Hay l ti y chi cht i, nh ch c gn y khng? B Hng Lan mun ni vi ch nhiu chuyn lm ...
Anh Ю chm vo "mi c n n cm lun," ti la ln trong phone:
- Anh ch Ю mi ch ti n cm lun n. Khi nu mt cng. nh ch i mn mm kho. Ch c thch n mm kho, rau ghm khng?
- Thi a phone cho anh Ю, Ph߽ng ni chuyn vi nh mt cht coi...
Y chang m, bit l thch n mm lm. Mun ni chuyn ring vi anh Ю l hi thm ߶ng no gn vy thi. Bi vy, chng bao lu l "ng߶i p" c mt lin. Vui v qu, va n va bn th chuyn trn tri d߾i bin. Cho n lc anh Ю chun b a bn ti ra phi tr߶ng mi tht s... vn ht. Tht s chia tay.
Tr߾c khi i, anh Ю em quyn Tuyn Tp Vn Bt Florida ra k tng bn ti. Mi hay anh l nh th nh D߽ng, chuyn vit nhng bi th u tranh, k nim sn tr߶ng, tnh t qu h߽ng. Cm n anh ch tht nhiu qua s tip n tuy n s nhng nng m, chn tnh. V cng mn anh ch hn qua tm lng tru nng dnh ht cho qu h߽ng, t n߾c. Mt vi cu th gi cm ca anh nh sau:
M li lm th gi ti con
Ra i mong c ch vung trn
c th nghe ti bun chua xt
Nh m au lng vi n߾c non...
Ring i vi v chng ti, r rng, hnh phc qu cho mt chuyn xui nam...
* Ch thch (trch trong Nhc Chuyn Ngy Xa ):
Lc H phn trn: - , u phi vy, ci ny c tung tch ng hong! Hi xa hi xa, c hai ch em con nh ngho, tui khong m߶i hai m߶i ba g , gia nh c ng bn mt ci xo nh nm st bn ba rng trm thm thm b su. Mt chiu no tt nng, hai ch em dt nhau ra b rch tm. Sau khi tm ra sch s cho thng em trai ca mnh th con ch mi nh n mc n߾c xi ln ng߶i, k lng. Ci thng em li cc c va k lng v va nghch vi hai v ca ch mnh. Con ch nht qu, mc c, tc gin ry la, "ti sao my chi g k vy h, lt na tao v tao mt m nh n cho my coi." Ni xong con ch cn qu roi rt thng em na, lm n hong s chy tut v rng. Con ch tip tc ui theo vi mc ch bt n li, dn n v nh, nhng chy khng kp. Cng lc cng v su trong rng v cy trm, cy ߾c cng ngy cng rm lm hai ch em lc ߶ng khng tm c li ra. Ь sau cng phi cht v ha thn thnh hai con chim m ng߶i i sau t tn l chim qui. Loi chim ny c bit ch xut hin vo ban m, t chng vng ti cho n hng sng thi. Cn ban ngy th vng bng, khng ai tm ra chng u ht. Ь m ch nhng k chuyn ly m lm ngy nh nhng ph߶ng x߾ng ca v loi hoc bu on th t ci l߽ng chng hn, ng߶i i c cu ni rng i ta nh th chim qui, m nghe thy ting ngy i ph߽ng no . Th chim qui ny th߶ng sng tng cp, mt trng mt mi, trong mt vng ring r. C chiu chiu khi mt tri khut bng th n bt u ku, hai con hai ba rng cch nhau tht xa, ging nh hai ch em lc b߾c ngy xa, ng߶i mt ni k mt no. Nhng ri nh hai a cng chu kh nghe ngng, bt c ting vi nhau nn xp li gn hn, gn hn cho n hng ng th im ting tr li, k nh chng bao gi gip mt. C iu ting ku ca hai con chim ny nghe no nng, ai on lm. Ai m k cng mi thy con mi, tng trng cho con ch, ct ging nh nn n i, c mong sao cho thng em mnh ng hn mt na m chy tr v, n ni khng thit tha g n lm li khi xa ca n, tha th ht v rng th l "... bp th bp,... bp th bp,..." Vy m con chim trng, tng trng cho thng li vn cn gin dai nh a i , c tr li li bng nhng ting ku ngn ngn, nghe nh "... khng bp,... khng bp,..." mi l kh i i ch...
14. Tho Lun Vn Hc: Nhn c Bi "NI CHUYN VI... CH BO"
THNG BIN TIN SINH
Thng Bin ta tng c vn Nguyn Tn Hng: "Mt Thu Lm Trm", "Mt жi Ь Hc" v. v... by gi li c "Ni Chuyn Vi... Ch Bo", mt bi "l lun" ca N. T. Hng, cng thy nhn xt ca mnh v ng ny l ng: chn tht, can m ti mc hi l bch. Ci l bch d th߽ng ca mt anh Nam K lc tnh. Яi vi ng N. T. Hng - ai khen ng hay, ng tin; ai ch ng d, ng cng tin ngay! Tin y l tin ng߶i khen ng߶i ch h ang tht lng vi ng. ng Hng lm to. Nht l tr߶ng hp ng Nguyn Hu Ngha. ng N. H. Ngha khng "hi bn" nh ng N. T. Hng ngh, m c s u i cho ng N. T. Hng thy r. Thi bui ny, c qu nhiu ng߶i "dnh" "lm chuyn ln" v cn "bt" ng߶i khc "lm chuyn ln" theo cung cch ca mnh, nht l ng N. H. Ngha. ng N. H. Ngha t ming n, gic ng cho ti mi hnh ng u ch quy v chuyn chng Cng, chuyn quc gia i s. ng N. H. Ngha cn mun mi ng߶i phi chng Cng theo "kiu" ca ng. Nhn u ng N. H. Ngha cng thy Cng Sn, nht l nhng bn soi g߽ng, ng N. H. Ngha cng in cung hn na: Cng n ngay tr߾c mt! Vy m ng N. H. Ngha "cp" cho ng N. T. Hng ci c quyn "vit c gi c cho vui" ! Khi "ph bnh" hai cun sch ca ng N. T. Hng: "One Time as an Intelligence Officer" (tc "Mt Thu Lm Trm") v "Mt Dng Ca Dao, Cu H Cu Я Min Nam", ng N. H. Ngha phn v hai cun sch ny cng mt cu: "vit c gi c cho vui" ! Mt ng߶i cm bt, m tc phm ca mnh ng߶i i c "vui c", th N. T. Hng cn mun g na? ng N. T. Hng b qun l ngay thi ho Nguyn Du ca Vit Nam ta tha thit iu g sao? "Mua vui cng c mt vi trng canh" . Ъn thi ho Nguyn Du m ch mong tc phm mnh c thin h chiu c "c chng" thi, ng N. T. Hng ! Vy theo Thng Bin ta, xt ra, ng N. H. Ngha v "t tm" m thin v cho N. T. Hng ri vy.
Xin ni thm v chuyn ng N. H. Ngha "ph bnh", c bit cun "Mt Thu Lm Trm" th N. H. Ngha ch cho php c gi Vit Nam c thi. Dch ra ting Anh, ng Ngha s ng߶i M h c, h s c thnh kin xu v ng߶i lnh VNCH! ng N. H. Ngha c m mu "gt" M y m! Nhng ng N. H. Ngha qun rng M tng st cnh cng cc chin s VNCH nh nhau vi Cng Sn, th ci Tt hay ci Xu ca pha "bn ny" (ch ng N. H. Ngha) chc chn, vi tinh thn phn tch ca ng߶i M, Thng Bin ta tin l h c mt "y Ban" ring nghin cu, phn tch mt cch nghim tc t nhng ngy u t chn ln Min Nam Vit Nam! Ring vi Thng Bin ta, nguyn ci v N. T. Hng dm "ni xu" (ch ca ng N. H. Ngha, m theo bn tin sinh th phi sa l "ni tht" mi ng) chnh mnh, l mt hnh ng ng khen ngi ri. V li, ng N. T. Hng ang lm cng vic vit vn, ch khng lm cng vic tuyn truyn cho S Thng Tin hay Nha Tm L ca chnh quyn no c.
Va khen ng N. T. Hng xong, Thng Bin ta d khng mun, cng phi c "dm iu" thnh tht khng ng vi ng N. T. Hng. ng N. T. Hng c th coi y l nhng li ch bai cng c.
Th Nht:
- ng N. T. Hng vit: Ti vn quan nim rng nh vn l nhng ng߶i c quyn ra vn phm cho chnh mnh. Cn nht l th vn phm c c gi chp nhn v thߗng thc tc phm mt cch rt l bnh th߶ng nh mi th vn phm khc l c .
- Theo Thng Bin ta, nh vn c quyn lm mi vn phm bng vn phong, bng k thut s dng ch ngha ca mnh. V ngn ng, t n c tin trnh thay i kin ton cho chnh n bi thi ca v vn ch߽ng qua tng bin chuyn lch s, vn ha, chnh tr, x hi ca tng thi i. Nh vn khng c quyn "" ra vn phm cho chnh mnh. Tr߶ng hp Mai Tho, ng ta cha chc "lm c" mt con su v cha chc nm trong "ni canh". Chuyn vn hc m, ba trm nm sau... Th d: Tc phm "The Color Purple" ca Alice Walker, ot gii Pulizer v The American Book Award for fiction s dng mt li hnh vn ting Anh rt n gin v l lng. V l k thut v vn phong, ch vn phm ca "The Color Purple" vn l vn phm Anh Vn thng th߶ng.
Th Hai:
- N. T. Hng vit: iu ng ni thm l nh vn ang vit vn ch khng cn vit m t, chnh t hay lm lun vn nh ang ngi lp hc. V li, vic sa li chnh t l cng vic k thut ca nh xp ch v nh xut bn, khng nn hon ton ch trch mt mnh tc gi .
- ng N. T. Hng l lun nh vy l... u! Lm hc tr vit m t hay chnh t sai th ch b thp im v c ng thy sa gim. ng thy sa hc tr theo m dn dn vit ng, sau ln ln c th... thnh nh vn! V th, l nh vn th phi rng vit cho ng chnh t, sai cng t cng... mng! Nh xp ch h ch thy nh vn vit sao th xp ch lm vy, ng bt h sa chnh t. y khng phi l cng vic ca h. Cn v nh xut bn th cn ty theo tng ci "deal" vi mi tc gi v. v... Lm nh vn m vit sai chnh t, l c hi cho con em mnh, l c ti vi vn ha Vit Nam! Th ngh, con em mnh n c nhng ch Vit vit sai, n c tߗng l cha ng vit ng, th hu qu i thi ri!!! Phi khng ng N. T. Hng?
Th Ba:
- ng N. T. Hng vit: Cng nn ni thm, iu m ti ly lm hi lng l ng߶i ngoi quc khng c mt cch nhn trt tr nh N. H. Ngha. D߾i y, ti ch trch vi dng trong bi gii thiu ca Dr. Sylvester Clifford ,...
- Dr. Sylvester Clifford khng c t cch i din cho tt c "ng߶i ngoi quc", cng nh ng N. H. Ngha ch c th i din cho mt mnh ng ta m thi, cao lm l cho t bo Lng Vn hay Vn X g ... (tuy nhin trong bo Lng Vn hay Vn X cng c rt nhiu bi khng "nm" trong "khuynh h߾ng" ca ng N. H. Ngha). ng N. T. Hng t ra thiu t tin v khi mi ch b mt ng N. H. Ngha "tn cng" vo kh nng vit lch ca mnh, phi vin dn bao nhiu l li khen N. T. Hng ca nhiu nhn vt khc nhau "lm bo m" l ng N. H. Ngha ph bnh sai! Ngay c chuyn "nguyn ci Vn Bt Vit Nam Hi Ngoi" c chn gii thiu hai tc phm c dch ra Anh vn ca ng Nguyn Tn Hng tr߾c Vn Bt Quc T vo k hp mt Barcelona, Ty Ban Nha vo thng t ny, cng khng c ngha l tc phm ca ng N. T. Hng "v i", khng c khuyt im! C i Henry Miller, (nh vn M m ng Phm Cng Thin tng ht li ca ngi), n lc sp cht vn in cung vn ng "kim" ci gii Nobel vn ch߽ng cho s nghip vit lch ca mnh, "nguyn ci vn bt M" gii thiu ng Henry Miller tr߾c Vn Bt Quc T v Ban Gim Kho Gii Nobel, th nhng Henry Miller vn khng c ci "gii" g ht! N. T. Hng i! Chuyn vn ch߽ng m, ba trm nm sau... Hn na, t tin ta c cu: "Hu x t nhin h߽ng", chuyn g cng t t... Chuyn by gi th ng N. T. Hng c vit i ... Ng߶i c h tinh lm, ng !
- ng N. T. Hng khng nh cu: "La bn m chi; la bo m vit". La bo y tc l la ch bo. Lng Vn c ng Nguyn Hu Ngha vit... nhn nh chnh tr; c ng Cung V lm th; ng D߽ng Thng Ng vit... bin kho vn hc v li ng Nguyn Hu Ngha lm nhc. Mi cui nm trng cu kin c gi, th "c gi biu quyt" ng Nguyn Hu Ngha lm nhc v vit nhn nh chnh tr hay nht; ng Cung V lm th c a chung nht v c th... Vy m N. T. Hng nh ng chng hiu g ht! Mi u N. T. Hng ng vit truyn ngn lai rai cn c, cng ngy N. T. Hng ng cng "lng", by t lm th, lm nhc, cn su tm ca dao cu h, lm le vit bin kho h?! B mun cht vi ng N. H. Ngha chc?
- Theo Thng Bin ta, i vi mt ng߶i n ng, nht l trong gii cm bt, tc l nhng ng߶i c tr tu, lm cng vic s dng t duy suy ngh, th mu n b c th khin h qu trng v i thoi c - i hi phi c hai iu: Nt (tc ci c) v Ti. B Nguyn H߽ng khng c d mt trong hai iu i hi ny. Vy th, h c g ng N. T. Hng li phi ph sc ph tin "gi in thoi thm d" t ph߽ng thin h, ri sau li ph li (nhng li nng ny khng cn thit) i co vi n b? Cm bt ch tr li "Th Tn" th chc chn khng th coi nh l mt ng߶i "lm vn hc" hay "lm vn ngh", ngay c l lm "nh bo" nh ng N. T. Hng "u i" tn phong cho b N. H߽ng. ng N. T. Hng ch nn bit l b N. H߽ng theo ng ci truyn thng "v bc s l B Bc S ", v v ch bo l c quyn lm "Ng S Vn Hc", c quyn ph bnh vn hc mt cch trch thng d bng ci kin thc "Cu ng Lnh" ca mnh! Яi vi mt ng߶i n b khng c, khng Ti cng khng phi ng "nghip", th ng c g m "qua li", h ng N. T. Hng?
ng N. T. Hng mn! Thng Bin ta ch mi mn ng thi, ch cha quen ng th lm sao m thn cho c? Mn ng ci tnh chn tht, can m mc d hi l bch (l bch mt cch d th߽ng); nu ny gi nhng li "nhn xt" ca Thng Bin ta c lm ng kh chu, ni nng, xin ng c vit bi "tr a". Bn tin sinh chc chn l Vn Uyn s ng bi "tr a" ca ng, khng c tr ngi g ht; v t bao nm qua, t Vn Uyn s ra mt, "Яi Thoi T Do" vn l mt trong cc ch tr߽ng ca nhng ng߶i thc hin Vn Uyn.
V cng nhn c bi ca ng N. T. Hng ni chuyn vi cc ch bo, nhng thc ra l ni chuyn vi nhng ng߶i lm cng vic "ph bnh vn hc", Thng Bin ta ni hng, cng mun ti toe vi iu v mt vi "ph bnh gia" m ng N. T. Hng c nhc tn trong bi vit ca ng.
* B VI KHU
Ch ti ng N. T. Hng khng chu , ch mc ch u tin ca Ph N Din n l ch lng x nh vn, nh th ph n Vi Khu! Mt tc phm ca b Vi Khu xut bn, th t ra cng trong nm ba s bo c lm rm beng mt cch tn tnh v l bch (ci l bch ny th kh a thit!). V v ph߾c cho bt k nh vn n no khc m di dt gi sch tng ta son PND, mong c on Vn (tc Vi Khu) c i ba li gii thiu cho c gi trong cng ng ng߶i Vit lu vong! Lun lun trong bi gii thiu, phi c "mt on no ", "mt ci g " th߶ng khi "khng n nhm nh" g n tc phm ca tc gi, b on Vn li ra chc qu hay bim nh. N. T. Hng c th c li t PND s 94, Vol 8, tc s bo c phn ph bnh "Git L X Hai" ca Nguyn Th Thanh Bnh th bit. Ngoi "Git L X Hai", c hai tc phm ca hai cy vit n khc c gii thiu. Hai tc phm ca hai cy vit n khc kia v c t ng߶i vit li khen hn "Git L X Hai", nn s phn tang th߽ng hn, nhng cng u c thot! N. T. Hng th c phn gii thiu thi phm "S߽ng Chiu Thu ng" ca Hu Thu xem. Mi "vo ", on Vn vit nh sau:
"Cho n thng 3-1991, on Vn ti cha h c nghe n tn Hu Thu nh mt ng߶i cm bt."
a? Th b Vi Khu tc on Vn nghe ti tn Hu Thu qua "vn " g vy? Sao khng thy b minh bch ra? Ri sau khi lm v k c quanh co lui ti cho php Hu Thu "gp mt vo thi n hi ngoi", t nhin Vi Khu bng hnh thc t bin t din, lm ci cng vic thng bo cho bng dn thin h bit Hu Thu c chng ri, m l chng ngoi quc! Sao v duyn ch l! Gii thiu tc phm ca ng߶i ta, mc m g phi nhc nh mt cch tn tnh chuyn tc gi "c chng" ri? Hay l b Vi Khu s bng dn thin h "hiu lm" l Hu Thu cn "phng khng", th cc nam thi s th no chng c anh rp ranh bn... nhn, s thit hi chi cho b Vi Khu chng? Qu tnh, c bi gii thiu "S߽ng Chiu Thu ng" ni trn, bn tin sinh c cm gic l gia b Vi khu v Hu Thu d߶ng nh c n on giang h chi , t tr߾c...? Nhng c bit, i vi cc nh vn nam, nh th nam, d߶ng nh on Vn Vi Khu khng khi no nng tay c! Thng Bin ta rt ght v khinh b my ci v k th, d bt c k th g. Li cng ght v khinh b hn na nhng k li dng ph߽ng tin ca mnh ang c tr th nhng chuyn ring t.
* NGUYN HNG QUC
Trong th gii vn hc hi ngoi hin nay, ng N. H. Quc c mt nhm ng߶i nh bng thi phng nh mt nh "ph bnh vn hc" c gi nht! Nhng i vi Thng Bin Tin Sinh ta, ng N. H. Quc khng c trong s hai ng߶i rߗi ca gii cm bt hi ngoi m Thng Bin ta cho l bit vit ph bnh vn hc! ng N. H. Quc ch hc c mt vi k thut vit bin kho t tr߶ng vit Nguyn Du Vit Nam ca Cng Sn, nhng v trnh kin thc v thߗng ngon cng nh thm thu thi ca v vn ch߽ng ca N. H. Quc, th tht ta "ng" (ch ca ng N. H. Quc) lm! Vy th v tr߶ng hp N. H. Quc, c hai "vn " cn t ra:
- Mt: Tm nhn nh ca ng߶i cm bt hi ngoi cha ti, nn d dng "s" ci li "dn trn" ca ng N. H. Quc. iu ny Thng Bin ta khng tin.
- Hai: Nhng b phi , ang "lng x" cho ng N. H. Quc v thiu kin thc nn phc ng N. H. Quc tht, ri d dng "v i" ha ng N. H. Quc; hoc tuy bit ng N. H. Quc "cng th߶ng thi", nhng v c mc ch ring, nn "thi" ng N. H. Quc bng mi gi. C hai iu ny u kh d.
y, Thng Bin ta th "kho st" kh nng ph bnh ca ng N. H. Quc, ch cn qua hai th d:
Th d 1:
Bi "Bui Sm" ca Tr V:
Bui sm dang tay m v tr
Tc thi ti ha cnh hoa mai
Mn che ca s khng cn na
Ti nhp hn hoa mn khai
v bi "Thc Dc" ca Quch Thoi:
ng im bn hng du
Em mm n nhim mu
Lng nhn em kinh ngc
Va thong nghe em ht
Li em ca thin thu
Ta sp ly ci u
ng N. H. Quc lun v hai bi th trn nh sau:
"Tr V ni "nhp hn hoa", "Ti ha cnh hoa mai" nhng trong bi th, ng l ng m hoa vn c l hoa. Nhng cu ni y ch l nhng ngh ch khng chng hin mt cch c th. bi "Thc Dc" th ngc li, c hai nhn vt: ng߶i v hoa, nhng sut 5 cu u, ch t ch ng߶i ("ta" hay "ti") b giu i. Ng ch c hoa. V hoa cng khng thun ty l hoa. Hoa l "em", ngha l mt con ng߶i. Nh th nhp hn vo gia lng hoa nghe hoa "ht": ting ht ca thin nhin, ca tri t v ca mun i."
ng N. H. Quc hiu th kiu g k vy? Trong bi "Bui Sm" , ch th l tc gi b khch th l thin nhin tc ng thnh xc cm, nn ch th mun ha nhp vo ci p ca khch th. Lc y, trong v thc ca tc gi - khch th c thu nh li, biu tng l mt cch hoa mai. "Mn ca s" y l ranh gii gia con ng߶i v thin nhin, gia ch th v khch th - c ch th cm nhn, r b nh khng cn na c ha nhp vo cnh hoa mai, l biu tng ca thin nhin, tc khch th - thnh mt - (Khi Tr V ni "ta ha..." hay "Ta nhp..." c ngha l cha ha c, cha nhp g ht! Tr V ch ni v iu m ng ta toan vi ti. Ch " ha", " nhp" c ri th cn ng lm g phi ni nng li thi?) ng N. H. Quc mun tc gi "chng hin c th" ci g y? Tr V lm th ch u c cng b pht minh ha hc hay vt l! Hn na, nu mun ph bnh bi th ny, N. H. Quc cn trang b mt s vn kin thc Pht Gio, v tc gi Tr V l mt nh th Pht Gio. ng N. H. Quc ng nn bt ch߾c ng Kim иnh, em v "ci nh" thnh ci "nh th", ch߾ng lm!
V bi "Thc Dc" ca Quch Thoi, "em" trong bi th l a hoa thc dc hm tiu, ang "mm n nhim mu", l ang h n. Tc gi b m hoc bi s k diu ca n hoa ang h n. Tc gi cm nhn trong tng chuyn ng hu nh khng th thy c ca mi cnh hoa trn tin trnh mn khai, mt th diu m, l li ca min vin b mt ca thin nhin. Tt c nhng nhim mu m hoc ny khin tc gi phi ph phc ci u. ng Quch Thoi u c i v cng u c nhp trng nhp mn g. V nu Quch Thoi "nhp hn vo gia lng hoa nghe hoa ht", v hoa l "mt con ng߶i" nh ng N. H. Quc "ph", th ai "sp ly ci u"? Quch Thoi nhp vo hoa ri nghe, ch cn ng N. H. Quc v thy ng Quch Thoi nhp c vo hoa, i m qu nn sp ly ci u chng?!
Th d 2:
Trong bi vit v "Ci So Trong Th", ng N. H. Quc ch nhng bi th c dng cc hnh nh nh "trng s", "mi g߽m" v. v... l so. Theo Thng Bin ta, nhng hnh nh va ni trn l mt th ngn ng n d ca thi ca, biu t mt iu g . Loi ngn ng ny ph qut hn in tch, v tuy l n d nhng hu ht mi ng߶i ai cng hiu c. So trong th l nh bi "m Thu Nghe Qu Ku" ca Quch Tn. Ngc li, ng N. H. Quc khng tic giy mc "suy tn" bi ny ca Quch Tn, thy trnh thm thu v thi ca ca ng N. H. Quc ra sao.
Ь gii thiu bi "m Thu Nghe Qu Ku" ca Quch Tn, ng N. H. Quc hu dng:
"... Mt ting qu ku no nng trong khuya khot li dn v in tch " y hng" trong mt bi th ca Lu V Tch thi xa xm. Cnh bn An Thi h o trong s߽ng m li dt n bi "Phong Kiu d bc" ca Tr߽ng K, ri n bi "Xch Bch ph" ca T ng Pha lu lc thi no."
Mt bi th m phi lng vng mn mn hnh, mn hn mn xc ca ba bn bi th ߶ng bng nhng in tch cu k, nu khng so th l g? Thng Bin ta nh c ln ni chuyn vi в Kh. v vn hc. Khi nhc ti N. H. Quc, bn tin sinh ta c cm rm v trnh thߗng ngon thi ca ca N. H. Quc "ng" li thi "T Lc Vn on", th в Kh. c߶i kh ni rng: "Thi tin T Lc Vn on na mi cht ch, anh !"
By gi, xin mi qu c gi thߗng lm bi "m Thu Nghe Qu Ku" ca Quch Tn, m theo ng N. H. Quc l mt tuyt tc, ri sau Thng Bin ta s "lun" tip v bi th ny:
T y hng r r sang
Bng ln m thu ting rn rng
Tri bn Phong Kiu s߽ng thp thong
Thu sang Xch Bch nguyt m mng
Bn chn th߽ng k n߽ng song bc
Lnh lo su ai rng ging vng
Ting di lng my ng vng mi
Tnh hoang mang gi t hoang mang
Lin tc th, ng N. H. Quc bn ca rng: "Bi th thnh cng: hm sc v sang trng. Ng߶i ta c th khng hiu " y hng" l g, "Tri bn Phong Kiu" v "Thu sng Xch Bch" ra sao, song ng߶i ta d b m hoc ngay bi ci v giu sang rc r bn cu gia hay ci sc vng chi li c ng li hoi cu th 6 nh Hoi Thanh ni trong Thi Nhn Vit Nam."
ng N. H. Quc r l bt cng. Chng l ng Quch Tn c b con, hoc t ra cng l chm xm cng qu chi vi ng N. H. Quc hay sao vy? Khi Tr V vit: "Ta nhp hn hoa mn khai" , mt cu th rt th, rt bnh d, th ng N. H. Quc "bt" tc gi phi "chng hin c th"; cn Quch Tn th mun vit g th vit, no " y hng", no "bn Phong Kiu", no "sng Xch Bch", ng N. H. Quc cho rng khng cn phi hiu g st, bi th vn c "phi" hay! L thc?
ng Quch Tn v cm xc cnh m trng bn An Thi v m nh bi ting qu ku trong bng cy m lm bi "m Thu Nghe Qu Ku". Nhng nu thc s cnh bn An Thi lm Quch Tn xc cnh thnh thi, th nhng " y hng", bn "Phong Kiu" v "sng Xch Bch" u c mc m g n bn An Thi. Tr phi Quch Tn mun khoa tr߽ng v lm dng trong th, tc l so!
Hy c Hoi Thanh Hoi Chn trong "Thi Nhn Vit Nam" on ch thch v bi "m Thu Nghe Qu Ku" ca Quch Tn:
" y hng ngha l xm o en, tn mt xm i xa bn Tu. Xm y c hai h V߽ng, T l hai h ln con chu th߶ng mc o en. Vy ch "" y khng c ngha l con qu. Quch Tn dng in sai nhng iu y tߗng rng chng quan h g lm."
t ra Hoi Thanh v Hoi Chn khi lm cng vic ph bnh vn hc c trang b cho mnh mt kin thc kh d. Ch khng phi nh N. H. Quc mu m: "Mt ting qu ku no nng trong khuya khot li dn v in tch " y hng" trong mt bi th ca Lu V Tch thi xa xm." V theo Thng Bin ta bit, trong bi " Y hng" ca Lu V Tch khng c con Qu no ht, m ch c chim yn! Xin mi qu c gi thng lm bi " Y hng" ca Lu V Tch:
Chu T߾c kiu bin d tho hoa
Y hng khu tch d߽ng t
Cu thi V߽ng T ߶ng tin yn
Phi nhp tm th߶ng bch tnh gia
D߾i y l phn dch th, dch ngha v ch thch ca c Tn :
Ng Y
Bn cu Chu T߾c c hoa
Y u ng, bng t tch d߽ng
n xa nh T, nh V߽ng
Lc loi n chn tm th߶ng dn gian
Ngy Nay s 94 ngy 16-1-1938
Dch Ngha:
Bn cu Chu T߾c c di mc n y hoa
Trong ng Y nh mt tri t chiu vo
Ngy tr߾c lu i nh h V߽ng, h T chim yn lm t
Nay bay vo nhng nh dn tm th߶ng n tr
Ch Thch:
Y ngha l o en. Xa i nh Tn trung hng h V߽ng, h T l hai nh qu hin , cc con em u mc o en, nhn vy t tn. Bi th y l li hoi c. (T)
Xem ra trong bi th ca Lu V Tch, chng c cht g lin quan n ti "m Thu Nghe Qu Ku" ca Quch Tn. Khng gian trong " Y hng" l cu Chu T߾c, l ng Y. Thi gian l chiu t... C chim yn, c lu i, c nh dn gian... Nhng Qu th tuyt nhin l KHNG C. Hai ng Hoi Thanh v Hoi Chn c th d tnh, cho rng Quch Tn dng in sai cng chng quan h g! V Quch Tn l nh th. Nh th c quyn lin tߗng... chi chi ! Nhng N. H. Quc l "nh ph bnh", l "nh bin kho", khng th cng bt "CON QU" b ngang x߽ng vo bi th " Y hng" ca Lu V Tch. Lu V Tch cht t nm 842, nu ng u thai qua nhiu kip, by gi may mn lm ng߶i Vit Nam, l c "m Thu Nghe Qu Ku" ca Quch Tn, ri li c nhng li tn d߽ng "m Thu Nghe Qu Ku" bng s "khng chng hin" (ch "khng chng hin" ca ng N. H. Quc, xin "tr" li cho ng) v thiu kin thc ca ng N. H. Quc, chc chn ng thi s ny s bng mi gi xin "b" bim i B Chu, Lin Chu, T Chu ri Nh Chu nh cch y hn mt ngn nm ng tng b bim, b y. Bi v th b bim, b y nh th, ng vn kh hn phi b nhng ng߶i thiu kin thc s dng tn tui v thi ca ca mnh vo nhng tr߶ng hp v duyn, lng nhch!
Than i!
Ngy xa Romain Rolland vit nh th ny:
"Ng߶i ta khng th min cho mnh ci vic ph phn nh gi: l iu cn thit m sng."
Nhng ph phn nh gi th phi ph phn nh gi cho ng kia!
Trong "Vn i Loi Ng", c L Qu n cng cho chng ta mt li khuyn su thm nh sau:
"Vn ch߽ng l ca chung thin h, phn tch th c ch khng nn ch mng."
Nhng c L Qu n qun khng c li dy v thi phi c x ra sao vi nhng "nh ph bnh" thiu kin thc?
V Pshkin, vng thi d߽ng ca thi ca Nga cng c ni:
" u khng c tnh yu ngh thut th khng c ph bnh."
Thng Bin ta v cng ng . V tnh yu ngh thut, rt nn lm cng vic ph bnh. Ph bnh trong tinh thn phn tch nh li khuyn ca c L Qu n. V cng v tnh yu ngh thut, li rt cn c thi phi chng vi nhng "nh ph bnh" thiu kin thc, nhng hay mu m "dn trn" le thin h. Cn ci bn lc nhc, kiu mi nm vit mt bi "Tng Kt Vn Hc" dm d, hay ci l khoi "c mi" vit li ta, li bt lng nhng lm ph߽ng tin kt ng t b, th s g. Thit ngh, khng cn hao hi ph sc!
15. NHNG CON C TRONG DNG NC *
PHM CHI LAN
Bi vit ca anh Hng c th t li ta: "th ng gi nhng ng߶i vit tr," ring cho m qu -th߾c ny th xin t ta l... "th ng gi nhng con b n߾c lng qung" [per previous posts of anh Dng Florida, anh Phm Th иnh, anh Phng, v qu bn hin (hello Nguyn)]. Lan ngh nhng bi vit loi ny c ch cho s trao i gia chng mnh, nhng ng߶i cm bt hoc c cht lin quan dnh lu mt cht n vn ngh. Chnh s bc l ny cho mnh bit r v s khc bit v ngh, quan nim, v lp tr߶ng sng tc ca nhau. S khc bit nu c xem nh l yu t cn thit ... b tc v tng c߶ng s trߗng thnh ca nhm, th u cng l mt iu tin li thi.
Sn trong tinh thn chia s v khng kh ci m vui v ny, cho php Lan trao i vi anh Hng v cc anh ch trong nhm vi li tm s, nh mt cht by t ca mt ng߶i em gi nh.
Lan tin chc khng mt ng߶i vit no m khng mun bi ca mnh c ng߶i khc chia s. Ngay c khi vit nht k, ng߶i vit cng c th ngh s c ng߶i c ngh ring t ny, ngh s c ngy chnh mnh tr li c li ca mnh, c gi s l chnh mnh, th ngi bt d c ngang tng ph phch n u cng phi qu trng c gi ca mnh khng th ni sai ngh tht ca mnh. Tuy nhin, s trung thc trn vn ch߽ng, tha anh Hng, ch l loi vn t chn, hi k, hay ty bt chi chi , ch l mt ph߽ng din ca vn ch߽ng, khng c ngha vn ch߽ng lun lun phi vit ng nh s vic xy ra ngoi i sng tht. Vn ch߽ng l mt ph߽ng tin, mt th dng c din t t tߗng, truyn t ngh gia con ng߶i vi nhau (a medium of communication). C rt nhiu th loi vn ch߽ng, ring v loi t chn: nht k, hi k, s k, du k, ty bt k, v trung ty bt (cm xc k), tn mn k, vn vn... loi vn ny d nhin cn trung thc v cng thnh tht bao nhiu cng thnh cng v c s cm mn chia s ca c gi by nhiu. Nh mt loi vn ch߽ng... th th tm s gia nhng ng߶i bn vi nhau, ai m khng qu s thnh tht.
Ring loi vn ch߽ng v ngh thut, th n cn i xa hn l ch dng nhng d kin s tht. Khng ging nh loi vn k l tm s, vn ch߽ng v ngh thut c th vi bt c hnh thc no , mang ly chc nng din t mt trit l, bc l mt nhn sinh quan, mt t tߗng, mt vn ... v.v. Cng ging nh hi ha c nhiu tr߶ng phi, nh t chn, siu thc, n tng, lp th, d th (dadaism), v.v., th vn ch߽ng cng c rt nhiu tr߶ng phi khc nhau nhng cng mt mc ch - ni v ci p ca ngh thut, dng vn ch߽ng lm "medium" cho s din t tm hn, lm trung gian cho s truyn t t tߗng gia con ng߶i. Xin nu ln vi th d v vn ch߽ng siu thc nhng c gi tr, loi vn ch߽ng ca Gabriel Garcia Marquez v Franz Kafka khng th xem l loi vn t chn c. l loi vn ch߽ng o thc/siu thc, loi vn ch߽ng biu tng ni v thn phn con ng߶i v s phc tp tm l (loi vn ch߽ng ny i hi ng߶i c c cng trnh suy ngh mi c th cm thng c). Vn ch߽ng h l nhng kit tc v h l nhng k ba chuyn rt c trnh . Kafka khi cn sng chng mt ai thm ng ngng n loi vn "khng in" ca mt ng߶i b cho l "d hi," nhng chnh k d hi ny bao nhiu nm sau mi chng minh c th no l ngh thut phn tch nhng ng ngch phc tp nht ca tm thn, ca tr c con ng߶i, qua mt ngh thut sng to, v vn ch߽ng Kafka rt kh c, t ng߶i hiu c vn ng.
D dng cch din t th no, th ng߶i vit cng ch mong vn mnh em n cho ng߶i c mt s cm nhn no , mt cm gic m i thoi mi hay s suy ngh ray rt khng yn; vn ch߽ng c gi tr phi c trao gi t tm lng chn thnh ca ng߶i cm bt. Vit m khng ai thm c vn mnh hoc xem th߶ng tc phm ca mnh th ai m chng au lng. l s phn hm hiu ca mt s tc phm km may mn khng tm ra ng߶i c ng cm.
Tha anh Hng v cc bn, khi vit ng߶i vit th߶ng nhm ti mt s c gi no , hoc mt s ng c gi thuc vi thnh phn gn gi vi ng߶i vit, nhng khng th nhm ti mi gii c gi bi v cng nh thߗng thc tranh, tranh p con mt ng߶i xem, th hay s cm nhn ca ng߶i thߗng thc, vn ch߽ng hay s hiu v chia s ca mt loi c gi no cm thy c s gn gi. S thnh cng hay tht bi ca mt tc phm cng ging nh mt th nh mnh ring ca n. C rt nhiu tc phm hay nhng khng ai bit ti, t ng߶i c chia s, hoc b vi dp v nhiu l do khng n c vi c gi thch hp. Cng c nhng cun sch "best seller" bn chy nh tm t߽i nhng phm cht ngh thut th rt d v rt tm th߶ng, loi sch vit ra ch p ng s hiu k ca qun chng, mt loi vn ch߽ng cho th hiu chng hn. Nhng loi sch ny cha chc sng lu vi thi gian, c th n c ng߶i ta b ra $30 dollars mua em v c ch tho lng t m, c xong c th b qun x xnh no v n chng li mt cht n tng no trong lng mnh, ng nh ngha bng ca cu th Nguyn Du "mua vui cng c mt vi trng canh..." Xin nu mt v d in hnh, cch y 2 nm Lan t m vo tim sch, thy cun "bridges of Madison county" mua v c th v thy bo Vn Hc c nhc ti tn quyn ny cng ni v tr߶ng hp thnh cng ca Robert Waller (tr thnh triu ph sau khi pht hnh sch v bn bn quyn cho hng phim"). c xong cun ny, theo quan nim ring ca Lan, th cu chuyn cng tm th߶ng, nh mt loi chuyn tnh cm ca cc c cc b c m mng v gii tr. C th mi ng߶i c mt quan nim thߗng thc ring, truyn ca mari-sn c th lm ri n߾c mt ca cc b cc c, nhng khng em li cht "p ph" no cho cc ng hay cao hn na l gii ph bnh vn ch߽ng, v gii ph bnh vn ch߽ng l nhng k c tiu chun nh gi mt tc phm trn mt phm cht v ngh thut (cc hc gi ca hn lm vin Thy in chc hn c bn tho rt nhiu v quan im nh gi mt tc phm hay v vn ch߽ng v ngh thut).
Dear anh Hng, chc mng anh thnh cng trn mt pht hnh nhng tc phm ca anh, v rt vui cho anh c mt s ng c gi yu mn loi vn ch߽ng min Nam ca anh. Khng c nhng t liu ca anh v mit v߶n Vit Nam, th lm th no l nh nh Lan trߗng thnh M bit n i sng v sinh hot ca ng߶i dn cht phc ng bng sng Cu Long? lm sao hiu tm l ng߶i min Nam chn cht, cch ni chuyn, dng t ng ca ng߶i min Nam th no? Anh c ch ng ring trn vn n, c th xp vn anh cng th loi vn ch߽ng vi Bnh Nguyn Lc, Sn Nam, H Biu Chnh... Anh l con c t ha rng vng vy sng Cu Long trong vn ch߽ng qu h߽ng min Nam ca anh. Anh l con c ha long trong cc trang sch, trong lng nhng c gi thng cm cht qu h߽ng trong truyn k ca anh, v quan trng hn c l con rng chnh trong lng anh, trong dng n߾c ring bit ca chnh anh. V Lan trn trng s thnh cng cng s hi lng ca anh vi vn ca chnh mnh. T tin v hi lng v mnh l mt thi vi vn ch߽ng, c my ai trong lng vn c c s t tin ny? c l l mt li im ca ng߶i vit chng? C rt nhiu nhng con c trong cc dng n߾c cn ang mc cn... trong chnh loi n߾c mnh pha ch ra, khng th nhp vo mt dng ln lm sao i ra bin m ha rng?
iu Lan ch mun ni y, mi ng߶i chng ta c mt cch nhn v ngh thut, v c mt chiu h߾ng, quan nim ring bit v sng tc. Mi s chia s v bt c kinh nghim no cng c gi tr. Ring quan nim v s thnh cng, c ng߶i cho rng mnh thnh cng nu c nhiu ng߶i bit ti, c ni ting c sch ti bn nhiu ln, c c bi ng nhng t bo c s lng c gi ln, th l mt nh vn ln thnh cng. Li cng c ng߶i quan nim s thnh cng khng da vo s hߗng ng ca mt cun sch bn chy, m v phm cht vn hc theo mt quan nim ring bit, ch quan ca mt nhm ng߶i c. Chng ai c th nhn nh r tiu chun ngh thut ca mt tc phm, v n nm mt chn ring t trong lng tng ng߶i c. Mt cun sch ni dung d nht cng c th tm ra c nhng on nhng cu nhng tߗng hay. Ng߶i ta ch c th nh gi n qua s bc l ca vn phong ng߶i vit, mt phn no, mt kha cnh no, s chn thnh v n lc truyn t khi ng߶i vit b tm huyt v tr lc ra tm n vi ng߶i c.
Mi ng߶i c mt thi v mc ch vi s sng tc ca mnh. Vit v kho lp khong trng trong lng, vit v mun chia s ci "ti," khng phi ci ti ca s t tn m ci ti chn tht khim nh߶ng, dm th nhn v chp nhn nhng ci xu v lm li ca mnh, dm thnh tht chia s nhng hnh phc cm xc tht (loi nht k, ty bt, du k...), th l mt loi vn ch߽ng gi tr cn c tm hiu. Li c nhng ng߶i vit t khoc cho mnh mt th "thin chc" hay mt k mun nh hߗng i, th s thnh cng hon ton do s p ng ca ng߶i c. Ng߶i c h rt khn, h tinh t v bn nhy. D cho ng߶i vit c ni xo, c "dng ng s tht" (trong loi vn ch߽ng hi k hay s k) th ng߶i c sm mun g cng khm ph ra m thi.
Khi ng߶i vit bt u vit v vit vi tham vng thnh danh hoc ch v lng ho danh, th kt qu c khi ngc li. Vit vi mt tm lng n gin, vit ch vit, ch gii to ci am m vn ch߽ng, vit vi tm hn v tinh thn ca mt a tr ln ba, c l vn ch߽ng trong sng v thanh sch, d n vi ng߶i c hn chng?
Tc Phm Tr߾c
Trang Chnh
Tc Phm K Tip