Go: [ MAIN PAGE ]
Fonts: [ VIQR ] [ VNI ] [ UNICODE ] [ VISCII ] [ VPS ]
Tp Lu Nim T Cc Bng Hu: Mt Dng Lu Bt
Nhiu Tc Gi
* * *
Mc Lc
01. Vo Tp cho Mt жi Ь Hc - Mai Tho
back to top
01. VO TP CHO TRUYN DI MT ЖI Ќ HC
MAI THO
T thnh ph Winston-Salem, mt cng y khut lnh ca tiu bang North Carolina ti cha ti ln no nhng hnh dung c s cch bit bn bt vi mi sinh hot ch c nhng vng tp trung ln, c mt bn vit t nhiu nm trn qu ng߶i dng. Dng li. C mt nh vn thot ti Hoa K v trong l th vit. Vit li. Ci vit y ni tip vi mt khi u c, rt tt p, qu nh, ch b gin on bi i ha v i i xy ra trn t n߾c, nh du ni thn th nh vn bng mt gi t vnh vin nhng nm thng lng gi trn nghn trng sng n߾c, bi nh vn y, trong qu kh v trn sut chiu di cuc chin cn l mt s quan ca Hi qun Vit Nam. Ti mun ni ti Nguyn Tn Hng, ci bn vit c dng li, tc khc v trong mt quyt tm vn ch߽ng khng lay chuyn khng i ri ca Nguyn Tn Hng, Winston-Salem. Vi hai tc phm mi hon thnh l truyn di Mt жi Ь Hc v tp truyn Mt Chuyn Ra Khi m vo tp thn i ny mun gii thiu cng bn c.
Vi California ni ti ang sng v nh trn ni, North Carolina l mt a ch xa vi. Do vy, ti v Nguyn Tn Hng vn ch c th t v in thoi. Nhng rt ngn li nhng ߶ng t v ni lin li nhng xa cch, vn ch߽ng vn c c cho n v cho ng߶i ci hiu lc tuyt vi nh th, v trn im ny Nguyn Tn Hng cha gp vi ti rt gn rt thn. Li t lu kia. Nh vn hi qun ny, gia hai ln v bn c truyn ngn hay ng trn Vn v nhiu ln ti thm bo qun ߶ng Phm Ng Lo. Vt bin, i ra khi n߾c, gp li Vn tc bn Hoa K, qua mt hp tc vit v mt k nim vit thn tnh c vi Vn t qu kh, Nguyn Tn Hng gi cho ti gn nh ton b, ton tp nhng bn tho vit, mi vit ca ng. Nh gi cho mt din n bn. V p li, qua nhng truyn ngn ca ng, ln lt, u n gii thiu trn Vn, tp ch dnh cho Nguyn Tn Hng mt phn t v mt c mt cng thn tnh nh th.
c ht Mt Chuyn Ra Khi , c tip ti Mt жi Ь Hc , ti thy c nhng g? Thy c my iu ti cng yu mn. Tr߾c ht l tm lng Nguyn Tn Hng i vi vn ch߽ng, pha c vn ch߽ng. l hnh thi ca mt gn b son st, thy chung, qua thi gian khng c np nhn, qua i ri vn mt i bn vng. c vi vn ch߽ng nh vy l mt p. Щp v y. Ci khng na ߶ng t gnh, khng lc cn lc mt, ni cch khc, mt th߶ng xuyn , mt mi mi cng, t hin trong vn truyn Nguyn Tn Hng thnh mt thng nht v mt lin tc vit tr߾c sau khng bao gi thay i, mc du thn th ng߶i th khng bit bao nhiu thng trm v i thay.
iu yu mn th hai, cng l iu ct ngha ti sao, vit li ngay cng vi bt u li i sng trn qu ng߶i v vit rt u tay, rt chuyn cn, ti gi Nguyn Tn Hng mi hon thnh c xong hai tc phm. l cch vit, li vit Nguyn Tn Hng ht sc nghim chnh, k lng v chng. V nh th vi chnh ng tr߾c . Su nm tc bn Vn ti gp nhiu truyn ngn tht hay. Nhng mt s, vn tic l nu tc gi vit xong cn chu kh c li truyn mnh, sa cha, mt ln, nhiu ln, ti chut lc vn th v hon chnh bt php, nh k lut y bao gi cng c nhng nh vn ln, th truyn hay cn c hay hn gp bi. Nn th߶ng khuyn cc anh em vit mi ng bao gi bng lng ngay vi bn vit ln u. M c li, sa li, vit li nu cn, chu o, tng ging tng on. Nguyn Tn Hng khng bao gi phi nhn ti li khuyn y. Nhng bn tho ng gi i, nh my rt p, trang no cng hon chnh nh mt trang sch in cho thy tnh cht chung quyt ca bn vn sau khi c li nhiu ln, sa cha nhiu ln. Vy m cn c nhng truyn ti nhn c ri, vi tun sau li nhn c thm bn mi, yu cu hy b bn c v mt u truyn, mt cui truyn vn thy l cha c v vit li, c truyn so hai bn vit vi nhau l mt vit li hon ton. Ti rt ng v n lc khng ngng t ti hon chnh y ca Nguyn Tn Hng. Thy l mt phong cch nh vn.
iu yu mn sau cng, ln hn hai iu yu mn tr߾c, l mc du m߶i my nm tri dt, mt tri dt rt d dng y vo tht lc, mc du Vit Nam nghn dm, qu nh nghn trng, bn vit Nguyn Tn Hng, gia th ngi l th xa l, vn t c vo ng h߾ng ng tm vi ging ni v t n߾c xa. Khng bao gi ti xa, chng bao gi ti qun, chng bao gi ti khc. Th gii c nghn bin nghn tri nhng ti ch c v ch sng vi mt tri mt bin. Ton b vn truyn Nguyn Tn Hng ni cho Nguyn Tn Hng nh vy. Ni mt Vit Nam ton phn, trong tm trong hn. Ni mt t n߾c vn hi th vn mu hng, trong lng trong d. Dng mt hnh nh ca i d߽ng, trn c i sng, qu kh v tr nh Nguyn Tn Hng tri rng, th l mt hi trnh du m ti v ging bo, du ph߽ng h߾ng mt mng v sn cng thy tn, hi trnh y vn t mt bn u v tr v bn u.
Nhng ng߶i dn lnh ca mt vng bin mn v nhng kinh ng tng lc ca chin thi di thm trong Ging Sng Ca Tng . Ng߶i lnh tr, ci khun mt dim l tan nt ca tnh yu, gia nhng vui bun u i lm thnh k nim, lm thnh vn sng, trong Thnh Ph V Qun Tr߶ng . Nhng hnh nh, nhng cnh tng khc ca cuc chin ti mt thi k kn trm thn th, la n, ci cht v tuyn u la bn cnh iu thuc l v chai ru mnh ca i sng th߶ng nht, trong Ma ng V Con ߶ng . Ma, gi, nhng con ߶ng ly li, s but lnh ca tri t hp nhp vi s but lnh ca lng ng߶i trong Ch Hn . иa danh nhng hi trnh, bn b nhng ging sng trong Bn Cn , trong Hm Trߗng V Ngc . Ti va dn chng mt s truyn trong Mt Chuyn Ra Khi . Ri ti ton th nhng thng nm, nhng chng on tri qua v k li trong Mt жi Ь Hc . Ь chng v ci bn u mt i khng ri b ca Nguyn Tn Hng, vi mt bn vit dng u th cng l phn t qu h߽ng, vi mt h߾ng vit h߾ng ti h߾ng no th cng t mt tm th Vit Nam m vit.
iu mun ni cui cht vi vo tp: tr nh Nguyn Tn Hng lp lnh, tht tt. Cha lt, cha trng. tng ci nh, tng chi tit. Nhng ti c mt th hin trong sng v tt p vn ch߽ng, n cn thiu cho n mt xp t tinh t, mt gn lc cn thit. Mt khong cch na, thy r hn v ln rng hn, tng i tng. Bi cha nn nhiu on, nhiu khc l nhng ri rm, nhng chen ln khng n nhp ca mt tr nh qu chng cht, thm vo l nhng ngt on, chuyn on, o ln trt t thi gian s dng hi nhiu, khin ng߶i c kh theo di, kh tip nhn, v khng phn nhn c u l nhng phn chnh yu tc gi mun dng li v nhng phn th yu mun ch l߾t nhanh qua.
Khuyt im nh ny ch l mt khuyt im k thut, rt kh trnh cc tc phm u. V cng rt d khc phc, nht l vi Nguyn Tn Hng m mi quan tm hng u l to cho vn th mnh cng ngy cng ti c vng vng v hon chnh. Nh chnh ng ni vi ti nhiu ln. Vn ch߽ng ra khi ri. Thn i chc Nguyn Tn Hng cn a n ti c tht nhiu nhng bn b tt p.
play audio
02. I VOA, VN HC VIT NAM HI NGOI, MC IM SCH: MT ЖI Ќ HC
BI BO TRC thc hin
Intro: Sau y l mc Vn Hc Vit Nam Hi Ngoi.
P. Lan: Trong mc Vn Hc Vit Nam Hi Ngoi do Bo Lm ph trch, chng ti xin gi qu thnh gi bi gii thiu cun Mt жi Ь Hc ca Nguyn Tn Hng do Lng Vn xut bn.
B. B. Trc: Mt жi Ь Hc l truyn di u tin ca Nguyn Tn Hng do Lng Vn xut bn ti Gia N i hi cui nm 1988. Nhng y khng phi l ln u ng ngi xung bn vit. Nguyn Tn Hng c nhng truyn ngn ng trn tp ch Vn ca Mai Tho hi Vn cn t bo qun ߶ng Phm Ng Lo, Si Gn tr߾c nm 1975, ri sau chuyn i ri khi Vit Nam, v sau khi nh vn Mai Tho ti Hoa K v lm sng li tp ch Vn , Nguyn Tn Hng vit li cho t bo vn hc ny ngay t trong nhng s Vn u tin hi ngoi. Nguyn Tn Hng, theo Mai Tho, " c mt hnh thi ca mt gn b son st, thy chung, qua thi gian khng c np nhn, qua i ri vn mt lng bn vng... khng na ߶ng t gnh, khng lc cn lc mt, ni cch khc, mt th߶ng xuyn , mt mi mi cng, t hin trong vn truyn ca Nguyn Tn Hng thnh mt thng nht v lin tc vit tr߾c sau khng bao gi thay i, mc du thn th ca ng߶i th khng bit bao nhiu thng trm v i thay."
P. Lan: Thng trm, nhng ch ny t tht ng cuc i ca Nguyn Tn Hng, t nht l cuc i tr߾c nm 1975 ca ng, cuc i gn lin vi hai ch thng l ni v trm l chm hiu theo nhng ngha ng nht ca hai ch . Cuc i chm ni ca Nguyn Tn Hng bt u t lc chic d߽ng vn hm Cam Ranh, HQ 500 i bi tr߾c vng thnh ca Trung Tm Hun Luyn Hi Qun Nha Trang sau hai ngy lnh nh trn mt bin, ch nhng tn kha sinh s quan kha 17 n tr߶ng. i y Hi Qun Vit Nam Cng Ha Nguyn Tn Hng vi sng rch, bin ngi Vit Nam t ngy ra tr߶ng cho mi ti nm 1975.
Nguyn Tn Hng sinh nm 1945 M Tho, hc i hc khoa hc Si Gn d dang, v cng chnh ci d dang ny bt ng tr li i hc na on i sau thnh sut mt i mi mn ng qun gh i hc, mt nt m trong i sng ca ng v sau tr thnh ta ca cun truyn di u tay Mt жi Ь Hc.
B. B. Trc: Truyn di Mt жi Ь Hc l mt th t truyn, mt th t truyn tiu thuyt, mt th vn ch߽ng tng l ti tranh lun ca mt s cc nh vn Vit Nam min Ty Hoa K cch y khng lu. Mt s cho rng l t truyn th ch c nhng s kin ch thc mi nn c vit xung. V th khng th c mt th loi vn ch߽ng no c coi l t truyn tiu thuyt. Mt s khc th cho rng tiu thuyt l sng to, l mt c tnh ca vn ch߽ng. Bi th, nu t truyn mang tnh cht ca vn ch߽ng th n phi c phn sng to, v do , n phi l t truyn tiu thuyt. Nu khng n s ch l mt chui nhng con s, nhng ngy thng v nhng chi tit ca mt i sng. Mt nh vn ng߶i M, John Doctorow, mt ln c ni rng gn nh tt c mi truyn ngn, truyn di d vit nh th no i chng na, u c mt hnh thc t truyn trong.
Cun Mt жi Ь Hc l mt th t truyn tiu thuyt trong ngha vn ch߽ng ca cun sch. Nhn vt Hng trong truyn c l ch khc vi nhn vt Hng ngoi i c mt ci du trn ch U. Ni theo li hc v lng ca cc em b th Hng c du HUYN, cn Hng th c ru. Nhng ng߶i bit Nguyn Tn Hng ngoi i chc chn s ng vi chi tit va k phn bit nhn vt Hng trong truyn v nhn vt Hng, tc gi cun sch ngoi i.
P. Lan: Cng nh Nguyn Tn Hng ngoi i, Hng ra i ng nm nh th chin chm dt M Tho, mt tnh ni ting min Nam, tnh m c mt s ng߶i, nht l nhng ng߶i sinh trߗng min Bc vo sinh sng min Nam v sut i khng ra khi cu Bn Lc, th nhng hiu bit v min Nam ch vn vn l nhng a danh ca tnh M Tho, nhng a danh tr thnh qu quen thuc trong thi chin, nhng a danh mi nghe th kh chu v ci nt thiu vn v ca n nhng nghe lu thnh quen, n khi lu khng c nghe th nh thiu vng, mt mt i mt phn ca i sng. Nhng Ci B, Cai Ly, Chu Thnh, Bn Tranh, Ch Go, V߶n Li, Ch C, Bn Tm Nga, Cu Ch V, Bn Xe C, Bn Xe Mi, Vng Nh, Vng Ln... nhng ci tn tht ging nh mt th tri cy min Nam, tri su ring, cha bit th khng c g tic nh, nhng bit, gn gi, quen thn th ng߶i ta khng th ni v ngh v chng bng mt cch bnh thn, thiu nhit tnh c. Nguyn Tn Hng vit nhng trang u tuyt vi v ni chn c , ca mt giai on p trong i sng, ca nhng nm mi ln "m߶i lm, m߶i by, tui hc tr mt sng vi mi t߽i," ca inh Hng, mt belle poque ca mi ng߶i trong chng ta, mt on i chng ta vn quay ng li vi rt nhiu tic nh, ci on i ca la tui lo cha ti . Hng, cu hc tr nh ca M Tho ri thnh ph nh ln Si Gn n hc, v nhng y a ca cuc sng cui cng a chn Hng ln cu tu ca chic d߽ng vn hm HQ 500. Mt cuc i khc bt u khi Hng tp i li nhng b߾c u khi bng chn tri. V on ng߶i sinh vin s quan tn Hng tt nghip tr߶ng Hi Qun Vit Nam th cng l lc nhn vt Hng trong truyn v Hng ngoi i bt u nhp li thnh mt. Hng, ngi th ba s t tr thnh ngi th nht t cho n trang cui ca cun sch. Nhng ch߽ng k tip k li cuc sng trn sng rch, bin khi ca mt s quan hi qun, nhng khong thi gian lm tnh bo, ri khong thi gian tc chin ca ng߶i s quan tr tui. Nm 1975, tc gi ri Vit Nam sang sng ti Hoa K v li mt giai on ra khi khc bt u sau nhng nm tiu hc ln trung hc, ri i hc, ri tr߶ng hi qun, nhng nm ni tri bnh bng sng bin trn cc chin hm.
B. B. Trc: Nguyn Tn Hng vit v nhng chuyn hi trnh ca ng, nhng chuyn ra khi lin tip khng ngng y thnh nhng tri dt ca m߶i my nm, nhng tri dt m Mai Tho cho l "d dng y vo tht lc, qu nh nghn trng, bn vit ca Nguyn Tn Hng, gia th ngi xa l, vn t c vo ng h߾ng, ng tm vi ging ni v t n߾c xa. Khng bao gi ti xa, chng bao gi ti qun, chng bao gi ti khc. Th gii c nghn bin tri nhng ti ch c v ch sng vi mt tri, mt bin. Ton b vn ch߽ng Nguyn Tn Hng ni cho Nguyn Tn Hng nh vy. Ni mt Vit Nam ton phn, trong tm trong hn. Ni mt t n߾c vn hi th vn mu hng, trong lng trong d. Dng mt hnh nh i d߽ng, trn c i sng, qu kh v tr nh Nguyn Tn Hng tri rng, th l mt hi trnh du c m ti v ging bo, du c ph߽ng h߾ng mt mng v sn cng thy tn, hi trnh y vn t mt bn u tr v bn u."
Cun sch ca ng l mt trong nhng cun sch ng c ca nm 1989.
P. Lan: Qu thnh gi va theo di bi gii thiu cun Mt жi Ь Hc ca Nguyn Tn Hng. Mc Vn Hc Vit Nam Hi Ngoi do Bo Lm ph trch s tr li hu truyn vi qu v vo tun ti cng vo gi ny.
I VOA
Pht thanh vo ngy 9 thng 5, 1989
03. LNG VN - PHNG VN NGUYN TN HNG
O HUY N
(Thc hin cho bo Lng Vn , s thng 3 1989)
.H.n : Xin anh cho bit qua mt cht tiu s.
N.T.Hng : Ti tn l Nguyn Tn Hng, sinh ngy 8 thng 5 nm 1945 ti lng Bnh Phc Nht, qun Ch Go, tnh M Tho; l con ca ng Nguyn vn Si v b V th Trang; hin c ng ti... M. Trn trng n ny knh xin ng Chnh Lc S ta S Thm M Tho... Anh thy cha? Hay phi thm... trong khi ch i s chp thun ca anh mong anh nhn ni y lng thnh knh v bit n ca ti...
Nu ni r hn th ti xut thn t tr߶ng Nguyn nh Chiu, M Tho. Xong t ti 2, ln Si Gn ghi danh lp Ton-L-Ha (MPC, Math-Phy-Chem) phn khoa Khoa Hc. V thi ngnh rt lch bch. Hai nm i hc khng lm nn tr trng g, ti bn i lnh. Kha 17 S Quan Hi Qun Nha Trang. Ra tr߶ng i tu mt thi gian ri tr v tr߶ng Cy Mai hc tnh bo. Lm s quan tnh bo trong Hi qun cho n ngy mt n߾c.
Chy sang M ti i hc tr li. Bt u t lp cn s in t tr߶ng Western Iowa Tech ti Sioux City, tiu bang Iowa. Xong, chuyn tr߶ng hc ln ban k s University of Nebraska ti Omaha, tiu bang Nebraska. Ra tr߶ng va i lm cho Western Electric (by gi i thnh AT&T), va tip tc hc ln ban cao hc North Carolina A&T State University ti Greensboro, tiu bang North Carolina. Xong bng Master, by gi lm le, ... ch mi lm le thi, nh git lun ci Ph. D. North Carolina State University thuc tiu bang nh, bng cui cng ca ng߶i hc tr cho trn kip Mt жi Ь Hc . , thn th ti ch c vy.
.H.n : Mt жi Ь Hc xut bn v Mt Chuyn Ra Khi sp xut bn c phi l nhng quyn tiu thuyt t truyn (romans autobiographiques) ca anh khng? V sao anh xy dng n? Anh mun gi gm tm s g trong 2 tc phm ?
N.T.Hng : Nh ti va mi ni s s th anh bit phn ln truyn ti vit l t truyn. M cng l, nhng t truyn ca ti li "n khch" hn l nhng truyn ti dng ln t u u. Chnh v vy phi ni v tnh ti tm ra chn l. Ci chn l c th ch ng vi ring ti m thi, cha chc ng vi bt c mt ng߶i no khc. Th l ti khoan thai tip tc b߾c ln con ߶ng c cht nh thnh cng: con ߶ng vit thc vi lng mnh. Khng cn phi mt cng tiu thuyt ha cuc i ny lm chi cho n thm r߶m r m chng li lc, b ch vo u. Anh hi ti v sao ti xy dng Mt жi Ь Hc v Mt Chuyn Ra Khi ? Tht ra ti no c xy dng mt ci g. Chuyn c sn, ti ch k li m thi. Cuc i ca mi ng߶i chng ta h chng phi l mi b tr߶ng thin tiu thuyt? Ti ch c ci may mn l c khiu vit thnh vn mi ng߶i cng chia x nhng bun vui, nhng gian trun phn u v߽n ln ca mt i ng߶i. Th cng ging ging nh hu ht nhng i ng߶i khc thi, hnh nh ai ai ri cng phi tri qua nhng giai on bn ba, ln li. khng phi l nhng tm s ti ht lng gi gm vo truyn ca ti sao?
.H.n : Anh ngh sao v qu h߽ng ca anh? V tnh M Tho, ni m anh tm cht liu v cm hng cho vn ch߽ng?
N.T.Hng : Nhc ti M Tho th i thi i vi ti cn nhiu chuyn m k, nhiu truyn m vit lm. Ti ang dnh, lu lu em ra ngm mt ci, s mt ci cho tha lng. Dung nhan, ting ni v tm tnh ca qu h߽ng M Tho, t thnh th n thn qu, nh n su vo tm hn ti tn x߽ng ty. Cht khng t bt khng ri. Nht l thnh ph M Tho. Ch v ti c mt thi gian di xa nh tr hc, nn khp hang cng ng hm hu nh ti u t chn ti. Trong ci th i hoang. m bn c gia nh ti tnh lm g c c ci dim phc ny. Nhng ni anh nghe, ti khng dm m m ht v phn mnh u, phi chia cht cho anh em na ch. M cng l mt iu l phn ln nhng ng߶i cm bt gc min Nam hi ngoi u c mt thi sng vi M Tho. Anh Hunh Hu Cu l cu hc sinh trung hc Le Myre de Vilers , tc Nguyn nh Chiu vo thi Php. Cc anh H Tr߶ng An, Kit Tn cng l cu hc sinh tr߶ng ng а, vit nhiu truyn v tui nh, v nhng mi tnh hc tr hay khng ch ch. Cn anh Nguyn vn Sm th c bit hn nhiu. Anh khng thch lm mt mn sinh thun ty d߾i mi tr߶ng thn yu c knh ny u, anh i... c lm thy. Ri cc anh Phm Thng v Nguyn vn Ba u c bn thn M Tho, ti chi h rm. Cng dm tm sng ch chic tu chm v cng dm bng qua cn Rng i hi mn. Ngay c ng V Phin thng hu cng bit nhiu v M Tho, v c ng߶i cu lm S Ha Xa, lc M Tho cn ߶ng ry xe la... Nhng ti ht sc au bun l nghe ni M Tho by gi tiu iu d lm, khng cn l mt thnh ph m m m ti tm cht liu v cm hng cho vn ch߽ng nh anh ni na u!
.H.n : Xin anh cho bit np sng ni anh nh c. V nu c th c, xin anh cho bit "Mt ngy ca Nguyn Tn Hng," c gi hiu r anh hn.
N.T.Hng : Thnh ph ti ang rt t ng߶i Vit, ch khong hai m߽i gia nh. Phn i sng bn ny t n to nn s cch bit v phn khng my ai cng ch h߾ng vi ti cho nn hot ng cng ng ni chung, sinh hot vn ngh ni ring coi nh khng c. Mt ngy ca Nguyn Tn Hng li bun hn. Nu khng vit lch cht nh th khng bit ti phi lm ci g sau tm gi lm vic s. Coi b n khc mt tri mt vc nu em so snh vi i sng bn Cali anh n h?
.H.n : Anh ngh g v nhng t tp san vn ngh ng n hi ngoi nh Vn, Vn Hc, Lng Vn ? Xin ni nhng c im ca ba t ny.
N.T.Hng : Ti dan du vi Vn t hi Vit Nam, cho nn qua bn ny ti lm li cuc i cng t Vn . Bit c Vn tc bn hi ngoi l mt s ht sc tnh c. Trong mt chuyn du lch th Hoa Thnh Яn, chnh lc ch v ti la hng ti pht hin ra mt sp bo. V ti bi hi thy cun Vn . Tri i, cng mt vc dng nh ngy no. Nhng, tng th k ta son by gi l ng Mai Tho (kim ch nhim, ch bt) ch khng phi Trn Phong Giao... Th l mt ni tip li bt u. Sau chng bao lu ti bit Lng Vn l nh trang qung co mt cun sch ca anh Nguyn Ngc Ngn trn Vn . Cn Vn Hc th do mt ng߶i bn San Jose gii thiu. Bi v trn Vn , theo ti ngh, th cng chng km phong khi xa bao nhiu. Lng Vn hi nghing v nhng sng tc u tranh chnh tr v tnh t qu h߽ng, t thy nhng bi negative . Cn Vn Hc th hi nghing v bin kho, vi nhiu bi nghin cu tuy kh khan nhng rt cng phu v rt c gi tr. Ni vy ch nhng nhn xt ny cng ch c tnh cch nht thi m thi. iu ng nu ln l khng ai c th ph nhn s ng gp ht sc ln lao ca ba t bo ny vo nn vn hc hi ngoi. Bi th, ngy no ti thy bi ca mnh c ng trn nhng t bo ny l ngy y ti vui.
.H.n : Theo anh, mt tc phm vn ch߽ng ng ngha ra sao?
N.T.Hng : anh mun nu ln s khc bit gia mt tc phm vn ch߽ng thun ty vi mt quyn tiu thuyt ba xu hay mt cun dm th? iu ny th hin nhin ty thuc vo quan nim c ca c gi nhiu hn. D߾i mt ng߶i ny c th l nhng gi tr vn ch߽ng, nhng d߾i mt ng߶i kia c th ch l nhng hnh thc cu c gi. Tc m thanh v thanh m tc, kh lng gii thch lm.
.H.n : Nu ti khng lm, Nguyn Tn Hng l mt nh vn vit di do m thn trng. Anh ngh sao v nhn xt ny? Anh thuc tr߶ng phi no?
N.T.Hng : Di do th chng bit c di do thit hay khng, ߶ng di mi bit nga hay. Ti mi si vi ba v th sm qu khng nh iu ny. Ti ch s mnh peak , ri t t tut dc hi no khng hay. Cn thn trng th chng qua ch l ci thi quen hay sa bi ca ti thi. By gi c l khng ring g ng Mai Tho m cc anh Nguyn Mng Gic, Nguyn Hu Ngha... cng u bit ci thi quen lu ngy thnh tt ny ca ti. Ni anh nghe anh ng c߶i l giai on u, ci tt ny pht hin ch v s nghi ng ti nng ca mnh. S l bi ti gi v Vn cho ng Mai Tho m b ng "ngm tm" th ti on chc l trong c ci g khng n, trc trc. Bn c li, sa li, v c khi vit li. Mi ln lm vy th mi ln ng Mai Tho li ng. Thnh th ti hay c li bi ti vit. Kinh nghim bn thn cho bit v ng nh li ng Mai Tho ni, mi ln sa l mi ln bi hay thm. Cc bn vn nu ai khng tin c khi khi lm th mt ln th r. Nhiu ln ti bt cht t hi: ti sao ch ny, ngay lc mnh vit t nh vy. Nhng khng phi sa hoi hay hoi, mt hai ln l tr nn... chn ngt. Sau ny ti v ti bit lm typesetting nn thiu st mt chi tit hay sai mt ch, th thit, khng sa ti chu khng ni. Ha ra chuyn "xut bt thnh vn" th ch dnh cho nhng ai c thin ti v vn ch߽ng thi, cn nh ti thit tnh c tn cng gt da . Ni nh vy th theo anh, anh xp ti vo tr߶ng phi no y?
.H.n : Trong cc tc phm anh c bao nhiu phn trm s tht? V nu ti khng lm, anh gi nguyn tn cc nhn vt m anh cho vo truyn ca anh nh b L th Bt Tri chng hn.
N.T.Hng : T s s tht trong tc phm ca ti c l hi cao. Ring cun Mt жi Ь Hc th trn 90 phn trm l ci chc. Tt c nhn vt ph, Vit cng nh M, u l tn thit, ng߶i thit. Ngoi tr nhn vt chnh. Anh lm ti hi git mnh khi t iu hi v b L th Bt Tri. My ch Bt Tri, Bt Minh... ni danh mt thi con nh ngho hc gii, vy m ngay c M Tho cng t ng߶i nhc ti. Ng߶i ta hay cp n tn Hi ߶ng bi ci n mng v tnh rng rn khu Hng Xng. Ti thy khng cng bng nn ti li my ch y v.
.H.n : Trong cc nh vn V.N. anh thch nhng ai? L do? V trong cc nh vn quc t, anh thch nhng ai? L do?
N.T.Hng : Hi cn i hc trung hc ti thch c cc nh vn trong nhm T Lc vn on v c v thy hay khuyn khch lm tp c sch. Tp c sch l tp vit li s lc ct truyn ca nhng sch m mnh c. Cch trnh by, v rng v rn trong cng c chm im na. Sau ny ln ln ti thch c nhng cy bt gc min Nam nh Bnh Nguyn Lc, Sn Nam... v nhng nh vn vit trn tp san Vn . Tuy nhin, h gp nhng g qu su xa, trit l th ti rt sn sng lm l. V cc nh vn ngoi quc th ti ch c nhng cun tiu biu m hnh nh ai cng c ht m thi. i khi nh V Gia nh ca Hector Malot, Nhng K Khn Cng ca Victor Hugo, Lo Ng ng V Bin C ca Ernest Hemingway, Tnh Ngha V Chng ca Leon Tolstoi... vv. Ngoi cc b truyn Tu nh Tam Quc Ch, Thy H..., ti cn c truyn kim hip ca Kim Dung, truyn liu trai ma qui ca B Tng Linh, truyn ngn ca Ba Kim. L d nhin ton l sch dch ch ti cha kh nng c nguyn tc.
.H.n : Anh sinh trߗng min Nam, c n tng su m v qu h߽ng tui nh, v dn tri k c ca mnh trong tc phm mt cch sng thc, xin anh cho bit c mt ph߽ng php no, hoc p dng k thut no, hay ch vit mt cch t nhin theo xc ng tnh cm ca mnh?
N.T.Hng : chng qua l s thnh cng chung ca nhng cy vit gc min Nam. V cng l chn l m ti tm ra sau nhiu ln tht bi khi bt mnh qu tiu thuyt ha truyn ca mnh.
.H.n : Theo di cc trang truyn trong Mt жi Ь Hc mi xut bn, ti nhn thy mt cch th v rng thnh ph anh ang sng, so vi nhiu ni khc Hoa k, cng ging nh mt thnh ph nh so vi Si Gn ngy tr߾c. Xin anh cho bit thm mt t v phong th, con ng߶i v ci lng ring anh i vi ngoi cnh y, v cm xc ca anh khi bt cht bt gp mt vi hnh nh qu h߽ng trn vng t tm dung ca anh.
N.T.Hng : M ny i u ti cng thy nhng hnh nh qu h߽ng, nhng cy i tu ca ng V Phin, l ti v ti bt mnh chu kh nhn x M vi cp mt mu nu. Ti mun mnh nh mt sinh vin du hc. Du hc c ngy v. Ь bt ch߾c ng Don Quc S vit thm nhng Su My khc. Trong ni nh nhung h߾ng v t M. Ti khng mun mnh b lai M, ti cha mun mnh b ng ha. V may mn thay, ti tm c nhng g ti mun nhn. Nhng thnh ph nho nh ging nh nhng qun l, tnh l thn tnh ca qu h߽ng Vit Nam. Nht l South Dakota t rng ng߶i tha, din tch khng thua g cc tiu bang ln m dn s khng hn by trm ngn. Vn cn nng nn bn tnh hin lnh cht phc ca ng߶i nng dn lam l. жi sng c v hi... lc hu, nhng thanh bnh. Ph hp vi bn cht gc min Nam ca ti, khng thch ua i bon chen. Chnh v vy m ti mun a vo truyn nhng hnh nh n s m nt qu nh, nhng tm tnh mc mc hn nhin . Ch tic rng vng ny khng c job cho ti.
.H.n : Anh va vit vn v lm th. Vy xin anh cho bit th anh vo tr߶ng phi no?
N.T.Hng : Tr߶ng phi "Th thn." Khng bit do ai sng lp, nhng anh cng bit tr߶ng phi ny ln lm, qui t hu ht cc nh vn... thnh thong quay ra lm th. Th ca ti c coi nh l nhng sng tc t cnh tay tri ca ngh tay tri m thi. Khng th, t th m ng Nguyn Hng Quc th߶ng ni u.
.H.n : Anh ngh sao v ngn ng ca thi ca qua cc thi i?
N.T.Hng : Anh phi i ti chng no ti chuyn th qua tay phi th ti mi ni cho anh nghe thng sut c. By gi th ngn ng thi ca qua cc thi i i vi ti chnh l nhng cu ca dao, nhng cu ph߽ng ngn tc ng vy.
.H.n : Xin anh cho bit khi no anh vit vn? Khi no anh lm th? Hoc l ty hng thch g lm ny?
N.T.Hng : Lm th th thng th߶ng phi c hng ti mi lm c. Nhng i khi ti cng thn... th ra mt hai bi, lc ang b b ti vit vn. y cht, ni nh vy nhng nh th chnh thng nghe c th thm phin. Thi anh cho ti ngng th y i.
.H.n : Xin anh cho bit trong cc nh th V.N., anh thch nhng ai? L do? C cc nh th quc t na, anh thch nhng ai? L do?
N.T.Hng : Li th, anh n ny kh tnh qu. , m cu ny tr li d nh... n ch. Anh hy nghe y, nhng nh th Vit Nam m ti thch th nhiu lm. Ь coi lc mnh hc trung hc th bt u t nh th no h. Nguyn Tri, Tn , Nguyn Khuyn, Nguyn Cng Tr, Cao B Qut, H Xun H߽ng, on th im, Nguyn nh Chiu..., Nguyn Du. Th tin chin ca Huy Cn, Xun Diu, Lu Trng L, Nguyn Bnh... th ai li khng thch. Th cn i v hin i th nhiu tc gi lm khng sao k ht nn xin min k. Cn nhng nh th ngoi quc th vn ling ca ti c l ch l nhng g ti hc v Vn hc s Php bc trung hc. a, ti thch Pierre de Ronsard...
.H.n : Tr li vn vit vn, anh c nh vit mt quyn tr߶ng giang tiu thuyt m nhn vt chnh khng phi l anh khng?
N.T.Hng : Nh anh bit ngoi i ti bao phen tht bi mi c cht cht thnh cng. Trong vn ch߽ng cng vy, ti cng b ba chm by ni mi c l m l dng nh by gi. V ti c mt ln tht bi truyn di, sut cht na gia ߶ng gy gnh, nn ti hi n. Ti bn ra ci li truyn di theo kiu ca ti nh anh thy tc phm Mt жi Ь Hc . Ban u ti nh l "tp-truyn-di" nhng s chng ai hiu n l ci qui g ht, nn nh truyn di khng thi. Mc ch ca hai ch truyn di ch l h߾ng dn c gi nn c nhng truyn ngn theo th t t u n cui. ng c tt ngang theo kiu tp truyn ngn th tc phm s mt i phn no ngha. Vit truyn di theo kiu ny va d va c li anh bit khng? D v truyn ngn d vit hn truyn di, c th y l tr߶ng hp ca ring ti. Cn c li l ton tc phm c th c ph bin rng ri trn nhiu bo. Th hi anh a mt cun truyn di cho mi mt tp ch, nu h chu trch ng gii thiu th ng c my on? Mt on thi th ung cng mnh qu x. D nhin nu ng ht tc phm th khng thnh vn , khng ni lm chi. M khng thnh vn l i vi nhng ng߶i vit nhiu nh cc anh Nguyn Ngc Ngn, H Tr߶ng An... ch nhng ai chn ߾t chn ro nh ti, mi c mt hai cun u i nng niu nh nng trng th r rng vic ph bin cng rng ri cng mng. Ri by gi nu ti gom nm ba cun t truyn ca ti li th khng phi l mt b tr߶ng thin tiu thuyt t truyn hay sao? Ch kt mt im nhn vt chnh cng vn l ti h? Kh thit. Ni vy ch ti u phi lc no cng vit t truyn. T truyn no vit hoi li khng ht. Phi vit sang gia nh truyn, bn b truyn, lng xm truyn, x hi truyn na ch. Nhng m thi, ti thy "vn ch߽ng" ca ti vn cn nm trong giai on phi thai, cn sm qu bn n vn ny.
.H.n : Anh c nhn xt g v vn ch߽ng hi ngoi?
N.T.Hng : Ti nh c ln anh V K in cho rng vn ch߽ng hi ngoi c ba khuynh h߾ng d thy l: u tranh vi cng sn, nh ti i sng c qu nh, v hi nhp cuc sng mi x ng߶i. y l mt nhn xt rt trung thc, cn bn. Sau ny c ng߶i cng a ra mt nhn xt t߽ng t nh vy, gi l nhng khuynh h߾ng: u tranh, hoi c, v x hi. аng thi ghi nhn thm hai khuynh h߾ng mi: giao lu vn ha v phng s x hi. Nhng vn cn thiu. Theo ti, cn mt khuynh h߾ng na rt l quan trng: bin kho v nghin cu. Bin kho v nghin cu v vn ch߽ng, vn ha dn tc, khng phi l mt khuynh h߾ng vn ch߽ng sao? Ngoi tr khuynh h߾ng ti va mi nu ln, hu ht trong cc khuynh h߾ng kia li vn "hi k" hnh nh c s dng hi nhiu. Ni cho ngay, gi l truyn, truyn ngn cng nh truyn di, khng t th nhiu u c tnh cht k li. M mun k li th phi nh li, ghi li. Tc l hi k? R, chy tri khng khi nng... Nhn chung, ti thy nn vn ch߽ng hi ngoi rt di do, phong ph. V cng ngy cng i ln, ti c ci nhn lc quan nh vy.
C mt s kin xy ra ht sc l ngon mc, m anh H Tr߶ng An khng ng vi nhng ai hay gi l mt hin tng, l s xut hin ca nhiu cy vit gc min Nam. Khng ngon mc sao c khi lnh vc vn ch߽ng thi ph xa nay nh dnh ring cho nhng ai sinh trߗng mit Thng Long thnh hay chn Thi Ha in! Vi ti cn c thm mt s kin xy ra khng km phn ngon mc na. l x lng ging ca ti, cch nhau ch mi dng Cu Long v ci bc Rch Miu, bng nhin ra nhiu nh vn n: Phan th Trng Tuyn, Nguyn th Ngc Nhung, Cao Bnh Minh, v gn y Nguyn th Ngc Dim. Mi ng߶i mi v m߶i phn vn... m߶i mt, nn ti phi... . Chu mt i, r rng ci x Bn Tre l x m thnh d߽ng suy (trong vn ch߽ng). B cc ng gi Ba Tri i, nhm dy m coi! Ti thy hnh nh ch c mt na hnh hi ca anh Ng Nguyn Dng l chu kh... ng ln p li sng ni.
.H.n : Nu cho anh i li t u, anh s lm g?
N.T.Hng : Khng bit anh c tin s mng hay khng, ch ring ti, ti nhiu ln trong tr߶ng hp mnh khng th quyt nh cuc i ca mnh. Vi ti, ngay c vic vit vn, chy qua M, lm tnh bo, i lnh, xa nh tr hc... ti ang i st li y, cng l chuyn do duyn may dun ri hay nh mnh a y m thi. Mc d cuc i ti c gian trun kh s , c ln voi xung ch , nhng hnh nh lc no ti cng yu i, cng lun lun bng lng vi hon cnh, s kip ca mnh. Cho nn, nu cho i tr li t u th ni thit anh th߽ng, ti ch mong c lm y chang nhng g ti lm. Quyt khng thm lm tng thng, th t߾ng mc x g ro tri.
.H.n : Xin anh cho bit d nh (v vn ngh) ca anh.
N.T.Hng : Ti ang trng Lng Vn xut bn tp truyn u tay Mt Chuyn Ra Khi ca ti xem mt mi ra sao ci , ri mi tnh ti c. C th ngh x hi mt thi gian nhn li qu trnh mnh i qua tm u khuyt im, rt kinh nghim cho nhng ln ti. Nu nhng ln ti thc s c trong t߽ng lai. M th hi c ai bit c chuyn t߽ng lai?
.H.n : Anh cho bit lun tnh trng bo ch hi ngoi.
N.T.Hng : Ti xa cc trung tm bo ch nn ti khng rnh my. Ch nghe ni s nh bo ting Vit hi ngoi vt qu con s 250 v cng ngy cng tng. Nh vy th lng bo ch ta phn thnh qu mc ri phi khng anh?
.H.n : Xin anh cho bit cc th gii tr ca anh.
N.T.Hng : Ngoi tri th ti m tennis, chy b, v cu c. Trong nh thi thch chi guitar, trng, v nghe nhc. Cn trn gi߶ng th... c sch cng l mt trong nhng th gii tr thn tin ca ti vy.
.H.n : Anh mun ni g vi c gi Lng Vn y?
N.T.Hng : Xin thnh tht cm n c gi Lng Vn , c gi khp nm chu th gii, b cht th gi qu bu nghe ti ni v ti. Xin tm bit v hn ngy ti ng nu anh n dm xm mnh phng vn ti ln na.
04. BT CHO TRUYN DI MT THU LM "TRM"
H TRNG AN
Ti c hai qu h߽ng: Vnh Long v M Tho. Vnh Long l qu ni ca ba ti, ni ti m mt cho i. M Tho l qu ngoi ca m ti, ni ti tri qua tui th u thn tin, v cng l ni ti eo ui hc vn bc trung hc nh cp ti tr߶ng Nguyn nh Chiu.
Nguyn Tn Hng l dn M Tho, li l cu hc sinh tr߶ng Nguyn nh Chiu. C l v l khi ra quyn truyn di Mt Thu Lm "Trm" , anh nh ti, k ng h߽ng ca anh vit Bt chng?
Ngnh vn ch߽ng hi ngoi ngoi lc lng cc cy bt n ng k cn thm hin tng cc nh vn gc min Nam. Vn ch߽ng hay th bt lun ca ng߶i Nam hay ca k Bc. Nhng m hin tng cc cy bt min Nam hi ngoi s d c ni ti l ti ci tnh cht hn nhin, xu xa, d hiu, d gy cm thng vi c gi ca tc phm h. Phm Thng, Hunh Hu Cu, H Tr߶ng An, Kit Tn, Nguyn Vn Sm, V K in, V Hong, Nguyn Vn Ba, Ng Nguyn Dng, V Nam, Phan th Trng Tuyn, Cao Bnh Minh, Nguyn th Ngc Nhung, Trn th Kim Lan, Nguyn th Ngc Dim l nhng cy bt thnh danh, d c ng߶i cha c tc phm u tay.
y, ti xin nu ra ci qu kh vit vn ca hai th h. Phm Thng, Hunh Hu Cu, Kit Tn, H Tr߶ng An, V K in, Nguyn Vn Ba l th h c i v sng trn t n߾c t thu tin chin, hoc t thu chin tranh Vit Php, hoc t thu bnh minh ca ch Ю Nht Vit Nam Cng Ha. Bi , vn ch߽ng h di do nhng tp tc, nhng cnh sng ngoi thnh ph, ngi bt h len li c vo thn qu trong thu thanh bnh sng vi ci truyn thng ca dn tc.
Lp trߗng thnh t cuc ni chin nh Phan th Trng Tuyn, Nguyn th Ngc Nhung, Nguyn th Ngc Dim, Cao Bnh Minh, V Nam th ngi bt ca h ch khai thc c nhng cu chuyn thnh ph, cc vng ngoi . i khi, h cng vit v ng qu, nhng h ch ng vai khch tnh v thm qu, lm nhn chng cnh qu h߽ng lon lc trong cuc giao tranh gia hai phe Quc Cng, ch khng phi l nhng cy bt ha mnh vo nhp p ca tri tim thn qu, th theo hi th dn qu.
Cn Nguyn Tn Hng th sao?
Nguyn Tn Hng xut thn t mt gia nh ngho mit v߶n. Anh tri qua thi th u, thi mi ln thiu thn th v ph߽ng din vt cht, nhng anh c n hc c mt a v sng sa d߾i bng mt tri. Anh trߗng thnh t thu Ю Nht Vit Nam Cng Ha. Ri anh b߾c chn vo qun i (qun chng Hi qun). Anh tri qua t thi bnh n thi nhiu nh߽ng. Tr V Nam v ti ra, trong cc cy bt nam m ti va k, khng c cy bt no dn thn vo cuc chin nh anh. Nhng ti l th s quan vn phng, quanh qun mi Qun Khu III. Cn anh th len li nhiu a danh t n߾c. T Hu, Nng, Sng Cu, Nha Trang anh nho ra Ph Quc. Ti Ph Quc, anh gi chc v trߗng phng Tnh bo cho ti ngy r ng...
Ph Quc, ni to cho Nguyn Tn Hng bit bao cht liu anh vit cun Mt Thu Lm "Trm."
Trong bc th t Winston-Salem ngy 18 thng 2 nm 1989, Nguyn Tn Hng than rng tc phm u tay ca anh bn hi chm. Ti sn sng chia x vi Hng, nhng ti ngh rng hi chm cn hn l bn khng tri. Bn khng tri cn hn l bn chy m khng c mt tnh cht ngh thut khng to mt ch ng no vn n cho tc gi.
Tc phm Hng bn chm l v anh vit tht qu , anh khng thm pha tnh cht tiu thuyt cho tc phm mnh. Anh nghe g thy g vit ny, khng ba tnh tit gay cn theo kiu tiu thuyt ba xu. Mt Thu Lm "Trm" l mt tc phm t truyn ng hn l tiu thuyt t truyn. еc gi phi c tinh thn tm hiu mt cnh sng, mt on i trn t n߾c c h߽ng mi c th thߗng thc tc phm anh mt cch thng khoi. Cn ai , mun thߗng thc nhng tnh tit gay cn o le theo k thut dng truyn phiu lu, hay mun tm tnh tit tht m nh tnh tit phim nh video ca Tu, chc s tht vng lm, kh s lm. Nguyn Tn Hng rt b߾ng bnh, ti xin bo tr߾c. Anh khng chiu theo th hiu ca ai c. Anh ch nhm vo Chn Thin M m lm cuc bt trnh.
Ti xinh trch mt on th khi anh nh ti vit Bt tc phm th ba ca anh... Nn th nn thit, nhng lm th c lm, ti u hay ti . Bi vy, gi sang anh tc phm th ba va vit xong . Mt Thu Lm "Trm" y. V khi c xong anh lm n vit gim ci Ta hay ci Bt. Anh nh c k mt cht cho Hng ny nh. Cun sch ny ti vit ra bng nhng li chn thnh tm huyt ... Qu nhin, c xong Mt Thu Lm "Trm" , ti mi nhn thy y l mt tc phm m Nguyn Tn Hng vit bng tm c, bng tn cng ca nhit thnh.
Khong i lm tnh bo ca anh, nu c theo di ton b, phi bt u t truyn Trng Mt Bn Sng Cu trong tc phm Mt Chuyn Ra Khi v truyn Si Dy иnh Mnh trong tc phm Mt жi Ь Hc , cng mt tc gi. l hai ch߽ng gi u cho tc phm th ba ny, ni ln nguyn do no nhn vt xng ti, tn Hong, chn nghip tnh bo, cng nh nhng hot ng c t nhiu lin h vi nhng bin ng ca t n߾c trong cuc ni chin Quc Cng, m tc gi xem l "nhng hot ng lim chnh trong t lin." Ri Mt Thu Lm "Trm" m ra, tuy cnh mu la cht chc khng cn, nhng bit bao bin c c n߶m np xy ra, to mt ging cung lu si ng khc mt cch k th.
Ti sao tc gi t ci ta Mt Thu Lm "Trm" cho quyn sch ca mnh? "Trm" y tc l "trm tnh bo," trߗng phng Nh Vng 4 Duyn hi Ph Quc. Ci nhim s trߗng phng tnh bo mi nghe qua l bn nm vng, hoc bn c dy m r m vi Cng Sn thu ni da g. Ci chc v "trm" trong gung my iu hnh mt Tiu khu, Уc khu, hay Vng Duyn hi l mt chc v nu khng sng gi th cng le li lm. Nhng, khi lm "trm" ti Ph Quc cng nh trong t lin, tht ra tc gi hu nh khng c dp no ht ra la. Ta sch ny c mt ng ma mai chm bim ht sc nh nhng, m khi c xong cun sch chng ta mi thy rng cc nhn vin phng tnh bo xa nay th߶ng ch bit lo n nhiu hn lo dit ch. Mang ting "trm" m ng ra anh ch lm nhn chng cho nhng din bin xy ra trn mt vng t qu h߽ng c bin vy quanh. y l mt ng "trm" h v, c rt t thc quyn. Mt th "trm" c bit to ci bt ng cho quyn sch.
Mt Thu Lm "Trm" ko di t ch߽ng 1 c ci ta cng tn sch cho ti ch߽ng 7, Trong Cnh Sng Cn , ti y chng ta bng thy cuc i ca nhn vt quo qua mt khc quanh mi, l cuc dn thn trn ߶ng di tn. B߾c qua ch߽ng 8, Ngy Qua Trn X L , tc gi a c gi i ln vo cuc sng nh c mi... y, nu ti khng lm l ch߽ng m u ca mt tc phm k tip m Nguyn Tn Hng s vit v ci x M, t tm dung di hn M. Bi cnh Ph Quc v cuc i i i v v gia nhng nhim s v cc chuyn hi trnh trong tc phm ny gm nhng ch߽ng Mt Thu Lm "Trm," Mt Ln i Mt Ln , ߶ng Vo Bn M, Tm S K Sang Min, ng Ph߽ng Ng Nghip Cng Ty , v Nhng K C߾p Ca Git Ng߶i . Ti ch߽ng Trong Cnh Sng Cn l ch߽ng kt thc mt thu lm "trm" ca tc gi. V Ngy Qua Trn X L l ch߽ng gia nh tc gi trn t Thi Lan, ch ngy qua nh c M.
Trong tc phm Mt Thu Lm "Trm" ch c hai ch߽ng Mt Thu Lm "Trm" v Mt Ln i Mt Ln t߽ng i c mt khng kh an lnh, thanh thn. Nhng ch߽ng khc u si ng, vi nhiu gay cn, trm lun nh nhng chuyn phiu lu trn mn nh. khng phi l nhng tnh tit h cu, m tri li, rt sng thc. T ch߽ng ߶ng Vo Bn M , c gi b Nguyn Tn Hng thi min, cun ht. Anh bt mi ng߶i cng tham d mt thu lm "trm" ca anh, chia x tm s vi anh, cng anh i ngn chn bn ng ph Thi Lan xm nhp vo hi phn Vit Nam, cng i bt bn bun lu, cng iu nh du di vi bn bun lu i bn khng ai thit hi v li lc ln danh d. Cha ht u, Nguyn Tn Hng cn dt chng ta sang Cao Min trao i con tin, dt chng ta tip n on ng߶i di tn t Vng 2, Vng 1 b tht th, dt chng ta chng kin cuc hnh quyt cc k c߾p ca git ng߶i trn on hi trnh di tn ny. V ti ch߽ng Trong Cnh Sng Cn , tc gi k li on ߶ng ri b o Ph Quc, di tn sang Thi Lan trong cnh tan hng r ng, vt thot ch Cng Sn vi ni cam go, m c gi hi hp tng pht tng giy theo hnh trnh ngn bt ca anh.
Nguyn Tn Hng, mt nh vn c bit ti chiu nim v ti sinh ci qu kh y hng th ca ring anh, ca mt thu chng Cng cu n߾c ca dn min Nam. Nguyn Tn Hng vit Mt Thu Lm "Trm" vi tm trng ng߶i chin binh r ng, mt gc tri hi ngoi nhn v t quc mt, ngoi trng mt qu kh ho hng cng lc cng li xa. Anh vit bng c tm huyt, nhng mch vn anh lun trong sng, im tnh, khng s߾t m߾t, t t. Vy m cng c Mt Thu Lm "Trm" , c gi cng thm tha, cng chua xt ngm ngi. V, chng ta cng c mt cm nhn l tc gi khng phi ch ngng bt quyn ny. Cn c c hi tt, tc gi s vit thm v i lnh hi qun, t m hn, ho hng v am m hn. V trong mi tnh cnh, d si ng hay du dng, mch vn anh c thao thao, mun phi by trm iu ngn vic, bt c gi cng tham d, chia x ci qu kh v cuc i binh nghip ca anh. еc gi c th b anh li cun, khng th ri c na, bt u t ch߽ng ߶ng Vo Bn M .
Ci ng s cho mt nh vn l sng t, c quanh qun thp ng, mt thnh ph an lnh. Nguyn Tn Hng t thu i hc qung mnh vo nghch cnh, ri khi vo lnh, anh quay mng vi bao cn trt, phn u vi phong ba. Cht liu sng ca anh trn tr, bin c xy n anh ti tp. Anh ch cn chn la nhng bin c ho hng, nhng gc cnh sc nt ca cuc i binh nghip a vo tc phm. Ngi bt anh c th m lm sng li tng chng i anh. V bi c h߾ng dn bng nim u i, bng s triu mn ci qun chng do mnh chn la, cy bt ca anh vn gi c s t tn khi k li nhng iu tri tai gai mt, khng kch, khng si ni th hn, khng ni li th thin, c c. y l cy bt nhn hu, ng mn. Qua cy bt , chng ta bt gp mt i t Kh߽ng Hu B, T lnh Vng 4 Duyn hi, ng߶i t ra cng cn gi ci lim khit, o c khi t chi vic dy da, mc ni ca bn bun lu! Chng ta tip xc qua Nguyn Tn Hng mt i t Thin him c, t ra m mui trong vic ban lnh hnh quyt nhng k m ng mnh danh c߾p ca git ng߶i. Cn na, trong tc phm ny c mt thng s Ngha thc t, quyn bin, mt L Bnh gian th߽ng, gii vic l߽n lo, mc ni, nhng khng phi l mt nhn vt hon ton ng ght v i lc hn c vi im d mn. iu m ti xc ng hn l nhn vt cha ca tc gi, mt ng߶i th mc cht phc, n hu nhng thch tm hiu, thch vn cn nhn tnh . Trong chuyn ra Ph Quc thm con, ng ln la lm quen khp xm, khp o. ng tng trng lp dn min Nam hin lnh, uyn chuyn trong vic giao t khng phi cu li m tha mn kin thc, i su vo tnh ng߶i. Ngn y nhn vt c tc gi v ln bng nt chm ph s si, nhng l nhng nt phng bt sc so v ngon mc. аng vi anh Mai Tho rng Nguyn Tn Hng c mt k c bn nhy v tinh nhu. l mt u im vit mt tc phm c tnh cch hi k. Tng nhn vt, tng bi cnh, tng s vic c dt du nhau m xut hin theo hnh trnh ngi bt anh vi nhng nt c th, c o. V c nh th m ba ging khp trang sch ny sang trang sch khc.
Vn ch߽ng hi ngoi c nhiu khuynh h߾ng th mi c th gi l mt vn ch߽ng phn thnh. Qua Mt Chuyn Ra Khi v Mt Thu Lm "Trm" , Nguyn Tn Hng c mt chiu ring, mt ߶ng li ring v ti. Do , anh l mt cy bt c o vi vn sng qu i di do. Nu anh vit chm hn, t m hn cun sch c th ko di ngt nght thm mt hai trm trang na.
Nguyn Tn Hng tui i ch t tun, khng hn l cn qu tr, nhng vn l cy bt vo tui sung mn nht cuc i sng tc va phong ph va chn chn. Anh khng nhng ch ng gp vo vn n bng tc phm ca mnh, m anh cn ri sng cho chng ta mt on lch s c anh tham d, gp mt vin gch vo vic xy ct ngi n t quc trong tm tߗng ng߶i dn mt n߾c l chng ta y. Bi , Mt Thu Lm "Trm" l mt tc phm c gi tr hai, ba mt.
C Nguyt ߶ng, chm Xun 1989
05. GII THIU TC GI MT TH LM "TRM" *
NGUYN TH THANH BNH
Khi nhn li ni v tc gi Nguyn Tn Hng, tht tnh lc u ti cng rt khp, nhng ri cui cng ti cng phi b ti thuyt phc ca anh li cun. Nh qu v y c ng߶i t ra cng hn mt ln c bit li ni chuyn rt l d dm v rt thu ht khn thnh gi ca anh Nguyn Tn Hng, tc gi quyn Mt Thu Lm "Trm" ngy hm nay. Trong ln tr߾c, khi ra mt cun GIAI THOI HNG ca anh H Tr߶ng An, anh Nguyn Tn Hng c mt y ni i li v "Vn ch߽ng mit v߶n" m anh c ln bo vi chng ta ti sao khng gi l "Vn ch߽ng mit rung." Ni v "Vn ch߽ng mit v߶n" hay l "Vn ch߽ng mit rung" hoc ni rng hn mt cht na l "Vn phong min Nam" ca anh Nguyn Tn Hng th lt na y anh V nh, ha s kim nh vn, s trnh by. Rt tic ti khng phi l ng߶i a qu v i tm anh Nguyn Tn Hng qua tc phm. i tm mt ng߶i mnh vn a thch qua tc phm l mt iu ht sc th v, nhng ti ngh bit v tc gi v cuc i ca ng ta cng l mt iu th v khng km. Ch l khi ta cho tp th LA THING , Xun Diu khng qun nhc n hnh dng mi tc ca Huy Cn. Thi xa, khi gii thiu L Tn vi c gi Vit Nam, ng Уng Thi Mai cng ch n cch m t nh vn Trung Quc ny v cho rng "hu trung tt hnh ngoi."
anh Nguyn Tn Hng, ti tin chc tt c bn b ca anh v nhng ai quen bit anh u nhn thy l tot ra bn ngoi v chn tht, hin ha ca ng߶i min Nam. cng l tnh cch hin hin hi hm trong ton b tr߾c tc ca anh Nguyn Tn Hng. Khi tr li cuc phng vn ca anh H Tr߶ng An qua tp ch Lng Vn th chnh anh Nguyn Tn Hng cng xc nhn "t s s tht trong tc phm ca ti rt cao, ring cun Mt жi Ь Hc th trn 90 phn trm l ci chc." Cun tiu thuyt t truyn Mt жi Ь Hc l tc phm u tay ca anh va c Lng Vn n hnh nm ngoi. Cng trong phn ni chuyn vi anh H Tr߶ng An, tc gi Nguyn Tn Hng cho chng ta bit mt cht tiu s ca mnh. Nguyn vn nh sau: "Ti, Nguyn Tn Hng, sinh ngy 8 thng 5 nm 1945 ti lng Bnh Phc Nht, qun Ch Go, tnh M Tho; l con ca ng Nguyn Vn Si v b V Th Trang; hin c ng ti... M." M y d nhin khng phi l M Tho m l vng t tm dung ca chng ta, ti thnh ph Winston-Salem thuc tiu bang North Carolina, ni c nhiu hoa d߽ng o v chim lng . Ch c s s vi on nh vy c l qu v cng on bit anh Nguyn Tn Hng c rt nhiu mu tiu lm trong ng߶i. Ch cn nhn vo nt mt ca anh Nguyn Tn Hng, ni vi anh y nm ba cu, m ti tin chc lt na y qu v s bt gp tc gi bng x߽ng bng tht, qu v cng s c mt ngh nh ti.
Con ng߶i nhn nhp y cn l mt ng߶i rt ham m hc. Thu nh anh xut thn t tr߶ng Nguyn nh Chiu, M Tho. Sau , xong t ti 2, anh ln Si Gn hc phn khoa Khoa Hc. Tip theo, mng hi h tri dy trong ng߶i, anh np n vo Kha 17 S quan Hi qun Nha Trang. Ra tr߶ng, lnh nh tu bum mt thi gian, anh li tr v tr߶ng Cy Mai hc tnh bo v lm s quan tnh bo trong Hi qun cho n ngy b chy sang M. Qua y d nng gnh th nhi nhng anh vn tip tc cuc hnh trnh. ( y ti xin php qu v c m mt ngoc n nh, anh Nguyn Tn Hng l b ca mt gia nh bn con. V anh Nguyn Tn Hng l ch Phan th Hng Lan, c mt d߾i gh khn gi, xin mi ch Phan th Hng Lan ng dy. Con ci anh y v ang bn hc nn khng c mt hm nay chia vui cng b). Tr li vn hc vn, mc d bn rn vi i sng, v con, anh Nguyn Tn Hng vn c gng i hc tr li. Anh git bng Cao hc v by gi nghe u anh y ang lm le nh git lun ci Tin s cho trn kip "mt i hc," ti xin mn ta ca mt tc phm ca anh.
Ngoi vic i hc v i cy lo cho i sng cm o hng ngy, anh Nguyn Tn Hng cn l mt nh vn ang trong thi k sng tc sung mn nht. Sau Mt Thu Lm "Trm" , tc gi giao cho nh xut bn Lng Vn tc phm th ba, Mt Chuyn Ra Khi , s pht hnh nm ti v sau tp truyn Mt Cnh Hai Qu .
Nhn ni s v s nghip ca anh Nguyn Tn Hng, ti bng nh li mt bui hp thn mt vo cui thng 9 va ri nh anh Nguyn Ngc Bch, ch tch trung tm Vn Bt Min ng nh ai cng bit, th trong lc bn bc vui chuyn, c vi anh ch t mun t li gi tr ca mt tc phm v i khi mt tc phm phi c cng nhn nh th no mi nn c anh ch em bo tr, c bit nht l nhng ng߶i lun lun b cng lao v ht th gi vng bc duy tr nhng bui sinh hot ra mt sch nh th ny. Ti ngh im ny ngay c anh Bi Bo Trc, ng߶i im sch quen thuc ca i VOA, cng s ng vi ti rng l trong vn hc th߶ng th߶ng cng c nhiu nh ph bnh pht biu nhiu kin ht sc l tri ngc nhau. C ng߶i coi vn ch߽ng ca ng߶i ny c khuynh h߾ng thp hn khng ng c, ng߶i kia li ht li ca ngi tng bc cho rng tc gi phn nh c trch nhim cao ca ng߶i cm bt cng nh khun mt ca i sng ߽ng thi. Tc phm ca nhng tc gi cn , tc phm ca anh Nguyn Tn Hng cng cn , v anh Nguyn Tn Hng vn cn tip tc cuc bt trnh ca mnh. Theo ti ngh l nh vn th chng ta c vit, thch vit, phi vit do nhng s thi thc n t trong rut trong gan. C tߗng tng mt nh vn no ang ngi tr߾c t giy trng, vi nhng m nh ny m nh khc ca nhng li khen ch gay gt, hn l nh vn , ti ngh, s mt ht tc ng kch thch ti nng. Ni y chng ta c t do vit, t do xo nu nhng mn n tinh thn dng hin cho cuc i, th khi chng ta nu bp bng ln mi khch bn ph߽ng, chng ta cng nn ty theo s thch ca h. Chng ta c nhng may mn khng phi s l vit nh th no cho lt qua trm kim sot ca ban bin tp, ban duyt in, ri k lnh o v c khi ng߶i soi moi khc na. Trong tr߶ng hp nhng ngi bt Vit Nam, lc vn ch߽ng ca h s mang nhng sc dng khc vi t duy ca h. S bin dng khng th trnh khi y lm nhng nh vn cn trong bng ti qu nh th lch cn hn vit. Vit lch kiu chn cht phi khng, tha qu v v cc anh cc ch? D sao trong hon cnh kh khn , ti thy chng ta vn c nhng nh vn chn chnh bt chp mi tr ngi ni ln ting ni ca lng mnh. C nh vy chng ta mi c "mt ting ku vang lnh c tri" nh mt cu th ni ting ca thin s Khng L.
Tr li vi nh vn ca chng ta hm nay, anh Nguyn Tn Hng tr߾c khi cm bt tr li hi ngoi l mt ng߶i am m sch v t nhng ngy xa xa. Anh Nguyn Tn Hng tr߾c 75 nhng ln cp bn c nhng truyn ngn ng Vn , v d nhin nh vn Hi qun ny l cng tc vin c lc ca t Ra Khi, L߾t Sng . Trn mt bn vit l th c dng li qu ng߶i, nh vn Nguyn Tn Hng tip tc nhng dang d y. Theo hc gi Nguyn Ngc Bch, anh Nguyn Tn Hng l mt hin tng "Vn hc Hi qun" ni bt. qu nh tht tnh chng ta khng c mt nn "Vn hc Hi qun" xm tr nh "Vn hc Khng qun." Qua y thm ch nhng nh vn nh th gc Hi qun nh Phan Lc Tip, H Thc Sinh, Giang Hu Tuyn... cng khng h mang khng kh, ngn ng, cht liu ca binh chng h vo tc phm mnh nh mt Nguyn Tn Hng. Tc gi ca chng ta hm nay ngay t dng vit u tin qu nh cho n nhng dng vit tip ni qu ng߶i u phn nh nhng cnh i ca nhng cnh chim hi u. Anh vit v vit rt hng say nn d bn rn vi trm cng ngn vic, ni am m ln nht ca mt i ng߶i cng r r anh dan du vi nhng t tp san vn ngh ng n hi ngoi nh l Vn, Vn Hc, Lng Vn ... Anh va vit vn va lm th lai rai m anh vn a bo th ca anh ch thuc tr߶ng phi th thn, v anh cho bit th ca anh c coi nh l "nhng sng tc t cnh tay tri ca ngh tay tri" l ngh vit vn. u cng l mt kha cnh c o ca anh Nguyn Tn Hng. Nh chng ta vn th߶ng thy c nhiu nh vn thnh thong bun bun cng quay ra lm th chi. Nh ch Nguyn th Hong Bc vi bi th ng ngn Nhm Hng rt c hn va ng bo ca anh Giang Hu Tuyn, hay l anh V nh vi bt hiu Thch Mai trong bi th rt l tng trng Nng Thu Phong ng Vn Hc . Nh Mai Tho sau 45 tc phm vn xui, tp th th nht Ta Thy Hnh Ta Nhng Miu Ыn va mi ra i, v. v. Mt ngy no , bit u anh Nguyn Tn Hng cng s cho ra i mt tp th, sng tc t cnh tay tri ca ngh tay tri. Th t pha tay tri th ti ngh gn tri tim nht ri phi khng anh Nguyn Tn Hng?
Quyn truyn di Mt Thu Lm "Trm" ca anh Nguyn Tn Hng ang n tay qu v. Chng ta mi ng߶i mt bao t ring, mi s thch ring, xin qu v hy t tin lm ng߶i thc khch qu mn nht ca tc gi. Ni v tc gi chi bng mi c gi i vo tc phm ca ng߶i . Anh V nh s l ng߶i m rng cnh ca y mi qu v b߾c vo. Mng anh Nguyn Tn Hng hm nay v a con tinh thn th hai cho i v thn chc anh khng bao gi mi tay vit.
* Bi ni chuyn ra mt sch Nguyn Tn Hng ti tr߶ng i hc George Mason, th Hoa Thnh Яn, ngy 15-10-1989, c chp li t bng ghi m bi Hng Lan.
06. GII THIU TC PHM MT THU LM "TRM" *
V NH
Tr߾c ht, ti xin li dng mt pht trong ch߽ng trnh ca ngy hm nay, tha cng tt c qu v s vui mng ca c nhn ti tr߾c khi b߾c ln y, l c hn hnh gp bc s nh vn L vn Ln. Ln u tin c gp ng߶i vit cc bi m ti c c v nhng chuyn rt tm th߶ng nh ngn rau thm, l dip c... Ri gn y, chuyn trng rm, chuyn Vu Lan. Nhng chuyn c th coi nh l tm th߶ng, nhng bc s L vn Ln vit rt hay, rt duyn dng. Tha qu v, l mt iu rt ng mng cho tt c chng ta. V chng ti, ring c nhn chng ti ly lm hn hnh, v xa nay chng ti c nh xin a ch ca ng, vit i li ngng m.
iu th hai na l qu v thy trong tay ti c mt tp sch v giy t. Tha qu v, ci tp sch v giy t ny khng phi cm ln nhiu nh th ny m lm iu, lm dng, lm duyn. L do tht tnh l ti v trong hon cnh gp rt, chng ti cha c th gi vit ra. Xa nay chng ti c bn v mt vn g, chng ti suy ngh rt lu, rt k v lc ni khng ba hoa thin a, khng cu trng, cu trt, nhm vo u phi trng vo , cho nn chng ti phi vit cho ng hong. Ln ny chng ti xin ni tht, chng ti s ty c ng bin. V khng c th gi, chng ti em tt c nhng g chng ti c v nh vn Nguyn Tn Hng, trnh by cng qu v. Vy nu c iu g s xut, xin qu v thng cm cho.
Nguyn Tn Hng l mt nh vn gc min Nam, m ni n gc min Nam th chng ta khng th no khng nhc n H Tr߶ng An. H Tr߶ng An trong li Bt ca cun sch mi ra, Mt Thu Lm "Trm" , ca Nguyn Tn Hng, nhn nh rng c ba th h nh vn gc min Nam. Th h n anh, cha ch, th c: H Biu Chnh, H Hu T߶ng, L Xuyn, Sn Nam... Th h tr hn, th h tng c dp, tr߾c chin tranh v trong thi chin tranh, i v min qu, bit r ci ng qu min Nam. Cho nn h vit v min Nam vi tt c s thit tha nng nn. Trong c mt phn c th gi l l tߗng ha. l nhng ng߶i nh Hunh Hu Cu, H Tr߶ng An. C nhng ng߶i nh V K in, Nguyn vn Ba, Phm Thng... Li c mt th h na, tr hn. Th h ny sinh trߗng ni thnh th, v ln ln ni thnh th, trߗng thnh trong thi gian ca cuc chin. l th h ca ba ch em Phan th Trng Tuyn, Nguyn th Ngc Nhung, Nguyn th Ngc Dim, ri tr hn na nh l Cao Bnh Minh, V Nam chng hn.
Ъn y th qu v t hi ngay vy th Nguyn Tn Hng u? Tha qu v, ng v ph߽ng din tui tc, Nguyn Tn Hng sinh nm 1945, nu ti khng lm, th Nguyn Tn Hng c th thuc vo th h cng khng nh hn V K in. Nhng Nguyn Tn Hng c nhng ci c bit khc vi nhng ng߶i kia l Nguyn Tn Hng ln ln, trߗng thnh trong qun i, trong Hi qun nh li ca Nguyn th Thanh Bnh va ni. l ci im rt c bit m nhng ng߶i kia, nhng V K in, Kit Tn, Nguyn vn Sm, Nguyn vn Ba... khng c. H Tr߶ng An, cng tng trong qun i nhng H Tr߶ng An ch l "s quan vn phng," tng th nhn l "ti ch ngi chi lai rai vy thi." Ch cn ng Nguyn Tn Hng ny th phi ln tu, tri dt khp y.
Cn mt iu ng ni na l y ti phi nhc n ng bn ca ti ngi ngay y l ng Nguyn Ngc Bch. Trong li Bt vit cho Lp Sng Ph Hng ca H Tr߶ng An, Nguyn Ngc Bch c nu ln mt iu m ti c rt ly lm va . Ti ly lm thch th v ng Nguyn bo rng, c H Tr߶ng An khng th no khng pht m ln c, khng phi c bng con mt, m c phi ln ting. Tha qu v, tha ng Bch, ti ch xin thm mt iu, l khng nhng pht m ln ting, m phi ln ting bng ging min Nam na mi hay. Ch khng phi bng ging ng߶i Hu nh ti, c H Tr߶ng An m c ging Hu "qu" lm. Khng c.
Tha qu v, ti xin da vo uy tn mt ng߶i chng minh ci iu ti mi va nu ln. Ni c sch, mch c chng, tha qu v. Ng߶i ti coi nh n anh, m ti cng coi nh bc thy. l nh vn V Phin. Trong cun Vn Hc Min Nam, Tng Quan , lc bn v vn ch߽ng min Nam, V Phin c nhng li nh th ny. Ti c ghi vo index card y. Ti xin c hu qu v, m ging Bnh иnh th chc ti khng c c, vy xin c tm tm ging Nam, ging Nam lai Hu ca ti vy. Ti rt tic l hm nay khng c b Nguyn Xun Lan y, ti v ci hm b ch trch nhng ng߶i gi "Vn ch߽ng Mit V߶n" th ny, th n, m hm nay b khng c y nghe nhng cu ny. ng V Phin ni s d Vn ch߽ng min Nam khi sc l ti v th nht, c s thay i trong quan nim thߗng thc, v th hai, c s khch l ca c gi min Trung v min Bc. y l li ca ng V Phin, tha qu v, trong Vn Hc Min Nam, Tng Quan .
Ng߶i min Trung vo lm n trong Nam thot nghe b con trong Nam ni chuyn vi nhau vn c cm tߗng y: i chao! trong ny ng߶i ta ni sao m c trn lu, c nh du rt roong rong v chai, nh xoa con ton lin tay khng dt, nh xua nhng vin bi trn chy rong rc trn mt mt mm! Li ni nh th khin lin tߗng n cu ca vng c di dng dc, m thon thot m ngt lm .
Cha ht, tha qu v, ng V Phin sau khi c ci nhn nh nh vy v ng߶i Trung, ng߶i Bc vo Nam, ng i vo chi tit hn na, ng li bo th ny. c nhng nh vn trong Nam nh L Xuyn, Sn Nam, Bnh Nguyn Lc, V߽ng Hng Sn, v. v. chng ta c cm tߗng vn y t nhin, thn mt m nhanh nhn thon thot, m d dng lu lot qu c. Nh th khng xp t g, c tung tut ngon , vn y c tun ra khng vp vp khc khc bao gi c, n tri chy ti tnh qu x. Ngy nay trn cc bo ch hi ngoi, mt s nh vn min Nam trong c H Tr߶ng An cng cho ta ci cm tߗng y. Trong hon cnh lu vong su thm, ai ny ru r, th vn ng vn c t߽i mn mn, vn c nut n . Tha qu v, l vn V Phin ch khng phi vn V nh. Ti khng th no vit c nh vy.
Sau khi em sch ra mch cho qu v mt cht nh vy, by gi ti xin ni v Nguyn Tn Hng. Ngoi ci chuyn Nguyn Tn Hng khng thn qu, cng khng ph th, Nguyn Tn Hng l mt nh vn qun i, Hi qun, c mt iu bun c߶i l ti c Nguyn Tn Hng, ti khng khi mm c߶i thch th. Thch th ci ch l mt nh vn c tinh thn Hi qun, ng l vit khi khi nh con tu ra khi. Hai ch khi cng chng n nhm g vi nhau ht, nhng m thi cng c.
Tc phm tr߾c ca Nguyn Tn Hng, Mt жi Ь Hc , chc qu v cng c dp c ri. аng bo sang y, va ru r, su thm va tm ht cch hc ngoi ng, hi nhp, tm vic lm, lo u trm vic. Nguyn Tn Hng ca chng ta sang y cng i qua nhng ci giai on vt v, su thm nh vy. Nhng m ci hi u, lc cn ln lc , chng kim u c mt ngh, ci tim n gi l Long John Silver, th m Nguyn Tn Hng vit nh th ny, ti xin c hu qu v mt on thy ci tinh thn cu tin ca Nguyn Tn Hng. Hn th na, ngoi ci tinh thn cu tin, cn c ci tinh thn gi mnh, gi thn, c ht sc m sng m cn. y l mt on trong Mt жi Ь Hc .
Ngh chin c, chin tm Long John Silver l mt ngh ht sc my mc. Bn vc du si, bn ci thng vung vc, khong chn tc chn tc b cnh v ba tc b su, lc no cng cha y du. Nhit ca du c iu chnh t ng bng in t, th mn g v cng thy n si bng ln. Mt thng dnh ring cho french fries v hush puppies. Mt thng dnh ring cho c. Cn hai thng cn li dnh cho tm, scallops, clams... v chicken sticks. Mn no cng ln bt, chin .
Tha qu v, mt nh vn mt qun nhn t nn, lm vic mt khch sn tm th߶ng M, lo vic chin c, chin du. Vy m ng vit nhng on nh th ti c qu v nghe, qu v c nh iu g khng? C nh li ci on m ng V Phin t ci ng h tiu khng? "Rp rp" . Phi chng c mt s lin h no gia th h ny vi th h kia? C mt ci sc sng no , mt ci im chung no gia nhng th h khc nhau, v c nhng tr߶ng phi khc nhau na. Ti xin quay li vi on vn ca Nguyn Tn Hng.
Mn no cng ln bt, chin. Hu ht c lm sn, khng bit t u ch ti, v bao giy cht y trong t . C li tng bch, tng bch m thy vo my vc du. Ch c c l phi pha bt, nhng bt ti ch m thi. Vic thi c, c cod, th giao cho my tn managers. y l mt ci quyn m cng l trch nhim, bn phn, v phi hc qua mt kha .
By gi n ci on mi tht l hp dn. Bn trn mi vc du, pha tr߾c ci qut ht khi, cn c mt hng nt push button canh gi chin . ng Nguyn Tn Hng dng ting Anh trong ny mt cch thoi mi. Tha qu v, khi khi. Tm hai pht, c ba pht, clam bn pht, g nm pht... c programmed sn. Chin c th bm nt c, chin g th bm nt g. Ht gi l n bp-bp v chp n bo ng . C thua g "rp rp" ca ng V Phin khng? Ht gi l n bp-bp v chp n bo ng. Vt ra thy ln ngn, l xong. Lc no cng phi c sn ti thiu m߶i ming mi th. My lc ng khch, thy nm ba th v mt thng, n hi n tranh nhau bp-bp, bp-bp, khng bit ci no m tt, m vt. Cng vui. Vt ra ln th lt na chin li, bng khng thy v thng rc, va tin va li .
Tha qu v l mt on vn trong Mt жi Ь Hc , tc phm ca Nguyn Tn Hng m nh vn Mai Tho, mt nh vn ti danh ca chng ta, b cng vit cho mt ci ta rt l chu o.
Trong Mt жi Ь Hc c thy c "rp rp" nh vy, tha qu v, nhng qua cun Mt Thu Lm "Trm" , nh Nguyn th Thanh Bnh va tha vi qu v lc ny th Nguyn Tn Hng k li nhng kinh nghim ca i mnh trong Hi qun, o Ph Quc.
Cun sch c tt c 8 ch߽ng. Chng ti s khng lm mt th gi nhiu ca qu v bng cch i vo tng ch߽ng mt. Ch xin ni s qua qu v c mt nim, v hu qu v mt vi on vn tiu biu cho khng kh ca vn ch߽ng Nguyn Tn Hng. Ch߽ng u l Mt Thu Lm "Trm" lc m Nguyn Tn Hng c gi i lm Trߗng phng Nh Vng 4 Duyn hi o Ph Quc. Ъn y th qu v c th c cm tߗng Nguyn Tn Hng vn l mt nh vn gc Nam, vit vn nh ti va c hu qu v xong, lc no cng vit mt cch rm r, vui v v thoi mi nh vy, khi khi nh vy. Nhng, tha qu v, chnh ngay ti cng lm v ci . V c quyn Mt Thu Lm "Trm" chng ti c khm ph ra mt iu, m c th xa nay cha ai n. Ti rt ly lm l, lm l m cng ly lm thch th, khng ng c nhng on vn nh th ny trong cun sch ca Nguyn Tn Hng. y l ch߽ng 2, mt on vn t cnh. Ti xin c hu qu v. Nhng, tha qu v, ti s xin khng c bng ging Nam t ra ti khng mun a. Ti xin c bng ging Hu. Xin li anh Nguyn Tn Hng...
Tu l mt chic ghe ln, ghe chi. Vy m cng bit sp-l nh tu st. Sp-l mt cn trng cn i, sp-l hai cn i cn trng, sp-l ba tu ra bin Bc, hai tay nm cht song st con mt l ..., trt lc, tu ra bin Ty i vo vnh Thi Lan. Khng ring g tu hi qun, tu g ra khi bao gi cng bun bun . Tha qu v, Nguyn Tn Hng ! Nguyn Tn Hng cng bit bun, tha qu v. Khng ai thot c ni v߽ng vn, v߾ng vt bn b . V߽ng vn, v߾ng vt bn b. Tri chiu vng trn mt n߾c. Gi bin mn dp vo ng߶i. Lng lng hn dng cao theo trin sng, th hi ai m chng ngm ngi, bng khung trong cnh tch bn ra i. Lch n߾c su chy ra vnh ca dng Kin Giang thuc lng nh ch bn tay vy m bc ti cng tng chp tng chp a tu r߾n ln cn, tr߶n qua nhng bi ct ngm. Ngp ngng nh nhng ting nc cn st li tr߾c khi dt khoc chia tay . Hay lm! Ri th x Rch Gi xa dn xa dn trong nui tic. Nhng chic thuyn con gn my ui tm chy bch bch hai bn tu trong gi tin ng߶i i khng cn thy na. N߾c bin trong xanh v nhng ln sng ln bt u ph vo mn tu. Ting my tu, my du cn, n u u trm bun ru ng .
on vn rt hay ca Nguyn Tn Hng, mt nh vn th߶ng th߶ng vit mt cch hng hn, mt cch khi khi n lc t cnh, t bun ca chic tu ra khi, vit c nhng on nh th ny, chnh bn thn ti c rt ly lm thch th. V ti mong rng qu v khi n gi c sch, hy ch n nhng ci nt bt ng trong tc phm ca Nguyn Tn Hng.
on m chng ti va c hu qu v nm ch߽ng 2. Cn li su ch߽ng chng ti xin dnh nhng ci thch th, nhng ci khm ph trong cho qu v. Ь khi lm mt th gi qu bu ca chng ta hm nay, by gi ti ch xin ni l߾t qua nhng phn ny sau i ngay vo ci gi tr vn ch߽ng ca Nguyn Tn Hng m chng ti cho rng l iu quan trng nht. Trong su ch߽ng cn li, hu ht l nhng chi tit, nhng s kin c dnh lu n Hi qun, n ci thi gian gi l lm "trm," lm tnh bo ca Nguyn Tn Hng o Ph Quc. S ng chm vi gii lnh o, nhng cay ng, nhng ni nim c nhn v t n߾c. Trong su ch߽ng c y tt c.
V ph߽ng din vn ch߽ng chng ti ngh rng khng th ni n Nguyn Tn Hng m khng nhc n vi li ca nh vn ti danh ca chng ta l ng Mai Tho, c lng tt vit ta cho Nguyn Tn Hng tc phm th nht ca anh. Ci on ngn ny ca Mai Tho tuy rng ni v Mt жi Ь Hc nhng c dnh lu n tt c vn phong ca Nguyn Tn Hng v sau na. Ti xin c hu qu v. Ь cho c s cng bng, lc ny chng ti c H Tr߶ng An v Nguyn Tn Hng th c ging Nam, by gi chng ti xin c ng Mai Tho vi ging Bc. Xin qu v quan khch v thn hu gc Bc chnh hiu ng... c߶i ci ging Bc Tha Thin ca ti. Tha qu v, y l Mai Tho.
iu yu mn sau cng, ln hn hai iu yu mn tr߾c ... Xin qu v theo di cho k v c vn Mai Tho phi tng ly tng t. iu yu mn sau cng, ln hn hai iu yu mn tr߾c, l mc du m߶i my nm tri dt, mt tri dt rt d dng y vo tht lc, mc du Vit Nam nghn dm, qu nh nghn trng, bn vit Nguyn Tn Hng, gia th ngi l th xa l, vn t c vo ng h߾ng ng tm vi ging ni v t n߾c xa. Khng bao gi ti xa, chng bao gi ti qun, chng bao gi ti khc. Th gii c nghn bin nghn tri nhng ti ch c v ch sng vi mt tri mt bin. Ton b vn truyn Nguyn Tn Hng ni cho Nguyn Tn Hng nh vy. Ni mt Vit Nam ton phn, trong tm trong hn. Ni mt t n߾c vn hi th vn mu hng, trong lng trong d. Dng mt hnh nh ca i d߽ng, trn c i sng, qu kh v tr nh Nguyn Tn Hng tri rng, th l mt hi trnh du m ti v ging bo, du ph߽ng h߾ng mt mng v sn cng thy tn, hi trnh y vn t mt bn u v tr v bn u .
Tha qu v, nu qu v quen thuc vi li hnh vn ca ng Mai Tho ri th khng c g phi ni thm. Cn nu nh c qu v no cha quen thuc lm, th ti xin "din ging" my cu va qua qu v thm tha hn. Ci ca ng Mai Tho c th tm tt trong hai iu: Mt l i ngoi quc Nguyn Tn Hng cm bt li, tip tc vit, v hai l lng d Nguyn Tn Hng vn chung thy vi t n߾c qu h߽ng .
Tuy Mai Tho l mt nh vn tn tui nhng trch dn cho Nguyn Tn Hng c th l mt iu bt cng. Bt cng, khng phi v Mai Tho khng xng ng, , khng tri li! Bt cng v trch dn cho Nguyn Tn Hng, chng ta phi tm n mt ng߶i nh l H Tr߶ng An chng hn! Mt ng߶i cng c ci tinh thn min Nam, thm hiu vng t qu h߽ng , gn b vi l rau ngn c, vi git n߾c, ht cm ca min t , mt ng߶i nh th vi mt cch ni cch vit tht gin d tht m , mi vit nn nhng li tht xc ng cho Nguyn Tn Hng. V vy chng ti xin nhc li y, tr߾c khi chm dt, i iu m H Tr߶ng An ni v Nguyn Tn Hng. V by gi qu v cho ti xin php quay li vi ging Nam ca H Tr߶ng An.
Vn ch߽ng hi ngoi c nhiu khuynh h߾ng th mi c th gi l mt vn ch߽ng phn thnh. Qua Mt Chuyn Ra Khi v Mt Thu Lm "Trm" , Nguyn Tn Hng c mt chiu ring, mt ߶ng li ring v ti. Do , anh l mt cy bt c o vi vn sng qu i di do. Nu anh vit chm hn, t m hn cun sch c th ko di ngt nght thm mt hai trm trang na.
Nguyn Tn Hng tui i ch t tun, khng hn l cn qu tr, nhng vn l cy bt vo tui sung mn nht cuc i sng tc va phong ph va chn chn. Anh khng nhng ch ng gp vo vn n bng tc phm ca mnh, m anh cn ri sng cho chng ta, y l li ca H Tr߶ng An , mt on lch s c anh tham d, gp mt vin gch vo vic xy ct ngi n t quc trong tm tߗng ng߶i dn mt n߾c l chng ta y. Bi , Mt Thu Lm "Trm" l mt tc phm c gi tr hai, ba mt .
Vi iu chng ti va trch ra t H Tr߶ng An, mi mt qu y . Chng ti xin php chm dt y.
* Bi ni chuyn ra mt sch Nguyn Tn Hng ti tr߶ng i hc George Mason, th Hoa Thnh Яn, ngy 15-10-1989, c chp li t bng ghi m bi Hng Lan.
07. Bn L Cuc Ra Mt Sch ca Nguyn Tn Hng: NHNG NGH RI V MT MNG VN HC
NGUYN NGC BCH
Mi y, nh vn Nguyn Tn Hng cho ra mt cun sch mi nht ca ng, cun Mt Thu Lm "Trm" do nh xut bn Vn Ngh in ra (ngy 15-10-89) ti tr߶ng Lut George Mason University, Trung Tm Vn Bt Min ng bo tr. Nhn dp ny, ti c a ra mt kin mo mui cho rng c l Nguyn Tn Hng l nh vn Hi qun him hoi m chng ta c, tnh cho n lc ny.
Liu lnh! Liu lnh! Nhiu anh bn cnh co ti tr߾c, nht l v trong cun sch t v thi gian anh lm trߗng phng Nh (Ban 2) Ph Quc (do mi c ch lm "Trm" m ngoc, ng ngoc trong u cun sch) anh Nguyn Tn Hng thng thng ghi ch danh ng߶i ny ng߶i kia, k li c nhng tnh nt, thi h tt xu ca ng߶i ta, thm ch li c lc m ch ng߶i ta l tham nhng na.
Liu lnh n no th chc qu v phi c mt hm th mi thy r c. Nhng li phn bc bay t tung, t nh vn ha s V nh n Phan Tn Hi tc gi Cu B v Hoa Mai , t nh khoa hc Tr߽ng Hng Sn n cu Trung t Hi qun Trn Vn Tm (t New Jersey ln), t nh bo, cng l cu s quan Hi qun, Giang Hu Tuyn n k gi v ph bnh gia Bi Bo Trc... Thi th c, nhng tu chung ti cho rng c hai loi kin: Mt loi lin h n ni dung cun sch, nhng chi tit trong m ta c th cho l sai hay ng chm, bt cng i vi ng߶i khc; v mt loi th khng i vo ni dung m ch ni ln mt hin tng vn hc, m ti tm gi l Vn hc Hi qun , vn hc phn nh i sng v kinh nghim Hi qun m ta c th ly Nguyn Tn Hng lm th d in hnh.
V loi kin mt (i vo ni dung, chi tit, v. v.), anh Nguyn Tn Hng tr li vi t cch l tc gi, l ng߶i trong cuc nn dm khng nh l s tht "d߾i con mt ti." V nu ni ng chm hay ch trch, anh ni tip, th cun sch cn thng thn ni v iu sai quy m "chnh ti phm phi." "Nu xem l c ti th ti c ti tr߾c tin." Ni cch khc, anh Nguyn Tn Hng ginh quyn t do n ni ca anh cho rng ch c l߽ng tri ca anh l c th t ra gii hn cho n.
Trong bi ny, ti xin khng ng n vn trn, m ch xin tr li kin m ti mo mui a ra v kh-nng-tnh ca mt nn "Vn hc Hi qun" Vit Nam. D߾i y, ti xin s lc li nhng nhn xt m ti a ra vn ny v nhng kin tri ngc do nhng bn khc ng gp.
Уt vn :
- Th nht l vai tr trung tm ca "n߾c" trong i sng v li suy ngh ca ng߶i Vit. "N߾c" c xem l then cht n ting Vit c l l th ting c nht trn th gii ny m gi ni sinh t v qun t ca mt dn tc l "n߾c" thay v "t." Ta c ly kinh nghim ca cc ting khc th r, hu nh ai cng gi "n߾c" ca mnh l "t" c: England (Angleterre, Inghilterra), Deutschland, Greenland, Iceland, Ireland, Switzerland, Tierra del Fuego, Tamilnad v.v. Ch c c mt anh Vit Nam nht quyt gi "t" ca mnh l "n߾c." Phi chng l mt ci nhn su trong cn bn, kt qu ca mt s tch t kinh nghim ca hng ngn nm lch s ri mi n c mt kinh nghim nh vy.
- Thc ra, n߾c cn c th ni l sinh l ca chng ta. Khng c n߾c, khng c bin th khng chc chng ta c mt hi ngoi nhiu nh ngy hm nay.
- Vit Nam cng li cn c mt lch s oai hng, v i vi nhng trn thy chin lng ly. Trong huyn thoi Vit Nam chng hn, chng ta c chuyn Sn Tinh Thy Tinh, mt trn chin th hng m trong tt c bin vi n߾c dng ln ngp trn gn ht c th gii. Cn c g mnh mng, bt ngt, hng trng cho bng? Ri nhng trn c tht trong lch s: bao ln qun Tu b i ph Bch Тng, khng phi mt ln m nhiu ln, sao ta vn khng c mt tc phm no lm sng li nhng gi pht ho hng ?
- V b bin, Vit Nam ngy nay c trn 3 nghn cy s b bin vi hu nh tuyt i a s dn chng sng ven sng ven bin. Ti sao vn hc chng ta mi ch thy lc c bng dng ca vi chic thuyn chi.
- V Hi qun, ti khng nh l Hi qun Vit Nam ng hng th my trn th gii. C iu l Hi qun chc chn ng hn Khng qun, vy sao ta c nhng nh vn Khng qun nh Ton Phong Nguyn Xun Vinh ( жi Phi Cng ) hay c c mt nh xut bn Khng qun trong nhng nm tr߾c 75 m cha c nhng nh vn chuyn tr v ti Hi qun?
Ngn y nhng cu hi ti thit tߗng cng ng cho chng ta suy ngh v th tm ra mt vi li gii thch.
Phn : Khng c Vn hc Khng qun
Nh vn ha s V nh cho rng t vn nh ti l khng ng. Khi ng߶i ta ni nh vn ny l nh vn Khng qun hay Phan Nht Nam, Nguyn V l nh vn D, H Huyn Chi l nh th M ... th theo anh V nh, ch l mt cch ni cho thn tnh vy thi. "Cng nh sau ny chng ta c nhng nh vn gc Bc s vit rt hay, nh Hunh Hu Cu hay c bit l Mai Kim Ngc, tc Bc s V nh Minh. Ri Bc s L Vn Ln (c mt ngay y hm nay), mt ng߶i m ti thy vit rt c duyn, rt thch th v ngn rau thm hay ngy cng gi. Song u c ai ni l c mt nn vn ch߽ng Bc s u?" ng l mt li nhn xt sc bn v c c s.
Anh Tr߽ng Hng Sn cng ln "bi" thm mt qu. Anh ni: "Ai cng bit St. Expxury l phi cng v ng vit rt hay nhng c ai gi vn ca ng l vn phi cng hay vn khng qun g u? Ci hay ca ng nm ch khc, n da vo phi cng tht nhng ng c ng߶i ta c v xem l mt nh vn v suy t ca ng, khng phi v ti ca ng."
ng tr߾c hai nhn xt sc bn nh trn, ti gn nh khu. Nhng ti vn phn vn. Phn vn v r rng chng ta sng qua mt thi gian chin tranh ng ng, hai bn Nam Bc u c qun i hng mnh - v kinh nghim qun i r rng l mt kinh nghim sng ca hng triu ng߶i Vit Nam. Khng l t mt vn sng nh vy m li khng c nhng "nh vn qun i" hay sao?
ngoi Bc nh, ng߶i ta dt khot gi nhng ng߶i nh Nguyn Khi hay Nguyn Minh Chu l nhng "nh vn qun i" - cng nh ng߶i ta khng h gi Nguyn nh Thi l "nh vn phng khng" mc du Nguyn nh Thi c quyn Vng Tri c dch sang nhiu th ting. R rng l tnh cht "b i" ca Nguyn Khi, Nguyn Minh Chu c nh hߗng n ti, n li nhn, n c bt php ca h.
Nh vy th l g Min Nam c nhng nh vn Qun еi? Khng l gi Phan Nht Nam l mt "nh vn" trng trn cng ta nh Mai Tho, Don Quc S? Vy nu ta c th gi c Nh Ca, Nguyn Th Thy V, Nguyn Th Hong l nhng "nh vn n" - v n tnh ca h c quyt nh c phn no cch vit, cch nhn ca h - hay vn ca Bnh Nguyn Lc, Sn Nam, H Tr߶ng An l mt nn "vn ch߽ng Mit V߶n" th ai cm ta gi Phan Nht Nam l mt "nh vn qun i" hay H Huyn Chi l mt "nh th M ?"
Khng nhng th, gi nh vy c khi li cn cho ta mt ci nhn chnh xc hn v s ng gp ca h hn l gi h l "nh vn" hay "nh th" trng trn. Ti cn dm ni hn, chng no chng ta phn bit c trong vn hc Vit Nam cn-hin-i nhng mng vn hc nh: Vn hc Khng qun ( жi Phi Cng v.v. ), vn hc D (Phan Nht Nam, H Huyn Chi, Nguyn V)... thm ch c vn hc Qun Y (nh cun Y S Tin Tuyn ca Trang Chu), th chng ta li cng vng tm hn l vn hc Vit Nam hin i b߾c c nhng b߾c hia by dm c th em so snh vi bt c nn vn hc no trn th gii.
Tm li, s kin vn hc Vit Nam ngy hm nay c mt nn vn hc Qun еi phi c xem khng nhng l mt s kin mi m m l mt b߾c tin ng k. Nu nn vn hc li cn c th phn loi ra c thnh nhng mng tinh t hn nh vn hc Khng qun, vn hc D (hay M ), vn hc Hi qun (cha thy bng dng vn hc Thy Qun Lc Chin)... th thit tߗng ta phi ly lm mng. Nn vn hc y khng nhng c mt (bng chng l gi tr vn hc ca mt s tc phm trong c cng nhn qua nhng gii vn hc ton quc), nn vn hc y vn c tip ni hi ngoi qua nhng ngi bt nh ca Cao Xun Huy, Nguyn Mnh Trinh, Phan Lc Tip... v gi y, Nguyn Tn Hng.
Nguyn Tn Hng cha phi l mt nh vn ln - iu cn phi ch thi gian chng minh - nhng c mt iu, c mt s rt c o ni anh. Qua ba cun sch, tp truyn Mt жi Ь Hc ri n truyn di Mt Thu Lm "Trm" v cun sp ra mt ti y, cun Mt Chuyn Ra Khi , anh khng nh mt h߾ng i cho anh m cha ai lm, l chuyn tr cc ti Hi qun, t nht cng nhn qua mt con mt - mt con mt ghi c nhiu tnh tit, v mt con mt nh dai - l con mt ca anh "trm" Hng!
08. TI КC TC PHM MT THU LM "TRM"
TRN QUN NIM
Tht tnh c ti n tham d bui ra mt sch Mt Thu Lm "Trm" ca nh vn Nguyn Tn Hng t chc ti Washington DC. V khng quen anh tr߾c - ch bit tn anh qua nhng bi vit trn L߾t Sng , v nhng tp ch vn hc khc - nn khng c giy mi, ti thp tng ng߶i bn vn ca anh, bc s L Vn Ln, thc y bi lng hiu k, mun gp anh Hng v nhm bn trong Hi Vn Bt Min ng Hoa K ca anh xem tnh hnh vn ch߽ng hi ngoi tin trin ra sao sau 15 nm xa x. Qua li anh Ln th hnh nh anh Hng tr߾c c bit ti - cng ngnh Hi qun, li cng c thi phc v Ph Quc - nhng khi i din, nhn nhau t u ti chn, lc li tr nh mt hi, mi r l cha gp nhau bao gi.
Anh vn v cho n, v d sao cng mt binh chng cng k nh quen. Dng ng߶i chn tht, n hu, ci m, sau cu cho hi th߶ng l, anh ni:
- Ь ti k tng Commandant tp sch.
Ri quay qua anh Ln:
- Anh Nim, y l nin trߗng ca ti y.
Lu ngy mi nghe c ng߶i gi mnh bng danh xng c trong ngh, li c tn lm nin trߗng, ti cng thy khoi l tai.
Anh Hng a cho ti hai tp sch, trnh by trang nh, mt do Lng Vn v mt do nh Vn Ngh xut bn:
- Ti tng lun Commandant tp tr߾c, Mt жi Ь Hc . Commandant c qua tp Mt Thu Lm "Trm" ri cho ti bit kin nghe. Ti ngh cun ny c th gy nhiu sng gi, tranh lun trong t߽ng lai. t ra cng trong gii Hi qun.
Anh Giang Hu Tuyn ng bn cnh, r tai:
- Anh y t d lm y.
i cha, g m gh gm th, s s thy git gn ri. Ha ra y khng phi l cun tiu thuyt bnh th߶ng hay sao? Anh chng ny nh t ai y? Cn c vo ti liu no? ng trn c߽ng v no? V tm mc quan trng ra sao?
T nhin ti thy cn cao cnh gic. hay, i d ra mt sch m c y nh l i d phin ta v tham nhng, hi mi quyn th khng bng. Khng th l ph thߗng ngon vn ngh kiu ngi chi xi n߾c c, bit u s c mn pht biu kin cng nn. Phi tranh th c qua loa ly khi nim ci .
Xen k vi phn gii thiu tc gi v tc phm do cc bn Vn Bt ca anh m trch nh nhng tit mc th߶ng l phi c trong mt bui ra mt sch, ti lt nhanh nhng trang giy, xem l߾t l߾t. Tn nhn vt ton l tn tht, i t Kh߽ng Hu B, i t Nguyn Vn Thin, "cao bi" Lut . . ., cho ch nhng nhn vt ph thuc hn, Trung y Nguyn K Lng, Thng s Ngha, Trung s nht Thch Sn, v. v. . . ., ngoi tr nhn vt chnh trong truyn (xng ti) li l Hong ch khng phi Hng, d rng khng ni th ai cng bit anh k li chuyn i anh. иa danh nghe tht quen thuc: Ph Quc, Mi ng еi, Bi Xp, D߽ng T, D߽ng ng, An Thi, v cu chuyn xoay quanh "triu i" Hi qun ti o ny, khong thi gian gn ngy mt n߾c: t nhng mn bt bun lu min bin gii, sn ui ghe c Thi Lan, cho n v x t qun nhn lm lon trong cuc di tn, v. v. . . . C l trng tm l v tu tn tin bc ca dn t nn.
Sang phn tho lun, lc c hi khi vit Mt Thu Lm "Trm" anh mun ni ln iu g, anh cho hay: "Ti ch mun ni ln s tht, d rng l mt s tht m c nhng ng߶i khng mun nh n, khng mun nghe ai nhc li. S tht nm trong mt bi cnh x hi v vo mt thi im m chnh ti tri qua, l ng߶i trong cuc. Ti bit khi vit ra chc chn s c nhiu ng߶i khng thch, nhng nu ti khng c can m vit, th ai s vit y, v s tht s b chn vi trong lch s."
My tun sau, c th gi c k tc phm ca anh, cng nh chuyn tr qua in thoi, ti nhn thy vi c quan st sc bn v mt tr nh phong ph, anh din t sng thc nhng cnh i, nhng nhn vt, nhng a im, cnh tr b chm d߾i lp bi thi gian gn 15 nm. Tng s kin din ra tr߾c mt ng߶i c, linh ng v y mu sc. C th ni c anh nh mt my nh, chp li ton din cnh vt, t nhng chi tit nh nhoi nht.
Bng vn phong bnh d min Nam, anh thut li chuyn i anh, d dng, thoi mi. Mch vn xui chy, khi khi, nhng khng km phn d dm vi nhng nhn xt ring t, dn ng߶i c i t bin chuyn ny sang bin chuyn khc, li cun ng߶i c t trang u ri ti trang cui lc no khng hay. Ngn bt ca anh c bit ti, din t nhng cu chuyn tm th߶ng nht m ng߶i c vn khng thy nhm chn, v v. Ti hi anh: "Va i lm, va i hc, anh tm u ra th gi m sng tc u tay qu vy?" (ngoi hai tc phm Mt жi Ь Hc v Mt Thu Lm "Trm" xut bn anh cn hai tc phm na: Mt Chuyn Ra Khi v Mt Cnh Hai Qu ang ch pht hnh). Anh p: "Th tt c l chuyn i ti tri qua, c tun t m thut li, ta nh ng߶i g cun ch ri vy m." Nghe anh ni th d dng nh vy, nhng tht ra khng phi vy u, v nu ng nh li anh ni, ai cng c cuc i k li, cng in sch, cng thnh nh vn c sao?
c vn anh, ng߶i Hi qun thy dn tri ra tr߾c mt mnh mt cuc i sng bin m mnh tng sng, nhng th ngi v a danh quen thuc m mnh tng qua: mt d vng cht bng dy trong tr nh, mang theo bit bao nhiu l bng khung, hoi cm; ng߶i khng phi Hi qun cng h nhn c phn no tm tnh ca ng߶i lnh hi h, cm thy thn thuc vi nhng vng t n߾c xa l nhng thn yu m mnh tng nghe nhng cha h t chn ti.
l nhn xt ca ring ti v nh vn Nguyn Tn Hng trn a ht vn ch߽ng. C l nhng li nhn xt ca ti cng hi tha i vi anh, v nhng nh vn tn tui nh Mai Tho, V nh, H Tr߶ng An, tng bt anh l mt nh vn vi vn phong c bit min Nam, c ch ng ring bit v vng chc trn vn n hi ngoi. Cn phn s tht anh phi by m anh tin on s em li nhiu tranh lun trong gii Hi qun th sao? c hi, y l cun tiu thuyt hay l bn co trng, anh tr li: "Ty ng߶i c, gi l bn co trng cng c v l nhng s tht mt trm phn trm m ti chng kin, tham d, cng nh b li cun vo." Tuy b li cun nhng anh khng nhp cuc, m "vn chuyn" kho lo ng bn l. Bao nm nay, anh suy t thao thc, trn trc, n o, v cui cng anh quyt nh. C gp anh mi thy r anh l ng߶i bc trc, thng thn. Ci tnh tnh qu bu ca ng߶i min Nam. Tp ng߶i "uy v bt nng khut." Ti thm knh phc s can m ni anh. Ci can m ca mt k s. Thay v chn thi "m ni che tai," cho ni v chm vo qun lng lun, anh gi cao thanh g߽m chnh kh, em vn gai gc ra m x.
Nhng s anh Hng trnh by c tnh cch trung thc ti mc no? Nhng nhn xt anh nu ln c mang mu sc phin din, ch quan khng? Khi ng߶i cm bt mun mn tiu thuyt gii thiu n ng߶i c mt bi cnh lch s no , c nht thit phi nu r danh tnh ca nhng ng߶i trong cuc hay khng? Gii hn ca ng߶i vit v quyn bin h ca k lin h?
Cu tr li cho nhng vn nn trn xin nh߶ng li cho c gi, nht l nhng ng߶i lin quan ti ct truyn, m theo nh ti bit, mt phn ln ang c ng ti Hoa K.
09. I LI GIAO CM VI NGUYN TN HNG
H HUYN CHI
ang c Mt Thu Lm "Trm" ca bn y. th loi t thut, hay t truyn ti ch khoi vi ng߶i.
Giao Ch V vn Lc, chi chut, c ng v nh ln nt ho sng lng Ci T Do . (Lc ny ng߶i anh em ang lm tiu nn, vn phong khng cn ho quang lp lnh thu Ty Tin, thu dng bn Tin Bin, v g th th hn gn v chia r cng ng trong vai ng߶i trung gian kh tin).
Ng߶i bn tr khc l nh nhn ca Th, Vn, Nhc: H Thc Sinh. Vn t thut ca chng trn y lu lng sng di, m p tnh ng߶i v v߽n ln dng kh.
L vn Phc, Cai Phc vit tht d dng, hn nhin trong Ti Lm Ti Mt N߾c . B qua nhng nt c߶ng iu, lm dng, cai sa L vn Phc vn em n ng߶i c nhng n c߶i thoi mi. Phc t dm mnh xung c nng ln, trong khi m tiu nhn t i m lng cng, cnh chun ln tc phong v vn ch߽ng b rc ca chnh h, v ߽ng nhin l b d lun p xung, nh bt.
Bn Nguyn Tn Hng, ti c Bt ca H Tr߶ng An cho bn, v ta ca Mai Tho mt tp khc, thy Mai Tho cho bn l im cao, H Tr߶ng An, khng c lun c vng khi gi ghm bn chung vi ging vn ch߽ng min Nam vi Nguyn vn Sm, Kit Tn v H Tr߶ng An, d nhin. Ch l mt iu H Tr߶ng An chp v ng: "Nguyn Tn Hng c mt chiu ring cho loi vn t truyn ny."
Nguyn Tn Hng khng c ci vn phong ca nhng cy bt t thut trn, nhng bn l mt s hi ha chng mc. Mt Thu Lm "Trm" chp, v tht chng mc nhng s kin, nhng gc cnh ca mi vn dn tri. Chp, v tht tinh t, khng phng i, t mu. Rt khch quan, ni ti. Rt lng lng mt mnh mt ci vn ch߽ng...
10. I LI GIAO CM VI NGUYN TN HNG
THY KHANH
Mun vn cm t anh v quyn Mt Thu Lm "Trm" anh gi cho. Tip theo Mt жi Ь Hc , k nh nhn c ca anh hai tp truyn ri. Thng tr߾c ra Paris gh nh sch Nam hi mua Mt Chuyn Ra Khi . Mi m chuyn tr th no, b ch tim li a cun Mt Thu Lm "Trm." Th l c dp tng bn mt tc phm ca anh. Phi mua sch ca Nguyn Tn Hng v khng th tc gi tng mi c...
Va c xong Mt Thu Lm "Trm." c my ci Bt ca anh H Tr߶ng An vit cho mt s nh vn thuc lp tr, mi thanh danh hi ngoi, Thy Khanh nhn thy Bt vit cho anh hay nht, sc bn nht, nhn xt tinh t nht. Vy Thy Khanh cn g ni na u, nu khng phi l mt nhn xt khim tn ca mt c gi c Bt tr߾c khi by t cm tߗng ca mnh.
Vn ca anh trong sng, gy gn. c n u l thu o n . еc gi khng cn phi gi li trang tr߾c theo di din bin ca cu chuyn. V k l thay, tng on i c nhc ti vi y chi tit, tng g߽ng mt hin ra, vi b sng, bi c, tt c nh nhng chng nhn sng ng, m tc gi nh mt o din im nhin, lnh lng cn nhc, ch v nhng ng tc ca nhn vt. Khng thy tnh cm ph phn ca ng߶i vit. Khng nghe ting on than hn ght. Vy m c vn Nguyn Tn Hng thy b cun ht theo tnh tit ca truyn. Vit v mt cuc sng vi nhiu chuyn bin t ngt, trong mt bi cnh chin tranh, gia mt x hi nhn nho, lon lc vy m tc gi khng b qua mt chi tit no cn c, cng khng thm tht nhng i thoi r߶m r. Gin d v trong sng. Ы ti anh chn cng khc l, c o. Anh l mt mu ng߶i ng ca ngnh tnh bo: sc bn. Nhng trong cch hnh vn, din ca anh, c gi li thy s du dng, chn tht. C l tnh yu qu h߽ng, ni xt au ca mt ng߶i trong cuc nhng khng c y thm quyn, tro ra ngn bt ca anh tht ngt ngo khng ngng c. c vn anh, c nhiu ch thm tha ni bun, mc d ch l߾t qua, nh nhng nhng vi v, c v s ng߶i khc bt gp git l m thm ri u ...
11. I LI GIAO CM VI NGUYN TN HNG
THA PHONG
Th tht, ti cha tng vit di dng nh th ny cho mt ng߶i bn mi quen. V cha bit g nhiu ni. Vi anh, ti cm thy cn phi ni nhiu. L do l nh my quyn t truyn anh c ho tng biu ti. Nh n m ti bit anh, nh mt ng߶i quen lu nm. V cng nh n qu hp dn, bt buc ng߶i c ch߽ng u phi c n ch߽ng cui.
M ny khng thiu g sch, nht l loi truyn ngn, di, th ph. c mi cng nhm. Mt phn nhm chn cng do l li vit ca tc gi. Gi mt quyn tiu thuyt hay truyn ngn ti th߶ng gp li vit khng hp vi quan nim vit vn ca ti, t nhng tnh tit ca chuyn kt hp qu my mc, nhng phn tch tm l vng vo gii thch s kt hp thiu hn t nhin , n li hnh vn dm chn mt ch hay xoay quanh nh trn c, l lun r tin nng mi trit l thng tng. Lm cho ti t t cu hi: Tc gi ng ph߽ng v no vit nh th? Ri m ra nghi ng tc gi vit "khng tht, " ch l tߗng tng m thi. L nhng ng߶i chuyn ngi trong phng vn nn c cho ra chuyn. nh rng nhng loi truyn ngn hay tiu thuyt t trng tm vo vic gii tr hn l nhm lu li mt tc phm ton bch, nhng ti ngh vn ch߽ng khng nn ch nhm vo mt mc ch duy nht qu trn tri nh th.
Vi ti, vit tr߾c tin l phi tht. C tht tc phm mi sng. Mun tht phi c kinh nghim "sng," khng th do tߗng tng hay suy lun m c. Nhng c nhiu kinh nghim sng cng cha . Bao nhiu ng߶i c th vt liu qu gi , cng nh m bit th߽ng yu, hn gin, mng ti, nhng khng vit ra c. Ch c nhng ng߶i bit cm ngh su xa, thanh cao v bn b mi thnh nhng nh vn c ti.
Th h trung nin ca my anh c ci may sng trong mt thi i y bin chuyn su rng. Khng nh th h tr߾c t khi ra khi lng xm, thnh th hay qu h߽ng. Cuc sng tri rng cung ng nhiu hiu bit, nhiu cm ngh mi m, su sc, nh mc kin tn mt, au n v va chm n bn thn, no n khc ghi su m trong tm tr. l nhng th vt liu xy p vn ti, m theo ti, l b quyt thnh cng ca ng߶i cm bt. L lm sao cho ng߶i c cng thy, cng nh, cng cm ngh nh tc gi. L bc mt nhp cu thng cm gia ng߶i vit v ng߶i c. L to nn mt mi ng tm.
Vit ti y ti cm thy cn thn trng, khng kho s b anh c߶i l qu v n nhau, vut lng va lng nhau. Ti khng h c ngh v cng khng h dm nhn vit mt bi ta hay bi gii thiu no cho mt tc phm ca bn vn. V ti cng khng h mn mt ai ta cho nhng tc phm ca ti, d ti c nhng ng߶i bn c th gip ti vic . Do , nhng li ti vit ra y vi anh l nhng li thnh tht.
Tr quyn Mt Chuyn Ra Khi thut li cuc i h hi ca ng߶i lnh thy qun, m ti khng c kinh nghim (c la tui ti khng c "ngh" lm lnh), hai quyn Mt жi Ь Hc v Mt Thu Lm "Trm" khi dy trong ti mt s k nim, v n rt sng. Sng vi nhng cnh Tht, tng chi tit c Tht, vi cm ngh Tht, cng li vn Tht th ca ng߶i dn min Nam...
Ti cng c mt ng߶i vai ng, bt u lm ngh ch va cy mua g sc t mit Sng Ln Cao Min xung. Cng lm n khng kh, chuyn qua ng mc. Ri l l sang ngh bun bn gh, t, gi߶ng trn ghe th߽ng h mit ch Hu Giang.
Ti cng c mt thu i bn xoi bng n thung. Ln ln cng c ln i lm xp ga thay phin (chef de gare inte'rimaire) vng Tn An, Tn H߽ng, Tn Hip, chm sc cho cc ch bn tri cy a nhng gi tri cy nng n ln toa xe la Si Gn - M Tho cho kp gi xe chy. Cng c ln xt v xe coi c bm l cha...
Nhng a danh v cnh vt trong sch nhc ti nh li nhng ni ti c i qua, hoc lu tr mt thi gian. M Tho, Ch Go, Cai Ly, Trung L߽ng... Ni g vng Si Gn t h..., nhng vng m my m߽i nm sau ny ti c dp i qua thanh tra nhng ty s ca chnh ph thi Ng nh Dim v nhng thi k tip, lc ti cn lm cng chc, t v tuyn 17 tr vo Nam, nh Nha Trang, Phan Thit, 21 tnh ca "Nam K" v.v...
An Thi ca o Ph Quc cng nhc li thi 1970 ti c D߽ng ng trong 1 thng lm quen vi cc ch nh thng, i vt mc, tm bin mi chiu tr߾c bungalow ti tn thi Php li, lm khch sn duy nht cho o. Ti n chi An Thi thm a chu l bc s Nguyn vn Lc, phc v ti cn c qun s. Ti c hi l, khng r sau ny An Thi sao li khng c bc s anh phi bt buc cha bnh cho chu vi thuc Bc?
Cn nhng k nim v Cao Min na. Ream tr߾c kia l a phn ca ti, hi ti cn lm Trm quan thu Kampot, t H Tin n bi b Kompongsom, ti Kao Kong gip gii Thi Lan. Thi 1944-1945 cha c thnh ph Sihanoukville, Ream l xm nh trn mt vnh n߾c m. Ch c vi m߽i gian nh sn ct st m bin, thy triu lm bm mi ngy ln xung. Ngoi doi trn mm ni c mt gian nh nh ca ng߶i gi hi ng, v cng l vng gc tu b ra vo vnh. Thnh thong Quan thu cng bt c mt vi chic ghe nh ch hng lu thu, l c dp cho ti ra thanh st khu vc trch nhim, ngoi nhng chuyn i nh k. D߾i thi Sihanouk ci lng b t ny mi c m mang tr thnh mt th trn to ln nh ngy nay, mt trong nhng ca khu min bin nhn hng tip t ca Nga S.
Ci tn Sam-Sa-Ry lm cho ti nh n mt ng߶i Min tr߾c lm th k Ta Cng S (Secrtaire des Rsidences) thi Php Kompongcham l tnh ti phc v hn 10 nm. C th l y. Tn Cao Min c ba ch t khi trng. Li 1975 y c th ln khong 50 tui. Nhiu ng߶i cng chc Min thi 1940 m ti c bit, sau ny lm nhng chc v quan trng trong chnh ph Min. Nh Son Sann, Lon Nol, Khm Tt v.v...
Tm li, ti gp li trong nhng tc phm ca anh nhng cnh tht, nhng ng߶i tht, nhng tnh tht, l nhng im ti thch nht...
12. I LI GIAO CM VI NGUYN TN HNG
NGUYN VN THIU
Xin php c gi nin trߗng l ng thy cho tin s sch v nu tnh theo vai v th ti phi gi Nguyn K Lng bng b, gi 20 bng ng ni, 19 bng ng c, 18 bng ng s, 17 bng ng g cng ht bit. c xong my cun sch ca ng thy vit "" qu, nh vit th lu ri m c chn ch, hm nay lt sch c ra c li m vn thy "ph" qu v nh qu "mt thu lm trm" ca mnh nn nh ng thy Tr߽ng Thanh Vit ghi cho ci a ch ca ng.
ng thy knh mn,
Thng em c ci tn d t: Nguyn vn Thiu. a, ng gi t chi ci tn k cc b thin h chi qu tri (ng u c hm m g Tng Tng nh mnh, v thng em sinh nm 1948, lc ng Thiu mi nhp ng), b 21 ct bng tn sut thi gian nng nc - rch nh ci "mn rch." Lc mn kha xng tn h b Nguyn vn Thiu th thit v my s quan ty vin "knh x bo" na ch.
Lc ng thy Hnh Qun Lu еng Sng th thng em mi lt tt t Nha Trang ra v lm ph t cho ng thy Nguyn Minh Vn (17) Cn C Ym Tr Tip Vn Bnh Thy - c l c ln ngi chung ca-r vi ng thy phn x hoc bng mm n cha bn cn c M. Lc Hnh Qun Sng di i Ct Li th s quan Thy Xߗng nh th qu chng chng, n rng ri, mnh mung cng khng b "mt tri" dm ng. Tri xui t khin, thng em b ch nh lm Trߗng Phng An Ninh cho ti ngy tan hng (ra tr߶ng 5 nm ch phc v mt n v duy nht: CCYT/TV/BT. Ai cng ni gc Si Gn, ai d thng nh l dn G Du (Ty Ninh), ba i lm rung, c dng h khng ai lm ti Thiu y.
Lng xng m qun hi thm sc khe ca ng, dm trong hnh thy cng cn m߾t lm. My em Nha Trang hoc c Ngc chu ca hm trߗng l gp li chc cng sut xoa nh th߶ng. c truyn ca ng thy thy nh chuyn c qu tri. Nh Nha Trang, nh Si Gn, nh Cn Th, nh M Tho, nh ng b ng vi tm lum ri thn th, ri bng khung khng mun mn n g ht. B x tߗng sinh chng nn h h iu.
y c vo khong vi chc s quan Hi Qun, lu lu cng hp mt, tn hu tn vn qua ngy. ng Vit th vn hot ng hng say, v vn hin nh cc bt (c ng߶i ku cc t). Ngho nhng hai ng b c v hnh phc lm.
жi sng c so vi M nh dn Lc Tnh so vi Si Gn, mn n c cng ng ra ng v, t߽ng i d th. Hm tr߾c c nh thng em c sang M i mt vng thm bn b c, Cali mt tun, Texas hai tun, Kansas City mt tun. Vn minh th qu c th mc, lu i n x g qu th, dm hoi trt t, rt nn ci hi no hng hay. Nhng i sng gia nh (ni ring v Vit Nam t nn) th rt khc xa bn c. c n c v gn gi vi "lc tnh" hn nn trm lng, qu ma v xu xa hn nhiu. 95 phn trm con nt u ni ting Vit, tha hi ng hong (k c nhng gia nh lp nghip u tin t 1975), ch khng c ht c ht nh m M en bn M u. Vn ly d cng rt him. Cha thy gia nh Hi Qun no v c cho nn qua ri v pht s.
Ch ng thy c gn cng ng ng߶i Vit khng? Hay l chi s l mt mnh? Tn thnh ph g sao nghe thm thuc qu? B thy c i lm khng? My chu chc ra tr߶ng ht ri h? "Thng t a th bng ming, hay b chy mu cam" by gi bao ln ri? Ai cng ni ng thy c ch qu c, con ci m m hc gii th thi. Nghe ni nh mn tip ci Ph. D. g th cho thua. Bn c th ton dt c, qua ngy tr߾c ngy sau l cy lin. Ng tr߾c ng sau ch ton dn cu li (c ng߶i lm cu li m mua 9 ci nh nh Trn Th Dip kha 11). ng Vit th lm dn le li dn tem cng m߶i nm. Thng em lm th bnh m, hai gi sng l b v khu khu li u dy ri. Mt my lc no cng ng ng ngo ngo (thiu ng!), u c th bt m tm lum, dm coi ti n߾c d lm, thnh th lc qua M tnh c gp li "ng߶i tnh nh" Little Si Gn mun li khi b hi: "Sao by gi anh coi bt bt qu vy?" ng l "m߶i nm khng gp, gp ri mun chi..." ng thy c a ch ca Nguyn Minh Vn khng? Ь bin th thm ng thy c vy m. Hi tr߾c ng iu vi em t d lm, thuc v hng "i t," lm tin nh n߾c nhng nhu sch snh sanh. Chng no ng thy c dn gia nh qua c th gh qua nh thng em nghen, gn nh ng Vit lm. Nh c 5 phng ng m ch xi c ba thi (welcome ng trm!).
Rt mong c c tip cc tc phm mi.
13. DU N VN CHNG CA NGUYN TN HNG
L NHT THNG
Trong bi pht thanh ca i Ting Ni Ha K, ngy 9 thng 5 nm 1989 nhn nh v cun Mt жi Ь Hc ca Nguyn Tn Hng, c hai im ca b P. Lan v Bi Bo Trc, ti thy cn bn thm.
Th nht, c hai u ng cho rng i tc gi Mt жi Ь Hc c nhiu thng trm v i thay. B P. Lan k Nguyn Tn Hng ri nh tr߶ng nhp ng theo hc kha 17 s quan hi qun, ln cp hi qun i y, ph trch ngnh tnh bo cho n ngy 30 thng 4 nm 1975.
B ta ch k vn tt c th. V nu k thm, theo ti bit, Nguyn Tn Hng phi lm th ngh khi sang M v anh c gng hc. xong Master nay nh ly thm bng Ph. D.
Ti chng hiu "ni chm theo ngha ng nht" v cuc i Nguyn Tn Hng nh ng b quan nim v hiu bit th no? Nhng i vi nhiu ng߶i Vit Nam trong giai on lch s y bin ng va qua, tr߶ng hp Nguyn Tn Hng khng c chi c bit, ng ch . Ngay c so snh vi nhng chin hu trong qun chng, anh ta cng chng phi ln n, nguy him g my! i bin, i sng rt t; tri li anh ta lm vic vn phng trn t, o nhiu hn l lnh nh, bp bnh trn chin hm. Khng c nm th on Cng Sn mt ngy no c.
Th hai, ng Bi Bo Trc cho rng nu t truyn mang tnh cch vn chong th n phi c phn sng to, v do n phi l t truyn tiu thuyt.
Ti cm thy ng Trc khng phn bit r tnh cht ni dung vi k thut th hin tc phm.
Anh Nguyn Tn Hng, khi tr li cc cu hi ca o Huy n xc nhn y l t truyn "chuyn c sn, ti ch k li m thi" v "ring cun Mt жi Ь Hc th trn 90 phn trm (t s s tht trong tc phm) l ci chc."
Vy sng to v ni dung tc l phn tߗng tng, thm tht, lc b ca tiu thuyt trong Mt жi Ь Hc khng ng k, nu khng mun ni l khng c. Nu c phn "v rn thm chn" lan man theo nh th chng phi l t truyn; tc phm hin nhin mt i tnh cch trung thc rt cn thit ca th loi t truyn, hi k... Chng ta c th v von vit t truyn ging nh ng߶i soi g߽ng truyn thn chn dung mnh. Nh vy, ng߶i v khun mt mnh nh tm g߽ng soi khng th v khun mt ca ai khc hay v thm, v sai nhng g m g߽ng phn nh.
Tm li, t truyn l truyn k v mnh, c sao k vy, cho ng߶i khc nghe, c. Cn k on i no, vic lm no, bng ging iu no... thuc v bn lnh, trnh tc l phn sng to ca ng߶i k, khng n thua g ti ni dung.
Ng߶i k c k thut cao tc l cu chuyn hp dn, thuyt phc ng߶i nghe, k c. Vit ra giy, truyn k phi c vn ch߽ng, ngh thut ha mi xng ng l mt tc phm vn ngh, vn hc. Vy sng to ch xy ra phn xy dng tc phm ch s vic thnh s c th lm sao sng to! Tr phi...
Lm g c ci gi l t truyn tiu thuyt m ch c tiu thuyt ha truyn ca mt ng߶i, tiu thuyt ha cuc i ca mt ng߶i. Cn phn bit tr߾c, sau minh nh tc phm ca Nguyn Tn Hng.
Trong bi ni chuyn gii thiu Mt Thu Lm "Trm" , ng V nh ni c ba th h nh vn gc Min Nam l H Biu Chnh, H Hu T߶ng, L Xuyn, Sn Nam (th nht)... Hunh Hu Cu, H Tr߶ng An, V K in, Nguyn Vn Ba (th hai)... Phan Th Trng Tuyn, Nguyn Th Ngc Nhung, Cao Bnh Minh, V Nam (th ba)...
V ng ta xp Nguyn Tn Hng vo th h th hai.
S thc, nhm t "gc min Nam" thiu s chnh xc, gy ng nhn. V rng sau hip nh Geneva quy nh t Qung Tr tr vo l min Nam Vit Nam m chng ta vn dng hai t min Nam phn bit vi min Bc ang b thng tr bi chnh quyn cng sn. Thm na, nhng nh vn, th tr du sinh ti min Bc - nh Trn D T chng hn - di c vo Nam lc tui cn nh, cha c k nim, n tng r rt v sinh qun ca mnh; min Nam mi chnh l ci ni mi cho h hc hi, sinh trߗng v thnh cng.
Chng l chng ta gi h l nhng vn, thi s min Nam gc Bc ?
V c nhng ng߶i cha m l ng߶i dn min Bc hoc min Trung sinh h Si Gn hay lc tnh xin hi ng V nh c th gi h l cc vn ngh s gc min Nam c chng?
Theo ti, tnh cho n nay, t аng Nai v ng bng sng Cu Long t cui th k th 19 l thi k pht trin mnh m ch quc ng, b Hn hc chuyn sang tn hc m trn Gia иnh gi߽ng l c u bng c t bo sm nht, c tr߶ng hc lu nm nht; ti tm chia cc lp ng߶i vit vn sinh qun ti Nam phn cn c vo vn phong, bt lc v tc phm c d lun hoan nghnh, nh sau:
Lp 1: Tr߽ng Vnh K, Nguyn Chnh Sc, Nguyn An Kh߽ng, H Biu Chnh, V߽ng Hng Sn...
Lp 2: L Vn Sm, Ngc Sn, H Hu T߶ng, ng H...
Lp 3: Bnh Nguyn Lc, Sn Nam, L Xuyn...
Lp 4: Kit Tn, H Tr߶ng An, Nguyn Tn Hng, Nguyn Vn Ba...
Lp 5: Nguyn Th Ngc Nhung, Trn Kim Vy hay Cao Bnh Minh chng?
Ti vn ngh v sau c ai vit mt bn tng kt vn hc Vit Nam hi ngoi sau Thng T en, Nguyn Tn Hng s l mt bt danh khng th qun c! Khng phi v Nguyn Tn Hng vit nh cho chy, chng phi v anh l cy bt ca Hi qun Vit Nam Cng Ha ni bt hin nay m cng khng phi v Nguyn Tn Hng l mt K S can m nh Trn Qun Nim nhn xt... m chnh v tc gi pho t truyn gm cc tp truyn Mt жi Ь Hc, Mt Thu Lm "Trm" v Mt Chuyn Ra Khi c li k ht sc thnh tht, thng minh v cc k iu luyn.
Chng ta ch ti ch Mt t tn cc truyn ca anh ch r suy ngh ca mt ng߶i tr thc , xc cm ca mt cng dn v hnh ng ca chin s vn m vang trong tm tߗng ba "tiu h߾ng" T Quc-Danh D-Trch Nhim.
Mt mnh ca Nguyn Tn Hng ch thng hp c ba con ng߶i chn chnh bin thnh ng c, xung lc cho ngi bt tung honh.
C th ni trong sinh hot vn ngh n߾c ngoi him c tc gi no li c khen qu s nh Nguyn Tn Hng. iu ng ch trng nhng "tuyn d߽ng" ny ton do nhng tc gi c kh nng v uy tn.
Mai Tho vit Vo Tp cho Mt жi Ь Hc . Nhn nh ca tc gi m Gi T H Ni bng mt on vn ng n v kiu cch theo li vit ca ng ta: "iu yu mn sau cng ln hn hai iu yu mn tr߾c, l mc du m߶i my nm tri rt d dng y vo tht lc, mc du Vit Nam nghn dm, qu nh nghn trng, bn vit ca Nguyn Tn Hng, gia th ngi l th xa l, vn t c vo ng h߾ng ng tm vi ging ni v t n߾c xa."
Nh Mai Tho, chng ta c bit Nguyn Tn Hng c truyn ng trn Vn tr߾c nm 1975 v anh vit rt cn trng, bn tho th߶ng thay i hon ho hn.
Ti tm hiu trc tip, anh Nguyn Tn Hng khi s vit qun tr߶ng, c san Ra Khi v tp san L߾t Sng ri mi vit cho Vn vi cc bt hiu khc.
Trong t߽ng lai, Nguyn Tn Hng s ln lt cho ra mt Mt Cnh Hai Qu , tp truyn; Mt K Nim Щp , bin kho v cch xp ch Vit trn my in ton; Mt Ln Xung Ni , k s vn hc; Mt Ni Bun Ring , tp truyn v tp ty bt Mt Phen Ln Чn .
Ngoi ra, anh cn vit nhc, lm th; tp th Mt Thong Trong M c chiu dy... li bin kho ngn ng. ng l ngh s a dng!
By gi ti xin ln lt "thng qua" ba tp truyn theo th t xut bn v truyn ngn "Mt Cnh Hai Qu," lm nn cho tp truyn th t, ca anh.
Mt жi Ь Hc gm nhng ch߽ng nh nhng giai on ca cuc i Hng bt u t tnh M Tho, ni anh sinh thnh ri qua my chc nm, nhn vt chnh xng Ti tm dng b߾c lu ly thnh ph Winston-Salem thuc bang North Carolina.
Hng hc ht cp tiu hc tr߶ng x v qun ri ln tnh l M Tho hc ban trung hc. Anh vit l߾t qua vic hc m nghing dng mc hoa nin m t sinh ng tnh trng gia nh, v ng߶i v cnh qu h߽ng v c tnh M Tho cha chan tnh cm bng k c tuyt vi v c nhiu khm ph th v.
Lm quen vi Si Gn vo tui m߶i ba trn chuyn xe la v sau sng lun trong "Hn Ngc Vin ng" khi bt u ln i Hc, phn khoa khoa hc. Nhng hc c hai nm nh Ton L Ha kh khc nn tnh nguyn gia nhp hi qun tm cm gic l v hi vng ln t߾ng.
Nhp hc kha 17 s quan hi qun Trung Tm Hun Luyn Hi Qun Nha Trang b dn cho nh t my tun l u v hc tot m hi v cc mn hc cn bn.
Th ri Nguyn Tn Hng hc cch thc lm vic trong qun chng sau khi tt nghip, hc v lm tnh bo qun i, hc i nhn x th trong tr߶ng i phc tp. Sang M li lao vo hc th ngh vi cht vt v cui cng c gng c mt trong i Hc... Chng ta thy r Nguyn Tn Hng treo cao tm g߽ng phn u t vt hon cnh; quan trng nht, vt c chnh mnh tr thnh mt chuyn vin cao cp, c ch ngi tt trong mt hng ln danh ting.
Anh ngh rt ch l: "Thnh ti hay khng mt phn cn phi nh vo ch v lng tin ca mnh."
Mt Thu Lm "Trm" , ch Trm c ng trong ngoc kp chc hm c lm n anh c mt s n em c lc sn sng chiu i cung phng. Anh k li thi gian phc v ti B T Lnh Vng 4 Duyn Hi vi chc v Trߗng Phng Nh.
o Ph Quc bun vng, ch t߽ng i t quy mnh nh trong t lin nn Hng sng cng gia nh hi ging i cng chc. Bng c r rt c x s quan tip gip khu vc bun bn m khng c hng ro phng th ngn cch. Tht l ch quan, khinh ch, nht l i vi s quan tnh bo c cnh gic ngay khi anh mi thuyn chuyn v n v mi.
Nhng chuyn mc ni, bng lc, cng vic th߶ng xuyn, ngoi giao t xut... cng bnh th߶ng trong bi cnh chung ca thi Ю Nh Cng Ha m ai ai cng r, nhiu ng߶i vn lm... th nhng anh k kh linh hot, duyn dng nn mang li cm tߗng mi l cho ng߶i c.
Phn cui truyn c hai ch߽ng "Trong Cnh Sng Cn" v "Ngy Qua Trn X L" k li cuc vt bin rt hi hp, gian nan, mc d anh c k hoch tr߾c. Tinh thn lc quan v phng pht ch ngha duy tm c biu hin trong on cui truyn:
"Khc vi nhng gia nh ra i c em theo vng bc, ca ci, gia nh ti, v chng con ci ti phi lm li cuc i t hai bn tay trng. Ti rt bit v rt vui v bng lng chp nhn s phn ca mnh.
Thy triu ai tt m vi
Ln thi lm th, xung ri nh khng"
Ti ng vi H Tr߶ng An, nu anh khai thc, tri rng vn sng nht l kinh nghim cng tc, chc chn Mt Thu Lm "Trm" c th bin thnh mt truyn di hn, qun bnh hn.
Nhng trang u ca Mt Chuyn Ra Khi l mt truyn ngn ring, hu nh tch ra khi mch tp truyn, vit v vng vng ai hay vng tranh chp gia Quc gia v Vit Cng, mang tn "Dng Sng Ca Tng." Ci cht phi l v bt ng ca Tm trong dng sng tui nh qu h߽ng v c th Tng cng b lc n trong trn cng n khin cho cy cu thn thuc gy gp.
Nu Mt Thu Lm "Trm" c xem nh mt chui hi tߗng, mt khc sinh hot xen ct Mt жi Ь Hc th Mt Chuyn Ra Khi cng c th coi l Mt Tr V thi k phc v trong qun ng, hay l mt cun phim ghi li mt qung i tr trng c tnh yu, c bn hu, c chin u v c... th.
So vi hai tp truyn tr߾c, tp truyn Mt Chuyn Ra Khi c nhiu cht k, cht ty bt v cht th hn c.
Mi cc bn thߗng thc ti ngh ca Nguyn Tn Hng; ti xin trch dn my on, gi ra rt tnh c ch khng chn la nhng on hay nht lm cnh:
"... Cht cy ph rng, ban g lp nng, ri em tru cy ln mt bn. Thy c ming t trng nh thy c na ߶ng, khng bao lu na s xong. Ri n lt khun t p nn, p ߶ng i. Фt trn vi tru, ri trn mt t cho mau kh, u u cng thy tru... Cng tc ca hc tr cng ch n chng , phn cn li dng tr߶ng lp tr߶ng, ct ko phn vch th do m th chuyn mn lo. Vi thng sau tnh trߗng xung ct bng long trng khnh thnh, c ng ca Ny cng dn i ng ln p li sng ni... v c Ai bao nm v sng ni qun thn mnh..." ( Mt жi Ь Hc , trang 8).
Ti ngh cc bn tr, trn d߾i hai m߽i, rt t ng߶i bit xut x ca cu ht sau vn t bi suy tn lnh t Ng nh Dim, thi y chnh ph bt ht sau quc ca. Ngay c trong rp chiu bng cng phi thi hnh rng rc.
"... Khng ai ng m nay li l m ri lon. Ngay gia khuya. V c ng߶i pht gic ra t lnh vt ri. Bng chng l chic xe Jeep ca t lnh ang nm tr tri mt mnh trn cu tu. Khng ti x, khng ng߶i trng coi. Vy th cn ch i g na, hy bng b nhau i. Thay phin nhau xch xe t lnh chy ra c x ch v con vo cu tu. Ь chun b i ra tu ln. Ti khng dnh c xe, li b tr ra nh mi bit hnh trang v ti sn ca gia nh v ti v con nh em cn ang lu bu thu dn. Cho vo b vo xc. Li li b tr v cu tu nh g mc . Ь xem chng ng tnh. Ь mong ngng coi thng Lun em ghe ring ca mnh vo cha..."
Tc gi vit nhng cu ngn cc t nhng vic lm gp gp, s lo lng nhiu iu. V chng ta thy r s ba bn khi chun b ra i theo ng t lnh cao bay, xa chy. on ny trch trong Mt Thu Lm "Trm" , trang 140.
y l on i thoi trch trong Mt Chuyn Ra Khi :
"... Huy vi tay khp cnh ca s, tri lnh qu. Huy tung chn p cho c hai ln tn c, vi mt vo mi tc Ph߽ng ging nh nh:
- Ng... u.. ng.
Hi lu, Huy ct ting:
- Ng khng c em i. Ti c em nm gn, thi em nm xa xa anh mt cht coi.
Ph߽ng im lng. Huy kh y:
- Lm b ng h, nghe anh ni khng?
- Anh ny k, ng߶i ta khng thm ni chuyn m li nhi mi.
- Ny, tun ri em i cng tc Qui Nhn c g vui khng?
- Vui ch sao khng, c my ng i y ga lng ht ch ch.
- S߾ng nh, em lc no cng n my chuyn v vn ch khng bit hc hi g c. Em bit Qui Nhn ci g, em c bit m Hn Mc T khng. Ty, Hu K u khng bit ch my thnh ph ven bin l c tu anh ti.
- Anh c c ci n߾c ni gii lm nh chuyn g cng bit, em cn i thm nhiu ni hn anh na ka m em khng thm ni, ng mt cht ra mt thy i.
- Ch sao, con ng߶i hi qun l con ng߶i quc t m. Anh chuyn g cng bit.
- Em chuyn g cng bit..., tr mt chuyn cha bit...
- Chuyn g?
Huy suy ngh hi lu ri ni nh:
- Th em mun bit by gi h, anh tߗng em cn th ngy.
- Thi i, d d ...
Huy xoay ng߶i m chm ly Ph߽ng. My si tc la xa tr߾c mt, Ph߽ng b bng nm gn trong vng tay..." (trang 39 v 40).
Anh "chng" i xa v tn tnh "v" rt ng tm l. Khng hiu sao Nguyn Tn Hng li dng ch chn, ting min Bc, thay v mn? V sau cu "Ch sao..." c l phi xung ging chm chm tng trng cho s im lng ca Ph߽ng.
Truyn ngn "Mt Cnh Hai Qu" c th ni l truyn ni di t ba tp truyn trn, nh nhng con ߶ng ni di ca Si Gn c. iu c bit ca truyn l tc gi vit xen rt nhiu ting Anh (M) d rng ting Vit cng c nhng t ng t߽ng ߽ng, nht l nhng t thng dng. Ti sao th? C l Nguyn Tn Hng c ch bo ng v mt hin tng ng߶i Vit n߾c ngoi snh ni ting n߾c ang lu tr hn l ni ting m . Trn thc t i th߶ng, tr߾c nm 1945, c bao nhiu ng߶i dng ting Php ni chuyn vi nhau coi nh mt mt dnh cho nhng ng߶i tr thc, qu phi (?) v sau nm 1954, hng thp k vn thy mt s ng߶i ni xen k ting Php trong cu chuyn hng ngy.
Trong mt bc th gi mt bn vn u nm Tn Mi, Nguyn Tn Hng vit: "... Phn ln nhng ng߶i bn khen l nhng ng߶i thch c tc phm "c chiu su." Ti chng lm n chuyn , lc vit l c vit thi. C con tim i tr߾c ci u sau, em ht tm tnh mnh dn tri l xong."
ng vy c truyn Nguyn Tn Hng khin cho chng ta ngh bit bao nhiu dng mu t߽i xanh t tri tim hng ca anh c u u tun tro nh sng v b ra u ngi bt, cun cun trn nhng khun giy trng trao cho nhng ng߶i ng iu, nhng k ng hnh.
Tr߾c 1975, qun chng Hi Qun c mt s nh vn, nh th v nhc s nh Hu Ph߽ng, Phan Lc Tip, V Tht, Tr߶ng Sa, Anh Thy... song so vi qun chng Khng Qun th hi khim tn. Nay n߾c ngoi chng ta thy c ip M Linh v Nguyn Tn Hng ng ln sng sng, to th qun bnh i vi nhng cy vit sng gi ca Khng Qun.
C l t y, ni v ngh n thnh ph M Tho, tnh иnh T߶ng m bn b Tin Giang, ngoi nhng s kin lch s, nhng danh nhn, nhng thng cnh, vng t giu c... chng ta khng th qun c tc gi Nguyn Tn Hng, mt nh vn mau chng tm thy h߾ng i v t ho khc c du n vn ch߽ng ca mnh. V c mi ng߶i u i chp nhn.
14. FOREWORD FOR "ONE LIFE OF LEARNING"
DR. SYLVESTER CLIFFORD
Hung Tan Nguyen fled Vietnam in April 30th, 1975, having served in the South Vietnamese Nav He, his wife and children, and some of his wife's relatives have established themselves in the United States. In this book we see Vietnam through Hung's experiences as he develops into an adult, and then through his struggles to succeed in his second homeland. Here are revealed the tenderness and toughness of child and adult, the resiliency of youth, the ever renewing dreams and persistence of humans in desperate circumstances. Throughout, there are touches of humor, and always a clear-eyed realit
The volume will be of particular interest to those thousands of Americans who helped Vietnamese refugees gain a foothold in the U.S. For them it is a rare opportunity to "See ourselves as others see us." It will be a valuable history to other refugees, and even more precious to their thoroughly American descendents.
Mr. Nguyen previously has published both poetry and prose in his native language; this is his first professional venture into American English. Those twists of grammar and unfamiliar idioms that mark him as a "foreigner" enrich the writing by novel imagery and originalit The story itself reawakens poignant memories-cuts into the mind and heart all the more sharply for being tru
Vermillion, S.D., Refugee Resettlement Committee
15. FORWARD FOR "ONE TIME AS AN INTELLIGENCE OFFICER"
DR. SYLVESTER CLIFFORD
The sky was above, the water was below, and the sailor was in the middle! This Vietnamese saying, quoted by the author, expresses succinctly the major theme, intended or not, of this, the third in a series of books by Hung Tan Nguyen about experiences of himself and other Vietnamese during and after the long conflict known in the United States as "The War in Vietnam."
Badly, Hung depicts the actions of himself, fellow officers, Thai pirates, black marketeers, grafters, and others as they exist in a world demanding high standards of personal loyalty and patriotism, while simultaneously expecting, countenancing, and rewarding treachery, double-dealing, profiteering, and survival at all costs. With disarming directness the author shows us tenderness and selfishness, crudity and graciousness, heroism and cowardic There is little adornment, little pretense of philosophical depth or grand principles. These people are trapped, almost powerless in the struggles that enmesh their world.
Ex-servicemen may wince at the unvarnished presentation of greed, but will recognize also the ability of humanity to re-assert its better aspects. Unsettling as the truth may be, it does not condemn friend or fo Indeed, as Hung says, ". . . it was difficult to conclude who was bad or who was good during the war tim"
Touching scenes of family interlace with documentation of events preceding and following the fall of Saigon. Lyrical descriptions of the sea attest to sensibilities that seem overwhelmed in everyday dealings. Despite its surface blandness and simplicity this is a complex book; at least, it evokes complex thoughts and feelings. Though there is action, it is not an adventure stor Though there is not the dependence of lewdness Americans are accustomed t there is a reality and rawness that cannot be ignored. The readers, unless they have been close to the circumstances, or to the Vietnamese refugees, wh like Hung and his family, have made their way in the United States, will not identify with the main character, but neither will they be able to put aside this military and moral quagmir
ONE TIME AS AN INTELLIGENCE OFFICER is recommended reading for all students of Vietnam War, and all students of the human condition.
16. GII THIU "ONE LIFE OF LEARNING" V "ONE TIME AS AN INTELLIGENCE OFFICER"
NGUYN VN L
Nguyn Tn Hng l mt nh vn quen thuc vi c gi ca bn nguyt san Щp . Ng߶i ta c th gi ng l mt nh vn "s mt" hoc mt nh vn a thch "s mt," v cc tc phm ca ng u bt u bng ch "Mt," nh Mt жi Ь Hc, Mt Thu Lm "Trm", Mt Tri Mt Bin ... Phi chng Nguyn Tn Hng mun tr thnh mt nh vn s mt? Nu l tm nguyn ca ng, bn nguyt san Щp xin chc ng sm t c a v .
Phn ln cc tc phm ca Nguyn Tn Hng mang tnh cht hi k c tiu thuyt ha. Cc truyn ngn truyn di ca ng u bt ngun cm hng t ngay cuc i ca ng, qu kh cng nh hin ti. Tc phm ca ng, t bi cnh n tm tnh nhn vt, chnh l cuc i tc gi tri qua hoc chng kin, t nhng ngy cn i hc, cho ti lc tr thnh mt s quan hi qun cao cp, v ngay c cuc i ti M na.
Vit v cuc i ca mnh kh, v nh hߗng ch quan, nhng vit v cuc i ca mnh mt cch thnh thc v bnh d m lm rung ng c ng߶i c nh Nguyn Tn Hng mi tht l gian nan. Vy m Nguyn Tn Hng thnh cng vi mt lot tc phm "s Mt" ca mnh. Phi chng s thnh thc v c gin d l mt trong nhng ci p ca vn ch߽ng?
Nguyn Tn Hng c mt vn phong n gin trong sng, nh mt ng߶i min Nam thn mt tm s vi c gi. t ng߶i t c s gin d trong vn ch߽ng nh th. Nhiu c gi bnh dn s thch c ng, v h c th tm trong tc phm ca ng mt ci g rt gn gi vi h. Nhng ng߶i cu k, ch i tm ci p ca li vn, d trong mt cu i thoi c duyn, hoc mt mn t cnh nh i, th khng phi l c gi ca ng. Nguyn Tn Hng khng vit cho nhng c gi kh khn y. Nhu cu vit vn u tin ca mt tc gi l sng to mt ci p cho chnh mnh tr߾c , mt ci p rt ch quan theo ring ca mnh. S n nhn ca c gi ch l hu qu ch khng phi l mc ch. Mt s truyn ngn gn y ca Nguyn Tn Hng mang thm tnh cht ߾t t ca dc tnh. Yu t mi ny lm truyn ngn ca ng thm n khch na.
Nguyn Tn Hng mi cho xut bn hai tc phm bng Anh vn, dch bn ca hai tc phm xut bn bng ting Vit ca ng: Cun One Life Of Learning , t cun Mt жi Ь Hc , v cun One Time As An Intelligence Officer , t cun Mt Thu Lm "Trm" . Cc bn dch ny do chnh ng thc hin ly. iu ny chng t Nguyn Tn Hng c mt trnh vit Anh vn rt vng.
17. TH GI THAY LI BT CHO TP TRUYN MT CNH HAI QU
V K IN
Laval des Rapides, ngy 6 thng 11 nm 1989
Hng thn mn,
Vy l bn ni thit sao? My thng nay ti c tߗng bn Hng ca ti ni chi ch. Lc nhn li vit Bt cho tp truyn mi, ti cng h cho qua ngy ch thit ra trong bng ngh rng lm sao trong vng mt nm hn m vit ba tp truyn cho c. B sc voi h? Nh u Mt жi Ь Hc va xong bn cho ra tip Mt Thu Lm "Trm" . Sch cha kp ng bi th tp bn tho Mt Cnh Hai Qu nm chnh nh trn bn vit ca ti. Thit tnh, bn sng tc hng qu, ti v suy bng ta ra bng ng߶i on trt lt nn h ming mc quai. c ci th ca bn gi km... "Nh anh c v vit Bt. Bit anh bn nhng lo cho thng em cng sm cng hay." ti nh ung mt ly ru mnh, c ngy l lng ng, ngi ng khng yn. Ы ta l mt iu kh, vit Bt li cng kh hn na. c s cn cha hiu ht ca tc gi gi gm, ni chi n vic khen ch gii thiu, v vi. Vit tm by tm b c khc g nga chn m gi ngoi da giy, c gi c߶i cho thi u. V vy ti ngi lm. Nhng bn tin cy m giao ph a con th t ny (nu tnh lun tp Mt Chuyn Ra Khi giao cho Lng Vn ) cho ti u th ti cng liu gan nhn i. Va nhn va run, khng bit bn c trao duyn lm t߾ng c߾p?
Bn bit ti sao ti run tay khng? Ti v ci ta ca tc phm. R rng l Mt Cnh Hai Qu . Ci ta ny lm ti nh li ngy xa, lu lm ri lc ti cn nh xu, th߶ng nghe m ru em trn vng vi cu ht c bn ch k trn. Tri mun ma my cha c chuyn. Mun em em v mt king hai qu . B ru theo li bt qung, cu ny ni lin cu khc khng cn theo ngha. V li ba ti cng khng hay lng nhng ny n (hay cng c m ti khng bit?) nn thy ng cng bnh th߶ng khng nht nht g. Nh u nghe ngy ny qua ngy kia, cu ht thm v u hi no khng hay. Mi ln nhc ti n th ti li hiu l anh chng c v nh, by gi li o bng mun c߾i thm v b. Trong bng m lm m cha dm h h. Tri mun ma ch thit ra cha ma. Ci lm cho anh ta e d l liu coi chu ng ni cnh sng chung ba ng߶i khng? Mt king m c ti hai qu cng nh mt bn m hai king. Mt bn hai king cn xanh. Mt chng hai thip hay sanh nhiu b . Hai ng߶i n b m th߽ng chung mt chng th ci nh khng chy cng sp. l l do ti sao chng cha dm tin ti.
Chc mm vi ci ny, ti thy khoi trong bng. Ь c chuyn tnh ca nh vn Nguyn Tn Hng coi ra sao? Ti tng bn rn vi chuyn tnh ca Kit Tn, ca Cao Bnh Minh... Bn coi vy m ngon lnh hn ti, h bng mun th tay lm lin, dn hi qun khc dn thy gio l ch . Ti h mun lm quen vi ai th p a p ng, ngp ngng n o, tnh ti tnh lui cho ... ri thi!
Cm tp bn tho ln c tng trang ri tng trang, tm trng d con mt cng khng thy mt t o di th hai no pht ph ngang qua tim bn, ngoi b x t߽i mn nh rau non mi hi ngoi v߶n, tuyt nhin khng c mt bng hng no lm bn xao xuyn na. C c ch V.N. Discount Center tn Hong no tuy c d th߽ng nhng truyn Ta tm ao ta khng phi l mt truyn tnh. "Li mt n c߶i duyn. Duyn ch khng tnh... Em lm anh n ht v. Chc anh phi a em v sm hn anh d tnh em c th gi i n con em." Tri t! Tnh th d n c nh u... c ho queo! Ci g k cc vy? c tru ht trn. Ъm Mt Cnh Hai Qu gm tt c chn truyn ngn. Ch c truyn nu rn m nhi nht th l truyn tnh duy nht trong tp truyn, nu mun gi l truyn tnh!
Nhng r rng khng phi. Khng c truyn no din t ci tnh yu d l v chng, d l la i. Nh vy ti phi hiu tr li ci ta Mt Cnh Hai Qu . Tc gi Nguyn Tn Hng dng ch theo ngha en, theo li hiu thng th߶ng. Ti li hiu bng gi xa xi. Ngha ca n r nh ban ngy. Mt cnh i phn lm hai chn. Chn qu h߽ng au kh bnh bng. Chn tm dung y sung tc nhng thiu ci tnh gn b. l mt cnh. l hai qu. cng l ci cnh ng ng th߽ng ca hng triu ng߶i Vit Nam xa x. Ai ai cng c chung mt tm trng ging y nh bn du ng߶i M hay c, Php hay Canada... tuy n u nh, qun o lt l, n chi hc hnh y . Nhiu khi ti ngh ln thn, ti mnh c khc g loi phong lan mc gi trn cnh cy ln, l xanh mt nn n, bng tr y h߽ng sc nhng gc r khng bn c ti t en. Ci vng t en by gi tn bn kia gc tri, xa trn na vng tri t, b con bn b thn yu tt c cn y nguyn , rn sit qun qui d߾i ni khc nghit hung tn ca ch Cng sn phi nhn.
Qu l bn kho la c ci ta hay cho nhng truyn hay. N th hin c ci tm trng ca rt nhiu ng bo chng ta hi ngoi ny. Ci tm trng xa x mang mang sng nh qu ng߶i m lng lun lun lc no cng h߾ng v c quc. Vy th ci i sng vt cht sung tc d tha c b p c ni thiu ht ca i sng tinh thn, i sng tnh cm kia chng?
Ai th ti khng r, ch Nguyn Tn Hng th bit d. Qu h߽ng t n߾c ch c my ch n gin vy m n c nng lc mu nhim lm cho bn khn n, khc khoi, bn khon. V nh n߾c, nh nh bn loanh quanh ln qun nhc li nhng ngy cn trong qun ng nh mt th bng vi hnh gn b keo son khng th mt sm mt chiu m dt c. Bn coi binh chng hi qun nh i mnh khng ch nh th߽ng m cn hnh din. "H, bn Khng qun ca Cao th Trng khng bit sao nhng bn Hi qun ca Trng th xa nay Cao phi bit rt l quan liu. Nh ci quan liu m Hi qun c n np, k c߽ng hn. Quan ra quan, lnh ra lnh. Trng ngh c dp no thun tin Trng s nu vn ny vi Thi. Trng thy vn c, vn hp l. Phi dy cho n mt bi hc ti thiu v mn `X giao Hi qun' n bit th no l vng thit, th no l vng gi (Gi ngng). "
Thit tnh, bn k lng qu. Hi u m thin h s. hi ngoi ny vng gi thiu g. K sao cho ht. Bn ghi r tng nt c bit ca h trong Ng߶i v t ci cht . T b ch tim may My Hu dm tuyn b nhiu cu xanh dn. "Chng tao lm bc s. lm bc s c th lm ci g li khng c." "Tao ni ting Vit khng rnh, nhng chi ln ting Vit th tao cha chc thua con m no u nha. a no chc ti tao l a ti s."
Ri ti ng cng chc gi m khng nn nt. "ng ng lm c quan x hi, c trch gip dn t nn Vit Min Lo. T nhin tr thnh cha nui ca m con m ci, m tr d߾i tui v thnh nin chy qua y khng cha m anh em. V con m ng dm c gan dn con gi nui i bin chi c tun. Ъn lc ng Vnh vt bin chy qua mi t ra ng cha rut l bn thn ca ng cha nui..."
Ngoi ng gi ng im ng cn c b Bi mc bnh m trai. "Gi qu bm ht v th cn ngng ngng ci ni g. V li nu bit ngng th lm sao c c chc thng boy-friend mt lt cho c (Mt mi tnh gi). "
Ng߶i ln th l lng nh vy cho nn c nhng a con nt mt dy, n ni hn ho: "Ti sao my ln tr߾c ng߶i ta t chc th anh i, m ti phin Hong t chc th anh khng n. Anh ni i, l do ca anh th no? "
Ti tm gp trong Ng߶i v t ci cht, Gi ngng, Mt mi tnh gi dy y nhng mu ng߶i vi tng nt xu, thi h. bn M bn gp nhng ng bo v mc cm ngho km nn qua y th߶ng hay khoe khoang qu . Nh anh chng Thi ch l h s m xng l thiu y, trung s Trung khoe mnh l phi cng. Bn Canada ti cng vy, thiu g, trong tp th hi on, ngnh ngh no cng c. Bn thc mc kh s s rng nhng ng߶i nh vy lm danh cho binh chng, danh cho cng ng? Con ng߶i nh binh Nguyn Tn Hng thnh np. H trung s l phi vy, trung y l phi vy. Ci trt t, k c߽ng phi gn gi mi c. u c th lung tung. Giy rch phi gi ly l.
Cy qut trng Giang ng th ngt, bng qua trng Giang Ty th chua. Bn vi ti, by gi ngt hay chua, chua hay ngt. Thit l nhc ci u. Nu m cy qut c tri tim th n cng thc mc v vic "mt cnh hai qu" ca n. Ci cnh n u nh t ng߶i khng bit s ko di ti bao lu na. Tt c l do nh mnh t n߾c a y ht, Hng i. "Hi 75 ti c tnh chy qua M u. Ti o, ti xin v t lin m khng c ch. Ti ti cng li ghe lc ߶ng rt cuc ti Thi vt, a ti v Thi Lan lun. Bng khng ti cng c c hi nm mi t Vit Bc vi ng ri (Ng߶i v t ci cht). " Cng nh "Cho n nay, tt c dng h ti khng cn ai c ci hn hnh c t chn ln thm lc a mi. Tt c bc ch, c d, dng, cu m... u thc th ti nh. Chng ai dm ct b߾c ra i tm t do trong ci cht na. C l h cam chu chn vi thn xc trn mnh t qu h߽ng, tuy khng cn sc sng nhng lc no cng du yu. Nh s phn ca hng triu con dn Vit da vng mu bn kia b i d߽ng... (S Phn). "
Nh vy Mt Cnh Hai Qu tuy khng ni v chuyn tnh cng c th coi nh tp truyn tnh. l tnh hoi h߽ng. Ci tnh nh nh nh n߾c ca mt cu s quan hi qun. Nguyn Tn Hng l mt ng߶i y tnh cm tha thit gn b vi gia nh qu h߽ng lng xm. Bn nhc ti tng a danh ca t n߾c khng b st mt ni no bn i qua, khi i du lch x ng߶i (Cn u thi v). Bn nhc n tng cnh sng thn qu, cnh mc n߾c c ngu ph sa t sng v lng phn trong nhng lu v, vi go n߾c ma y lng qung. Ci t ng thc n c l߾i km ngn rui mui, bn chn c bn chu n߾c nh k d߾i, ri cnh con dn, con mi, con di, con rn con rp...
- Nh vy con khng v u!
- Con cng vy!
- Con cng vy!
- Ti sao? Vit Nam d c really poor ti con cng cn phi v bit where you com from nh th no. Ti con l Vietnamese ch u phi American. That is your root, ti con phi love v proud ci root ngho kh mi phi. Khng c n khng c you.
Bn cng nhc ti nhng k nim ring ca v chng bn tr߾c khi c߾i nh mt th hoi nim qu h߽ng. Cui cng vi K ngc ߶ng bn thc li qua c Thanh Trc (hnh nh mt ng߶i tnh ca bn?) ghi li np sng, cnh tr hc ca mt n hc sinh ngho phi cht vt t tc ht nh ny sang nh khc theo hc cc tr߶ng ca Bn Tre v M Tho.
c ht tp truyn ti thy bn c mt tr nh phi th߶ng, mt c quan st tin t߶ng, bn nhy. Ch pht qua vi nt nh bn c d kh nng lm cho c gi say m theo di bng li vit hp dn, li cun. Ti khoi on bn t cnh n cng cua:
Vn n khai v, mn cng cua luc, th v chng Tm rt tm u hp. n rit nh ghin. Cng cua loi no cng ngon: snow crab, stone crab, v lun c blue crab, cng gh cng ngon. Ai mi nhn v tߗng l cp n b mt, v khng ch lm g c tht, vy phi p dp ri ra tng th mng th bit chng no mi n xong mt cng. y, mun thߗng thc h߽ng v ca cng cua th tr߾c ht cng nn hc qua ci ngh thut n cng cua. Khng bit n th n tng th mng, cn bit n th n nguyn mt ming tht. L d nhin phi c ngh, phi c ci km tch cng cua ln v t my tim all you can eat cng cua, hay t ra phi c ci nut cracker. Ri phi bit ch m bm v un nn sao cho ming tht rt ra khi v, gn ln nh ci i ch ang cm trn tay. Chm chanh mui tiu th ru c v y h cng phi rt ht tr ra. Nhng ng c di dt tham n, n cho l m h߽ng v cng cua n mt i. Khng cn g chn cho bng n cng cua c ng߶i lt sn!
i l , ngoi ci ngh thut miu t kho lo bn chng t c ci mc thnh thc cao . Bn ngh sao vit vy, khng che du bt c iu g. Hnh nh cu no vit ra giy th bn khng n gch b. Nguyn Tun ngy xa ni: i c nhng s tht khng nn ni ra. Nhng Mt Cnh Hai Qu v nhng cun khc ca bn, bn u ni tut lut ht, khng cha mt iu g. Hn chi Nguyn Hng Quc c ln nhn nh: a s nh vn min Nam u c mt nhu cu th l tnh cm, bc bch tm s. iu qu ng nhng nn thm, trong s cc cy bt min Nam, Nguyn Tn Hng l ng߶i vit thnh thc nht. Ti khng tm thy tnh cht h cu trong cc truyn ca bn (nu c cng rt m nht) m ton l s tht ca i bn v nhng ng߶i thn. M ti ngh, i vi nhng nh vn khc th phi tߗng tng v vi mi c m vit, cn i vi bn, c mt i sng phong ph di do cht liu, bn tha h m ghi li, cn g phi vay mn bn ngoi. Hc gi Lm Ng ߶ng tng ni: Vit vn m khng dm vit v ci ti ca mnh th kh thnh nh vn ln. Ngoi c tnh thnh thc bn cn l ng߶i y tnh cm. C coi cch bn c x vi v con, cha m, anh ch em, b con dng h, v nht l vi cc bn ng ng, bn nhc nh ti bng ging tha thit m . Ni chi ti qu h߽ng t n߾c, bn yu th߽ng n bit bao nhiu.
Tuy nhin, ci tnh cm phong ph c th hin song song vi ci l tr vng vng. Ti cng thy r ci l tr mnh qua ci ngh lc phi th߶ng trong Mt жi Ь Hc qua Mt Thu Lm "Trm" ri by gi n Mt Cnh Hai Qu . Lc no Nguyn Tn Hng cng v߽n ln, v߽n ln bng ci sc mnh tinh thn vn sn c cho nn trn ߶ng i tuy gian kh nhng bn d thnh cng nh ci u im ny. Nh trong tnh yu, tn cng ng߶i p (Ta tm ao ta), bn phc kch chp nhong v khi coi b khng xong bn rt nhanh n ti bng hong, ngc nhin. Trong Mt bui chiu th by nghe v nhc n nhng chuyn lin quan n tnh cm ngy xa, tr߾c m c߾i c ng߶i m nng n t t cht, c ng߶i cm sng vi lu n ngi tr߾c ca hm da, khc lc. Chuyn rung rinh rm tri nh vy, bn bnh thn nh khng, kt lun tnh queo:
Tn gc in thoi cm u cm c c ci vn th tr߾c khi i ni chuyn vi xp. Mt bui chiu th by, h, mt bui chiu th by lm overtime vi mun vn hnh nh Vit Nam.
Ci l tr ln p tnh cm trong tp truyn l mt khuyt im nhng ng thi cng l mt u im. T lu trong tiu thuyt ca ta cha ng nhiu n߾c mt qu, mi ln c xong mt tc phm, c ng߶i nh mun bnh. Ti mun thy n c߶i thay cho n߾c mt, mun thy s phn u vui sng v߽n ln trn kh au, do ti bt gp nhng trang Mt Cnh Hai Qu nhng iu mong ߾c bn vit c cho mi ng߶i Vit Nam-nim vui sng, d ang trn x ng߶i. Ch cn bao nhiu nh vn Nguyn Tn Hng cng c mi ng߶i trn trng qu mn.
Thn i,
18. EM TM TNH КC NGUYN TN HNG
L VN LN
Li "mt" sng tc mi cho i do mt cy bt phong ph hi ngoi. Cy bt ny c mt im c bit l t tn cho nhng a con tinh thn ca mnh bt u vi ch "Mt": Mt жi Ь Hc, Mt Thu Lm "Trm", Mt Chuyn Ra Khi, Mt Cnh Hai Qu , by gi Mt K Nim Щp , v... sp thm Mt Ln Xung Ni . "Mt" l tt c theo thuyt nht nguyn ca nh Pht, nhng "Mt" ch l mt trong nhng trm ngn theo tc gi.
Nhiu cy bt tn tui gii thiu v cy bt ny. Thit tߗng chng cng thin h sng st v danh ting ca mt con ng߶i mang tn l Nguyn Tn Hng.
Anh sng tc vi mt "tm th Vit Nam" nh Mai Tho nhn xt. Ging vn "t nhin nh ni" nhng "quyn r" qua li ph bnh ca Lng Vn. Anh l "con mt ghi c nhiu tnh tit v mt con mt nh dai" theo Nguyn Ngc Bch. Anh l "ng߶i vit thnh tht nht" theo V K in. C tnh ca anh li rt "b߾ng bnh, anh khng chiu theo th hiu ca ai c" theo H Tr߶ng An. Tt c nhng iu trn qu rt ng vi Nguyn Tn Hng. Anh chn cho anh con ߶ng m t ng߶i dm dn thn vo. Tr߾c y, anh vit v nhng ti lin h n Hi qun, mt binh chng m anh xut thn. Anh ghi li mt thu "lm trm" tnh bo. Anh tm s v ni lng v nhng ni cam go cc kh trn con ߶ng hc vn trn t ng߶i trong thi gian u t nn. Anh cng ghi li nhng cuc tnh th mng trong bui hi h lnh nh sng n߾c. V anh cng v ln nhng phn nh ca cuc sng tha h߽ng ni x l qu xa.
Nhn qua nhng tc phm ca Nguyn Tn Hng, l phi ng vi H Tr߶ng An rng anh l mt "cy bt nhn hu, ng mn." Ring ti - qua mt giao tnh mi m i vi anh - ti cm phc anh mt tm lng thit tha, am m i vi s sng tc.
Ln ny, anh xng xo i vo lnh vc bin kho nghin cu. Anh i vo mt cch hng hi, nhit tnh, bt chp mi tr ngi, mi thnh kin. "Nguyn Tn Hng rt b߾ng bnh" nh li ca H Tr߶ng An.
Qua tp bn tho Mt K Nim Щp (mt ph߽ng php xp ch Vit bng my in ton c nhn) m anh gi cho ti c, ti thy bc ra mt mi ca giy mi, thy ci p mn nhn ca nhng trang sch chnh tay anh lm cng vic electronic typesetting . Nhng, ti sao ch l Mt K Nim Щp ? Phi chng tc gi bng khung tic r cng trnh mnh ri cng khng my ai mng n, khng th bin n thnh nhng tiu chun trn th tr߶ng?
Ti khng phi l mt ng߶i lm bn vi my in ton nn th thc ti ch c bn tho Mt K Nim Щp ca Nguyn Tn Hng vi con mt ca mt ng߶i bn, mt c gi thng th߶ng i tm hiu vn k thut ch khng phi l mt tay t chuyn vin v in ton.
Li vit ca Nguyn Tn Hng nh nhng nh li ni bnh d dn dt ti gh qua nhiu ch߽ng sch vi nhng ta d dm: Ma xun ny ta nn lm p, Li lm p, T lm p ... Nhng Nguyn Tn Hng ni ton nhng vn k thut lm p thm dng ch Vit. Nhng thut ng v in ton nhiu lc cng lm ti khng li suy ngh... nhng nh li vit trn tru ca tc gi, ti hiu t t say sa vi nhng iu trnh by trong sch. Ti thy nhng dng ch Vit qua cng trnh lm p ca Nguyn Tn Hng qu nhin l p hn hn ln.
Ph bnh gi tr ca cng trnh nghin cu in ton ca Nguyn Tn Hng l cng vic ca nhng tay t trong ngh. Nhng nu ch nhn kt qu qua cch trnh by cc trang sch do chnh tay Nguyn Tn Hng sp xp l phi th thc ang nhn "mt ci g p." Duy ch c mt iu lm ti xn xang l s vic m Nguyn Tn Hng ngh "... bt i du hi l du khng c trong mu t quc t, th cng vic bo m s c phn gin d hn nhiu" (trang 88 - ch߽ng n Xun, em Tm Tnh Vit Ting Vit ). Ti bit Nguyn Tn Hng "b߾ng bnh," khng chiu theo th hiu ca ai c nh anh H Tr߶ng An ni. Ti l mt ng߶i c u c tn c, ߽ng nhin kh chp nhn li x߾ng xut b du hi m ti cho l to bo qu, v d khin hiu lm chng hn nh: v chng gy khc tnh tang tr thnh v chng gy khc tnh tang , v chic xe gn bn sui lm cht nhiu ng߶i tr thnh chic xe gn bn sui lm cht nhiu ng߶i ... Nhng thi, xin mi cc bn c c k tc phm ca Nguyn Tn Hng c nhn nh ring ca mnh v s phn on v gi tr k thut xin dnh cho cc chuyn gia v in ton.
Nu ti khng lm, sch ca Nguyn Tn Hng l cun sch u tin trnh by kinh nghim trn giy trng mc en vn sp ch Vit bng my in ton c nhn, mc d trong vng vi nm qua c nhiu ng߶i tho ch߽ng trnh v vn ny nhng khng vit sch.
Cng c Nguyn Tn Hng qua nhng sng tc phm, ta li cng cm phc tm lng thit tha vi vn ch߽ng ch ngha ca anh.
Lawrenceville, NJ, Cui ng 1990
19. Nhn c "MT K NIM ЉP" ca NGUYN TN HNG, MN M V CH V NGA
TRC HUY
Mc du c bit anh Nguyn Tn Hng l mt trong nhng cy bt phong ph hin nay hi ngoi, cho xut bn mt s vn truyn c nhiu c gi bit n v khen ngi, song ti phi th nhn l cho n nay ch c c duyn c mi mt tc phm gn y ca anh: l cun bin kho ngin cu "Mt K Nim Щp" 1.
Tuy ch bit anh qua cng trnh ngin cu ny, song ti c mt cch say sa v thch th v ging vn t nhin, t߽i mt ca anh v nht l v s nhit tnh, thit tha ca anh trong cng cuc tm ti v sng to tm ra mt ph߽ng php xp ch Vit bng my in ton c nhn. S c gng ca anh trong cng cuc tm ti v sng to ny khng ngoi mc ch t im v lm p thm dng ch Vit m anh t ra ht sc nng niu, trn trng.
Cun bin kho "Mt K Nim Щp" ca Nguyn Tn Hng cho chng ta c hi hc hi c t nhiu v cc k thut xp ch Vit bng my in ton. Anh Nguyn Tn Hng thnh cng trong n lc lm p thm dng ch Vit v ph߽ng din k thut.ooOoo
S thit tha mun lm p thm ting Vit cn a anh i xa hn na khi anh ng b du hi m ch dng ton du ng (xem ch߽ng "n Xun, em tm tnh vit ting Vit" 2). ni ch߽ng ny, anh a ra bn ci v tho lun v mt s kin v ng ca chnh anh v ca mt s ng߶i khc v cc ph߽ng thc nhm gin d ho v thng nht ho cch vit ting Vit. S d ti c bit ch trng v thch th khi c n ch߽ng ny, l v chnh bn thn ti cng tng thit tha v mong mun c mt li vit ch Vit gin d v thng nht.
Tht ra, nu em so snh ch vit ca ta vi mt s ch vit khc trn th gii nh Anh ng, Php ng chng hn, chng ta hn phi t ho rng ch vit ca chng ta qu tht gin d lm ri: pht m sao, vit ra nh vy. Tuy nhin, ti thit ng cng cn i ba iu chng ta c th sa i c hu lm cho ch vit ca chng ta c gin d v hon ho hn na.
Sau y l nhng kin v ng m tc gi Nguyn Tn Hng cp n v em ra tho lun trong ch߽ng k trn:
(1) - Tr߾c ht l ng ca chnh tc gi v vic b du hi v ch dng du ng trong tt c cc tr߶ng hp. Th d: "bin i" (bin i), "thng thc" (thߗng thc) v. v... Anh a ra l do v hai du hi ng pht m gn nh nhau (nht l i vi ng߶i min Nam nh anh v c ng߶i min Trung). Hn na, theo anh, du hi khng c trong mu t quc t.
Cng nh s nhn xt ca ng L Vn Ln, trong bi Bt in phn cui sch3, ti thy li ng x߾ng xut b du hi ca anh kh c th c mi ng߶i chp nhn, v l trong ch vit ca ta, du no cng cn thit v quan trng c. Mi mt ch, nu vit sai du, khng nhng sai li chnh t, m nga li thay i hon ton. Li vn vit ra cn s trong sng v nga cn c r rng. Vit sai du hi ng, nga ca ch s thay i khc i, cng nh nga mt ch s thay i khi ta vit cui ch c "g" hay khng "g", hay vit cui ch bng "c" hay "t" v. v... Tm li, tuy khi pht m, s phn bit nhiu lc khng c r rng v minh bch cho lm, nhng khi vit ra cn vit ng chnh t nga mi ch c r rng, sng sa, hu trnh s hiu lm sai lch.
(2) - Ngoi vic ng b bt du hi, anh Nguyn Tn Hng cn x߾ng thay th ch "" c nt ngang c bit bng ch "d" th߶ng, v thay ch "d" th߶ng bng ch "gi". Anh a ra cc th d: "gi hiu" (d hiu), "kh dc" (kh c) v. v...
Tht ra ng ny khng c g mi l. Vic thay th ch "" c nt ngang c bit bng ch "d" th߶ng, trn l thuyt ti cho l rt hp l v xc ng, v a s cc ngn ng trn th gii u dng ch "d" (pht m nh ch "" ca ta). Cn ch "d" th߶ng ca ta th c th thay th bng ch "gi" (nh ng ca anh Hng), hay bng ch "z" (nh ng ca mt s ng߶i khc), hay bng ch "" (nhng pht m nh ch "d" th߶ng), trn l thuyt ti thy cng hp l.
Tuy nhin, tic thay, li ng thay th ny l ra phi c t ra cho cc v gio s ty ph߽ng ngay t hi th k th 17, lc h mi pht minh ra ch vit ca ta, hay t ra cng trong giai on u, lc m ch quc ng cn ang phi thai, cha c ph bin rng ri. By gi, nu mun thay th ch "" c nt ngang c bit bng ch "d" th߶ng cho ph hp vi cch thc pht m quc t, th th hi cc sch v, ti liu vit bng quc ng m chng ta c t hn 100 nm nay, chng ta phi gii quyt ra lm sao? Thi th nh nng niu ch "" c nt ngang c bit ca ta m th߽ng iu n vy!
(3) - Mt vn khc c tc gi a ra tho lun: l vic nn dng du gch ni cho nhng ting phc vn hay nhng ting ghp, hay l nn vit dnh chm li cc thnh phn ca nhng ting ny? Vn ny cho n nay vn cha c gii quyt mt cch tho ng. Mt s hc gi (Trn Trng Kim, Nguyn Duy Cn v. v...) thch dng du gch ni, mt s khc, rt t, li thch dng li vit dnh li (Hong Vn Ch, Phm Hong H v. v...), trong khi a s b hn du gch ni, nga l vit ri tng ting n vn trong bt c tr߶ng hp no.
Ting Vit l mt th ting n vn (monosyllabic). Cho nn dng du gch ni cho nhng ting phc vn hay nhng ting ghp xem ra khng cn thit cho lm. Tuy nhin, khi phin m nhng ting ngoi quc, dng du gch ni l mt iu cn thit. Th d: "a-x-ti-len" (acetylene), "Ma-h-mt" (Mahomet) v. v... Du gch ni cng th߶ng hay dng cho nhng ting Hn-Vit (Th d: "gim-st", "tiu-chun" v. v...).
iu phi cng nhn l khi nhn mt bi vit hay mt trang sch c chi cht nhng du gch ni mi hng, hay c nhng ting phc vn hay nhng ting ghp vit dnh chm li nhau (Th d: "hodimsn", "phthnh" v. v...), cm gic chung khng c thoi mi cho lm, v thiu tnh cch thm m, gn gn v sng sa.
(4) - Tr߾c y, ng Nguin Ngu (cn k bit hiu khc l Ng B L) cng c tham vng ci tin v n gin ho ch quc ng. Trong nhng ng ca ng, c nhng ng rt hu l, v cng c nhng ng khc m anh Nguyn Tn Hng cho l "cu k, qui n"4.
Tr߾c ht, trong vn "ngh", ng ng b ch "h" m ch gi "ng". Th d: "ngn ngo" thay cho "nghn ngo", "ng ngip" thay cho "ngh nghip" v. v... y l mt ng xt ra rt hu l v xc ng. Ti khng tm thy mt l do no buc chng ta phi vit "ngh" (khi n ng tr߾c cc nguyn m "e", "" hoc "i") thay v "ng" (khi n ng tr߾c cc nguyn m khc).
B ch "h" trong vn "ngh", s pht m hon ton nh nhau, khng c g thay i c. Vic n gin ho v ci tin ch vit ca ta, t ra trong tr߶ng hp ny, l mt iu nn lm. ng trn bnh din quc gia, vic b bt ch "h" trong vn "ngh" li a n cho ta mt li ch khng th chi b: li th gi (khi vit hoc nh my), li giy mc (cho tng s sch bo in ra hng nm trong ton quc v ti hi ngoi), li sn du (cho nhng tm bch ch߽ng, qung co) v. v...
(5) - Mt ng khc ca ng Nguin Ngu : thay th "y" bng "i". Th d: "hi vng" thay cho "hy vng", "k nim" thay cho "k nim" v. v... Vic thay th "y" bng "i" cng l mt ng hu l, v c mt s hc gi a dng lu nay (nh Nguyn Hin L, Trc Thin v. v...).
Phn ng trong chng ta th߶ng vit li - ly, qui - quy v. v... m khng theo mt tiu chun no nht nh. Thit tߗng n lc chng ta nn thng nht ho cch dng "i" v "y" nh sau y:
- vit "i" thay th cho "y" trong tr߶ng hp nguyn m ny ng mt mnh hay u ch (Th d: " kin", "tnh iu" v. v...), hay ng sau mt ph m (Th d: "hi vng", "k nim", "li bit", "m thut" v. v...). Ring ch "git ga" c xem nh l mt tr߶ng hp c bit, v nu vit "ga" c th c nhm ln ra "gi".
- "y" vn c gi nguyn khi ng sau mt nguyn m khc nh trong cc vn -ay, -y, -uy (k c cc vn -uya, uy-, -uyn(h), -uyt, -uyu v. v...), hoc khi ng sau vn qu- (k hiu pht m l /kw-/). Th d: "lay ng", "by gi", "nguy him"; "m khuya", "tuyn b", "tuyt ri", "mn tuyn", "lu hunh", "xe but", "khuu tay"; "quy ch", "cam qut" v. v...
ng Nguin Ngu sai lm khi mun thay th hn "y" bng "i". S thiu cn bn v ng m hc khin ng c li vit m ti cho l lp d, qui g, khi ng vit tn h ca ng l "Nguin" thay v "Nguyn", hay l vit: "thai i" thay v "thay i" v. v... Cng v tnh lp d m ng cn x߾ng b ch "u" trong vn "qu": "qan trng" thay cho "quan trng", "q h߽ng" thay cho "qu h߽ng" v. v... Chng ta u bit rng "q" lun lun phi c "u" i km theo to thnh vn "qu" khi ghp vo mt ch. Cho nn, cch vit lp d v qui g ny ch c ring mi mt mnh ng߶i ch x߾ng l ng Nguin thc hnh m thi.
(6) - Hin nay, c ng߶i a dng "f" thay th cho vn "ph". Th d: "fi c" thay v "phi c", "fc p" thay v "phc p" v. v... Ti cng nhn l c phn gin d tht. Song c v lai cng, u ho qu, v l ph m "f" vn khng c trong mu t ca ta.
(7) - Ring v vn b du cho cc vn "oa", "oe", v "uy" (k hiu pht m l /wa/, /we/ v /wi/), trn ph߽ng din ng m hc, ti ng chng ta nn chn tiu chun chung l b du trn nguyn m th hai. Th d: "ho bnh" (thay v "ha bnh"), "kho mnh" (thay v "khe mnh"), "hu b" (thay v "hy b") v. v...
Trong cc k hiu pht m /wa/, /we/ v /wi/, ta thy ngay rng du nhn (cc thanh huyn, sc, nng, hi, ng) ch c th t trn cc nguyn m /a/, /e/ v /i/ m khng th no t trn ph m /w/ c. Ti nh cch y lu c ln gio s ngn ng hc Nguyn nh Ho bin th cho tp san Th K 21 lu v vic, trong ch "to" ca "to son", to bo b du trn nguyn m "o" thay v b du trn nguyn m "a", iu m ng cho l khng c ng.ooOoo
Vic a ra nhng kin, ng i mi hu ci tin v gin d ho ting Vit l mt iu cn c khch l, nu nhng kin, ng a ra xt thy c phn hu l v xc ng.
Cng nh tc gi "Mt K Nim Щp" , ti a ra trn y mt vi kin v ng xy dng ng hu lm p thm cho ting Vit. Vic "lm p" ny, theo ti, l nhim v chung ca tt c nhng ai trong chng ta hng c lng u t v thit tha vi ngi nh vn ho Vit Nam.
10/95
1 - Nguyn Tn Hng. Mt k nim p: Mt ph߽ng php xp ch Vit bng my in ton c nhn. California, U.S.A., i Nam, 1991. 176 tr.
2 - sd, tr.85-96
3 - sd, tr.173-76
4 - sd, tr.92
20. VI LI GIAO CM
PHM THNG
Ti ang ngi li hi xi t cho lp ci xanh ngoi v߶n nh sau nh th nghe ting v gi vui v:
- C th v sch n anh!
- a, anh pht th i sm qu h? Ca ai vy em?
- ... ... c mt bao b ln ca Nguyn Tn Hng. Chc l sch.
M bao b ra, ng l sch ca ng Trm "Mt." Nhng cha phi l sch, ch l xp bn tho cn nguyn vn mi thm ca giy. Mt l th rt ra. c vi vng, ti cm thy "quy mng mng" cn hn... cuc t my ngy nay. Ti ni lm thm:
"c thit! Chng ny sng tc hng qu, ri li nh mnh vit ta! Th l cuc t m߶i ba, na thng cn s߾ng hn! Bit ng vit ci g y? nu ni v ng qu, mit v߶n th mnh cn h h c, ch vit chuyn ra khi, bin c... th mnh b trt ri... ng ny chc d bit vit ta kh ngn ln vit bt, phi nm vng vn phong, vn kh ca tc gi." M vi Nguyn Tn Hng, anh Mai Tho ni rt nhiu v y trong li Vo Tp ca hai cun sch u tay ca Hng:
c ht Mt Chuyn Ra Khi, c tip ti Mt жi Ь Hc, ti thy c nhng g? Thy c my iu ti cng yu mn. Tr߾c ht l tm lng Nguyn Tn Hng i vi vn ch߽ng, pha c vn ch߽ng. l hnh thi ca mt gn b son st, thy chung, qua thi gian khng c np nhn, qua i ri vn mt i bn vng. c vi vn ch߽ng nh vy l mt p. Щp v y. Ci khng na ߶ng t gnh, khng lc cn lc mt, ni cch khc, mt th߶ng xuyn , mt mi mi cng, t hin trong vn truyn Nguyn Tn Hng thnh mt thng nht v mt lin tc vit tr߾c sau khng bao gi thay i, mc du thn th ng߶i th khng bit bao nhiu thng trm v i thay.
iu yu mn th hai, cng l iu ct ngha ti sao, vit li ngay cng vi bt u li i sng trn qu ng߶i v vit rt u tay, rt chuyn cn, ti gi Nguyn Tn Hng mi hon thnh c xong hai tc phm. l cch vit, li vit Nguyn Tn Hng ht sc nghim chnh, k lng v chng ...
Vy l "mt Nguyn Tn Hng" ri, v cn g vit na y? Ch lic thy xp giy chi cht ch, cha thy l th, v ti em ti v thc t:
- Anh c sch c ngy nay ri nghen. Nhng ti gi cm ri. Phi n tr߾c .
Nghe v nhc, ti qun lng ci "cng tc ta" nng n m nh l mnh sp c c mt cun sch mi trinh nguyn, cha mt ai c tr߾c mnh, ti ngoan ngon ra bn n.
V ti bit ti c tt l lng l khi c cun sch no thch ch th qun n v khng thm lm g khc, v mi ln ti c sch, ti nm di trn gi߶ng, p mn tn c... tht nghim tc. C ln ti gii thch:
- Khng c g sung s߾ng cho bng khi c mt cun sch hay, hp dn m b... lnh cng. Mnh x lnh m.
u phi l tt, cng nh lc nh, ch ti c k cho nghe: Mi ln ng ti c sch (ch nho) l ng phi ngi da vo ci gi xp trn b nga tri chiu hn hi, mi cm sch c. Khng bao gi ng nm vng m c sch, ni ny ng ch nm ht thuc, ph khi, m mng thi.
Ti b l th vo hc bn, tm qun, ch hߗng th c sch ca ng Trm ny, ri... ti u hay ti .
Va trang u, lic thy hai ch "Mit V߶n" ti hi yn ch, lt rt rt xem s s bn trong. Phi ni r, y l ci tt. Khng phi nh nhiu b, nhiu c c tt c tr߾c my trang cui cng bit kt qu ca nhn vt trong tiu thuyt Qunh Dao, La Lan... m ti ch mun tm coi c nhn vt tn John, tn Bob khng? Khng phi ti k th m v ti "k" c nhng chuyn mi xy ra "hm qua, hm nay" m mnh sng tm b x ng߶i th߶ng gp hoi.
Ti lt s t gii p thc mc trong ti: Anh bn Hng ny l dn "o-trng-bu-vung-c-vin-xanh-lt-sau-t" m ni chuyn Xung Ni, l xung lm sao?
Nh lt rt rt cht thy nhiu ch in hoa, tn ca ph n: Cao Bnh Minh, Phan th Trng Tuyn, Nguyn th Ngc Dim, Nguyn th Ngc Nhung, "bn con chut da" ri c "mi bߗi Bin Ha" Trn Kim Vy, theo sau c tn ph n na... nhy nht trong sch. Ti yn ch v bit anh bn tr ny vit k s v bn b, trong c nhiu cy vit n min Nam m t lu ti c c trn bo Lng Vn , ch "vn k thinh, bt kin k hnh..." vy l s c nhng on "v li" dung nhan cc ng߶i p ri y!
Mn i, sao m chng ny c duyn vy? Ti cha ht vui mng khi xt ti trang 118 thy vi a danh x Hoa K in hoa: Sng Mui (Salt River), Stuart Mountain Dam... ti hi ng, nhng lin l nhng ging ch t cnh. A! ci g ch t cnh l ti m qu ri!
Nh c ln ti ni vi bn b trong sch ca ti: Ti sanh d߾i chn con nga, tui Canh Ng, mang ging mu giang h, chy mt qun thi, nn ti i y, i , t hi lu lc x ng߶i c i u, , m x C Hoa st bn li cha c dp i. Hm nay c Nguyn Tn Hng vit v Mt Ln Xung Ni , dn mnh v c gi i theo, (khng tn xu no nhe), ti mng v yn ch, m xp bn tho ln gi߶ng, p mn ngay ngn, sung s߾ng theo chn bn tr ny... xung ni.
Ti "nhp cuc" vi Nguyn Tn Hng lin khi c nhng cuc hi hp bn b trong mt khung cnh tht vn ngh, vi nhng khun mt m ti c bit tn tui. Hng c li k chuyn trung thc, k mt lo, khng cn gia gt m sao nghe nh c m thanh trong trang sch, c hnh tng nhy ma tr߾c mt, v d nh trang 11, 12, Hng vit trn tut m c gi tߗng chng nh c mt ng߶i p t Thn Kinh duyn dng l Hong Bc ng tr߾c Hng cht vn... v cu ta ang mm c߶i... duyn va phn trn, va ga-lng, nnh m:
- "Ti v ti cha bit ch nn cha dm nhc n ch thi, s ch phin bt t..." Bit u sau khi c bi ny li c ng߶i chng khiu ni ti rng "khi rng m khng bnh my o "lp lp ph sa" ca mnh, ai li da hi my m ni ging cay x nh bn b..., cu no cu ny c "un point final" bng... "nh, nh." Thy cha ch Hong Bc, ln sau ch lm n ng c k tui na nh. Nhng thc s ti nh ch Hong Bc mt ch khc tuyt vi hn. S l ti k, st qu thnh hn, tai ch v rt thit tnh hi "c phi ch sinh nm 1942 hn?", ch nh i guc trong bng ti hi li lin "b tui khai gian h?" Cho ti by gi ti khng bit phi khen ch Hong Bc gia p vi tr ci no tr߾c h. M thi, ti s b con hiu lm "ch ch em em" (ti tui ti nh hn b thi nghen) ni mi "thnh c rem n߾c da" ...
C c on trn, c gi s hnh dung mt Nguyn Tn Hng lm lnh tr߾c mt nh vn n min Trung kh i, duyn dng, xinh xinh.
Cn g vui hn khi bit "Lng Vn" c nhiu ng߶i p nh vy. M khng phi mt ng߶i, chng ta c theo chuyn hnh h߽ng u i (li tc gi, trang 19) cn thy thm nhiu bn hin na.
Ti cn ang ao ߾c lm sao c i thit, bng x߽ng, bng tht, khng phi theo chn tߗng tng nh vy th tay d n trang "Vn Minh Mit V߶n" c Nguyn Tn Hng k li M Tho, G Cng ca Hng, khng c mit Long H ca ti. ng ra bn Ci B, Cai Ly, Bn Tranh, Ch Go ca M Tho c nhiu v߶n hn Long H, Vng Lim x Vng ca ti, nhng tc gi coi mnh Mit Rung l khim nh߶ng chng?
Khng sao, Mit V߶n, Rung g cng c. V Hng a c gi vo cuc gii thch my ch Vn Minh Mit V߶n, v y l bi ni chuyn ti tr߶ng i hc George Mason, th Hoa Thnh Яn, vo ngy 25-06-1989, ca anh.
My thng va qua, nh xut bn Ph Sa do nh vn Nguyn vn Ba ch tr߽ng, tp hp v xut bn 2 cun TUYN TP NHNG CY VIT MIN NAM lm vn gii c li d ngh: "Ch! C mi a ph߽ng ri y!"
Gi y, c bi ni chuyn ca Nguyn Tn Hng mi thy nh vn hi qun ny "chu gii thch" v c l. Cn i vi ng߶i min Nam, s d c s rm r vc bt xung ߶ng l ti v y l ln u tin trong lch s, dn Nam ta mi "c" nm mi b x ra i. Dm ni nu khng c cuc i lon, i i th trong vn hc Vit Nam s khng c nhng ng vn ch߽ng, bit u sau ny s tr thnh bt h, cho qu h߽ng min Nam c vit ln t hi ngoi (trang 139).
Ti nh c dp c c th ca mt vn hu ln tui cng c ni:
- Thi gian sau ny (c ngha l sau khi chng ta b x ra i) c nhiu cy vit gc min Nam ni ln qu. V cc anh mi ln u tin b ni chn nhau ct rn, tm trng cn c ng hnh nh thn th߽ng, nhng k nim va li sau lng, nn cm vit ln l vit c ngay d dng nhng s vic cn mi rng rng cha phai trong k c...
ng lm. Ti chu cc lp lun ny. V c suy ngh theo bn thn ca ti, lc cn nh, t nm 1940, bit c vn ca Truyn B, Hoa Mai, Sch Hng ri leo sang Ph Thng bn nguyt san, Tiu Thuyt Th By ... ca cc vn s min Bc. Ti cn thuc lng bng Mc lc ca Ph Thng : Ai ln x Ct, Nga thun ri, mi ngi ln v.v. Ti c v hiu r vn phong min Bc khi c mt cht "ln cn" no khng hiu, li hi ch ti, c gi Nam rc rng. Lc ti khng nghe ai bn n vn phong min Nam hay Trung, Bc g c, ch bit l sch bo do cc nh vn ln: L vn Tr߽ng, Tchya, Ngc Giao, Nguyn Triu Lut, Ng Tt T... cng hay, cng d hiu nh H Biu Chnh, Ph c...
Ai ai chng ti u hm m, kp n Hip nh Genve 1954, ti c hn hnh quen bit thm cc c Lng Nhn Phng Tt Сc, V c Din, cc ng Nguyn Don Vng, cc anh L vn Siu, V Bng v.v. c c v thm tha ni su ly h߽ng ca cc anh lc .
Lc by gi, nhng bn cng trang la tui ti, chc xc ng nhiu vi cc vn nhn, k gi, thi s, nhc s min Bc... cc anh ang nhc nh vng tri th u thn th߽ng ca mnh trong cc k s, hi k, chuyn ngn, ca khc... cho chng ti, nhng bn tr ng߶i Nam bit v th߽ng mn thm nhng n i, ni non, sng ngi x Thng Long, cm thy thoang thong mi hoa sa (du cha thy bao gi) cm bit trong tߗng tng th no l gi heo may, m trong Nam ch c gi ch߾ng, gi bc...
Ti sao nhng bi c sc ht nh vy? Bi v cc vn ngh s va "b߾c ra khi" ci ni y k nim thn yu ca mnh - Tm trng cn mi nguyn th li vn, ting nhc chc chn cn m nng tnh qu h߽ng. Cc anh ch tr li (theo li Hip nh Genve: 2 nm s c Tng tuyn c) m phi ch... ch hoi... n 10, 15 nm sau... lc chng ta ht cn thy bi no k li qu Bc na, cho du l V Bng vit v Ming Ngon H Ni vn cn , anh ht hng vit v H Ni, m nh vit... chuyn trong Nam.
Cc nh vn ng߶i Nam, tr߾c hay sau di c 1954, vit vn, vit bo vn xi ging vn chung chung, ngha l khng rc ging Nam b, ch tr H Biu Chnh vi nhiu tiu thuyt: V ngha v tnh, Cha con ngha nng v.v. Ph c vi Chu v hip ph , mt nh vn lo thnh (ti qun tn) vi chuyn V ng s-Bch thu h v.v. ri k n Nam nh Nguyn Th Ph߽ng, Bnh Nguyn Lc, Sn Nam, L Xuyn... sao h khng b nh hߗng, n sang y mi c nhm ng߶i gc min Nam vit vi vn phong min Nam?
C xin an c v ti (xin ng ry ti qu ch quan). T lc vo "n cm nht trnh" nm 1952, ri nm 1955 quen cc k gi Bc, Trung, Nam trong nh bo, ti c sn trang bo trong tay sao khng vit? m phi i sang y mi... cm bt ln? v khi vit li vit vi ging c st mit v߶n?
Nh trnh by trn, ti cng ging nh anh L vn Siu, V Bng... lc 1954. Ti b rung v߶n, m m ng b, sang y... nh qu, ln u trong i m.
Khc hn cc anh di c 1954 t min Bc v Nam ri nay li b x - Ci x sau ny ch l tm b, t c k nim nh ni chn nhau ct rn. Chng ti nh th phi tht ln, khng bng li, th bng li vn mc mc k chuyn qu mnh, ni c v߶n, c rung, c m thanh, c ting ni ca ni (phi khng Hng?). T , du c mun vit theo li vn thm trong u t lu, cng khng th no vit cu:
- N, thng t Tho u ri. In nh c tri da rng sau h. Tao nghe n rt ci bch. Chy ra lm v nghen .
Chng l vi li b m qu Nam, m vit:
- T Tho u ri. D߶ng nh c qu da ri nh xt sau v߶n y. My ra nht vo nh .
M u phi ch c cc cy vit min Nam qua y mi nh qu, mi vit. Anh ch em min Trung na ch, no l V nh vi My mn Tt mn m , mt Ty Hng vi Ht go Huyn Trn , hoc mt Huyn Chu vi Ma Xun trn G Bi ... (trang 139).
Ti xin mn php ni lan man hi nhiu gp thm vo chng hnh trnh th hai ca "chng." By gi mi cc bn nhy phng theo tc gi n tiu bang New Jersey. Hy chy mau mi kp v anh hi qun ny li xe... u lm, mc cho cc c gi M y bp kn inh i, c li phom phom nh li vn tun chy nh nhng trn giy.
Nh tc gi dn c gi i t trang 29 n trang 41 tm bt mch ng lang ty L vn Ln m mnh bit thm tiu bang M nhiu n xanh n , xa l ln xa l nh...
Khng bit nhng trang ca chng th ba, Ni chuyn vi n em , Nguyn Tn Hng c thy hnh din l c quen bit nhiu cc vn ngh s Vit Nam ti x ng߶i chng, ch ti v bn c thch v cng, v chng ny, c bit rt nhiu vn ngh s thnh danh trn vn n m t lu mnh nghe ting.
Hy c chm chm mi thy Nguyn Tn Hng "gii thit." Anh khai tot tc phm no ca ai, ni dung hay ho, phong ph ra sao? Hy theo tc gi vo on ߶ng ny thy mit v߶n M Tho sum su vn ngh s cng nh da xim Bn Tre, cam ngt Ci B... M sao li c nhiu n gii qu? Mi ng߶i mi v m߶i phn vn... m߶i mt (li tc gi).
G ch nh vn n ca Mit V߶n m Hng k ni ch߽ng ny va p li va gii m... d (trong vn ch߽ng) c nhiu ng߶i mn m v trng cy si:
Thin h m߶i ph߽ng ngt ng,
K mong thnh c, k thnh s.
Tn bay mt pht, chim by rt,
Khoi ch cha t, b tiu th .
(th Cung V)
Phi th thit, ti c ch߽ng ny ti hai ln mi qua ch߽ng k v ti tin l c gi khi c n y cng s nh ti. Tc gi k tc phm cng nh tm tnh con ng߶i ca nhiu cy vit min Nam n em (li tc gi) nam cng nh n, minh bch, r rng theo kh nng tng ng߶i... vy m khi c xong, c phi m mng ngh ti "bn con chut da" ca Bn Tre v "mi bߗi" Bin Ha?
ng l vn v song ton nh Hng "dm" ghi vo chng 5. Anh chng thy th bc trc ngy xa ch bit c hoa bin v sng cun bc u, thy sao ni vy, vy m gi y nhy tt vo vn gii ... ra tc phm vn ch߽ng. Chng ta hy theo hnh trnh ca nh v ny khi mun mc thm o nh vn thy tm trng nn nao ca ng߶i ham "thai nghn vn ngh."
C mang thai th phi c sanh, ri no l ku Thy, r߾c M, k tn vo khai sanh v.v... bao nhiu tm t lo lng cho a con ca mnh... Hi bn c! bn ang mun thnh vn s c tc phm ra mt bng dn thin h? Hy theo Nguyn Tn Hng chng ny ... rt kinh nghim. Bo m khng kh khan u, hy c mi thy ci lo ca ng߶i cha khi a con tinh thn cha ra i, khng bit mt mi ra lm sao m vn c thy i ng yu qu chng (trang 86).
Nguyn Tn Hng c ci duyn nh vy lm cho ti c tic hi hi, nu mt con gip v tr߾c, ti cng tui Hng by gi m khng b Cng Sn lm cho tha h߽ng, ti c c dim phc nh anh: quen nhiu bn nam n c ti danh, c duyn, c sc? c dp vit ring mt cun v giao tnh gia my b v tc gi...
Cn ang tic r ngh ngi th thy tc gi phn trn: Tm hiu v bn sc v cht liu ca cc nh vn nh th n th nm nay "b gi tru" tm ra k c sch s ht trn trn cc mt bo, th lm sao "ng Trm" c th b mt th bn tay ngc thc bn tay vng vo , ng m m mm s nn thm cho c na y? (trang 96).
, t ra chuyn vit nhng "giai thoi hng" ton l nhng n vn, thi s (nh gnh Phng Ho nm 1958, ton l n ban), Nguyn Tn Hng cn thua Ph Lu thi thi mt b߾c, anh phi nhn l khng ti no vit nh my theo kiu H Tr߶ng An, ch i ba thng m hon tt nm by trm trang nh to v cc n s...
Nguyn Tn Hng i l Nguyn Tn Hng! Ti ang mun trch anh chng "Trm" ny c loay hoay vi ti vn hc m hng dn c gi v ti "i," th n ch߽ng Ty Du. Vy l nh ng߶i ang kht m gp n߾c chanh, ti say sa ung nhng dng ch t cnh vng t Arizona, Hng dn chng ta n c o o Hoa, nh ca n ha s Thu H߽ng vi sn chim, vi ting ht trong hoa l, ri sau i v h߾ng Grand Canyon, mt trong nhng k quan th gii (li tc gi).
Ti khng trch dn ht ci hay, ci l... nhiu lm, nhiu lm, do Hng k ni y, m ch mi cc bn c c say m phiu lu li trt mang... kip ngho, khng tin i du lch, c theo "k" Nguyn Tn Hng ch߽ng ny.
ang rung cm vi thin nhin min Trung x C Hoa th cht n chng ߶ng ni v nhng tc phm Mit V߶n.
Chng ta nghe nhiu li khen, ting ph bnh v tuyn tp trn 6 thng nay khp ni ri. Nhng hy nghe thm li ch dn ca Hng ch߽ng ny m tm c nhng sng tc vn ch߽ng thy tnh yu qu h߽ng phng pht th hin qua mt cuc t trm bt l߽n mt lng gn Ci Rng, mt chuyn qu giang trn ph Rch Miu, mt ln lm r bn nh v, mt con sng bi bin Vng Tu, mt tri bn chua bn cn Rng, mt con rn v nng trong gc tre gi, mt tung ht bi Lng ng B Chiu, mt cn nh b li sau lng, mt c nhi vin Sa c, mt a em xu s trong gia nh, mt gic m tr thnh vn s, mt i lm bu gnh ci l߽ng, mt tm tnh ca b m gi lo cho a con tt nguyn, mt bui hi cau hay mt mn nh o ... (trang 139).
Cun sch no h c on dn nhp th phi c on kt, ti c mi mit Nguyn Tn Hng theo cc chng ߶ng m lng thp thm s... ti ch ri chng. Bi v li vn anh bnh d nhng y vui bun, li c t xu tu tu nn c khng chn. on ߶ng xung ni ca anh c chy phom phom khng c vin si, cc no nm cn li. Sao m n nh con tu l߾t trn sng m.
Qua ht vng t kh cn, i dn n vng Cali, ni m ch no cng ph x ng߶i Vit, bng hiu ch Vit, giao thip vi nhau bng ting m ... S߾ng cha? ng di g m ming ni ting M m thnh nh qu (trang 141).
Nghe m thm. Nu c l me bay bay vai o th ng l ang i trn ߶ng Gia Long, no phi l Bolsa, phi khng Hng?
ng Trm ca mt thu i! Ti say m theo li vn chn cht ca anh sut na ngy ri . Nh anh, ti v c gi bit mi ca Las Vegas, thin ߶ng hay a ngc (?) a gii, c bit dung nhan v tc phm cc vn ngh s min Nam ang sng xa qu h߽ng. Nh anh ti mi bit x da Bn Tre c 4 con chut xinh xinh. Ti chc rng 4 con chut bit ung n߾c da ny phi l Chut Bch mao, hng nh, mt nh c߶m, d th߽ng nh vy, ai n em Ng v h߽ng v Tu v yu ߾p vo n cho ung.
Vy cm n "ng Trm" "hi qun" "li xe xung ni" ny, ti lin ngi vo bn vit gi sang... khng phi li Ta m ch mt cu: Mt ln i l bit bao ln nhung nh ...
Calgary, thng 5 nm 1991
21. THAY LI TA CHO TP TRUYN MT NI BUN RING
NGUYN TN HNG
Sau tc phm u tay, Mt жi Ь Hc , do ng Mai Tho vit ta, by lu nay ti vn hay nh cc vn hu i tr߾c bt cho tc phm mnh. Vi quan nim nhm lu li mt vi k nim trong nim tm giao cng cc vn hu thn quen y. Tuy nhin, ln ny c hi khc!
Cng qua mt thn tnh, mi y mt bn vn cho bit, i khi, cha chc l c gi hiu r v ng quan im vi nh ca ti! M c th lm c gi s hiu lm rng tc gi cha vng tin vo ti nng ca mnh cho nn cn phi c mt ng߶i i km, vit ln vi li khen tng mi mc ng߶i c. l cha ni n nhng bn vn khc c th s dm pha, ganh t v khng c c nhng c may quen bit, giao lu thn mt vi mt s ng nhng ng߶i cm bt nh ti! Qu tht l ch l! Ъn ni, ti phi vit ra y nhng dng ny nh lu li mt k nim vui vui vi mt ng߶i bn vn!
Ri, cng ch l hn na khi ti l ng߶i cng c dm ba tc phm trnh lng, vi t nhiu ting vang! Nht l trong thi gian gn y c vi bng hu, k i tr߾c ng߶i theo sau, li nh ti vit bt, bnh th, im sch! Thi th k nh gi pht n, t nay, ti phi t mnh vit ta cho mnh vy. Khng k nhng tr߶ng hp c bit, d nhin.
Ta hay bt vit cho mt ng߶i khc, vi ti, ngoi nhng giao tnh qua li phi c, thng th߶ng ch l nhng dng ph bnh mt chiu: khen. Ng߶i vit ta hay bt phi chu kh c k tc phm, suy ngm v tm ra nhng im hay theo mnh m thi phng ln, trong khi phi l i nhng im d. Lm lc cha chc ni ln c dng , tm s cng ni lng ca tc gi gi gm trong , v mi ng߶i cm bt u c mt cch vit ring v mt trnh thߗng ngon ring!
Bo m khng ai c th hiu r mt tc phm hn l chnh tc gi! Song le, kt mt im, tc gi khng th t hunh hoang, bc thm cho mnh! Ngoi tr nhng k ..., ch ai m lm nh vy xem ra k cht i c! Bi th, t vit cho mnh mt vi iu l chuyn khng th v khng nn xem th߶ng. D dng chng l ha hon i vi nhng ng߶i ang vit d߾i dng thc mt ch , v c th da vo ni thong qua nhng iu mnh s trnh by, xy dng, ߾c m!
Nhng th hi, c ai dm t bt vit khi khi m khng nhm vo mt mc tiu, mt ch , mt h߾ng nhn no ch? C ht! Ngay c nhng ng߶i chuyn vit tiu thuyt mua vui, d tߗng i na! Chng qua l c ng߶i nu ln c mt iu g ln lao v trong khi c ng߶i li ch v ra mt ci g nho nh!
y, vi Mt Ni Bun Ring , ti cng ch mong l mnh v ra c mt ci g nho nh m thi! Ti sao?
Ti v, quc gia hng vong tht phu hu trch ! iu m, khng ring g ti, tt c nhng ng߶i chng ta ang sng ly h߽ng ni t khch qu ng߶i u hng tm ngh ti! C phi? Nhng t vn l mt chuyn m lm c g hay khng l mt chuyn khc! Vi mt ng߶i cm bt, nu ln ch l mt chuyn m vit c g hay khng l mt chuyn khc! V ti t cm thy mnh hon ton tht bi, bt lc!
V ti ngi bt ca ti dn dt ti i lang thang khp mi chn tri, gc bin! Trong ging t bo bng khi li bng qu h߽ng! Trong bin c lc l con tu i vinh danh ng߶i chin s! Trong lng t tm ca nhng ng߶i chuyn mn l߶ng gt c pa-tng! Trong h߽ng say dc tnh thp thong bng liu trai! Trong tnh yu giao ha bt k mu da phong tc! Trong m gia nh v thin nhin huyn thoi! Trong nhng ua i bng sc ca gii qun hng! Trong ni cht cha ri tay trong tay cng Cha, Pht...
hay, ci g l th! Mt qui thai thi i chng? Tha rng, khng u, ch l tc phm m ti c phn no ng thi! Xin mi qu bn c gh mt vo xem!
Winston-Salem, cui ng nm Tn Mi
22. CON NGI V BT PHP CA NGUYN TN HNG QUA "MT NI BUN RING"*
V K IN
Chiu nay ti li c ci vinh hnh ln chim i pht thanh, ni theo kiu Kit Tn, gii thiu nh vn kim ch nhn nh xut bn Mit V߶n Nguyn Tn Hng vi quyn Mt Ni Bun Ring mi ra l cn thm phc mi giy mc.
Ti quen bit vi Nguyn Tn Hng qua th t trao i cho nhau t nm 1988, khi anh hon thnh tp truyn u tay Mt жi Ь Hc v gi tng. Ti c xong v bit rng Hng s l mt cy vit c hng, khng nhng v ngh thut vit lch, v li vn tri chy m im ni bt tc gi l ci sc sng phi th߶ng, ci ngh lc phi th߶ng him hoi mt nh vn mi bt u sng tc. Ci u im ny vn c th hin u n cc tc phm sau. Khi anh nh ti vit bt cho cun Mt Cnh Hai Qu (1989) ti cng ha liu, nhng trong bng tin rng anh khng th no thc hin ni. Lm sao trong mt nm m vit c ba bn cun lin tip. Mt жi Ь Hc, Mt Thu Lm "Trm", Mt Chuyn Ra Khi ... Ti vn lm bing lm v khng c th gi nhiu. Nh u mi va ha xong th bn tho c gi ngay n nm chnh nh trn bn vit vi bc th nh km theo - "... bit anh bn lm nhng rn gip dm thng em." Ri sau nm, by cun na tc gi gi tng o o, c va ht cun ny th nhn tip theo cun kia, nh vy l tc gi Nguyn Tn Hng gc tri Winston-Salem kia vit khng kp th v bn b cng c gi, trong c ti, c cng khng kp th. Va qua, ti nhn c quyn k s Mt Ln Xung Ni ri tip sau vi tun l tp truyn Mt Ni Bun Ring . Trong bao th gi km t giy nh, i ci t giy oan nghit c mt cu vit khin ti xao xuyn - "... hng chng thng em s ra mt sch Montral..."
Qu v cng bit theo lut giang h ca vn gii, mt tc gi ch nhn xt ph bnh hay vit ta, vit bt cho tc gi bn ch mt ln v duy nht mt ln thi. iu ny khng bt buc nhng l mt thng l, mt qui ߾c. Ti sao vy? Khi nhn nh v mt tc gi nhng nt chnh yu, u khuyt im phi c tm ra, ghi nhn y . Nu vit thm ln na, th cng lp li nhng m thi. Ti yn ch, c sch cha ca bn gi cho m khng s b bt lm cng qu. Ti vit cho Nguyn Tn Hng bi bt quyn Mt Cnh Hai Qu ri, t nm 1989 ln!
Nh u, mt hm ng Ch tch Vn Bt Qubec khu ti c߶i c߶i:
- Ni ci ny anh nghe, c ba tc gi "ngoi quc" mun qua Montral mnh ra mt sch, vui lm, ton l anh em thn tnh, ti nhn li ht ri...
Ti va nghe va run, cha kp hi g ht th c nghe tip:
- Tt c c ba ng߶i: Thy Khanh, Nguyn vn Ba, Nguyn Tn Hng... th mnh cng c ba ng߶i.
Ti hi:
- Mnh cng c ba ng߶i, ai vy?
ng Ch tch Lu Nguyn c߶i v ni tnh ri:
- Th anh Trang Chu, anh в Qu Ton vi anh n...
Tri t! Ci v V nh va mi xy ra, ri ko di thm nhng v rc ri bn l, anh em Vn Bt Vit Nam Hi Ngoi vi Vn Bt Qubec mun khng lun hi sc u cn vit lch vi ni nng. Nhng du sao th bn Lu Nguyn ha ri, mi chuyn u vo nh "vn ng hm" lm sao m cy cho ra. Ti suy ngh thit khn ngoan ginh tr߾c - Ti chn ni cho Thy Khanh. Du sao th Thy Khanh cng p , duyn dng hn hai ng bn "mit v߶n" ca ti. Mt bn l dn Parisiense sang trng qu phi, mt bn l dn Nha Mn, Sa c vi Qun Long, Bnh Phc Nht, M Tho, cc bn ngh coi mnh phi chn ai? D qu m!
Nhng i, m߶i chuyn mnh mun th ht chn khng nh . Vic cng vic t dn dp, thnh ra tri xui t khin sao loay hoay anh Trang Chu t cc c Thy Khanh, в Qu Ton x phn Nguyn vn Ba, v ng Trm Nguyn Tn Hng lt v vng tay thy gio lng l ti y. Ti m nghi ng c s m mu sp xp ca ng Ch tch Lu Nguyn vi ng Tng th k L Tn Lc trong v ny. Thi khng bit l duyn hay n, cng nh rn m m ng Trm, ch thit tnh trong bng, mun m ng߶i khc! Thnh ra hm nay ti ni hay hay d ng Trm rn m gng mnh chu trn. Mt ln cho tn ti gi... Nhng cui cng th ti thy hnh nh mi s c bn tay ca nh mnh an bi. Hm gp Kit Tn trong cn say nh, anh ta ch vo mt ti ni - H Tr߶ng An, Nguyn vn Ba, Nguyn Tn Hng thuc vn ch߽ng mit v߶n, cn V K in khng phi, bn thuc vn ch߽ng mit c lao. Ti ng ra, sau vi pht mi hiu, mnh c sanh c lao Ph Quc ri li vit v c lao Bidong, hin ang sinh sng c lao Montral. Vn ch߽ng c lao i chung vi vn ch߽ng mit v߶n l xng o xng kp. Thi vy cng hay. Thnh ra hm nay l bui ni chuyn ca nh vn c lao V K in ni v con ng߶i v tc phm ca nh vn mit v߶n Nguyn Tn Hng.
Tr߾c khi i vo cu chuyn, ti xin php c nu ln y vi thut ng m ti s phi dng v l nhng ch ring bit ca Nguyn Tn Hng. Ni v Nguyn Tn Hng m khng dng nhng ch ca Nguyn Tn Hng th lm sao trnh by ht c con ng߶i Nguyn Tn Hng!
l nhng ch "n anh, n em." Nguyn Tn Hng bt u lm quen vi vn gii lc cn bn qu nh, hi cn i hc ri i lnh. Theo nh ti bit, anh vit cho bo Vn ca Mai Tho v c n ta son gp nh vn ny. Bng i mt giai on di - i lnh, chy gic, t nn, i hc li - anh bt u cm bt li v bi v c ng khp trn cc mt bo hi ngoi. V ti cng cn thn ghi ch l anh dng ch "n anh, n em" khng c ngha l vit cao vit thp, vit hay vit d, cng khng phi l vit tr߾c vit sau m l cn c vo tui tc. H ln tui l anh m nh tui l em, ni theo kiu nh binh, trong qun tr߶ng, kha n anh, n em. Ti may mn c sanh ra tr߾c Hng vi ba nm nn c lm anh, ngon lnh. Cn ng bn Nguyn Hu Chung tuy ln tui hn ti na nhng v xa li khng quen bit nhau, c l th h ca anh Chung l th h "gi" qu ri nn Hng khng bit, tnh tui ln gn m߶i nm, ku Chung bng n em ngon ! Ln u tin khi c ngang qua ch sai st ny, ti khoi ht sc lm im thinh thch, khng cho Hng hay, trong bng mun ng bn gi Nguyn Hu Chung lm n em ca ti lun, lu chng no hay chng ny, cu tri khn Pht ng c ai nhc nh Nguyn Tn Hng nh chnh, my thu c lm n anh ca mt ng߶i ni ting nh Nguyn Hu Chung!
Danh t th hai m Nguyn Tn Hng a nhc i nhc li l ch "Vn ch߽ng min Nam." Anh tha thit ch ny cho n ni hai ln anh ln Washington D.C. l hai ln anh nhc n n trong nhng bi ni chuyn - Ln u trong bui ra mt sch Giai Thoi Hng ca H Tr߶ng An, Hng thuyt trnh ti i Li V Vn Ch߽ng Mit V߶n (ti tr߶ng i Hc George Mason, th Washington vo ngy 25-6-1989).
Ln th hai, bui ra mt hai quyn Tuyn Tp Nhng Cy Vit Min Nam v Mt Chuyn Ra Khi , Nguyn Tn Hng nhc li vn ny trong bi Tnh Cht Chung Quyt Trong Vn Ch߽ng Mit V߶n . Trong cc nh vn c vn phong min Nam, Nguyn Tn Hng l ng߶i dan du, m man my ch "Min Nam" ln "Mit V߶n" nht. Nguyn vn Ba cng c nim say ny nhng xt ra thua ci am m ca Nguyn Tn Hng xa lm. Do m sau lot bi ni chuyn v ti ny, ng Trm b mt c gi l ng Nguyn Hong lm mt bi th da mt mch te tua, i cho l k th Nam Bc. Thc ra theo ch ti thy, Hng khng bao gi c xu ny, anh knh trng Mai Tho chi vi Nguyn Mng Gic, H Huyn Chi, Duy Lam... ngha l ai anh cng qu trng nh nhau, u c phn bit nhng v anh thch vit theo li vn phong a ph߽ng qu sc, thnh ra a nhc i nhc li m thi. V anh th߶ng dng ln ln ch "vn ch߽ng min Nam" vi "vn phong min Nam" nn mi c s hiu lm . Vn phong min Nam l mt khuynh h߾ng nh, mt cch vit vi ging vn ca min Nam, nm trong mt nn vn hc min Nam. Vn ch߽ng min Nam, l mt nn vn ch߽ng gm tt c cc cy vit Nam Trung Bc... tt c cng ng gp cng sc ti nng ngh thut ca mnh cho qu h߽ng, t n߾c. Nhng nh vn ny sng bn b sng Gianh nh o Duy T, Nguyn C Trinh, Nguyn Hu Ho thi Trnh Nguyn hoc bn ny v tuyn 17, sau nm 1954 nh Mai Tho, Thanh Tm Tuyn, Don Quc S, Bnh Nguyn Lc, Sn Nam...
Ь tr li cho s hiu lm ny, ng Trm t tn lun cho nh xut bn ca mnh l nh xut bn Mit V߶n . Nguyn Tn Hng cng khng tha th cho bt c ai ng chm ti anh em cm bt ca nhm ny nh tr߶ng hp Trn V nhn nh trong bi Nhng Vng T߶ng Ghetto ng trn Hp Lu s 2 v ng Trm p li thng tay nh sau - "... mi c mt hai tc phm trnh lng m dm vit mt bi nh vy th cn ch no ng hn hai ch lng ngn dng, phi khng qu v!"
Danh t th ba ca Nguyn Tn Hng l danh t ng Trm. y l tn m tc gi t t cho mnh qua nhan ca tc phm Mt Thu Lm "Trm" . Quyn ny gy xao ng trong d lun vn gii, cng c k ch, cng lm ng߶i khen. Du khen hay ch, tc phm ny l mt tc phm ni ting lm nn tn tui ca Nguyn Tn Hng. Danh hiu ng Trm ni bt, bn b gi mi thnh tn. Nguyn Tn Hng bin thnh ng Trm. Trm y l trm tnh bo, Trߗng Phng Nh Vng 4 Duyn Hi, Уc Khu Ph Quc. Ch "trm" c ng trong ngoc kp va c ni ln s tht mnh l cp trn ca mt s n em thn tnh va c ma mai, giu ct ci chc v an ninh tnh bo...
i khi Nguyn Tn Hng c thi quen dng nhng ch thot mi nhn qua th c v ngang tng nhng xt k th thy nt d th߽ng ca n. Nt d th߽ng ca mt ng߶i cn mang trong mnh dng mu rung v߶n min Nam. Nhng nhng ng߶i nng dn min Nam cng c chung gc gc l nng dn t Bc, v ngho kh (lm rung, i lnh, b y...) nn phi mo him lm cuc Nam tin theo chnh sch n in ca cha Nguyn, tm t mi khai ph sng cn. H va chin u va cy cy. Tnh tnh do m ny n pht sinh theo hai chiu h߾ng i nghch. Khi thit hin tnh cht phc, khi thit ngang tng, d di, cng ngy cng khc bit vi np sng np suy ngh ca ng߶i giu c, ng߶i tr thc cn li t Thng Long ngn nm vn vt. Bi v nhng ng߶i nng dn min Nam va lm dn, va phi lm ht. Nguyn Tn Hng tha hߗng trn vn hai c tnh ny ca t Nam K Lc Tnh hn cc bn vn ca anh. Chng ta hy nghe anh V nh nhn xt - "Nhng Nguyn Tn Hng c nhng c bit khc vi nhng ng߶i kia l Nguyn Tn Hng ln ln, trߗng thnh trong qun i... l ci im rt c bit m nhng ng߶i kia, nhng V K in, Kit Tn, Nguyn vn Sm, Nguyn vn Ba... khng c. H Tr߶ng An cng tng trong qun i nhng H Tr߶ng An ch l s quan vn phng, tng th nhn l ti ch ngi chi lai rai vy thi. Ch cn ng Nguyn Tn Hng ny th phi ln tu, tri dt khp y."
Ci dng mu lnh th ca t tin thi Trnh Nguyn c tng c߶ng b xung bng nhng nm gia nhp binh chng hi qun ri thm nhng nm theo ngnh khoa hc, ngnh in t i Hc khin cho Nguyn Tn Hng xng xo, ln x, bt chp mi tr ngi. Con ng߶i l tr vt tri con ng߶i tnh cm. Nguyn Hng Quc c ln ni - C nh vn thin v tm, c nh vn thin v tr. Theo ti, Nguyn Tn Hng l mt ngh s a ti - anh vit vn, lm th, vit bin kho, t nhc - nhng d b mn no l tr anh cng vt tri hn tnh cm. Chng ta th nghe i li than th, ch hi bun m khng c n߾c mt rng rng:
Chng cn u ni ngoi v. Ь ving thm trong nhng khi ri rnh hay t tc trong nhng khi hon nn. Ni ngoi ca chng gi xa lm, mt tn bn kia b i d߽ng. Ci cn bo ngoi i du c cht n ri cng cht i, nhng nhng cn bo trong lng Quc th hnh nh mi mi khng bao gi tt lm. Ngy no cn Cng sn ng tr trn min t n߾c thn yu th ngy v li c h߽ng, tm gp nhng ng߶i thn th߽ng ca Quc nh mi mi cn xa (truyn ngn Mt Ni Bun Ring trang 33).
hoc:
Thnh lnh, mt Gia bng hoa ln vi cnh v cu. Rp rnh chin m, g߽m ao. Bt gic, chng khng cn nh g na, lp bp ht lun cu kt, nh c tnh mun a ci d vng khng my vng son ca thi i mnh, tht nhanh chng, vo lng qun (truyn ngn a D Vng Vo Lng Qun trang 47).
C nhng giy pht rnh ri, Nguyn Tn Hng nh v Vit Nam thn yu, nh mnh v߶n nh qu ni, qu ngoi, nh lu n߾c mt sau h, nh cy cau gi tr߾c ng, nh chic vng cho thng Sn Nhi, nh th߽ng i sng binh ng hi h. C coi cch anh miu t, anh th߽ng mn n bit bao nhiu vy m khi kt lun anh vit tnh queo theo nh trong Quc Vn Gio Khoa Th:
Chng nga mt th thm trong bng m:
- i, khng c cnh bit ly nhng sao m bun vy!
Hoc n߽ng theo cu vng c:
Ri nh cam th t v mc k ca L Mng...
Ci tnh cm do dt phong ph ca ng߶i nng dn rung v߶n b ci l tr ca ng߶i khoa hc, ng߶i qun nhn chn ng. Nguyn Tn Hng km hm c s xc ng. Lc no cng vy, i anh l mt chui ngy phn u vui sng v߽n ln trn ni kh au. Do m c ln ti vit cho Hng: "Ci l tr ln p tnh cm trong tp truyn l mt khuyt im ng thi cng l mt u im. T lu trong tiu thuyt ca ta cha ng nhiu n߾c mt qu, mi ln c xong mt tc phm, c ng߶i nh mun bnh. Ti mun thy n c߶i thay cho n߾c mt... thy c nim vui sng, d ang trn x ng߶i. Ch cn bao nhiu nh vn Nguyn Tn Hng cng c mi ng߶i trn trng qu mn."
Nhng c phi ci l tr, ci sc mnh tinh thn lm nn nh vn Nguyn Tn Hng? Khng phi. Nguyn Tn Hng s d c ni ting mau l nh bt php c bit. Ngi bt ca Nguyn Tn Hng khe mnh, tung honh, tri chy. V nh ghi nhn cch vit ca anh nh sau: "lc no cng vit mt cch rm r, vui v v thoi mi nh vy, khi khi nh vy." Ь thy r nt ci bt php t bit Nguyn Tn Hng, chng ta th lm cuc so snh nho nh vi vi tc gi cng nhm thuc vn phong min Nam.
Theo ti th khng ai c thm quyn ni v iu ny hn H Tr߶ng An ht. C ln trong cuc phng vn, H Tr߶ng An nhn nh v vn mnh... Vn ti hi ging vn ca Kit Tn, ca Nguyn c Lp v ca Nguyn Tn Hng vi ch. C l bi v Kit Tn, Nguyn Tn Hng v ti u trn phn t Tin Giang (tnh M Tho v tnh Vnh Long) nn c cng mt ngn ng chng?
Ti ng im ghi nhn ny cu "... ging mt vi ch." Bn H Tr߶ng An k lng khi vit ch c by nhiu v Kit Tn, H Tr߶ng An v Nguyn Tn Hng, xt v bt php khc xa nhau nhiu lm. Nguyn Tn Hng ngh sao vit vy, cu vn khe mnh, tri chy, t nhin khng trau chut. Xt theo tnh cch gio khoa th vn Nguyn Tn Hng rt gn gng, gm c ch t, ng t, tc t... minh bch. Trong khi vn ca Kit Tn rt nhiu trng t, tnh t (Nguyn Hng Quc vit "ng khng mng, ng mng hm. ng khng khoi, ng khoi ch t, ng khng qun, ng qun tut lut, ng khng hn, ng hn chn cht)...
Ring vn ca H Tr߶ng An v m H Biu Chnh nn trong vn c hi hm ca li bin ngu, t lc thi quc ng phi thai u th k. H Tr߶ng An vit "tim by l ho kh, gan by l ho ht" hoc "cha chi m ch h con hai Ty Hoa ny hn d, ba u mnh h, bp c Thin Li, x i gu nga, vt nga Chng Tinh."
Khng c߶ng iu y xc cm nh Kit Tn, khng di dng i chi m miu nh H Tr߶ng An, Nguyn Tn Hng khng vit th thi m h vit th nh "ln xe sang s v p ht ga, chy thng mt mch khng quanh qua quo li, khng biu din un o g ro. Nu gp ch߾ng ngi vt, nh c ai lng chng ch ti ch lui, l ti x phng xe ln cn lun, cht b rn chu." Vy m li hay, mi l ch! Chng ta th c mt on anh t cnh bo t:
Bt thnh lnh, trn tri nh c mt on chim st ang bay ti, rt ng: h... m, m m... D߾i t cng vy, mt on tu ang chy ngang qua: h... m, m m... Mang theo nhng ting st ng lot n long tri, v nhng ln chp xanh ma tri ba vy t pha. C l tri ang sp thit. Quc thy mnh nh ang lc vo chn a ng ca loi khng long, vi nhng ting go tht tht thanh tr߾c khi lm chin, t nn. Chng chy li khung ca ko, slide door, ri n pin ra ngoi. Nh bng ti bn trong m chng thy r ht. Tri t, nhng ht ma nm ngang dy c, vn vt bay khng ngt d߾i sc mnh ca cung phong. Nhng thn cy to ln ba rng pha sau nh cong vng nh nhng cy so ca cc lc s in kinh. Ngn nhp ln nhp xung nh ngn cn cu cm ang b c n. Nhng con om m bay m b nh rt xung lp c, ang nm im mt ch thoi thp chp ... (truyn ngn Mt Ni Bun Ring trang 21).
C th xem y l mt on vn tiu biu cho bt php Nguyn Tn Hng, li vit n gin nh ni chuyn "c l tri t ang sp thit" th hin c ci tnh tnh va chn cht va d th߽ng. Chng ta cng d dng bt gp nt rung v߶n b lai ging vi c khoa hc phi hp vi tinh thn xng xo. S quan st bn nhy, tr nh sng sut Nguyn Tn Hng hp th v ng ha cuc sng M rt nhanh, khc hn vi cc bn vn khc cuc sng x ng߶i kh khn, ln cn nh n߾c vi du. Vic ny chng ta thy r anh dng nhiu t ng a ph߽ng mt cch t nhin, khng c . Tuy nhin do nh hߗng np sng mi, mt hin tng l l anh li t dng ca dao, cu h, cu ht nh phn ng cy vit min Nam, bn anh. Ti ni anh dng nhiu t ng a ph߽ng c hai . T ng a ph߽ng c l ni anh sng na on i u Bnh Phc Nht, M Tho... v t ng a ph߽ng mi, l vng t anh nh c M, Winston-Salem. Anh ni ting a ph߽ng mit v߶n Hu giang, Tin giang khi khi, ng thi anh ni ting M, chi th ting M... cng khi khi.
Ta c th mt on:
... duy nht ch c s dn nhit t t, heat transfer, t im nng n im lnh ta h nh nhng phn t khng kh c li thnh cht cng. My lnh. R rng chng cn gp mt ci my lnh. Chng my, my n ngt ngo. Gt cn iu chnh air-conditional t v tr normal qua gch maximum, chng m qut tc thit ln, high. Hi nng ph vo mt thiu iu mun chy ru, phng trn.
- Damn it!
(truyn ngn Mt Ni Bun Ring trang 12).
Trong mt on ngn 9, 10 dng, Nguyn Tn Hng dng ti 6 ting M anh ni ting trn tru nh chng ta ni... ting Vit. y l mt hin tng mi pht xut trong cc tc phm hi ngoi. Ti cng tm gp nhiu tc gi khc M th vit xen trn ting M (Anh), ting Php bn Ty, ting Ha Lan x t thp v ting c x s ca Ht Le... Ti khng c kin v vic pha trn ny. Tuy nhin v ti l thy gio, ngy xa c dy hc, ti khng th tߗng tng c nu cc nh gio Vit Nam mnh by gi, gp phi mt bi vn m y ting M, ting Ty, ting c, ting Na Uy... th cc v l sao c, lm sao hiu v lm sao ging dy cho hc tr?
iu nhn xt cui cng, chng ta cng nhau bn v tnh cch thnh thc ca Nguyn Tn Hng. Nh ph bnh Nguyn Hng Quc vit "Tiu chun quan trng nht nh gi t tߗng mt trit gia l tnh cht c sng. Tiu chun quan trng nht nh gi t tߗng mt nh vn l s chn thnh." V ng nh gi v tin tߗng nh vn Kit Tn l thnh tht nht. ng cng t hoi nghi v s thnh tht ca cc nh vn khc. Ring ti, ti cng tin l nh vn Kit Tn trong tc phm cha y s thnh tht nhng nu so snh k vi ng Trm th e rng chng ta phi cng nhau xt li. Ni chung cc nh vn min Nam t hay nhiu u bc l nt mc mc, thnh tht. Hnh nh tt c u c nhu cu bc bch tm s, k l chuyn i ring t ca mnh khc hn a s cc nh vn gc Trung, gc Bc. V l , ta c trong truyn ca h, nhn vt chnh xng "ti" d dng t nhin. Trong tc phm, Kit Tn vit v gia nh mnh, cha m, anh ch, cng cc ng߶i yu rt r, rt k. Nhng anh vit v nhng cnh sng ngho kh ni thm sn cng cc, cha m anh gc nng dn tht qu ma khng ming t cm di, ng߶i ch th chn th cm, ng߶i anh tuy hc gii nhng ngho phi b hc i lm th mc, cn cc ng߶i yu ca anh l Tuyt bn qun bc M Thun, Hoa bn Rch Miu, my em Hng, Tuyt Ng Nm, Ng ba... cho n khi du hc th ng߶i yu ca Kit Tn cng l nhng em m Diane, Danielle v mt m yu n tc vng, mc xanh gp trn tu, qun ru... Nhng thc t th bn Kit Tn giu i phn na ti sn m ng c. Kit Tn b qua giai on thnh cng, giu sang ca gia nh anh. Nh tim bn g ca ba m anh ln nht nh Vnh Long, ng߶i anh vo qun i lm qun trߗng mt qun ln, anh L Tn Lc v Kit Tn u hc gii v i du hc Paris v khi v n߾c th gi cc a v trng yu trong chnh quyn, v hu nh trong tt c truyn ngn, truyn di ca Kit Tn hnh nh ng߶i v ch xut hin canh chng ng chng hoang ng, ru ch be bt... Anh giu i mt bit b Kit Tn, mt thi l hoa khi ca tnh Vnh Long, b Kit Tn p cho n ni du anh i nm sng by sui, cui cng cng phi quay tr v cu Ci C tnh nguyn t d߾i quyn sai khin, cn nhn ca b. Nh vy Kit Tn ch thnh khn khai bo vi c gi c phn na. Trong khi th ng Trm tuy lm ngh tnh bo nhng cuc i c bao nhiu u khai ra tut lut ht. Anh cng ni v ci qu ma ngho kh ca gia nh (cha m thn qu, lm ngh bun g, lc nh i tr hc M Tho vt v... ri cuc i t nn y m hi, n߾c mt). Anh vit lun nhng tnh xu nh khi lm Trm n hi l, tham nhng... Nhng Nguyn Tn Hng thnh tht hn cc bn khc khi anh can m vit v nhng ci tt, ci hay ca mnh, cng v v con.
Ng߶i Vit Nam ta, my ngn nm nh hߗng vn ha Trung Hoa nn sng khp kn. iu g thuc v mnh, v v con cng nh ca phi giu thit k v nu cn phi ni th nn b bt i, h thp xung. Nh th t x, v th tin ni, cn mnh th k hn ny, b nhn, ti h... Thot nhn th nh vy l khim tn nhng xt ra cho cng l gi di, thiu s thnh tht. Con mnh p, v mnh p ti sao li phi giu bit i, ti sao li ni xu? Nh mnh ln, sang trng, ti sao li ni nh hp, mnh hc gii, bng cp ln ti sao phi ni ngc li? Ti ng vi Nguyn Tn Hng hon ton khi anh trnh by rt chnh xc ti nng hc hnh anh ang c, ci nhan sc t߽i mn p nh rau non mi hi ngoi v߶n ca v anh v a con gi ln xinh xn, p m v chng anh sung s߾ng dn con i d gii tuyn la hoa hu ca tiu bang (truyn ngn Hoa Hu X D߽ng o trang 147).
Nh vy r rng Nguyn Tn Hng l nh vn thnh thc nht trong s nhng ng߶i thnh thc. Anh vt ln trn s khim tn gi v ca mt quan nim gi nua, c k ng thi iu ny cng xc nhn c tnh cch hi nhp mau chng vo x hi thc t ca t Bc M ca anh. V cng nh ci c tnh ny, nn vn hc Vit Nam hi ngoi c c thm mt ngi bt c bit... khi chn cht, lc bt mng, ni theo kiu ph bnh ca Trn V!
Ring ti, ti yu qu v trn trng ngi bt "khi chn cht, lc bt mng" ca ng Trm Nguyn Tn Hng bit bao nhiu!
* Bi ni chuyn ra mt sch Mt Ni Bun Ring ca Nguyn Tn Hng ti Montral ngy 17-10-1992.
23. M CHO THI NHC TP MT THONG TRONG M
H HUYN CHI
bui hi thoi tnh c ti Florida, ni nh ring ca ng߶i th n Thanh Hin (c Tha Phong, Bi ip, H Trung Yn, L B Nng, Nguyn Tn Hng, v mt s vn, thn hu khc ti khng th nh tn), cu hi c nu ln rt n: "C khc bit no gia mt ng߶i vit vn v mt ng߶i lm th? Khi lm th th t i tr߾c hay t i tr߾c?"
ng߶i bn vn, Th Giang, tc gi Thng Ng߶i C ui , th vn nn y c chiu nh nhm hn, d th߽ng hn: "Thi s cc ng s߾ng tht, c l mt mnh mt nga, cc ng ung dung sng tc khng cn bn vit, v i khi khng cn c giy bt na. Ni tht, ti ghen vi cc ng y." Cu tr li khi y l nhng trng c߶i rn r trn quy ru vo khuya vn tu khch.
pht biu ca Vin Linh trn Thi Tp th mt nh th tht bi c th thnh cng trong nghip vn, v cha tng c nh vn tht bi no tm c ch ng tt trong th. Cng theo Vin Linh th ch c ng߶i lm th mi chu b nhiu thi gian cho vic loay hoay tm ti, mi chut mt t ng cha hon chnh, c v.
Ng߶i vit vn no cng c lc th lm th. Nhng s ng߶i nng lng vi th hn, lu tr in thnh thi tp, vn khng nhiu. Trong ging vn ch߽ng hi ngoi chng ta c: Th Cao Tn (bt hiu khc ca L Tt iu), Фt Khch ca Thanh Nam, Ta Thy Hnh Ta Nhng Miu Ыn ca Mai Tho, Th T , v Em, Ti, Si Gn, H Ni ca Duyn Anh... V hm nay, chng ta c Mt Thong Trong M ca Nguyn Tn Hng.
Nhng bi th Hng c thy ri rc trn cc tp ch Vn, Lng Vn, Sng, Vn Hc, Th K 21, Ngy Nay, Щp , v.v. khng cho ti mt n tng r nt. By gi c dp ngi c bn tho thi tp Mt Thong Trong M , do tc gi nh ta, ti c ci nhn bao qut hn v th Nguyn Tn Hng.
Cm tߗng nh gia th v vn ca Nguyn Tn Hng c chung mt tm th, mt li nhn, mt cch din t. D߶ng nh th, trong quan nim ca Hng ch l mt th loi vn vn. Mi bi th l mt tiu truyn, dn tri theo khun np ring. Khng c nhng cu thc v th thc, nm i nhng quy lut m ng, bng trc.
Nguyn Tn Hng cha to dng c trong th anh s c ng v chiu su cn thit. Tuy nhin, th anh qu nhin l c nhiu ch khc ng߶i. Ni nhng vn iu mc mc, bnh d ca anh, ng߶i c thy nhng lp lnh ta ra t ch ngha, cho nhng rung ng, phn chiu bt ng:
Ma thu la tm bo
Gi thi ht ma bay
Nhn kia cn sng gn
Ngp lt hn ai y ...
(Ma Thu, tr 46)
Hm ry nh ging kh chanh
Em i ng n gin anh sut i ...
(Li Trn Tnh, tr 66)
Em c bit v tim anh em gi
Nn i anh l chui tht tnh si ...
(T T, tr 79)
Tr li cuc mn m vn ch߽ng c vi Hng Florida: "Khi lm th th t i tr߾c hay t i tr߾c?" Cu hi nh mt vin si nm xung mt h, m d ba ca vn vt khi tm gii hn. Ti p hn nhin theo phn x: "C hai yu t trn u c u im ring ca n. Min th hay l c."
Th d mt cch n gin hn, thi s lm th cng ging nh mt ha s v tranh. Hn ta ng tr߾c khung vi o l߶ng, phc tho, b cc tr߾c khi v: l t i tr߾c, bi hn ta c sn ch nh l s v ci g, cch no. T i tr߾c l khi hn cao hng nm i ln khung vi mt hay nhiu tng mu khc nhau. K , hn soi ngm v ty nghi dng ln cung in nguy nga hay vc su, bin cht, theo cht liu mi khai ph, thu nhn c t v thc. th Hng l t i tr߾c.
Nguyn Tn Hng vit vn, Nguyn Tn Hng son nhc, Nguyn Tn Hng lm th, Nguyn Tn Hng chc c߶i..., ng߶i s quan Hi Qun na i giao duyn cng bin c, na i g ngha vi vn ch߽ng. Ti ngh rng Mt Thong Trong M ch l mt bn tm trong hi trnh tin n s ton bch ci th ch thc m thuyn trߗng Nguyn Tn Hng ang giong bum tm gp.
Lacey, thng 10, 1991
24. КC NHC TH TP MT THONG TRONG M
O HUY N
Ti xin gii thiu vi qu bn tp th nhc Mt Thong Trong M ca Nguyn Tn Hng. Th nhc vn l ngh tay tri ca anh trong lnh vc vn hc ngh thut. Ngh tay tri , ch l mt cch ni, bi v anh t sng tc th nhc m th߶ng vit vn xui nh truyn ngn, truyn di, bt chin, tiu lun, v vit bt cho cc tc phm ca cc vn hu ca anh.
D vy, con ng߶i th v con ng߶i nhc ca anh vn c nhng k h ca thi gian v߽n vai ng dy, chng chc v t tin, tung ra cc chiu thc ngon mc.
Tp th nhc Mt Thong Trong M c nh th H Huyn Chi vit li gii thiu, nhn xt rt cm thng v cng rt ng n nh sau:
Cm tߗng nh gia th v vn ca Nguyn Tn Hng c chung mt tm th, mt li nhn, mt cch din t. D߶ng nh th, trong quan nim ca Hng ch l mt th loi vn vn. Mi bi th l mt tiu truyn, dn tri theo khun np ring. Khng c nhng cu thc v th thc, nm i nhng quy lut m ng, bng trc.
Tp th c tm bn nhc ca Nguyn Tn Hng c nhc s d߽ng cm Linh Ph߽ng son ha m rt cng phu nh: Ch (c thm li Anh ng), H Nh, Ma Thu, бi жi, Tnh Mun, Tin Anh V Bin Khu, Bin Khu Chiu Gi Lng, Anh Ra i Ni Ny Cht v mt bn nhc Ha Thn , th ca tc gi c Phan Ni Tn ph nhc.
Nhc ca Hng khng hn lit vo nhc thnh phng qu phi, nhng n khng ngho nn m iu nh loi nhc dn ca Bole'ro tng lm say lng lp qun chng c th hiu thp km. D c nhng bn theo th iu Valse , hay Tango , hay Fox Moderato , nhng chng khng lt vo loi nhc v tr߶ng. nhc thanh thot lm cho chng n c dng dp nhc thnh phng, nht l nhng bn theo th iu Boston .
Th ca Nguyn Tn Hng c nhng cu y ngn ng rt thi ca, tc l nhng ngn ng ch dnh cu trc cho th. Chng hn:
Tuyt thay my ph lng o
Thong nghe ting sui chy theo s߶n i
Ci ngun mt chic l ri
Chim bay v x ng ngi khng yn
(trch trong bi Ca S , trang 31)
hoc:
Mi tim m li ru
Nht khoan ting vng s߽ng m ba vy
Mi a tnh thong ngt ngy
N hn trng gi cht bay vo hn...
(trch trong bi Gic Mng Hng , trang 77)
Nguyn Tn Hng s dng linh hn ca dao rt thin ngh. Anh th߶ng a tnh , nhc iu ca dao vo nhng cu lc bt mt cch hn nhin, thi v:
Tߗng rng rau sng Cha H߽ng
Ai d m߾p ng bn ߶ng gi sang
Tߗng u l lu ng Hong
Ai d mng v tan hoang my ta...
(trch bi ht ni Tri m Thi i , trang 90)
hoc:
Xa em vng ting ve
Khng thi gian ai d l y
Phng xin em thm h ny
Cho anh gi nh vi y ting th
My xanh l, gi lng l
Ve than th gi nhn ch mi ai
Tnh xa ngha c cn di
Th߽ng em thy cnh nh hoi ngn nm
(trch bi H Nh , trang 31)
Mt Thong Trong M i vi ng߶i th, nhng li gieo mt mi cm hoi su sc, m , dng dc vo tm hn ng߶i c qua rt nhiu bi hoi h߽ng, qua nhng bi hoi cm thn phn lu vong, qua nhng bi t tro, qua nhng thc mc v siu hnh v cuc i ph o. H߾ng i ca th anh c nhiu li r ngon mc, vi mi th th t lc bt, song tht lc bt, ng ngn, lc ngn, tht ngn, tm ch, tht ngn bt c, t do, ht ni, hi c v c ting Anh, em li ci th anh nhiu mu sc v a dng.
Nhng bi hoi h߽ng c sc l Hu trang 53:
Bn hi chiu nay do ph chng?
Ph Vn Lu, Bch H, Ca Ngn
Tc th gi nh v߽ng vo mt
Chong tay kh vut, em ni rng?
Th qu h߽ng ca Nguyn Tn Hng vn c nhng hnh nh rt gn gi, rt thn th߽ng, chng hn nh:
Nh v qu ngoi m th߽ng
C cy mt ngt nh ߶ng thong thm
Bn h vung ngn cy rm
H߽ng ma la chn chn cm trng ngn
(trch bi Tm S K Ra i , trang 52)
Bi th V M Tho , trang 80 v trang 81 l mt bi truyn cm nht. y c nhiu a danh nh Vng Nh, Xm Tre, Rch Miu, cn Phng, ߶ng Trng Trc, v߶n hoa Lc Hng, cn Rng, i l Hng V߽ng, tr߶ng Nguyn nh Chiu, cu Quay, ch C, khu V߶n Li, sng Bo иnh, dng Tin Giang, bn Ty Cng An, cha Vnh Trng. Ti trch on 6 v on 7:
C ai v M Tho
Nh theo sng Bo иnh
Th tri ra tn vm
Tm mt dng Tin Giang
C ai v M Tho
n Ty Cng An
Hnh h߽ng cha Vnh Trng
Xin t gim nn nhang...
Th vit v qu h߽ng c tc gi s dng bng ngn ng mc mc, n gin, chng nhng gi cm m truyn cm v cng. Khi lm th loi ny, nu ai dng ngn t kiu cch v ho nhong th ch t lm cho tm tnh gi di mu m. Nguyn Tn Hng l mt nh th n hu, anh khng thch t son gii phn cho tm tnh. Khi tr߾c tc loi th , tm tnh chn thnh ca anh tun chy tng t trong mt vo tng cu th, lai lng v hn nhin bit bao! Xin hy c on cht:
Hi ai v M Tho
ng bo tnh ti cht
Mt nim yu trt cho
Mun i sao vn t
V th loi hoi cm, chng ta c th tm bi Хy Vi Vi Bn , trang 8. Xin cc bn hy lng nghe su on th, tc l nguyn bi tiu biu ny:
Nhp chn y vi vi hai m߽i
N߾c bic non xanh mng ca i
Nhc lng hn h mun ni
Ai th߽ng ai nh chi vi phn mnh
Nhp chn y vi vi ba m߽i
Na say na tnh bit sao i
Gi ma nghing gia tri
Tm u tri k u ng߶i tnh chung
Nhp chn y vi vi bn m߽i
Git l trn ai y l i
Tm tnh phn nh m khi
Mua vui chuc kh ai mi mc ai
Nhp chn y vi vi nm m߽i
Say sa cng ch qun i
H tr߶ng mt chn mn li
Xa nay ai d qun thi qua
Nhp chn y vi vi su m߽i
Khng say khng tnh d nhn i
жi ng߶i nh chic l ri
Em i mi nh ta ch i nhau
Ti ngh rng nu khng c bu ru h tr߶ng, bi ny vn ngm ngi nh th߶ng. Nhng ng߶i mt qu h߽ng d c thch ng vi cuc sng lu vong, nhng vn khng sao dt b ci d vng trn t c c, nht l trn t c y ߽ng s tng tri qua mt cuc sng ho hng trong cng cuc chng Cng cu n߾c. Chng ta c th gp tm s ca tc gi r hn qua bi Bn , trang 40. Bn y chnh l chin hu ca anh vy:
Qu h߽ng ng߶i cu thc v sng gi
Cng lnh nh mi mit bng con tu
Ngy ngy qua khng bn lao ao
L tߗng mt i d߽ng thnh bin ti
Trong Mt Thong Trong M , chng ta bt gp rt nhiu tߗng v Pht gio, tr߾c ht l bi Ha Thn , trang 10 vi 4 cu:
Bng chiu thp thong lng i
Ting chung gic kip lun hi thong ngn
Tߗng xa m ha ra gn
Cha chi li mun ha thn sng i
hoc 4 cu bi Qua Yellow Stone , trang 19:
Thin thai tm chng u xa
vng ngon cnh cng l ci tin
Khng tu bng ta thnh hin
Ni sng gm vc mt min ngao du
hoc 5 cu bi ߶ng Vo Bn M , trang 43:
Bng my
Nhn nh
Chp chng
Th߽ng ng߶i l b߾c
Gia vng giao duyn
hay bi V Ni , trang 107:
Chim bay v ni bng hong hn
Ng߶i tm v ni pht a hn
Ln qua ca t con thuyn gic
Ng chn trm lun ci Pht mn
Trn th tu di i i cnh
V minh chn ng mi cn khn
i thi th s h danh li
Gc li trn ai bui dn hn
* * *
Nguyn Tn Hng l mt nh vn nh th bt u dn thn vo vn n tui t tun. Nhng ai cm huyt qun anh vn cn lun lu dng mu nng. Ai dm bo tri tim anh khng cn mn mn xanh t߽i nht l qua nhng bi th tnh yu. Th tnh yu ca anh c nhng cu trau chut, c nhng cu hi th thp trn ln nhau. Ci trau chut lm cho chng ta ngh ti ng߶i yu sa son qun o im trang ti ch hn h, ci th thp khin chng ta ngh n nhng vng di ca tnh yu. C hai u em li cho ng߶i trong cuc yu ߽ng nhng tnh cm dt do, nhng cm hng tt t߽i hn h nh nhng loi men tho gp s߽ng ma t߾i mt:
T em thm ni yu anh
Cht tnh mun vn lm xanh thng ngy
Du nhau mt b߾c trn ai
Tay trong tay no bit g ngoi ci ta
Hn em ni chn ta b
Thn tin ri cng ha ra a y...
(trch bi Tnh Mun , trang 70)
Trong cuc yu ߽ng, ng߶i th c nhng pht m m th mng:
Mi tim m li ru
Nht khoan ting vng s߽ng m ba vy
Mi a tnh thong ngt ngy
N hn trng gi cht bay vo hn...
(trch bi Gic Mng Hng , trang 76)
C nhng lc au kh v xa cch:
Chiu nay em tin anh i
߶ng xa qua chin khu xa
Cng ai gii phng qu h߽ng
Tnh yu kia s khng phai
Hn mai y n߾c non sum vy
(trch bi Tin Anh V Bin Khu , trang 83)
C nhng lc nng nn m ui. Th y c nhp iu hn hn nhit tnh:
Ni i hin d߾i trng t
S߾ng thay con to tng ta thin nhin
Ni a tnh dp thnh hin
Dang tay m cht nng tin vo lng...
(trch bi Gic Mng Hng , trang 77)
C lc gin nhau, trn tnh cng nhau ri khng kht thm m hn xa:
Hm ry nh ging kh chanh
Em i ng n gin anh sut i
Ha rng ch mt ln thi
Khng th߽ng ai dm ti bi vi nhau
Nu em lng vn cn au
Th thn ny np mau mau bt n...
(trch bi Li Trn Tnh , trang 66)
* * *
Trong dng vn ch߽ng hi ngoi, Nguyn Tn Hng ng gp nhiu vn phm: Mt Chuyn Ra Khi, Mt жi Ь Hc, Mt Thu Lm "Trm", Mt K Nim Щp, Mt Ni Bun Ring, Mt Ln Xung Ni ... Ring quyn Mt Dng Ca Dao, Cu H, Cu Я Min Nam v tp th Mt Thong Trong M ny khng phi l tc phm x߽ng sng, tc phm then cht trong s nghip vn ch߽ng ca anh. Bi l n khng sn sinh t thn tr sng to sung mn ca anh. N ch l mn im tm, hoc mn gio u hay mn n trng ming ca mm c bn vn ch߽ng anh. Nhng n c mt sc ng gp rc r vo mch sng tc phong ph ca anh, lm ni bt ln nt phn thnh ca ci ti nng a din ca anh.
iu quan trng, y l mt ng gp ca ng߶i vit vn vo hai ngnh th v nhc hi ngoi, du th kh bn, du nhc phiu lu khng c i pht thanh ph bin. y l s chu thit thi v vt cht ca ng߶i cm bt ni ring, ca ng߶i ngh s ni chung. Nhng Nguyn Tn Hng vn c s n b: cc vn hu ca anh n tip tp th nhc ny vi tm lng u i nng hu.
25. XUN THM QU M PH SA
PH VN
Уc bit k ny v߶n th Vin Gic xin dnh phn t gii thiu n thn hu bn ph߽ng thi tp Mt Thong Trong M ca Nguyn Tn Hng do Mit V߶n xut bn nm 1992 v nh th H Huyn Chi ta. Nguyn Tn Hng l mt nh vn c nhiu c gi mn m qua cc tc phm: Mt жi Ь Hc (1988), Mt Thu Lm "Trm" (1989), Mt Chuyn Ra Khi (1990), Mt K Nim Щp (1991), Mt Dng Ca Dao, Cu H, Cu Я Min Nam (su tm chung vi Hng Lan, 1991), Mt Ln Xung Ni (1992) Mt Ni Bun Ring (1992), Mt Cnh Hai Qu (1993), Mt Tri Mt Bin (1994)... V s c: Mt Gic M Tin , Mt Phen Ln Чn ...
Nguyn Tn Hng l tc gi ca nhng "Mt," l mt ngh s - vn, th, nhc lng vo thi tp ni trn. Th cho nn th ca Nguyn Tn Hng i xa ngoi khun thc, vt nim lut, th th. Li, vn th hu nh i theo cung bc ca m thanh. Th tun theo nhc hng.
Giao im vi ma xun, c my thm quyn trn gian, c hoa n rn rng, c nng m hy hy bn ng lm chnh lng nh n qu h߽ng v bn b c cu:
Ng rng my thm quyn trn gian
Vn a hoa t߽i r ngt ngn
Hy hy nng m v bn ng
Mang mang tm ng ni quan san
Ngy i cnh n thi vn v
Tin b߾c hnh trang lung b bng
Gi ng߶i qu c xa xm y
Xun l th r i hoang
( Xun)
Hoc tߗng nh n ng߶i yu trong bui xun v vi tnh xa ngha c vn cn thit tha, mt ln yu nhau, d cch xa vn dm cng rt gn trong tm tߗng. Xin em hy v vi anh xun ny trong gic mng. Anh sn sng cht v em thot ra ci nh khng tn. Ь ri:
Nht cnh hoa tin tߗng nh em
Tnh xa ngha c d sao qun
Trao nhau mt pht thnh thin c
Xa nhau vn dm vn gn bn
Xun ny anh mun em trong mng
Hy git hn anh ti phi n
Thot ra ci nh v b bn
Tr li trn gian chng bit tn
(Xun Nh)
Ngoi hai bi th xun, trong thi tp cn c nhiu bi, nhiu on, nhiu cu tnh d th߽ng nh:
Thin thai tm chng u xa
vng ngon cnh cng l ci tin
Khng tu bng ta thnh hin
Ni sng gm vc mt min ngao du
(Qua Yellowstone)
...
Tuyt thay my ph lng o
Thong nghe ting sui chy theo s߶n i
Ci ngun mt chic l ri
Chim bay v x ng ngi khng yn
(Ca S)
Hoc say m d trong tnh mun cng lm cho cuc i xinh p hn:
T em thm ni yu anh
Cht tnh mun vn lm xanh thng ngy
Du nhau mt b߾c trn ai
Tay trong tay no bit g ngoi ci ta...
(Tnh Mun)
Hoc:
...
Tic i chiu li qua chiu
Su th߽ng tri mi trong triu n߾c xui
Th߽ng ngy di lm ai i
Ht qun li nh nhng li "ng cay"
(Tic)
C l Nguyn Tn Hng thnh cng nhiu v th "Lc Bt." Cn v ni nh, v nim th߽ng v v hnh nh yu kiu cng c nhiu bi rt c a nh:
C ni nh no di hn
Nghn th i khng tr li
V ni nh ny ca anh
Mt i trai ngoi bin i
C nim th߽ng no ln hn
Tnh yu chp cnh va bay
V nim th߽ng ny ca anh
Khc khoi cho em tng ngy
C hnh bng no p hn
Ng߶i tnh p vng tay
V em yu ny em hi
Sao n bt anh ch hoi!
(Ch)
Hoc:
Xua ni nh vo men say ngy ngt
Mi tr߶ng xa sao vng bng em i?
Con sng nh un quanh nh mt!
Rng b du xa ht tui xun th
(Nh)
Hoc c bi thit tha vi bn, ti thn vi mnh:
...
Nhng c lc git mnh thm tnh li
Rng qu cha x m bn c tri
Ng߶i tng ng߶i vnh vin ra i
Trong chp mt chng bao nm m thy khc
Ti phn mnh dn thn i tri dt
Nn trm h߽ng n߽ng khi h߾ng qu nh
Hn linh thing bn chng gim gim ta
Na tri t khng xa tnh bng hu
(Bn)
V chnh nhng bi th th hin ni xc cm ch thc ca tc gi mi i su vo lng ng߶i, mi ng tri tim xc cm ca ng߶i c. C th nh bi T Tro d߾i y:
...
Th thi
Ht sng ny cho ti
Ht thc ny cho khch
Ht tnh ny cho ng߶i
Ht mua vui, t n, cho i
Mt hai canh va cuc chi
Ny em hi
Mc ai chy theo thi
Mc ai lm theo th
V cng mc nhng ai ham m danh li
Ta ch i trn c߶i
Du bng mnh ri s i meo...
26. I LI GIAO CM VI NGUYN TN HNG
KHI CHNH
Xun Ny Xun Th M߶i Ba , ng y anh. ng vi ti by gi. Ra i khi qu nm 1979, nay ch 13 nm cn g? Chng tht!
Ti mnh gp nhau hn nm ri ! 13-10-91, ngy i Hi Vn Bt nh mi u y. Gp cc bn tht l h h. Nghe ting nhau lu, c vn ca nhau lu m c dp c hi kin th tht tuyt! Nhn c Mt Thong Trong M , ti thy ti ng qu - mt thong tht s nhng li ging trong m!
Cm n anh nhiu v cho ti ni vui mng v km ngc nhin... Vui mng v c anh cn nh, ngc nhin v sao m anh c a ch mi ca ti. ng l ng߶i qung giao v ti gii nh anh th phi hn i v nhiu mt.
c tc phm ca anh ti thy li tht t nhin, tn k. Ng߶i yu th tht l thch th vy. Phc anh v kh nng sng tc. Sng tc nhiu, nhng mi tc phm mi gi tr ring, c a v tn knh ring.
Rt tic l khng c gn anh hc hi thm ngh thut sng tc. Ti do ny khng th ra th c m ch vit chuyn phim thi. Cc anh H Trung Yn, Phm Bi ip rt a cc bi vit ca ti v khuyn khch ti xut bn. Nhng ti qu bn v cc cng vic cng ng. Nay t chc ht c ri. May ra trong t߽ng lai c cht th gi s son li v cho in.
Tr߾c y nu ai vit cu th:
Ai ng߶i cu gip n߾c non
Cho ti gi tm lng son n ng߶i
ti cho l c thi tiu cc v ti sao mnh khng ng ra cu gip n߾c non? Nhng khi c tc phm Mt Thong Trong M v nhng tc phm tr߾c y, ti thy anh ang cu gip n߾c non bng cc sng tc ca anh . Ci cu gip ca anh c tnh cch tr߶ng cu v c th.
Vi cm ngh gi anh v cm n anh nhiu.
27. NGHIP D
S LIM
(th߽ng tng Nguyn Tn Hng)
Gc bt thu ngi d vng xa
Ngi nghe con to chuyn giao ma
Vn ch߽ng ny ht trong tri t
Cha c ci no tm thc a
Anh hng l vn trong khi la
Vt chm hn su nhng lc la
Nhng khng, ta vn l ni c
ng gia trc tri ngm gi ma
L kip con tm mang nghip d
Nm trong v c nh nhung t
Ngn nm nghonh mt trm nm
Qu kh vng son bng hng h
Ta vn l ta gia thp ng
Tm hn cha ng nhng nguy nga
o tin cn du chn Lu Nguyn
Tri t m trn tc phm ta...
28. КC TH Nguyn Tn Hng T NA-UY
NGUYN HU NHT
Ch cn Mt Thong Trong M
Nguyn Tn Hng lm th mt i
Hung chi li c mt ng߶i
Hng Lan mt bin mt tri th߽ng yu...
Na-Uy, thng 7 nm 1993
29. SNG - PHNG VN NGUYN TN HNG
O HUY N
(Thc hin cho bo Sng , s thng 3 1992)
.H.n : Xin cho php ng߶i phng vn gi l Trm Hng c c khng anh? Ai ban cho anh ci x߾c hiu y?
N.T.Hng : Th anh c t nhin vi ci hn danh "Trm" ca ti i m. Theo ti ngh, bng hu c qu mn mnh mi t cho mnh x߾c hiu ny, danh xng kia phi khng anh? Ni no ngay, bn b bt u gi ti l "Trm" hoc "Trm Hng" k t khi Lng Vn ng bn tin KHI "NG TRM" RA MT SCH trong mc "Trong Lng Ngoi Ng," s thng 12 nm 1989. Ti thch ci t߾c hiu lm, nhng ch s nhiu ng߶i hiu lm, tߗng u mnh i lm Trm thit th nguy.
Ь ti ni thm chuyn ny cho anh nghe. L trong thi gian my nm qua, ti li nhiu ln dan du vi ti "Vn Ch߽ng Mit V߶n." u ti tnh coi, cng n nm by bn ch khng phi t. Ln u tin do anh Nguyn Ngc Bch ngh ti pht biu i li trong bui ra mt sch ca anh H Tr߶ng An. Ri my lc ra mt sch ca bn b bng hu Washington D.C., my bi vit ca ti trn cc tp ch Houston v Toronto... Hng bit c phi v ti ni nhiu qu v vn ny hay khng m mi y, c ng߶i khng a, bo ti chia r, sao li mit v߶n anh, li mit v߶n ti . Thnh th nhiu bn hin li bt u gn cho ti mt ci x߾c hiu mi, l "Trm Mit V߶n," ch khng cn n gin "Trm" hay "Trm Hng, Trm Hic" nh anh gi na.
Chnh v vy nn ti mi c quyt nh lp "nh th߽ng " ly hiu l MIT VN. Cho hng ging thin h lun... Nh anh bit, c l hu ht nhng ng߶i cm bt hin nay v ngay chnh anh na, u ng vi ti mt im, rng: tc gi thai nghn, cu mang v cho ra i tc phm ca mnh cng khng khc g nhng b m mang nng au. y vy m khng ai s hi ci giai on gian trun kh i, i bin mt mnh kia ht, m li sng qung bi ci ni lang thang lt tht i tm "nh th߽ng" p bu. Nht l nhng ng߶i lm chuyn u, i con so. Th y, "nh th߽ng" MIT VN ca ti hi vng s "chuyn tr," ch ca anh Nguyn Ngc Bch, nhng b m mi l di vi ng߶i tnh vn ch߽ng, v߾ng "ci nn st" thit b bui ban u. Ь khi cn nghe nhng ting than ai on, rng, l ng tin thuc thang m nhiu "nh th߽ng" khng ng cho mnh nhp vin. Ri sau , MIT VN cn s lo cho "nhng a con o ut, tt nguyn" ca nhiu bn hin ti v chnh ti na ch. Khng l nhng a con ny ch v km may mn hn nhng a con khc m n em git chng n t trong trng n߾c, t nh ph thai, hay sao? , m iu ny l ti ni thit , ch khng ni a u. Anh hy liu m qung co gim cho "nh th߽ng" ca ti.
.H.n : Mt cht tiu s nu cn. V vi dng i khi v cuc i vit vn ca anh?
N.T.Hng : Tri t, thi bui ny ai li khng bit n Nguyn Tn Hng m anh cn by t hi qua tiu s, cuc i vit vn? Ni gin ch tn tui ti vn cn nm trong mt x xnh no v hy c gi t tm ti th hay hn. V li ti nh khng lm th hnh nh anh hi ti my cu hi ny ri, khi anh phng vn ti trn bo Lng Vn , phi hn?
.H.n : Ti sao nhng ta sch ca anh khi u bng ch "Mt" nh: Mt жi Ь Hc, Mt Thu Lm "Trm", Mt Chuyn Ra Khi...
N.T.Hng : , ci ny "b mt nh ngh" m anh biu ti bt m sao c! Ni ch, u c g quan trng u anh. S l ti hay c k d ngng, k li chuyn i ti tri qua. Thnh th, ti c ngh rng: mnh ch l mt ht ct trong sa mc hay mt git n߾c ca con sng Hng vy thi. Truyn ti vit ra ch l mt trong trm ngn truyn ca ng߶i khc. Tr߶ng hp mt thu lm "trm" ca ti, nu c lm ly bi t, rng rn mu me i chng na, th cng ch l mt trong mun vn thu lm trm ca bng quang thin h trn ci i ny...
y vy m ln anh H Tr߶ng An lm ti git mnh. nh nhn nh vi ti nh vy: Hng c bit rng "mt" l "tt c" theo thuyt "Nht Nguyn" ca nh Pht khng?" hay, qu l sc tc th khng, khng tc th sc y! Th ra, trong ci ring c ci chung v trong ci chung c ci ring t by nhiu i. Trong ht ct c sa mc v trong git n߾c c sng Hng. Nhng ng ai bo ti "mo m v c rn" m ti phin lm a. Ni vy ch c gi cng thy r l cc tc phm ca ti u c xy dng d߾i tng ch ring bit. Mt жi Ь Hc l vi dng cho i hc tr. Mt Thu Lm "Trm" l vi dng cho i lm tnh bo. Mt Chuyn Ra Khi l vi dng cho i hi h...
.H.n : Cc vn hu n rng anh c gan cng mnh khi vit v nhng ci ngot ngoo trong binh chng Hi qun qua cun Mt Thu Lm "Trm". Anh gp nhng kh khn g, nhng e da g?
N.T.Hng : C gan cng mnh sao c? Phi ni l ti "gi cao li g߽m chnh kh," theo nh kin ca i nin trߗng Trn Qun Nim ca ti ch! M ni no ngay, khi my ng ln c xong th my ng cng bit qu r rng ti ch ni ln s tht. My ng ch tic rng ci s tht , vn khng c g Hi qun kiu hng hnh din ht, cho nn my ng c kin l: tt hn, nu ti ng em ci s tht c hi en ti kia ra m phi by d߾i nh sng.
Cng cn ni thm rng, thc ra, cn nhiu chuyn cn ng tri hn Mt Thu Lm "Trm" ca ti na, m v my commandants cn phi bo v uy tn ca qun chng, nn my ng khng dm h mi thi. Ch trong Hi qun mnh th, i thi, bit bao nhiu l... huyn thoi. c mt im l trong Hi qun, tuy l g nh i lc cng cn bi mt nhau cho... c ting vi ng߶i ta, nhng nhng ng߶i i bin bm sinh hay c tinh thn thng v v coi trng lut giang h, lut u tin hng hi th ng hn, cho nn vn th߶ng hay nh߶ng nhn ln nhau. Ngay c nhn vt chnh khi c xong cng ch phn nn mt cu: Coi n, coi ng Hng ng vit nh vy m ng vit c. Th thi. Xa hn mt b߾c th c th v p lc t mt nh hߗng ln no , L߾t Sng bng dng ngng ng bi ti lin tip my s bo va qua... Tt c ch c vy.
.H.n : Xin anh cho bit ti sao cc truyn ngn ca anh li vng bng cc nhn vt n? Ngay c nhn vt Hng Lan v anh cng ch xut hin lc c vi dng!
N.T.Hng : Sao anh dm chc l khng c nhn vt n trong truyn ca ti! Ti anh khng k thi. Trong Mt жi Ь Hc v Mt Thu Lm "Trm" th qu c lc c tht, ti v n b khng hp vi nhng ch mang nng... n ng tnh. Tuy nhin, trong Mt Chuyn Ra Khi , thp thong bng hng phi snh vai cng ng߶i lnh bin trn mi hi trnh th mi lm p c i hi h ch. Anh u bit l, tng truyn mt, ti c dnh tng ring cho mt ng߶i bng x߽ng bng tht. Cn sng nhan nhn ngoi i, cha ai ngm c ti ht. V anh cng nn bit l, bt buc t nht ti phi c hn mt truyn trong tp truyn dnh tng cho Hng Lan, b x ti. Bng khng, cn khuya b mi cho ti vit tip...
.H.n : Nu ai bo rng bt php anh ging bt php H Biu Chnh, hay ging bt php Bnh Nguyn Lc, hay ging bt php Sn Nam, hoc L Xuyn th anh ngh sao?
N.T.Hng : Anh sao, hay by t hi kh! Nu bt php ca ti m ging bt php ca mt trong nhng v anh va nu th chc chn ti ni ting t lu ri. Hi cn Vit Nam, trong n߾c kia. Ging hay khng th c th ni H Tr߶ng An vit ging H Biu Chnh, Phm Thng vit ging Bnh Nguyn Lc..., ch cn ti th coi b... khng ging ai ht. M߶i hai con gip, bo m, khng ging con no. C l vn phong ca ti thuc loi "lai cng." Nhng m lai ai y th chnh ti cng khng bit na.
.H.n : Anh ngh g v bt php v li dng truyn ca anh trong ba cun m anh cho xut bn? Anh xy dng cc tc phm ca anh trn bao nhiu phn trm s thc?
N.T.Hng : Na, li bt php, li vn phong, li li dng truyn. Nhiu ng߶i ni bt php ti gin d, vn phong ti khng r߶m r, c v l hiu ngay khng phi in u suy ngh, nm canh trn trc. Anh Xun V li bo ti "va vit va chy ri va chy va vit nh lnh thy i chi... s tr tu." Anh L Nht Thng ni ti "vit nh cho chy..."
Cn truyn th t khi ti dng ln lm, v phn ln l chuyn tht ngoi i. Thnh th phn trm s thc trong tc phm ca ti rt cao. Nhiu c gi bo thng vi ti rng ti khng bit vit tiu thuyt, khng vit ni truyn di. Ngh, h cng c l ch! Chc ti cn phi hc hi, nghin ngm nhiu hn na mi dm cm bt vit truyn di, phi khng anh? "Cha vit c truyn di th k nh con thuyn cn trong sng ch cha ra bin," ni theo kiu Nguyn Ngc Ngn! , m mi y ti va c mt n anh ch dy, i khi l: "Ci no m truyn ngn cha khng ht th phi vit truyn di, cn ci no m vit cho truyn ngn ri th ng vit truyn di (L Tn)." Ri anh t kt lun gim ti: "Vy ch Mt жi Ь Hc v Mt Thu Lm "Trm" khng phi truyn di th l ci g?" Th ra, nhiu khi c th ni l ti i n mt im no , nhng trong thm tm, ti vn c ngh l mnh ch mi bt u thi anh i.
.H.n : Nu ai bo Trm Mit V߶n trong vn ch߽ng nghch ngm, diu tnh b, tu ngm th anh ngh sao?
N.T.Hng : , ci iu th ng ra ti c ch ch ring. Ti v ti khng mun c gi phi bun, phi khc khi c cc sng tc ca ti. жi l b kh ri m. Ti u n bt ng߶i ta phi pht bnh khi c xong cun sch. y, ti vit vui vy m lu lu cng c ng߶i khc mi k. Anh Xun V c khen ti trong on ti t ba ti ra chi o Ph Quc ( Mt Ln i, Mt Ln trong Mt Thu Lm "Trm" ). nh ni: "Nhn vt rt thnh cng l ng c. Anh c bng nhin khc, v Hng rt hn nhin. Thy ng gi hin ra y nh ch bc ca anh lng qu mnh vy. Anh l vn s c ln m Hng! Nhng ci chn tht d lm anh xc ng hn l nhng ci n o lm mu..." Ni ch, lu lu ti cng c vit truyn bun. Ri c gi khi phi cht su, cht thm trong ni bun ca ti, ti phi rng v ln nhng khun mt au kh ca nhn vt ti mt n c߶i. Tuy i khi n c hi ho ht, tn ln. V c l chnh v vy m c gi v anh cho rng ti tu v nghch ngm chng?
.H.n : C phi anh t ci gi tr ca tc phm trn ci Chn tm ra ci Thin v M trong vn ch߽ng?
N.T.Hng : Ci ny th ln lao qu, ti khng dm ngh ti anh n . Chn, Thin, v M nu kt hp li, theo ti, ging nh hnh nh ca Pht vy. V hin nhin, Pht ti tm, khng c tm th khng c Pht. Tm y l tm ca tc gi ln c gi. Cha chc g tc gi ku go Pht trong tng lp ch ngha m Pht hin ra. Ri i khi chnh tc gi v ln mt bng dng Pht to t߾ng m c gi no thy. Bi vy, hnh nh phi c s hi ha, hp nht no gia tc gi v c gi th mi c th ni ln c ci Chn Thin M.
.H.n : Xin anh ni qua nhng a danh trn t n߾c thn yu m anh tri qua, nht l ni sinh qun ca anh?
N.T.Hng : Dc theo duyn hi, nu tnh t min Trung vo th ti c dp gh qua cc thnh ph hoc cc a im nh sau: Hu, Nng, Hi An, Chu Lai, Qui Nhn, Gnh Rng, Sng Cu, Tuy Ha, Vng R, Nha Trang, Cam Ranh, Phan Rang, Vng Tu, Nm Cn, Rch Gi, H Tin, Ph Quc... Thnh tht cm n Hi qun cho ti nhng chuyn vin du . min ni th ti c i Pleiku, Komtum, Ty Ninh. Cn vng ng bng th Mc Ha, Hu Ngha, Bin Ha, Long An, M Tho, Bn Tre, G Cng, Vnh Long, Cn Th, Sa c, Long Xuyn, Tn Chu, Hng Ng, V Thanh, C Mau... Ty tr߶ng hp, c ch ti ch i ba ngy, c ch i ba tun, c ch nm su thng hoc mt hai nm. Rt tic l ti khng c dp no i Lt, ni m b x ti... thng th hn ti. Nh giu khng c m rang l vy. Nh hi no mi ra tr߶ng SQHQ, bn b cng kha hay ln Lt ngh x hi, c r ti i nhng c l ti nh Si Gn qu hay sao khng bit, li kh߾c t. Ngh cng ung thit. Nhng hi vng ri s c ngy v, mnh cn i ra thm x ngn nm vn vt, H Ni, Hi Phng, Ngh An, H Tnh... na ch. Qu h߽ng mnh phi ni l u u cng p c, anh n h?
Cn ni chn nhau ct rn ca ti, vng vng tnh M Tho, th c l du chn ti t khp cc hang cng ng hm... n ni anh L Nht Thng khi im sch ti c ni mt cu lm cho l mi ca ti n to nh tri mn hng o: "C l t y, ni v ngh n thnh ph M Tho, tnh иnh T߶ng m bn b Tin Giang, ngoi nhng s kin lch s, nhng danh nhn, nhng thng cnh, vng t giu c... chng ta khng th qun c tc gi Nguyn Tn Hng, mt nh vn mau chng tm thy h߾ng i v t ho khc c du n vn ch߽ng ca mnh. V c mi ng߶i u i chp nhn."
.H.n : Trong vn gii, nhng bn thn ca anh l ai? Nam ln n? Anh c th cho bit c tnh tng ng߶i khng?
N.T.Hng : Sau my chuyn ng du, Ty du v th t qua li bn b ca ti trong vn gii hin gi ng lm. K sau cho xit. V li, ti cng khng dm k tn ra u, ch s thiu ng߶i ny hay qun ng߶i kia th cng thm phin. C iu l ai ti cng thn ht. Ch kt mt i khi, anh ch em khng mun thn tnh vi ti na m thi. Hnh nh ti vn lun lun l ng߶i vit l th sau cng cho bng hu. Cn tnh tnh tng ng߶i th l chuyn... sng bng, cht mang theo u lm sao by t cho anh bit c. B anh mun ti b "b hi ng" hay sao m dm em chuyn "ng chm c nhn" ra y m ni ch. Nhn chung, giao tnh gia phi nam vi ti th c phn nghim chnh hn. Cn vi my b my c, th phi ni vui hn. Vui v phn ln my b my c th߶ng thch "a" cn ti th thch... "a hi," anh bit khng? Ni ch, a hi th cng phi c lc c th, khng thi my b my c gin! n b hay hn, hay mt lm anh!
.H.n : Trm Hng c tin d oan v c tn ngng khng y?
N.T.Hng : D oan? Tin d oan l tin lm sao? T nh mng nm m߶i bn hm ba, i bun cng l la l i chi h? Nu ngh nh vy th ti khng tin d oan u. Nhng ti tin con ng߶i ta ai ai cng c ci s ht. Ngay c nhng cy bt thnh danh, theo ti ngh, ngoi ci ti h cn phi c ci may mn na. Nh ti y, nu khng c nhng n anh i tr߾c nng , du dt th cn khuya ti mi c mt ch ng,... mi cng qu, nh ngy nay. V lm khi c cc "vn hu tnh c," thy nhiu ng߶i vit coi b cn "ch" hn ti nhiu, nhng h cha chc ... "ni nh, ni m" bng ti. Hnh nh mnh phi ra qun ng th ng lc, ng ch thin thi a li nhn ha lm sao y. Mi khng b trt ߶ng ry. Anh c ng vi ti khng? Cn vn tn ngng th d nhin ti phi c ri! Khng ai in khng, ngu di g m i ngc li tro lu tin ha ca nhn loi, ngc li dng thi gian v lch s, lm nhng tn v thn kht mu nh bn cng sn c!
.H.n : M, anh c thch du lch khng? Nu c, anh thch nhng ni no?
N.T.Hng : Du lch l s thch ln ca ti. Ci chn ca ti l ci chn i bi bi, anh phi bit! Khng ring g M ny m hu ht cc quc gia Ty ph߽ng tn tin, ng߶i ta u thit lp nhng ni du ngon ring dnh cho du khch thp ph߽ng, khp th gii. Nhng cng vin quc gia, National Parks. Nhng lm vin quc gia, National Forests. Nhng vng duyn hi quc gia, National Sea Shores. Nhng di tch lch s v i k nim quc gia, National Monuments... Ti c dp gh qua nhng ch nh: vch ni hng v, c khc bn khun mt tng thng M, Mount Rushmore, vng t sp su thm, Badland, khu rng ni sng h thc l huyn b Vng, Yellow Stone, k quan thin nhin ca bn tay to ha, Grand Canyon, vng bin tri hoang d tha ma, North Carolina National Sea Shore...
C iu ti vn mong c ngy no , lm mt chuyn i Ty, thm cc n߾c u Chu cho tha mng hi h. V xa hn mt cht, cng nn ving thm Nga, chu du Ai Cp, hnh h߽ng n е, tm v Trung Quc... nh nhiu ng߶i lm. C l khng?
Nhng, ni g th ni, c l chng ni no p bng qu h߽ng Vit Nam mn yu ca mnh ht, phi khng anh? c g nhng danh lam thng cnh ca x mnh c m mang khuch tr߽ng thnh nhng trung tm du lch c tm vc quc t. c g nhng di tch lch s, n i lng tm ca mnh c trng tu, sa cha v bo v cn thn. c g..., ߾c th anh h!
.H.n : Xin cm n Trm Mit V߶n.
30. BT CHO TRUYN DI MT TRI MT BIN
L BO TRN
T Winston-Salem, North Carolina, Nguyn Tn Hng gi, ng mun ti gp "vi li" cho tc phm Mt Tri Mt Bin ca anh sp sa trnh lng.
Ti nhn!
Khng phi v tc gi cng qu cng x hay cng nhm cng phe (ti vn d v duyn vi nhng ci lm cm y), nhng v tnh chin hu khi xa. Nguyn Tn Hng chn ti chc cng khng ngoi !
Nhng lo!
Vit g y? Vit sao cho trn, va trung thc, va p lng bn, va yn lng mnh m khng b c gi cau my v:
Xun xoe o thng hai hng
Hia mo rn rng u mt vi nhau.
Ci kh l !
t hm sau, ti nhn c Mt Tri Mt Bin , km theo bc tm th ca Nguyn Tn Hng: "y l bn tho Mt Tri Mt Bin nh anh vit cho ci Bt. Nh anh cng tng c qua, truyn di ca Nguyn Tn Hng l mt chui truyn ngn, vn tip tc con ߶ng ... Cng da vo s tht, nhng khng nng tnh cht t truyn na. u anh c th xem sao?"
Ti bt u c. c tht k. Suy ngm tng , tng cu. Ti mun hiu thm v tc gi. V, tht tnh ti bit Nguyn Tn Hng cha lu.
Cng l lnh, nhng anh bi d߾i n߾c, ti li trn b! Cng qu x da, nhng dng Tin Giang i b chia cch! Anh i t tr߶ng lng sang tr߶ng qun, ri tt nghip "l" Nguyn nh Chiu, mt tr߶ng trung hc cng lp ni ting M Tho. Ti va xong lp v lng khn gi la qu ln Si Gn, mi nm ch c v thm nh vo hai dp H v Tt.
Do , tnh hoi h߽ng ca anh chc phi nng hn ti.
Mt sng Cha nht...
in thoi reo. Bn kia u dy, Nguyn Tn Hng ln ting. Ging anh tht th, n gin, chc nch nh ht la min chu th Cu Long Giang.
Ti quen Nguyn Tn Hng t .
Thnh thong, anh gi... Cng ngy, khong cch a d gia chng ti nh gn li. Ti mn anh, khng phi v thng l hp hi "cng qu, cng cnh," nhng v ci mc mc .
Ti c hu ht ci tc phm ca Nguyn Tn Hng. Anh vit d dng nh k chuyn, khng chi chut, gt mi. Ti ng vi H Tr߶ng An l "Nguyn Tn Hng vit t truyn ch khng phi tiu thuyt." Ng߶i c khng bn tm, thc mc v c php hay tnh tit. Xong l ht!
Khng bit do ngu trng hay ch nh m hu nh tc phm no ca Nguyn Tn Hng cng u mang... s 1. Nh: Mt Chuyn Ra Khi, Mt жi Ь Hc, Mt Thu Lm "Trm", Mt Cnh Hai Qu, Mt K Nim Щp, Mt Ln Xung Ni, Mt Ni Bun Ring, Mt Thong Trong M v gi y th... Mt Tri Mt Bin . Li s c Mt Gic M Tin, Mt Phen Ln Чn ...
C ln ti tu:
- Hng n, c php ca anh c o qu, khng ai bt ch߾c c. Chi bng tc phm ti ly tn Mt Mnh Mt Chiu cho... thnh thi ngi.
Hng c߶i. N c߶i xu xa, khng cu n.
Ngoi vn xui, Nguyn Tn Hng cn lm th vit nhc. Nhng theo ti, cm tnh ca c gi dnh cho anh l truyn k. Nguyn Tn Hng va cng Phan th Hng Lan... cho ra Mt Dng Ca Dao, Cu H, Cu Я Min Nam , mt ng gp kh phong ph trong lnh vc su tm. Hng Lan n s c nhng nt ring ngay t nhng sng tc th vn u tay.
c xong Mt Tri Mt Bin , ti c cm gic lng lng nh ngy no cn l Sinh vin S quan Th c, bng bnh trn chic Gascogne, rp rnh theo sng n߾c i t Nam ra Bc.
Mu xanh trng d߽ng, bu tri bt ngt, gi khi lng lng, ngn cnh hi u, lng l c li... Tu qua Nha Trang, Tuy Ha, Qui Nhn, Thanh Ha... T khi nhn vo thy Hn Vng Phu bun hiu ht, dy Tr߶ng Sn trng ip, bi ct trng phau phau. Ri, m nm trn bi а Sn, nghe ting thng reo, ting sng v, nhn m mt ha chu, ngm nh Ba V, ngn Yn T n chm sau ln my xm, lng bng say m mng hi h.
Vi bin c anh l thy th
Vi lng nng anh l hong t
...
Vi Mt Tri Mt Bin , Nguyn Tn Hng r sang li ngot mi. Anh chn cho mnh mt ng i khc, gn gi vi tiu thuyt tr tnh hn.
Mt cht mng m:
Tri hm nay ma phn bay lt pht. Lnh lnh, ci lnh ca ma gi st si. Khng gian nh m c hi s߽ng. Nhng ht ma bi nh li ti tuy khng thy r nhng lm m ߾t khp mi ni. Trn mt nha ߶ng en nhnh, cng nh trn thn cy nu sm v l cnh thm xanh. Nhng ht ma tng lm nhng chic o ma thm hng v nhng chic d thm thm. Cho nhng i tnh nhn sut i thm lang thang trn h ph, st vo nhau nh mun chuyn hi m. Nhng ht ma tng lm khung tri thm phn m m, th l߽ng ... (trang 41).
Mt tri lng mn:
Hin bng dng mm nhn trong tay Tn, nng khng cn my may mt sc khng c no tr߾c cn m v bo, sng khoi ca yu ߽ng. Nng mc cho chng bng nng gn gh trn i tay rn chc, u nng p vo ngc chng bn cnh tri tim hng hc bc cao qua tng nhp th. Tn a chn khp tri ca v a nng vo phng ring gn nh quen thuc ca hai a. Bng n tri t cng khng lm cn phng sng hn bn ngoi bao nhiu. Chng t nng xung gi߶ng, dui hai chn nng thng ra, p mnh ln ng߶i nng, ci hn... hai u li quyn vo nhau, qun qut. Hai mt nng nhm nghin trong cm gic m, say sa hߗng th...
...
Tng khuy o bt nt v, theo bn nng, bn tay chng ve vn b vai trn, mn mn tht da. H߽ng con gi ngo ngt ta ra t i ngc o t, l l, khng mc o s-cheng. Nng bt gic rng mnh, ni da g, khi nhng ngn tay chng chm vo u v, pht qua pht li... ri nn bp, c߽ng ln, sn gn trong lng bn tay chng ... (trang 176,177).
(Khng bit n s Hng Lan ngh sao v c lang qun khi c n on ny?).
Mt Tri Mt Bin c th l quyn "lu nim" gi u gi߶ng ca nhng cu S quan Hi Qun xut thn t l "luyn thp" min Thy D߽ng ct trng.
Nguyn Tn Hng "tht" v "hng" qu! "Tht" t ngn t, t tߗng, n bt php, li vn. "Tht" n qun gi , gi l, nn d b "ch gia ng..." Ng߶i min Nam c cu: "Trng rng nh ci ng tre." Anh l vy !
Xin nghe anh "ni tht" v ci ngho ca gia nh mnh:
nh ch Hai B khng c thoi mi bng nh ng By. i ng phi c gi gic. Hc bi cng khng c hc khuya, s hai thng nh git mnh. Ngay c ming t bng bm tay pha sau nh cng khng c t do trng trt. Ch c m rau rm. Mc d b my cy gn che ht nng m m rau rm cng mc xanh r nh m c. Ch em Hng nh vo m rau ny rt nhiu. My lc kt tin, ch Cc ba bn ba lin tip cho anh Tn vi Hng n cm vi mi mt mn c nht "rau rm xt nhuyn th v n߾c t߽ng." Gi a cy ci v tri, rau rm li chu mi n߾c t߽ng , ti Hng ngm nh vy. Dng Thanh Lm kia "c hp, c hp hoi phi nga," th mnh "rau rm, rau rm hoi phi cay." Bi vy ch Cc mt ln i mn n mi m mi ln nh li Hng thy nhi trong tim.
- Ba nay c g n khng ch ba? Hay l bn c son li?
- C ni c kho trn bp .
Anh Tn v Hng nghe ni c ni c kho trong bng nh m c, hp tp dn cm. Ъn chng d ni c ra mi thy hi i:
- C kiu g k vy ch Ba? Sao ton l u m khng thy phn ui!
- Ca thim Hai ct cho . Ch kho cho my em n .
Hng nghn ngo nhn anh Tn, nh nhng y np vung li.
- Ch Ba , sao ch lm vy? Ti em th cht i...
- Ch thy hai em n vi n߾c t߽ng hoi, ch khng n.
Ri ba ch em nhn nhau rm rm ...
(trong Mt жi Ь Hc , trang 22 v 23).
c on ny ti ri n߾c mt. V, ti cng c ng߶i ch th߽ng em nh ch Cc ca Hng...
Qua nhng bi " kin" ca Nguyn Tn Hng thnh thong xut hin trn cc bo a ph߽ng, ti nhn thy anh "tht" n c nhiu nhiu li nu t ln bn m s tr thnh ti tranh ci ln.
C ln anh tm s:
- Khng bit sao do ny thin h thi nhau "da" mnh ti tp!
Ti ngh v anh cn nng "NGHIP" (theo ngha nh Pht)!
Khi bit c:
Kinh s xc x chng giy ln
nh chung thp thong bng my tri
th mi chuyn trn i u cn l nhng ci bn tm na?
Gc Hi Qun, anh tha hiu ra khi phi gp sng gi. Khng sng li ba cng sng bc u. Ci kho ca thuyn trߗng l lm sao hon tt cuc hi trnh m con tu khng th߽ng tn... Sng gi l nhng bi hc kinh nghim qu gi, gip thuyn trߗng cn thn hn, khn kho hn, chu o hn, v t nh hn trong nhng chuyn v sau.
Madison, thng nm, 1992
31. NGUYN TN HNG, TM HN BIN LN Qua MT TRI MT BIN V MT THU LM "TRM"
XUN V
Sng hm nay cui nm con g sp nghe ting ch sa hn hoan, ngi vit bi ny, lng ti thy khoan khoi lm. Gi Mt Tri Mt Bin v Mt Thu Lm "Trm" nghe thm mi bin mn v nghe ting ci tu xa xm m nh Ph Quc, nh Nha Trang thp thong cnh chim nhn a gin sn c trn mt bin. l tm hn bin ln ca Nguyn Tn Hng nh vn gc quan tu t nn.
Trn 400 trang sch, ti lun lun thy Nguyn Tn Hng gia bt sng hay bay trn my xanh vi n c߶i t߽i ri, tr trung hn nhin nh con chim tri phiu lu. Qu h߽ng ca Nguyn Tn Hng ven b Tin Giang nhng Giang sn ca anh lnh thy Hng th tri rng khp. Nhng a danh ca chng ta k ra hoc t chn ti khng nh ht. y ti ch ghi li mt s ni m ng quan tu Nguyn Tn Hng tng i bi, b neo hoc ng thy (ch ni trong ch߽ng Nh Ct Tri Sng ): m Th Ni, sng H Giao, o Hi Minh, c lao Xanh, Cam Ranh, Vng R, i Lnh, hn Trng, hn Mi, hn Chng, hn V, hn Anh, hn Em. Уc bit nht l hn "Kt." c mt ln, ti nh hoi ci hn... ny. Qu l c i mi bit. Nu khng c Nguyn Tn Hng th khng i no ti nh li ci hn "Kt" ny. l:
Mt hn tht ln c hnh tri tim mo xo, nh va mi trn tri ri xung, mc kt gia hai gp nm ngng hai bn, treo lng la lng lng nh ci i heo lng thng.
Vn ca Nguyn Tn Hng cng nh ng߶i ca anh, l vn lnh, lnh tu , nhng nh b th chy bng chn, cn lnh tu th va chy va si bt, tro sng, rt hng c߶ng, li cn thm ci ci r ln nghe cng no ng m vang.
Nguyn Tn Hng t lnh tu rt hay. Mt l: cuc sng tu. Hai l: tnh cm si ni "i b," i ph. Tr߾c ht hy nghe Nguyn Tn Hng t vi nt v cuc sng tu (trang 65 Mt Tri Mt Bin ):
Va b߾c v cabin tm tr, Tn cm thy nh mun ngp th. Mi sn, mi st, mi m mc trn ln vi nhau... y nh mi x u xng ln nng nc. nh sng vng vt t nhng bng n trn lu cm, nh thiu kilowatt mc d ang cu in b dn ti t nh n, khng lm cho ci m u tm ti nh a ngc ny sng sa thm cht no ht. Trn trn, ging mc chng cht nhng dy nhng ng. D߾i sn, tua ta mc ln nhng tr nhng ct. Lung hi nng t bn trong ci hm c v lm bng kim kh ny hng hc thi ra ca nh mun y Tn di ngc tr li. Tri t, nu khng c my lnh th lm sao m sng ni vi ci cnh mn gang chiu thp ny y, chng t hi. Nhiu qut trn gn trn x ngang thi v v, quay qua quay li, cng khng lm sao xua ui c ci nng cho n i ch khc chi. Ch ni no gn ng gi thng hi, nh nhng ng loa dn xung t bn trn, th ngt ngt hn.
c on trn y ta c th hnh dung c ci "a ngc" "x u" ca anh quan tu nh th no. Vy m t tr߾c ti nay, thy hi qun n mc sang trng ti tߗng cuc sng tu rt ngon lnh. Nh Nguyn Tn Hng m by gi nu ti c tr li c, c i lnh g th i ch khng v lnh thy ca i y Nguyn Tn Hng.
V y l mt on sinh hot khc d߾i tu (trang 77 Mt Tri Mt Bin ):
Khng my chc c lnh vn chuyn: tho dy s bn, tho dy s ba, tho dy s hai, tay li ht bn phi, my li mt... Nhng ting lp lnh, nhn lnh, bo co... chy u u ti lui, t i ch huy ra cc sn mi, sn gia, sn sau, phng li, hm my v ngc li. Th ra hm trߗng phi dng dy s mt ra tu. V loi tu chuyn vn ging nh tu bun ny c mt my, khng th s dng ph߽ng php "bit my," tc mt my tin mt my li nh tu chin, ly li ra ngoi c. Li nghe: my ngng, ni dy s mt, gi dy s mt, my tin mt... X ti, xch lui ch mt ln thi m thy tu t t tch ra khi cu. May l nh c gi v n߾c cng h߾ng y a ph mt phn. Lnh sau cng: tho dy s mt... Si dy ri tm xung bin ang c ko v tu v qun thnh vng trn trn cnh mi ct vo tr bt. Tu k nh ri b, khng cn dnh dng g vi t lin na.
l pht giy tu ri bn. Cn y l lc tu cp bn (trang 87 n 90 ch߽ng Nh Ct Tri Sng ...). еt nhin mt ting lp lnh tht ln:
- Th neo.
Vin h s thi hnh lnh, nh bt cht gi dy neo. Nhng mt xch to bng bn tay xe, theo sc nng c trm tn ca ci neo tun xung bin ro ro. Si bt tung te. Ting thp c vo thp ic tai, sn c. Tng vt sn, lc lc trng lm du trn dy neo, c v s quan trߗng sn theo di k cng. V lin tc bo co v i ch huy.
- Dy xch mt on..., hai on..., ba on..., bn on...
Mi on u cng khong chn, m߶i th߾c. Nh vy lc dy xch ngng chy, tc ngng bo co, i ch huy bit qua su ca y bin.
c my trang ny ti rt thch v hiu c t nhiu v s ch huy mt con tu. Tht khng n gin cho lm.
Neo cn! Ti Qui Nhn ri ! V y l pht si ni xn xao nht ca quan ln lnh tu. Bi v i b l l tߗng ca h.
Trn b c cc em ang ch i. B ba tam xn Thng Thnh Tn u c trung nhn. Tnh Th Trn Chin Hm l ch߽ng cha ng tnh cm ca lnh tu m nht. Ai m chng khao kht yu... ci mnh t lin hnh vung hnh trn hoc mo xo nh ci hn mc kt trn kia. Th tnh ca lnh tu - cng l lnh nhng khc - rt khc vi lnh b. Lnh tu kht n߾c ngt hn lnh b nn trao i th tnh nhn cho nhau c chuyn bn, chc nhau cho "Kht."
Nhng th ca cc em gi cho lnh tu cng khc vi cc em c ng߶i yu trn b. Bi v cc em cng kht n߾c bin nh cc anh kht n߾c ngt vy. y hy nghe c em tr߶ng S phm Qui Nhn mng ci ni "mng va mng va s" ca em:... Anh khng cp bn Qui Nhn c l Hng mng ri, v Hng s (Xun V nhn mnh) lm, Hng khng dm gp anh u...! (Th gi cho Thng).
V y l tm tnh ca em Phng gi cho Tn:... Tm nh ca anh chp Hn Chng p trai lm. Nhng, trng anh ging nh ng߶i "lnh rng" qu i thi...
V y na l th ca Loan gi cho thy Tn (!?) M Tho. Loan l hc tr ca Tn. Loan... c i tay di nh tay vn ngi d߾i bn m ch vi tay l s c ng thy trn bng khng st mt ch no ... (Xin nh y l Loan, khng phi... Lan). Lc thy Tn dy th Loan mi chum chm v cau, yu g c, k thy m - nhng sau khi Thy i lnh tu v gp Loan th thy em p qu chi. Loan cng cm Tn v vit th cho "ng thy tt s." By gi Loan khng gi bng thy na. M l:
Anh Tn thn mn,
... Chiu chiu ra ngoi cu ngi git gi, ng mng ra b sng Cu m bn kia l cn Thi Sn xanh r, Loan khng gi c nhng ni nim bng khung ang trn ngp dng ln trong lng mnh. Nh c ci g man mc bun cho nhng mt mt, chia xa anh nh?... , nh ng m ng߶i p Nha Trang m b qun c hc tr nh b ca anh... (khng bit ri sau ny mi "tnh thy tr" ny i ti m?).
Lnh tu c khc nn cc em Phng v Hng rt s . Ti sao? V anh ta ging ng߶i rng. Ch rng m trong mt m, lnh Tn nhy ro tr߶ng n nh em Hin v sau vi giy ch ng th:
H߽ng con gi ngo ngt ta ra t i ngc o t, l l, khng mc o s-cheng... C hai, chic qun lt v chic qun ngoi, cng i theo du tay chng tut ln xung bn d߾i. Ri dng li ngn i c mt, st se si vn si di... ri chng n ... vch ra... banh ra... (trang 185-186 Mt Tri Mt Bin ).
Cc em s l phi. Ng߶i lnh rng?
Vn ca Nguyn Tn Hng vit nh n߾c chy, nh ng߶i chy khng lc no chm, khng lc no ngng ngh, c nh sng bin x con tu trn mt bin phng lng khng c sng cn, khng c vc su. C l khi vit, Nguyn Tn Hng cng tߗng mnh nh vai cn gn Alpha i ph, liu mng leo ro gp cc em c x tr߶ng S phm Qui Nhn: Vn, Hng, Phng... V sau khi gp g cc em ri, ng quan tu than th:
Phng i, sao em cao sang p lm chi cho tm tay anh khng vi ti. Ь ri "thn em nh ct tri sng, cn anh nh con ch chng mng trn... tu ...
Mt Tri Mt Bin l mt truyn k c thp thong bng nhn vt truyn, nhng c l tc gi khng mun th hin n bng li truyn c u c ui c nhn vt c cuc sng ni tm hn hoi nn c xong, ti c cm gic "cha c xong," hay l truyn cn tip, Mt Tri Mt Bin II, III ... Bi v nhiu cuc tnh, nhiu s vic cn treo l lng cha ra ng m cng cha ra khoai. N khng i n ni n chn nh cuc giao hoan Tn-Hin i tn t bin ln tri v t tri xung bin.
Nguyn Tn Hng cho ti nhng khung bin tri rt p. Trong khng th no b qua hn Ph Quc trong Mt Thu Lm "Trm" xut bn tr߾c y. S d ti vit v Mt Tri Mt Bin tr߾c l v theo th t thi gian th trong Mt Thu Lm "Trm" l s trߗng thnh ca mt anh chng lnh thy mang Alpha trong kha Ю nh Hi S Nha Trang - m c l l Tn. V Tn qu M Tho (v gp Loan) v nhn vt "ti" trong Mt Thu Lm "Trm" hnh nh l mt, l "i y... Tn."
Trong quyn ny tc gi k nhng chuyn xy ra trong thi gian k cn tr߾c 4-75 nhng s vic xp t c th t nhng khng kt li thnh mt truyn c. еc gi c th c ht quyn sch v cng c th ch c mt ch߽ng m khng cm thy thiu g c. iu cng khng phi l chuyn thiu st ca tc gi. V qua hai quyn Mt Tri Mt Bin v Mt Thu Lm "Trm" , v tr߾c quyn truyn di Mt жi Ь Hc , ti c cm tߗng l Nguyn Tn Hng "mun vit nh vy ." Truyn di hay tr߶ng thin u l mt chui truyn ngn. Ngha l nh g thy g ni ny, xy ra th no ni y nh vy, v mun ngng lc no th ngng, khng cu n v th loi. C th anh mun to nn mt tr߶ng phi, tr߶ng phi hn nhin kiu Nguyn Tn Hng chng? V anh li ni ting hn na nh tr߶ng phi ny chng? Ti l ng߶i thch vit truyn, c Nguyn Tn Hng lm lc ti ngh: sao chuyn li th ny m li th kia, sao anh khng cho thm cht... g na, sao khng cng thng cht na ri hy kt, v... v... Nhng ti git mnh: khng th ch quan c. Ta c vit cm xc trn ch ngha m tc gi ghi ra cho ta c m thi.
Vy th Ph Quc c mt hnh nh gy cm xc nht cho ti. l ng gi. Nhng tr߾c khi ni n ng, xin c gi c my trang rt rung ng ca ch߽ng Mt Ln i Mt Ln . y, i vi ti, l bi bt k hay nht ca th loi truyn k m ti c c ca Nguyn Tn Hng. c vi s cm xc do dt vi tnh yu qu h߽ng sng bin m cu tuyt bt t l߶n tu r߾n ln bi cn: ... ngp ngng nh nhng ting nc cn st li tr߾c khi dt khoc chia tay (trang 37 Mt Thu Lm "Trm" ). Ti khng i xa t lin nh anh m c on ny sao cng bun tnh?
Ri li gp ng gi "y nh thit" o b ba trng, nn ci, dp nht lng xng i do khp chiu di chiu ngang ca o Ph Quc. ng gi mong mi c ra o chi mt chuyn, th by gi c theo con ra y chi. ng m cnh vt, m bin l m mi m i nh mt L Bch i tm th gia tri n߾c bao la (trang 47 Mt Thu Lm "Trm" ):
- Tao ch i chi cho bit, trong i ch c mt ln. Nhng c na ߶ng mi chn qu tao li tr v. May m gp c ch em con ch By tim, qu M Tho, cho qu giang xe honda nn l... M ch khng c ch v nh lin u, ch ch tao i xung bi Khem ri ch vng ln ni Фt , Фt en g na, ch c ߶ng xe hi i v qun D߽ng ng... Bi Khem n߾c trong ct trng, c nh thy t ct tut ra xa...
V thm on ny na (trang 48 Mt Thu Lm "Trm" ):
Cng ln ln ti cng th߽ng mn ba m ti, ti khng cn kh tm v ba m ti qu ma nh hi cn nh na. M ti thy tht s khng ai c߶i ch mnh khi cha m mnh khng c "vn minh" u. Ch ti mnh mc cm, ngh nh vy m thi.
Nu trong c ngn tc gi m ti c t nh n gi, ti cn nh c cu no hay nht th cu ti s em t ngang hng vi cu vn trn y ca Nguyn Tn Hng. Nguyn Tn Hng vit mt cu vn hn nhin ng yu v cng, mt cu tuyt bt. l lun l v l lun l ca mt con ng߶i chn chnh. Khi c xong, ti gi ngay Nguyn Tn Hng hoan h anh.
Ti khng mun ni thm g v Mt Thu Lm "Trm" . Ti c c v nh cu ny, ti cho l qu .
Theo tiu s tc gi th Hng sinh ra M Tho, hc tr߶ng Nguyn nh Chiu, cng l tr߶ng ca ti, c l tr߾c Hng chng 10, 15 nm, ti hc cng lp vi Kh߽ng Hu iu (khng bit c h hng g vi i t Kh߽ng Hu B khng?). Nay gp Hng hi ngoi v cm bt nh nhau ti mng lm. Thy Hng vit hng ti cng mng. Chng bit khi no mi i din c vi nhau. Thnh thong Hng gi: Anh mnh khng, ang vit g? Ti cng hi: Hng ang vit g? Va ri Hng p: Mt Gic M Tin . Ti c߶i bo: Tin g na? Tin nm bn cnh hng m m cn m th coi chng bm mnh c ngy nghe bn! Hng c߶i hn nhin. Ti li nh thng b b bnh sng phi hi Hng lm "Trm" Ph Quc. Hng ni:
- N ln i hc.
- Cn ng gi? ng c sang y khng?
My bng ku r r ti khng cn nghe r ting Hng na. Ti khng ni tip c, ti khc... khi ngh ti ng, v by gi vit thm ra y: Chc Hng v Hng Lan thnh cng v hnh phc.
Khai bt 94.
32. Nhc NGUYN TN HNG
NHT NGN
T lu ti ch bit Nguyn Tn Hng l mt nh vn, v lun nh gi anh l mt nh vn c sc sng tc mnh m, bn b him c. Tc phm ca anh ng hu ht trn cc bo Vit Ng trn th gii - cc nh xut bn ang hot ng mnh hi ngoi nh Vn Ngh, Lng Vn, Vn Ngh Tin Phong, i Nam, Th Gii... u c xut bn truyn ca anh.
Bi nhng n tng trong u nh vy nn khi nhn c Tuyn tp nhc Mt Ln i, Anh Yu ca tc gi Nguyn Tn Hng qu tht trong ti c nhiu ngc nhin kh gii thch... nhng sau khi c ht tp bn tho nhc ca anh ti c nhng suy ngh khc hn lc u v dnh tht nhiu thin cm cho ng߶i ngh s a ti, a nng ny.
Tr߾c tin, qua tp nhc, Nguyn Tn Hng chng t anh l ng߶i min Nam (gc M Tho). Bi chng ng߶i min Nam c tnh thun hu, nhc tnh tht m chn cht nhng y tnh cm lng mn, Nguyn Tn Hng gi trn c v th ra c hi nhc Nam B qua nhng dng nhc . Nhng nhc phm H߽ng Qu Tnh Khc, Bin Khu Chiu Gi Lng, Ma Thu, Ch Mt Ln Trao, Bn Dng Tin Giang... Hy ht ln. Hy nghe cho r nhng cung bc, nhng un ln mi thy ht cht Nam B trong anh.
Bn cnh , Nguyn Tn Hng cn t ra tht vng vng trong cu trc m nhc, dng nhc ca anh lun t bin thay i tht phong ph lm cho ng߶i nghe khng b nhm chn, n iu ru ng. T nhng bi Ch (Wait), Tnh Mun, Ta Yu Nhau, Sao Ri, H Nh... ng߶i ta nhn thy s a dng v hp dn, c o trong dng nhc Nguyn Tn Hng. Phn ph son ha m c tu D߽ng Cm ca n nhc s Linh Ph߽ng qu cng l mt ng gp khng nh cho gi tr ca tp nhc ny.
Nhng cui cng, phn to ln nht v ng ni nht l Nguyn Tn Hng l rt r tm lng Non N߾c trong anh. Nhng sng tc ca anh trong Tuyn tp nhc Mt Ln i, Anh Yu cho chng ta thy ni dung v Non N߾c y su sc, thit tha.
Nguyn Tn Hng l mt nh vn, mt nhc s sng v cung hin, anh dng cho t n߾c, con ng߶i tt c gi tr m anh c.
Cali, thng 8, 1995.
33. Cm tuyn tp nhc MT LN I, ANH YU ca NGUYN TN HNG
THU H
Gia ma H Cali rc nng m sc nng ca tinh cu c hng hc i ln, lm con ng߶i mt mi, u oi, lm bing. Vy m vo mt bui chiu, nh bo T Kiu Ph߽ng n thm ti v trao cho ti tuyn tp nhc ca Nguyn Tn Hng Bc M bt cho tp nhc u tay.
L ng߶i lun lun u i n tin m nhc Vit Nam qua thi gian hn 50 nm, v nhm khuyn khch th h tip ni v ngnh sng tc, gi vng dng nhc thing ling ca qu h߽ng cho d ang trn x ng߶i, nn ti rt vui mng nhn li ngay.
Ti ln m tuyn tp nhc xem qua, mi bit thm, Nguyn Tn Hng khng phi ch l nhc s sng tc m cn l mt vn s, thi s. Anh khong 50 tui nhng vit vn, th, nhc n cun th 13. Nh vy, t nm 1988 n 1995, anh cho in 13 tp trong vng 7 nm. Mt thnh cng ng cao trong v߶n hoa Vn Ha Ngh Thut ca ng߶i Vit hi ngoi.
Ring tp nhc Mt Ln i, Anh Yu gm c nhng bn ghi: "nhc v li Nguyn Tn Hng," cng nh: "th v nhc Nguyn Tn Hng." Ngoi ra, mt s bn c vit ha m c tu D߽ng Cm bi Linh Ph߽ng.
c qua mt s bi th c anh ph thnh nhc nh Sao Ri, Bin Khu Chiu Gi Lng, Tnh Mun..., ti nhn thy trong th v nhc ca anh c nhiu tm t, un khc rt ng߶i. Li th cng nh nhc iu khi th du hin mn trn, ... t em thm ni yu anh, cht tnh mun vn lm xanh thng ngy..., khi th nng ny bc bi, ... hn cm n߽ng theo gi, thi tan qun bo tn... Ci ch kh ca tui tr, khi yu thit tha, khi hn cm gan, c th, n mi n su vo tm hn th v nhc ca c gi, thnh gi.
iu ti cao Nguyn Tn Hng l anh chn nhng th iu nhc nh Slow, Tango, Bolero, Andante, Paso, Fox Moderato, Valse, Boston..., l nhng th iu nhc hp vi m hߗng nhc ca Vit Nam ta, pht xut t thi khai quang m nhc ca cc n anh t thp nin 40. Nguyn Tn Hng, mc d ang nh c mt x ht sc t do, c c trm th iu nhc (mouvement) du nhp t t x, i lc lm cho nhc ma may quay cung, th nhng, anh gi li phong cch m thanh du hin ca Qu M, trng thanh gi mt ca Vit Nam thn yu, tm hn mi ng߶i lun lun h߾ng v t quc. l im ng khen.
Ti trang trng gii thiu tuyn tp nhc Mt Ln i, Anh Yu ca Nguyn Tn Hng vi khn thnh gi v chc anh thnh cng hn nhng ngun nhc k tip.
Mt Ln i, Anh Yu g?
Yu cha, yu m, th th c yu
Hong hn ng bng c liu
Ting trc vng li chiu chiu nn th
Cali, thng 8, 1995.
34. I LI GIAO CM VI NGUYN TN HNG
L DINH
Cch nay 8 nm, vo nm 1988, s xut hin ca nh vn Nguyn Tn Hng, qua truyn di Mt жi Ь HC do c s Lng Vn Canada xut bn em li mt ln gi mi cho vn ch߽ng Vit Nam ni chung v ng gp thm nhiu phong ph cho vn ch߽ng min Nam ni ring. Ri tip theo , truyn di Mt Thu Lm "Trm" do Vn Ngh xut bn nm 1989 v lin tip nhng nm sau Mt Chuyn Ra Khi, Mt K Nim Щp, Mt Ni Bun Ring , v.v. chng minh ti ngh ca nh vn gc min Nam ny v a tn tui ca Nguyn Tn Hng n gn vi c gi hi ngoi. Tc phm ca Nguyn Tn Hng c ng hu ht trn bo ch khp ni, iu y chng t Nguyn Tn Hng c mt sc sng tc rt di do v khng phi tuy ch c phn lng khng thi m nhng tc phm ca anh u c n nhn mt cch nim n trong s mong i ca mi ng߶i.
Nhng, nh vn Nguyn Tn Hng khng dng li . Vi mt sc sng tc mnh m, hng say, s rung cm ca anh b߾c sang mt lnh vc khc, d dng chinh phc ng߶i thߗng ngon nhiu hn, l lnh vc m nhc. Tuyn tp th v nhc Nguyn Tn Hng, Mt Ln i, Anh Yu va xut bn gy mt ngc nhin thch th cho ng߶i thߗng thc bi sut 20 nhc phm t bi u cho n bi cui, nhc s Nguyn Tn Hng biu l mt s hng say vi dng nhc lin tc, m iu cun cun tun tro, khi th rung cm nh nhng, khi th hi thc mnh lit, bin i khng ngng khng bao gi lm cho ng߶i nghe chn nn d ch trong khong chc.
Nguyn Tn Hng vit th iu t Slow trang trng cho ti Valse tha th߾t, Boston qu phi, Tango i cc, Ballade m hn dn tc cho n th iu Paso dn dp, thi thc... v nhng m giai anh chn khng cu k, rt gn gi vi chng ta, nhng tm hn Vit Nam. Chng hn nh bi Ta Yu Nhau vi m giai La th, c nhng cu nhc m m iu rt d nh v li ca d th߽ng nh sau:
Yu nhau cha hay vn cn b ng
Tay nng niu mt a hng ang n
Nhng tim ti nghe c g tan v
i th߽ng au ti bit yu bao gi...
Mt u im ng ni na v nhc ca Nguyn Tn Hng l tc gi phi by trong nhng sng tc ca anh mt tnh yu non n߾c qu h߽ng qua nhng bi nh H߽ng Qu Tnh Khc hay Bn Dng Tin Giang , mt im son m nhc s Nht Ngn gi l lng non n߾c trong anh . Mt u im khc m chng ta cn ghi nhn l Nguyn Tn Hng khng theo th hiu ca phong tro h߾ng ngoi, sng tc vi nhng th iu mi m theo li ca nhc s Thu H gi l lm cho nhc ma may quay cung . Tri li, Nguyn Tn Hng p dng nhng th iu gn gi vi tm hn Vit Nam v s dng nhng hp m rt Vit Nam xy dng nn nhng a con tinh thn ca anh.
Vo thp nin 50, khi nghe nhc ca Anh Vit, nhng bi nh Chiu Trong Rng Thm, Bn C , v.v. chng ta thch th th no th ngy nay, khi nghe nhc ca Nguyn Tn Hng vi nhng bn nh H߽ng Qu Tnh Khc, Ta Yu Nhau , v.v. chng ta cng tm thy li nim thch th nh th d cho khong thi gian cch xa trn 40 nm xa vi vi...
35. NHC VIT HI NGOI, MC GII THIU I VOA, NHC NGUYN TN HNG
DNG NGC HON thc hin
D. N. Hon : Tha qu thnh gi, ch߽ng trnh Nhc Vit Hi Ngoi hm nay xin gii thiu vi qu v mt vi ca khc trch trong mt bng nhc ca Nguyn Tn Hng mi c cho ra mt ng߶i yu nhc hi nm ngoi. Ng߶i theo di sinh hot ngh thut hi ngoi bit ti Nguyn Tn Hng t khong gia thp nin 1980, khi tn anh bt u xut hin trn cc tp ch vn hc. Nm 1988, anh cho n hnh tp truyn di mang ta Mt жi Ь Hc , ri Mt Thu Lm "Trm" nm 1989. T ti nay anh cho n hnh thm mt truyn di, ba tp truyn ngn, mt tp su tm v Ca Dao, Cu H, Cu Я ca min nam Vit Nam, mt tp k s vn hc, hai tp th nhc, v hai bng nhc. Ngoi ra hai truyn di u tay ca anh cng c chuyn sang Anh ng v c nh Orchard Publisher xut bn trong nhng nm 1991 v 1992. Ni chung, Nguyn Tn Hng c mi ng߶i bit ti nhiu nh nhng sng tc ca anh trong b mn vn hn l trong cc b mn khc. V hai bng nhc Tnh Mun v Ch Mt Ln Trao mi c cho ra mt nm 1995, nn nhc Nguyn Tn Hng t߽ng i vn cn phn no xa l i vi thnh gi hi ngoi...
Cn u i mi hng
N hn trong m vng
Trn ߶ng v ng ti
Im lm hnh hi ti
Tng pht chia phi
Cn u i vai gy
Ng qun trn tay m
Bao ln ngoi bi vng
m thm ng߶i tnh i
Sao bng xa nhau ri!
Ng߶i i i mi v u?
Bit n bao gi?
Ь nh cho ng߶i tnh chung!
Trng ngng mong ch!
V sao khng ai mi
M ti lun i ti
Xin ng߶i ng gi di
Trong i mt ln thi
Ti yu ai ri!
D. N. Hon : Va ri l Yu Ai ca Nguyn Tn Hng vi ting ht Quc Dng. Trong cuc tip xc mi y vi tc gi, chng ti c t cu hi rng, anh hot ng c trong ba lnh vc vn, th, v nhc, vy th i vi anh, vit vn, lm th, son nhc, cng vic no d dng hn? Nguyn Tn Hng tr li nh sau:
N. T. Hng : Vi kinh nghim ca ring ti th ti thy lm th d dng hn, k n l son nhc, ri n vit vn. Ti v lm th th lc no mnh lm cng c, ngay c trong lc mnh ang li xe hay ung c-ph, min l mnh c cm xc, c rung ng. Cn nhc th hu nh c hai cch, hoc l mnh da vo li th, th m mnh tm nt nhc, hoc l mnh da vo nt nhc m tm li th, th. Vit vn th cc hn nhiu, mnh phi c cu chuyn, b cc, tm l, i thoi..., ri phi c bn vit..., ri cn c i c li, sa cha, thm bt. Nhng m, ci l mi ni ti truyn ngn thi, ch cn truyn di hay tr߶ng thin th phi tn cng nhiu na...
аng xanh, cng chung sc ta vun cy trng
Rung su, tay nm tay ta cng mt lng
Ngy mai, thm bt cm ton dn m no
Khp ni, vang ting ht vi bao ting c߶i
H i, ch cy la anh lo lung cy
Cn em, chn l tru trn ng c di
Cng nhau, ta p xy min qu mn yu
y, bao mi tranh m m sum vy
Ma ln, anh em i
Ngoi kia, con ma ri
Tnh qu, sao chi vi
Vit Nam, qu h߽ng ti
аng qu, ni trong ni
Ngn nm lun xinh t߽i
Bn tay ai chm lo
Bit bao nhiu kh cc ca nng dn ta!
H i, ma la chn i ta cy trng
Ny em, cm n߾c xong ra ngoi rung ng
Ngy vui, trong nng mai gt bng la thm
Gp cng, xy p cho n߾c non thanh bnh
D. N. Hon : Qu thnh gi va thߗng thc H߽ng Qu Tnh Khc ca Nguyn Tn Hng qua ging ca ca Dim Chu v Quc Dng. L mt chuyn vin in ton hin lm vic cho chi nhnh ca cng ty vin thng danh ting AT&T ti tiu bang Illinois, Nguyn Tn Hng say m v th thch mi lnh vc ngh thut. Anh ang theo hc thm ngnh hi ha, v d cn ang chp chng, cng t v ba cho tp th nhc Mt Thong Trong M ca anh xut bn nm 1992. Nguyn Tn Hng ni nh sau v chuyn thc hin v pht hnh hai bng nhc ca anh:
N. T. Hng : V thc hin th ni ng ra cng l mt duyn may vn ngh, ti v ti c quen vi cy bt n Tn N Qunh Giao, tc l c ca s Dim Chu, thnh ra ti nh c ng ra trng nom gim. Th l d nhin l c c thch nhc ca mnh th c mi ht. V, cng vy, i vi cc ca s ot gii Tng Vng... Cn v vic ph bin th cng phi nh ng߶i quen thi. Th߶ng th߶ng th ti hay giao cho thy T Mn V Thng Tit, gim c nh xut bn Vn Ngh bn Cali, nh ng pht hnh gim. Nhng m, chc hy vng l i ba nm na mi c ng߶i bit n ting nhc Nguyn Tn Hng... Nhn chung th ti cng khng gp kh khn hay tr ngi no ln lao g cho lm!
C ni nh no di hn
Nghn th i khng tr li
V ni nh ny ca anh
Mt i trai ngoi bin i
C nim th߽ng no ln hn
Tnh yu chp cnh va bay
V nim th߽ng ny ca anh
Khc khoi cho em tng ngy
C hnh bng no p hn
Ng߶i tnh p vng tay
V em yu ny em hi
Sao n bt anh ch hoi
D. N. Hon : Va ri l ting ht Anh Vit vi ca khc Ch ca Nguyn Tn Hng. Cng nh mt s ng߶i vit vn, lm th, son nhc khc hi ngoi, Nguyn Tn Hng khng c lc quan cho lm i vi nn vn hc ca ng߶i Vit n߾c ngoi. Theo anh, v mt vn th, tnh trng s ng߶i c mi ngy mt t, cng vic pht hnh kh khn lm nn lng gii sng tc. V mt nhc cng khng t߽i sng g hn, anh ni:
N. T. Hng : Anh c bit bc Phm Duy nhn nh vi ti nh th no khng? i khi ng ni nh vy n: "Vo thi bui ny m anh cn chu kh in sch nhc, thu bng nhc th cng l mt im ng ngi khen..." Ni nh th th anh bit l tnh trng nhc Vit sng tc hi ngoi ny khng c t߽ng lai. Mnh thch lm th lm vy thi ch cn nhn chung anh thy hu ht cc bng nhc, cc CD, cc video trn th tr߶ng u l xo i nu li t nhc c tr߾c 75. Phn nhc trnh din cng vy, ca s cng nh cc ban nhc h rt l e ngi khi trnh by nhng bn nhc mi. Thnh th, coi xo rm r nh vy nhng ch l nhng tin b v m thanh, v k thut ch cng t khi thy nhng ci hay ci l...
Ng߶i yu hi!
Tm v u?
Ngy ra i mt ai nhum bun
Mt ln yu bit bao su v߽ng
Hn ln nim nh!
Ng߶i yu hi!
Mng v u?
Cuc tnh ta c sao chng tn
Mt i hoa a phai v ai
M ni m di!
cht, i t ngy
Qu nh, t do mt
Dn, t l thn xc
Vt sng bin ng!
Ng߶i yu hi!
Cn g u?
Cuc i ta kh au s g
Mt ngy qua n߾c non lm than
Cm gng xing xch!
Ng߶i yu hi!
Hn v u?
Ngy ra i nhc ai li v
Dng nh Nam p xy t do
cht ni ny!
D. N. Hon : Qu v va thߗng thc cc ca khc Yu Ai, H߽ng Qu Tnh Khc, Ch , v Anh Ra i Ni Ny Cht , trch trong bng nhc Tnh Mun ca Nguyn Tn Hng. c mong ch߽ng trnh ny em li cho qu v nhng giy pht thoi mi sau mt tun l lm vic mt nhc. Ti y, Ngc Hon xin thn cho tm bit v xin hn gp li qu v tun ti cng vo gi ny...
I VOA
Pht thanh vo ngy 27 thng 1, 1996
36. NGHE NHC NGUYN TN HNG
NGUYN кC AN, MD
Trong ch߽ng trnh phng vn cc vn ngh s Vit Nam Hi Ngoi, k gi D߽ng Ngc Hon, a tn tui Nguyn Tn Hng i khp th gii, trn mt h߾ng i mi, l Nguyn Tn Hng nhc s. ng, ti xin nhc li mt Nguyn Tn Hng hon ton mi v tr p, duyn dng trong nhng ca khc m mt thnh gi Vit Nam ngi khen l thm m tnh yu qu h߽ng, dn tc.
Bt u b߾c vo sng tc nm 1988 vi truyn Mt жi Ь Hc ( Lng Vn xut bn), Nguyn Tn Hng tc khc li cun c s ch ca c gi hi ngoi. Ri t ci mc khi hnh , Nguyn Tn Hng lin tc v ho hng cho ra i nhiu tc phm khc:
* Mt Thu Lm "Trm" - 1989, Vn Ngh xut bn.
* Mt Chuyn Ra Khi - 1990, Lng Vn xut bn.
* Mt K Nim Щp - 1991, i Nam xut bn.
* Mt Dng Ca Dao... - 1991, Mit V߶n xut bn.
* Mt Thong Trong M - 1992, Mit V߶n xut bn.
* Mt Ni Bun Ring - 1992, i Nam xut bn.
* Mt Ln Xung Ni - 1992, Vin Gic xut bn.
* Mt Cnh Hai Qu - 1993, Th Gii xut bn.
* Mt Tri Mt Bin - 1994, Vn Ngh Tin Phong xut bn.
* Hai truyn c dch sang Anh ng: Mt жi Ь Hc v Mt Thu Lm "Trm"...
Tt c l chn truyn ngn truyn di, mt ny tip theo mt khc. еc gi v vn hu i t ngc nhin ny ti ngc nhin khc v sc sng tc di do, ni dung phong ph trong nhng truyn m Nguyn Tn Hng cng hin cho i hi ngoi. y l nh vn vit nhiu nht, cp ti nhiu vn nht, v d nhin thnh cng nht v ph߽ng din ti chnh.
ng Trm Nguyn Tn Hng, hnh nh cha t tha mn vi thnh tch "cng mnh" ny, b߾c thm mt b߾c na, vo mt lnh vc vn ha Vit Nam rt mi m i vi anh: l sng tc m nhc. Hng my chc bn nhc c theo ng "kiu Nguyn Tn Hng" l Mt ny tip theo Mt khc, cho ra i hai tuyn tp, bn bng nhc v cha ht u, cn na...
Nh th, Nguyn Tn Hng va l k s, nh vn, nh bin kho, nhc s, v ang nghin cu v Hi Ha na. y l mt thin ti, a hiu tc khc lm ch c ngi bt ca mnh, trong vn th, v m iu ca mnh trong nhc.
Vit v Nguyn Tn Hng, d khen hay ch, cng s u vt v nh nhau. V phi c nhiu, nghin cu th vn m Nguyn Tn Hng "i vo" vi chiu su.
Ti khng phi l mt nh ph bnh vn hc c kh nng lm c nhiu chuyn kh khn nh th. y, vi s hiu bit gii hn v m nhc, ti xin ni nhng cm ngh khi "nghe nhc Nguyn Tn Hng" .
Nhc s lo thnh v ti ba Thu H c kin nh sau v nhc Nguyn Tn Hng:
"c qua mt s bi th c anh ph thnh nhc nh Sao Ri, Bin Khu Chiu Gi Lng, Tnh Mun..., ti nhn thy trong th v nhc ca anh c nhiu tm t, un khc rt ng߶i. Li th cng nh nhc iu khi th du hin mn trn, ... t em thm ni yu anh, cht tnh mun vn lm xanh thng ngy..., khi th nng ny bc bi, ... hn cm n߽ng theo gi, thi tan qun bo tn... Ci ch kh ca tui tr, khi yu thit tha, khi hn cm gan, c th, n mi n su vo tm hn th v nhc ca c gi, thnh gi.
iu ti cao Nguyn Tn Hng l anh chn nhng th iu nhc nh Slow, Tango, Bolero, Andante, Paso, Fox Moderato, Valse, Boston..., l nhng th iu nhc hp vi m hߗng nhc ca Vit Nam ta, pht xut t thi khai quang m nhc ca cc n anh t thp nin 40. Nguyn Tn Hng, mc d ang nh c mt x ht sc t do, c c trm th iu nhc (mouvement) du nhp t t x, i lc lm cho nhc ma may quay cung, th nhng, anh gi li phong cch m thanh du hin ca Qu M, trng thanh gi mt ca Vit Nam thn yu, tm hn mi ng߶i lun lun h߾ng v t quc. l im ng khen."
Nhc s Nht Ngn cng c vi nhn xt v nhc Nguyn Tn Hng:
"Nguyn Tn Hng gi trn c v th ra c hi nhc Nam B qua nhng dng nhc . Nhng nhc phm H߽ng Qu Tnh Khc, Bin Khu Chiu Gi Lng, Ma Thu, Ch Mt Ln Trao, Bn Dng Tin Giang... Hy ht ln. Hy nghe cho r nhng cung bc, nhng un ln mi thy ht cht Nam B trong anh.
Bn cnh , Nguyn Tn Hng cn t ra tht vng vng trong cu trc m nhc, dng nhc ca anh lun t bin thay i tht phong ph lm cho ng߶i nghe khng b nhm chn, n iu ru ng."
Qua nhn xt ca hai nhc s Thu H v Nht Ngn, chng ta c mt khi nim v s thnh cng ca Nguyn Tn Hng trong nhng sng tc ca anh.
Nm 1956, ti bt u theo hc Quc gia m nhc v Kch ngh Si Gn. Khi , lp hc cn "tm c" u ߶ng Phm ng Hng, pha gn i Pht thanh Si Gn. V khi , ti phi qua nhiu bui kho hch do Gim c Nguyn Phng, nhc s Hng Ln, Nguyn Hu Ba, nhc s D߽ng Thiu T߾c v ca trߗng Hi Linh. Qu v gio s, thuc min Bc (Hng Ln, Nguyn Cu), Trung (Nguyn Hu Ba, D߽ng Thiu T߾c), v Nam (Nguyn Phng, c Bnh Minh, nhc s Nm Khu, Su Tng...) v hc vin cng c thnh phn sc tc. Ti l dn H Ni chnh gc, cng vi Phm Thy Hoan, Xun Tr߶ng, Vn Hin... Trung c: Cng Tng Tn N H Kh߽ng, Nguyn Hu Vn. Nam th cn nhiu hn: Ph߽ng Oanh (hin Php), Thu Cc, Ngc Lan, Ngc Nhan, Nguyn vn жi... Cha k mt s sau ny thnh danh nh Ng Thy Min, Phm Ngh, V T Hn, Phm H, Ng Thanh Tng, Michelle Fung, Trng Ngha...
Nh th, tr߶ng Quc gia m nhc v Kch ngh gm i din vng, min t thy ti tr; k c hc sinh ang theo ch߽ng trnh trung hc Php (Taberd, Jean Jacque Rousseau), Vit (Trng V߽ng, Gia Long, Chu vn An, Ptrus K, Nguyn Tri...) v c hc vin khng theo tr߶ng no c nh Sa Giang Trn Tun Kit (ni ting vi bi th Ng߶i n е Gi, theo mn еc Huyn v Guitar). iu ny khng c g l, bi v a s hc vin u hc nhiu lp, nhiu loi nhc kh khc nhau, nu th gi cho php. Chng ti ua nhau hc hi, qu mn nhau, knh trng cc thy bt k c Su Tng gn 80 tui Chu Яc ln, thy Nguyn Hu Vn t Hi Phng vo, bc Trnh Chc t Hu ti, thy Nm Khu d߾i Long Xuyn ln... Chng ti cng nghim cn theo lp gio s d߽ng cm Nguyn Cu (thuc Vin m nhc ng d߽ng, H Ni), thy Nguyn Cung, Nguyn Th Phit (Php), v c Bnh Minh (piano, m nhc vin Ba L).
Tt c n Quc gia m nhc v lng say m m nhc c ng ln Ty. C nhc thnh phng, c in ln quc nhc ba min, vng c cng m m h "mi nh mi y, c l, trng qun" u cm ci tp dt d߾i s ch dn nhit tnh ca cc thy c v bn.
Tnh t Quc gia m nhc Si Gn k sao cho xit, bit ni n bao gi mi ht, nh tr߶ng xa, thy c, bn b k mt ng߶i cn ang ni ting u nh Phm Thy Hoan (Si Gn), V T Hn (Tn Gia Ba), Ph߽ng Oanh (Php), Nguyn Hu Vn (Hu), Ng Thy Min (Canada)... Ngay t thp nin 50, chng ti ti Quc gia m nhc t s nguyn l hp th cho nhanh cho nhiu tinh hoa m nhc Vit Nam v th gii lm g? Tm nguyn ca chng ti khi , l bit ci hay ca vn ha m nhc th gii v vn qu m nhc dn tc c ba min ng߶i Vit Bc, Trung, hoc Nam u l ng߶i Vit Nam. m nhc ngoi Bc, ti Trung vo Nam, u l m nhc Vit Nam.
Vi mt nhn thc r rng nh th, ca nhng ng߶i yu nhc Vit Nam, ti xin i vo Tnh ca Nguyn Tn Hng, m nhc s Nht Ngn bo rng m cht Nam b.
Tp nhc th nht ca Nguyn Tn Hng mang tn Mt Ln i, Anh Yu , gm 20 bn nhc, qua cc tit iu: Slow, Fox Moderato, Valse, Boston, Paso Doble, Tango-Bolero, Tango, Bolero...
Tp nhc th hai Mt жi Mi Mn Trng , cng gm 20 bi, qua cc tit iu: Valse, Fox, Boston, Slow, Bolero, Tango, Surf, Rumba, Bolero, Hullu Gully... Уc bit trong tp hai ny, c ti ba bi Tango.
Ng߶i xa ni, vn tc l ng߶i; th l ng߶i; nhc l ng߶i... Ngha l, t tߗng ca thi, vn, nhc s thot ra khi no b, vng x߽ng s cht hp biu hin ra, trn giy trng mc en. Do , chng ta c nhng T Tu Khc tuyt vi ca Hayden (thy ca thin ti Mozart), nhng bn lun v bt t ca Johan Strauss, nhng bn nhc tnh vnh cu ca Beethoven (Letter to Elise, Gertrude...). Ri nhng bn Paso Doble, Tango bt ngun t , Ty Ban Nha, Nam M l nhng a hoa p, t im cho i sng con ng߶i trn tri t p hn, ng sng hn.
Tr li vi m nhc Vit Nam (tn nhc) thot k thy vi nhng Nguyn Xun Khot, Nguyn vn T, Nguyn vn Gip, L Th߽ng... cn phi thai, l nhng ht ging tt ny mm ra nhng Vn Cao, Phm Duy, D߽ng Thiu T߾c, Hong Gic, Nguyn Thin T, Уng Th Phong, Phm nh Ch߽ng, Nguyn Hin, an Th, Hong Trng, Hng Ln...
Th h th ba, th t ca tn nhc Vit Nam vi Chu K, Y Vn, Lm Tuyn, Hong D߽ng, V Thnh, V Thnh An, Lam Ph߽ng, Phm Mnh C߽ng... V tr߾c khi Vit Nam Cng Ha sp , ta c th h th nm, th su nhc s sng tc c gi l tr nh Ng Thy Min, Nguyn c Huy, в L, Trn Thin Thanh, Nht Ngn, Nguyn nh, Song Ngc...
Khi t n߾c hon ton nm d߾i s cai tr ca ng Cng Sn Vit Nam, th m nhc b tri cht, v cho ti gi pht ny vn cha c du hiu g chng t s c mt s ci tri i vi vic sng tc, trnh din m nhc ti Vit Nam. iu ny khng lm chng ta ngc nhin. Bi v, i vi ng߶i Cng Sn, m nhc ngh thut ch l mt cng c tuyn truyn, ng ngha vi l߶ng gt. m nhc, ngh thut l mt loi v kh chin lc ca Cng Sn, c sc cng ph mnh nh bom, n, ha tin. Do , h khng th th th, ci tri cho m nhc.
Trong khi , hi ngoi, nhng ng߶i Vit Nam yu m nhc ngh thut c y c hi dn thn vo am m ca mnh. Song Ngc "hi sinh" vi hng 2, 3 trm bi th ph nhc. V T Hn, mt sinh vin tt nghip Quc gia m nhc Vit Nam vi mn Ty ban cm, MA v Qun tr X nghip (i hc MIT), hin l Tng gim c mt c s kinh doanh Tn Gia Ba cng lm CD, bng nha hng my trm bn nhc c gii yu nhc n nhn nim n Vit Nam, v hi ngoi. C th ni y l nhc s mi, tr thnh cng nht v sng tc, v ph bin cc bn nhc c sng tc sau 30-4-75.
Ngoi V T Hn, chng ta cn phi k ti nhng nhc s nh Vit Dng, Phm Anh Dng, Nguyn Nguyn Bch, Nguyn Nht Thng (nha s), v Nguyn Tn Hng.
Tr li cuc phng vn ca anh D߽ng Ngc Hon (i VOA), Nguyn Tn Hng cho bit th d lm, kh nht l vit truyn di. V nhc khim nh߶ng nm gia th v truyn. Nhc s Nguyn Tn Hng i vo sng tc m nhc bng con ߶ng ca ng Khnh, V T Hn, Phm Anh Dng ang i; ngha l vit nhc, t li. Hoc dng th gi cho nt nhc. Nhng hin nhin cc nhc s nu tn trn, trng by ht lng d mnh cho thnh gi thy qua nhng bn nhc. Nh tm nh t. Nh con ve su ct ting ht bi th߽ng bo hiu ma H sp ht. Nh tm s ca chng Tr߽ng Chi h khoan cho trn dng sng vng, vng bng M N߽ng.
Do , Phm Anh Dng nh Si Gn, V T Hn nh Hu. V Nguyn Tn Hng th߽ng v M Tho, Lc Tnh, min Nam thn yu bng da th bng ven sng, bn b sng Tin, sng Hu hin ha n߾c chy; min Nam ma nng hai ma. l ci "cht Nam b" m nhc s Nht Ngn ni ti. l H߽ng Qu Tnh Khc, Anh Ra i Ni Ny Cht, Bn Dng Tin Giang, Tnh Фt N߾c, Vit Nam Qu H߽ng Ti, Khi Xa Si Gn, M...
Min Nam ma nng hai ma, mt thi, l min t lnh chim u cho nhng ng߶i phi b H Ni nh ti.
Min Nam ma nng hai ma, vi sng Tin sng Hu hin ha mt bu sa m, mang ph sa bi p giang sn thm cht sng, khai hoa n nhy ra nhng Nguyn vn Vnh, Hunh Tnh Ca, Tr߽ng Vnh K, Bnh Nguyn Lc, ng H... nhng hc gi, danh nhn ng gp nhiu cng trnh gi tr cho vn ha Vit Nam.
Min Nam ma nng hai ma l mt va thc, va c v i nui sng ng߶i Vit ngoi Trung, Bc.
Min Nam hin ha, rng lng l ni sinh ra nhiu nhc s ngh nhn dn tc nh Hai Khu, Su Tng, Phng H, Ba Vn, Thanh Nga, Bch Tuyt, Khnh Bng, Lam Ph߽ng, V c Thu, V c Tuyt...
V d nhin ti khng th qun "ng Trm Nguyn Tn Hng," mt ng߶i dng tay tri li tu chin, tay phi bm my in t, chn tri hi ha, chn phi nh n. D nhin y l bc tranh lp th din t v mt Nguyn Tn Hng a hiu v hu hiu. Vi s hon ton tin tߗng vo kh nng ca mnh. Vo nhng u im tt yu khng cn vay mn ca mnh. Cng thm vo , mt cht lc quan. Do , Nguyn Tn Hng ch thoi mi i vo Tnh T min Nam bng iu h, cu th, nt nhc thun hu, gin d. Do , Nguyn Tn Hng c mt mnh mt n ty ban cm "ta g thng n ta ca" bng, vi ging Nam K, M Tho ca mnh, mt trm phn trm. Trong khi ai cng dng ging H Ni ca tn nhc, dng ting Si Gn ca vng c, th Nguyn Tn Hng phy phy, hn hn gic ti bng ging M Tho mt trm phn trm, bng ting n thng ty ban cm gin d vi vi hp m cn bn, khng tng (augmented), gim (diminished) hoc qung 6, hp m i... Tm tt, "ng Trm Nguyn Tn Hng" khng ba t, khng lm dng, khng bt ch߾c ai c. l c trng ca mt ng߶i Vit, min Nam, chnh hiu v thoi mi vi mnh vi ng߶i.
m nhc ca Nguyn Tn Hng cng y nh anh. Ngha l gin d, thun hu, m m, tht th trong tnh ng߶i, tnh yu qu h߽ng min Nam.
y l th m nhc, tnh cm thun nht Nam K ca mt Lam Ph߽ng hi no. Tht d th߽ng. Tht ho sng.
Ti tin tߗng rng, nu tnh hnh Vit Nam thay i, nu nhc Nguyn Tn Hng v ti Vit Nam th chc chn s c ng bo tip n vi bn tay rng m. Vi lng u i thn th߽ng ca ng߶i m hin n a con i xa mi v.
37. Nhc NGUYN TN HNG
V K IN
Hai bn Hng Lan v Hng thn mn,
My ngy nay dn nh, nn th. T mt ci nh ln dn v trong mt cn ph nh. а c li qu nhiu, m khng n b mn no thnh ra, cht cng. Cui cng nh phi cho bt nh th, mi c ch chun ra chun v.
By gi th tm n. Nhn c tp nhc v 2 cun bng. B ht mi cng chuyn, nghe lin. qu, Hng i. Khng ng bn a ti nh vy. Li dm chi bo na. C nhiu bi rt hay. Khng thua g nhc s nh ngh u.
Nhn nh v nhc th ti b trt. Khng bit g v chuyn mn ht, li khng bit chi nhc nn cc chi tit, khng c kin! Ch bit mt iu bn vit nhiu bi rt hay. Nu cho bt c ng߶i no nghe, ng cho bit g ht th h s ni l trong bng Paris By Night hay Hollywood, Asia g . Ngha l Nguyn Tn Hng vit nhc ngon lnh.
Mt iu ti khng ng l bn dm trnh by ra bn, c tnh cch ln lao. Dm thnh cng ln nghen Hng. Ch cn vi bn c Lan, Thanh Lan, Ngc Lan, H߽ng Lan... ht l n tin. iu ny chc ti phi i hc nhc bt ch߾c bn qu.
Cng c vi chi tit nn sa cha cho hon ho hn cc ln sau, nh ba tp nhc, ha s no v xu qu, nn trnh by li cho p v nhiu mu sc hn. Trong cun bng c hnh Hng Lan, bn mt bn nhc m ca mt nhc s khc cui. Ti sao khng m bng nhc ca mnh? Thnh ra va nghe xong, mun nhy nhm. Ung qu!
Bt c vn, th hay nhc, tuyt i phi l ca mnh, khng c mn hay m hay g g ca ng߶i khc. C vy mi to c nt ring ca mnh... Nu gp cc tay im c a, kiu Nguyn..., n s khu nh bn ch ny.
Ngoi ra c 1, 2 bn iu nhc nghe u u qu. Bn nghe li ti i, bt c bn no nghe khng hay hoc khng c g c sc, c b i, ng th߽ng tic. Chng th bn c 1 cun bng m ton bi hay khng th hn l 2 cun m ln ln bi hay bi d. Bi d s lm danh ting bn xung thp. Bi v ngh thut khng chp nhn ci d.
Cui cng th khen bn a ti, dm chi dm chu. Ti tin s thnh cng. Ngy no ln Paris By Night th Nguyn Ngc Ngn coi ra sao?
Mng cho bn c c Hng Lan, ng߶i bn ߶ng cng ch h߾ng v cng s thch. l mt thnh cng ln nht i bn. Ti gn cui i ng߶i mi khm ph ra chn l ...
Chc hai bn thnh cng v tht vui...
Montreal, thng 7, 1996
38. Gii Thiu "Th Nhc NGUYN TN HNG"
THY AN - ANH DNG thc hin
Thy An: Ch߽ng trnh thi s v tc phm.
Anh Dng: Vi ch߽ng trnh thi s v tc phm, ߾c mong s mang n cho qu thnh gi yu th nhng vn th hay ca cc thi s tin chin v cc thi s ߽ng thi ti hi ngoi. Cng mong ch߽ng trnh ny s l nhp cu ni gia tc gi v thnh gi yu th.
Trong ch߽ng trnh thi s v tc phm ngy hm nay, Thy An - Anh Dng gii thiu cng qu v v cc bn tp th Mt Thong Trong M v vi nt v thi s Nguyn Tn Hng. By gi mi qu v v cc bn thߗng thc ch߽ng trnh ny.
Nguyn Tn Hng ly tn tht lm bt hiu, qu qun M Tho. Tr߾c 1975 l sinh vin i Hc Khoa Hc. Anh gia nhp qun i kho 17 Sinh vin S Quan Hi Qun Nha Trang. иnh c ti Hoa K vo nm 1975, tt nghip Bachelor v Master Degree in Electrical Engineering. Nguyn Tn Hng hin ang nh c ti Chicago, IL. V anh ang lm ch bt ca t Poetry Digest trn Internet pht hnh hng tun.
Nguyn Tn Hng l nh vn, nhc s, thi s, ha s, ngoi ra cn l mt cy hi h߾c... Яi vi anh em vn bt, anh l ng߶i d tnh, hot bt, lun sn lng gip anh em. Nguyn Tn Hng c nhiu nh xut bn ln in v pht hnh cho anh nhng tc phm gi tr nh:
Mt жi Ь Hc - truyn di - do nh Lng Vn pht hnh
Mt Thu Lm "Trm" - truyn di - do nh Vn Ngh pht hnh
Mt Chuyn Ra Khi - truyn ngn - do Lng Vn
Mt Thong Trong M - tp th - do Mit V߶n pht hnh
Mt Ln Xung Ni - k s vn hc - nh pht hnh Vin Gic
Mt K Nim Щp - bin kho - nh pht hnh i Nam
Mt Ni Bun Ring - truyn ngn - nh i Nam
Mt Cnh Hai Qu - truyn ngn - nh Th Gii
Mt Tri Mt Bin - truyn di - Vn Ngh Tin Phong
Mt Ln i, Anh Yu - tp nhc - ca H&L Productions
Mt жi Mi Mn Trng - tp nhc - cng ca H&L Productions
Mt Dng Ca Dao, Cu H, Cu Я Min Nam - su tm chung vi Hng Lan - do Mit V߶n pht hnh...
Th, truyn, nhc, hay tu bt ca Nguyn Tn Hng c ph bin rng ri trn nhiu tp ch ti Hi Ngoi. Trong khun kh ch߽ng trnh ngy hm nay, xin c gii thiu cng qu thnh gi mt vi bi th d th߽ng ca Nguyn Tn Hng trch t thi tp Mt Thong Trong M ca anh. By gi, tr߾c ht mi qu v cng thߗng thc bi th Yu Em sau y.
Thy An:
Yu em yu mt cnh hoa
Yu ly lt ht ma sa trn cnh
Yu em yu git nng hanh
Vng ߽m t tc gi anh gic nng
Yu em yu ngn gi ng
St se gi m tnh hng thm thm
Yu em yu c bng m
V mn m mt mi mm tht da
Yu em yu nh trng t
Lung linh theo gt chn ng do chi
Yu em yu c cuc i
Yu em yu mi mt thi ng yu
Nhc bn "Yu Em" :
Em nh cn gi nh bay qua y
Ru trong m anh bao nhiu gi chi vi
Gi cun i ngy thng lang thang
Sng x i gi pht hoang mang, bun vi vi
Em n cho anh nim nh
V nhng pht giy i ch
Anh s yu em, yu em theo thng ngy di...
Yu em, anh yu em nh yu cung n
Yu em, nh yu nhng li ca nng nn
Yu em, anh yu em nh trng vi sao
Anh yu mi mi hn ngt ngo.
Yu em, anh yu em nh yu my tri
Yu em, nh yu nhng gic m tuyt vi
Yu em, anh yu em, yu em ngt ngy
Anh s mi yu em t y...
Em nh hoa thm ta h߽ng du dng
H߽ng thm theo my tri nh khp khng gian
Xa tan i gi pht lm than
Cun tri i ngy thng b v, hn r ri
Em n cho anh tnh say m
V nhng ߾c m i trang
Anh s yu em, yu em n cui cuc i...
Anh Dng: Nh th H Huyn Chi trong li ta cho tp th Mt Thong Trong M ca Nguyn Tn Hng nhn xt: Th ca Nguyn Tn Hng qu nhin l c nhiu ch khc ng߶i. Ni nhng vn iu mc mc, bnh d ca anh, ng߶i c thy lp lnh ta ra t ch ngha, cho nhng rung ng, phn chiu bt ng . Hy nghe nhng cu th c trch t bi Ma Thu sau y.
Thy An:
Ma thu la tm bo
Gi thi ht ma bay
Nhn kia cn sng gn
Ngp lt hn ai y...
Anh Dng: Hay l nhng cu trong bi Li Trn Tnh .
Thy An:
Hm ry nh ging kh chanh
Em i ng n gin anh sut i...
Anh Dng: V hai cu khc t bi T T :
Thy An:
Em c bit v tim anh em gi
Nn i anh l chui tht tnh si...
Anh Dng: l nhng khm ph ca Nguyn Tn Hng. By gi th mi qu v cng thߗng thc hai bi th sau y, man mc bun trong khung cnh ma Thu. Tr߾c ht l bi Thu Nh .
Thy An:
Gi cht tnh thu theo ng my
Chm su y n߾c bng trng gy
Khi khi sng dy h thu lm
Hiu hiu gi thi l la cy
Mt pht bn ߶ng tim ng li
Ngn thu tnh s vn cn y
Em v bn y sao khng ni
Anh nghe lnh c ci tri ny...
Anh Dng: l bi Thu Nh cng c trch t thi tp Mt Thong Trong M . V by gi l bi L Thu , v sau s l bi Ma Thu ca Nguyn Tn Hng do chnh anh ph nhc. Chng ta hy nghe bi L Thu .
Thy An:
Gi ng߶i i cnh l vng
Chic th߽ng chic nh hai hng l ri
Ma thu v li y ri
St se thm gi mt thi qua
Ngy m p lm qu
Gi cho nhau nhng mn m kh qun
Cuc i sao mi bun tnh...
(trch trong Mt Thong Trong Th )
Nhc bn "Ma Thu" :
Ma thu la tm bo
Gi thi ht ma bay
Nhn kia cn sng gn
Ngp lt hn ai y
߶ng v em vn l
Thp thm tnh trong my
Cn nh ai ln khi
Lom khom bng dng gy
߶ng v anh trong ma
Ging ging h ph c
Mt lng ng߶i xa xa
Ngui ngoai kip sng tha
Bit ri chng cn u
Khi my em ngonh mt
Ma ging anh cui u
Thao thc sut canh thu
Ai em thu tr v
Sao cho ma cng ti
Фt ߾t l vng ri
Bun i mt gc tri...
Anh Dng: Bn cnh nhng dng th ca mnh, Nguyn Tn Hng cng cn rt ho phng trong cu trc m nhc. Anh vit nhc bng nhng m iu rt n s, khng cu k. Dng nhc ca anh tht phong ph. V anh vit nhc cho qu h߽ng, cho thi chinh chin, cho thn phn tha ph߽ng.
Thi gian thay i bit bao nhiu... Chin tranh ri cng qua i, bn b mi ng߶i mt ph߽ng, tt c u dn phai theo thi gian nhng ch cn li tnh yu. Cho d tnh yu l hnh phc hay kh au nhng hu nh ai trong chng ta cng i tm tnh yu. Яi vi Nguyn Tn Hng tnh yu l nhng ngt ngo v nhng tuyt vi nht nn anh sut i vn tm kim. Hy cng thߗng thc bi th Nn o V Chng sau y.
Thy An:
Ly cha, cng c lc con mun ln ni hnh h߽ng
Chng phi nh th ln m v c b d th߽ng
V ly cha, xin cha ng bt con xng ti
V c ti no ngoi ti vng trm yu ߽ng?
Ly cha, cha vn bit con l ng߶i ngoi o
i nh th chng qua cng ch theo c b i do
V ly cha, mong cha hiu gim con cng tha th ti
Tng cha chng nhn m nhn nh mt sc ta dao cau!
Ly cha, li nguyn cu ca con cng chng g hn
Xin cha ng bt c b phng phu, di hn
V ly cha, mi khi tan tr߶ng v con n tr
Xin cha hy nng c tt yu ln m, lm n!
Ly cha, sut i con vn theo o lng vng
Ch v con cha hn l ng߶i c b cu mong
V ly cha, xin cha ban php mu cu gip
Bng cch cho hai a con... nn o v chng!
(trch trong Mt Thong Hng H )
Nhc bn "C Bc K Nho Nh" :
Ny c em Bc K nho nh
Ny c em tc de-mi gar-con
Chiu hm nay xung ߶ng n gi
C c tnh c nhn thy anh khng?
Ny c em Bc K nho nh
V c em c n c߶i ngy th
Thnh khi khng qung ߶ng im gi
Khng gi ly g lang thang?
C c th߽ng thm anh khng?
жi chia mun nhnh kh nguy nan
M anh mang ti gc cha tan
Ca cha no m khng rng m
Qu s no chng mun n߽ng thn
Ri khi qua gio ߶ng kim Cha
еi thnh gi xin lm chin ngoan
Thy c a ui di u sng
Cha cng xt th߽ng ng߶i lm than
Ny c em Bc K nho nh
Ny c em tc de-mi gar-con
p xe v li ch anh ng
Qun ht gin hn th ght m ng
Ny c em Bc K nho nh
Ny c em mt tri bao dung
Nhn anh i hy nhn cho r
Tr߾c khi nhn m ng
Tr߾c khi vo m ng
Ny c em Bc K nho nh...
Anh Dng: V gia th v vn ca Nguyn Tn Hng... "d߶ng nh c chung mt tm th, mt li nhn, mt cch din t. D߶ng nh th trong quan nim ca anh ch l mt th loi vn vn m mi bi th l mt tiu truyn, c dn tri theo khun np ring. Khng c nhng cu thc v th thc, nm i nhng quy lut m ng, bng trc" (H Huyn Chi). V, qu tht, Nguyn Tn Hng vit rt tht, anh gi trn tm tnh trong th gi n mt ng߶i no ... hay cng l ni lng chung ca mi ng߶i.
"Nguyn Tn Hng vit vn, Nguyn Tn Hng son nhc, Nguyn Tn Hng lm th, Nguyn Tn Hng chc c߶i..., ng߶i s quan Hi Qun na i giao duyn cng bin c, na i g ngha vi vn ch߽ng. C l thi tp Mt Thong Trong M ch l mt bn tm trong hi trnh tin n s ton bch ci th ch thc m thuyn trߗng Nguyn Tn Hng ang giong bum tm gp" (H Huyn Chi). Xin cu chc cho anh mi thnh cng trn con ߶ng ngh thut vi nhiu sng tc mi v lun c s yu mn ca mi ng߶i. By gi chng ta s cng thߗng thc bi th Tic ca Nguyn Tn Hng.
Thy An:
Tic mnh nh d trao li
B߾m ong c߶i ct cho ng߶i mn th߽ng
Can chi chic gnh gia ߶ng
Mn vai mi gi c߽ng th߶ng kh xoay
Tic ai gi b ng߶i ngay
B߾c v li bo chn ngoi chn trong
Yu nhau c n cng khng
V chi ci cnh bn chng bn con
Tic ng߶i gt chng cn son
Tui th nh cht mn trong m
Tr chi ht ni di kh
Bun thay, i, mi hng h t y
Tic ta lu p thnh xy
Thm yu, em, mt ng my ngt tri
Ь ri ch mt ln thi
Thi nay y d tm ng߶i ng yu
Tic i chiu li qua chiu
Su th߽ng tri mi trong triu n߾c xui
Th߽ng ngy di lm ai i
Ht qun li nh nhng li "ng cay"...
Nhc bn "Tic Mt Ng߶i" :
Nghe nh mi h߽ng xa
T qu kh a v
Lng lng hn bay i
Gi v ta d vng
Hay ng߶i xa trng ngng
Hay thu vng mnh mng
L qua sng vng
My gn trong mt trong
Bao nhiu thi gian qua
߶ng nt phai nha
i bng hnh xa xa
Ch cn trong qu kh
Lu ri nhng vn nh
Vn trong hn b v
Cnh hng bay theo gi
Cht i cn t߽ng t
Hi h߽ng no gy nh
Mi hay tnh tht bn
Tnh ng yn trong tim
thy tn cuc i
Cn tic hoi mt ng߶i
Ngn ngang tm s ng
Hi tay ng yu du
C ngn dng l su
L cng tun ri mau
l lm mt ln
T tht ngi ngng
S thm tm s ng
m qua hn bay xa
Hn n bn ng߶i
Rng rng dng l ri
Nht nha trn chn gi
Sao cng cn yu du
Vn hay l th߽ng au
Hi ng߶i xa xm
Bit nhau th xa nhau...
Anh Dng: Qu v thnh gi va cng Thy An v Anh Dng thߗng thc ch߽ng trnh ngy hm nay, gii thiu vi dng v nh th Nguyn Tn Hng v thi tp Mt Thong Trong M ca anh qua phn bin son ca an Khanh. Trong ch߽ng trnh ny, cc bn thߗng thc cc nhc phm:
Yu Em , sng tc ca Bi Tin c, ting ht Tin Dng
Ma Thu , nhc v li ca Nguyn Tn Hng, ting ht An Khang
C Bc K Nho Nh , sng tc ca Phm Duy, th Nguyn Tt Nhin, ting ht Duy Quang
V Tic Mt Ng߶i , sng tc ca Thanh Bnh, ting ht V Khanh
Ch߽ng trnh n y tm ngng. Hn gp li qu v v cc bn trong ch߽ng trnh ny k ti...
i Little Saigon
Pht thanh ngy 21 thng 11, 1997
39. I DNG V tuyn tp nhc MT ЖI MI MN TRNG ca NGUYN TN HNG
L DINH
Nh li thu cn hc Trung Hc, nhng nm 1950-1951, ti ni tr trong tr߶ng Le Myre De Vilers (Mtho). ni tr khng c my thu thanh nn th߶ng th߶ng chng ti, nhng a thch m nhc, mi t tp ni nh ca ng Concierge nghe nh my thu thanh ca ng vo bui ti. Nhng nm l nhng nm ni bt ca nhc s Anh Vit - Trn Vn Trng. Anh Vit cng hc ti tr߶ng Le Myre De Vilers, trn ti hai lp. Chng ti quy qun bn my thu thanh nghe nhng bn nhc ca mt nhc s ang ni danh v hnh din thay li l mt hc sinh cng tr߶ng vi chng ti. Nhng bi nhc ca Anh Vit c chng ti a thch lc l Chiu Trong Rng Thm, T Do, Bn C, Mt Chuyn i , v.v...
Gn na th k sau, chng ta gp li Anh Vit qua nh vn nhc s Nguyn Tn Hng vi Mt жi Mi Mn Trng . Cng nhng m iu n s, khng cu k nhng m y mu sc dn gian, cng nhng li ca rt gn gi vi nhng con ng߶i bnh dn cht phc, Nguyn Tn Hng a chng ta tr v ng la sng rch min Nam vi Tnh Фt N߾c :
аng qu trong s߽ng mai,
vai vc cy nng dn dn tru.
Rung su tri mnh mng,
lung gi sm bn sng a v...
hoc vi chic cu vn bt ngang con sng nh, vi n tru nhai c trn v xa xa c nhng mi nh vi v߶n cy m y bng tri trong Khng Bao Gi жi Thiu Tnh Th߽ng :
... Ka, dng sng xui ngang cu vn
y, da t bao quanh ng ng
Mi tranh qu in bng thnh thang
Ven b thm n tru, ngh...
Trong tnh yu, Nguyn Tn Hng cng bnh d nh con kinh o Ch Go c nhng cm lc bnh bp bnh tri theo dng n߾c, c chic "bc" ni lin G Cng vi M Tho. Anh khng v vi hoa b߾m, rc ri, kh hiu trong tnh yu:
... Tnh mnh cht n nh t tri xui khin
Ln u gp g thy lng xao xuyn...
( ߶ng Tm Vo Yu )
Nguyn Tn Hng khng chy theo thi trang, khng cu k, b him trong li ca, vit ng߶i ta hiu, ng߶i nghe d dng thng cm vi ni lng ca tc gi:
... Vn bit yu ng߶i, i ti thm au kh thi
Nhng ti yu ri, tnh i ray rt khng ngui...
( Nh nh Sao Tri )
Nguyn Tn Hng khai thc nhiu ti lm nhc trong c tnh mu t m nhiu nhc s tr߾c anh cng vit nhng Nguyn Tn Hng, tnh m trong anh c mt ci g rt gn vi chng ta, rt tht trong li ca khng trau chut nhng rt m ngha:
... Tnh m th߽ng con, cu ht cu h, chiu vng
Tnh m th߽ng con, cn bp sau nh, khoai sn
Tnh m th߽ng con, m o lung qun, t߽i tn
Mt i tip ni, khuya sm khng ngng, mau mn...
( M )
Ci tm vn l ci nhn gian ny, hnh phc ch thc khng phi l ci ta ang c, Nguyn Tn Hng cho l mi vic c an bi, sc sc khng khng, sao ta cn:
... Bit th sao khng quay lng dng li
Tm v khi xa chn y hnh hi
жi i khng phai mun kip an bi...
( Mun Kip An Bi )
Trong Mt жi Mi Mn Trng , c mt im ng cho chng ta ch l Nguyn Tn Hng th߶ng s dng "m giai th" hn l "m giai trߗng" sng tc d l mt bi vit vi nhp iu nhanh dn dp, v trong nhng m giai th, Nguyn Tn Hng thch m giai "La th" hn cc m giai khc. u cng l iu khng my kh hiu v "nhc" cng nh "vn," con ng߶i khng r߶m r, khng kiu cch ca tc gi c th hin qua cch hnh vn, cch s dng m giai, qua li chuyn m, qua li dng hp m v chng ta cng khng thy Nguyn Tn Hng dng o phch, nghch phch, nhp ngoi..., cng l mt u im ca anh khin cho chng ta tht gn gi vi anh kt thn vi anh, nh vn nhc s Nguyn Tn Hng.
Montreal, vo ng nm Bnh T
40. CM NGH V tuyn tp nhc Mt жi Mi Mn Trng ca NGUYN TN HNG
LINH PHNG
Quyn nhc u tay Mt Ln i, Anh Yu ca Nguyn Tn Hng xut bn v pht hnh nm 1995, trong , mt phn do ti son ha m v ph son c tu nhng bn nhc ca anh cho d߽ng cm. Quyn th hai l quyn Mt жi Mi Mn Trng , ti cng tip tc son ha m v ph son c tu cho d߽ng cm. Mt phn tip tay vi anh cho quyn sch thm c bit v, mt phn, cho nhng ai yu thch b mn d߽ng cm c th nghin cu, b tc cho mnh phn m tay tri vi cc th iu. Nhng bn nhc ph thng vn rt t ng߶i son d߽ng cm, phn cn bn, cho nn cn phi ng n vi loi nhc c ny.
Ng߶i ta th߶ng ni "vn tc l ng߶i," th ring m nhc l b mn ngh thut phn nh sc thi r nt nht. Trnh thm m, giai iu, tit tu, lut sng tc, cn ph߽ng..., s cm xc v ti nng th hin phi tri qua nhiu giai on th nhc thc v vn sng mi c pht tit, ny mm cho hoa tm hn rc r v n r theo nm thng, thi gian.
Thin ti Rachmaninoff tng ni: Con ng߶i t c nh cao ngh thut cn phi c nhng yu t nh ti nng, vn sng, kin nhn, tr tu, o c v dn thn. Ng߶i ngh s th߶ng i tm khun vng th߾c ngc lm nguyn tc l tߗng eo ui ca i mnh. Nhc Nguyn Tn Hng gin d, mc mc nh con ng߶i ca anh. Nhc nh th no, con ng߶i nh th y. Anh d tm v tri rng cm xc ca mnh trong nhng bn nhc do anh sng tc. Anh ang tm v nhng hnh nh qu h߽ng, lc li vn sng ca mnh bng nhng k nim qua hoc nhng tm tnh ang ti cng vi nhng hi vng trn y...
Nhc anh vit th߶ng theo th th hn l th trߗng. Th trߗng vit cho sc thi su mun nhng sang c, i hi ng߶i vit mt nhc thc giu kinh nghim, s thng minh trong giai iu, tit tu, v tu php ca mt bn nhc. quyn Mt жi Mi Mn Trng , anh c vi bi nhc th trߗng nh nhng v bng khung c r nt, tuy vn cn d dt nh s cung nhc ri vo ߶ng cng khng li ra, cn phi vit thn trng. l mt trong nhng im son cho nhc Nguyn Tn Hng.
Hi vng anh s cn cng hin cho i nhng bi ca vit v qu h߽ng v tnh yu ngy mt nng nn, m hn.
Orlando, vo ng 96.
41. Gii Thiu NGUYN TN HNG
TRNG K thc hin
(Tuyn Tp Ngh S 3)
Nguyn Tn Hng l mt tn tui quen thuc trong lnh vc vn ch߽ng vi nhng bi vit, thi phm ng ti trn rt nhiu t bo Vit Nam ti hi ngoi. Mt s tc phm ca anh c xut bn v c c gi dnh cho nhiu cm tnh c bit. T nm 1991, anh b߾c chn thm vo lnh vc sng tc nhc, mc d nhng sng tc phm ca anh cha c dp ph bin trn bng nhc, CD hoc video nhng gy c kh nhiu ch trong gii ngh s. Nguyn Tn Hng sinh ngy 08 thng 05 nm 1945 ti M Tho. Anh ri Vit Nam nm 75 v hin lm cho cng ty AT&T, bit s dng guitar mandoline, violon, trng, so, v.v... mc d ch hc cn bn nhc l vi thy Nguyn An Ninh tr߶ng trung hc Nguyn nh Chiu. Cn v phn thc hnh th t hc ly hoc qua bn b hay hc mt cch... hm th vi cc nhc s quen bit nh Phan Ni Tn, Linh Ph߽ng, Phm th Lc Nhn ( qua i ti Chicago).
Mt vi trao i gia Tuyn Tp Ngh S (TTNS) v Nguyn Tn Hng (NTH) sau y s gip bn c bit thm mt phn no v mt nh vn kim nhc s ny...
TTNS: Xin cho bit bt u sng tc vo nm no, trong tr߶ng hp no?
NTH: , ci ny k ra cng l dp nhc li mt thi xa xa y! Nu ni sng tc vo nm no th ti phi ni ti bt u sng t ma H nm 1966, lc mi b߾c chn vo qun tr߶ng Hi Qun Nha Trang. Do xem nh xa nh ln u, m ra bun, nh anh em, cha m, bn b, nh ng߶i tnh ring, nh ng b ng vi... nn hay ngi trn b ca s phng Alpha 1, gy n lng tng v, bng dng, pht hng t li, vit nhc lun... Vit cng hai, ba bi g c... a em sang sng (da theo bi th Nhng Bui Ma Chiu ), c... gio ߶ng, gc chung nh th Ni..., nhng by gi qun ro tri. Qun c li th ln nt nhc.
Thnh th, by gi, c th ni bn nhc u tin l bn Ch (Wait) , sng tc bn M vo ma H 91. Bn ny ti t ph mt bi th ng trn bo Th K 21 ca anh в Ngc Yn, vit theo iu Valse, c c li Vit ln li Anh, tng Hng Lan k nim mt thi cn i hc, xa cch hai ni... Cho n hin gi, ti vn hi lng vi sng tc u tay ca mnh...
TTNS: Nguyn nhn a y vo con ߶ng ngh thut? C c khuyn khch lc ban u khng, hay l c gp tr ngi g?
NTH: Ь ti k chuyn ny anh nghe. Anh bit khng, lc ti hon tt tp th u tay Mt Thong Trong M , ti c gi cho bn th Phan Ni Tn nh nh ph cho mt vi bn nhc ng vo tp th cho "ra v" vi ng߶i ta. V k ra anh Phan Ni Tn cng c lng vi mt ting th mi ra l nh ti nn ph cho mt bi duy nht, bi Ha Thn , ch my cu ngn nh vy thi:
Khi bay l lng ven sng
Thuyn ai lng l xui dng n߾c tri
Bng chiu thp thong lng i
Ting chung gic kip lun hi thong ngn
Tߗng xa m ha ra gn
Cha chi li mun ha thn sng i...
Ni no ngay, chnh s vic Phan Ni Tn ph bi th Ha Thn xui khin v thc y ti quay v vi sng tc nhc. Ti bit mnh s lm c v, bng chng l, ti lm t lu ri. By gi ch lm li , tr߾c ht, khi phi nh v ai. V, sau na, rt c th n hp vi tm tnh, cm xc ca ti hn. Ch n gin nh vy thi. Ti lin bt tay vo vic, "phng nhc" ph bi u tay Ch (Wait) nh va ni. Ri tip theo l cc bi th ng trong cc bo tm gi l thun ty vn hc ߽ng thi, nh bi Ma Thu ng trn bo Lng Vn ca Nguyn H߽ng & Nguyn Hu Ngha theo iu Tango, H Nh ng trn bo Vn ca Mai Tho theo iu Boston, бi жi ng trn bo Vn Hc ca Nguyn Mng Gic theo iu Fox Moderato... Ri c th m bt trn i lun cho ti bi th 42 nh hin thi. Tm li, trong bui ban u... "a y" vo ߶ng ngh thut nh anh ni, ti chng c ai khuyn khch v cng khng gp nhng tr ngi no ln lao...
TTNS: Cho bit tn mt s tc phm hi lng nht v tr߶ng hp sng tc nhng nhc phm cng vi thi im?
NTH: Nu ni bn no hi lng nht th ti c th nhc n bn H߽ng Qu Tnh Khc , vit d߾i iu Fox Moderato. Ti v khi i VOA pht v Vit Nam, trong ch߽ng trnh gii thiu nhc mi ti hi ngoi ca anh D߽ng Ngc Hon, th c mt thnh gi theo di k cng v vit th gi sang bo thch bn ny. Lc ra mt Orlando cng vy, sau khi nghe ti trnh by, anh MC o Vinh cng c nh s s dng b ny lm phng cho mt v iu dn tc vo dp Tt...
TTNS: Ngun cm hng th߶ng n t u?
NTH: Cm hng t u n h? Chc l khng n t ci h v nh mt nh vn no ni! Nhng ti cng khng c nhng... nim tuyt vng, ni au kh... d߶ng nh ch, ln lao nh anh mun ni! Nu c th ti ch c lng lng, man mc thi. Km vo cn c nhng tߗng tng, ߾c m, hi vng ca ring mnh. Nh vo cc cm xc m ti c bn Vit Nam Qu H߽ng Ti vit cho t n߾c Vit Nam, c bn Khi Xa Si Gn cho bui ra i, c bn M tng m ti v cc b m qu Vit Nam, c bn Mun Kip An Bi tng thy Thch Thanh T v cc thin s Vit Nam, c bn Anh Ra i Ni Ny Cht tr li Trnh Cng Sn v vic Em Ra i Ni Ny Vn Th , c bn n Xun cho ma Xun, H Nh cho ma H, Ma Thu cho ma Thu... Ring hai bn vit v bin khu, Bin Khu Chiu Gi Lng v Tin Anh V Bin Khu , th li c bit hn mt im l thi no ht cng c. Hin ti, t߽ng lai, v ngay c nhng ng߶i vo bng lp bin khu khng chin chng Php thi tr߾c, c i m sng dy ht cng khng sao...
Cm hng i khi cn xut pht do bn b, bng hu gp na. i khi c ln Phan Ni Tn bo vit thp qu th mandoline khy khng c, vilon ko khng v. Thnh th, lc vit cng hay ng chng, nhng ng ch dng v th phi h note thi. Ch Linh Ph߽ng ni trnh qung 8, qung 10, cao thp nhiu qu ca s ht ht hi. Vi ti th cng phi ty tng lc. V d t nh ti y m ti cn ln bng xung trm c th cc ca s khc bt buc chc phi ht c. Mt ln khc ch bo thm vit nhc tnh mun thm thit th phi vit... slow. Th l ti c l do lm lun my bn slow xem n thm thit ti u. Cn mt do n Nguyn H߽ng & Nguyn Hu Ngha (lc ti cha vit Ni Chuyn Vi Ch Bo , cn thn thin) nhn nh rng nhc ca ng khng c nt u tranh. a, rng th l ti c c hi lm mt m u tranh. B Phm th Lc Nhn gi cho ti my bi vit v nhc Vit Nam, i c߽ng, c on ni ngay c Trnh Cng Sn, Phm Duy... cng c nhiu ch vit sai lut nhng v nhiu ng߶i n sai, ht sai theo cho n lc... qu ph bin trong i chng th cng nh phi chp nhn. , vy th li cng c l do ti khng cu n my v ba ci lut vi l , v, i lc ti cm thy nh n lm nghn i dng nhc ca mnh... K cng vui...
TTNS: C ra mt khuynh h߾ng hoc mt ch tr߽ng no trong vic sng tc khng?
NTH: Khi vit vn, lm th ti vn c cht cht quan nim rng "vn d ti... vui chi," th khi lm nhc hoc v vi ti cng ch mun theo kiu "nhc ha ti... vui chi," m thi. Nu tht s "mua vui cng c mt vi trng canh" nh thi ho Nguyn Du ng , th cng l qu ha lm ri. Chuyn "ti o, ti i" c cho c gi thnh gi h hi phn gii. Thnh th ti khng ra mt khuynh h߾ng hay ch tr߽ng no.
TTNS: Xin vui lng cho bit mt s k nim vui bun trong sut thi gian hot ng m nhc ca anh?
NTH: K nim vui bun th nhiu lm, k sao cho xit. Mt vi iu vui vui l nh vit nhc ti quen thm mt s bn b bng hu trong lng nhc, c cng nh mi v gi cng nh tr... Cn ngc li, mt trong nhng iu bun bun l ti gi tng hu ht cc trung tm bng nhc nh ph bin gii thiu gim v cho n nay, khng ai thm tr li tr vn g vi ti ht. Nh gi vo h v... C l h ch nhc ti vit d, chng thu ht thnh gi, khng hi ra tin hay sao y...
TTNS: Quan nim ca anh ra theo ui nh th no v cho n nay quan nim c mang li cho anh nhng kt qu no khng?
NTH: , c phi anh mun bn n "nhn sinh quan" hay "v tr quan" g g hay khng y? Ci ny coi b ln lao, kh ni lm nghen! Nhng, phi t vn l anh mun ni n quan nim sng ca ng߶i xa hay quan nim sng ca ng߶i nay? Ri ngay nh chnh anh na, anh mun sng cho mnh hay anh sng cho tha nhn?
Ni a vi anh cho vui thi ch, theo ti ngh, quan nim sng ca mnh, ni chung, tr߾c tin chu nh hߗng t quan nim sng ca cha m, ng b v xa hn, ging h, t tin. Th n, lc trߗng thnh, vo i th b nh hߗng thm bi x hi, vn minh ca thi i mnh ang sng. Phi n theo thu theo thi v, theo thin ca ti, khng nn lm chuyn bi n߾c ngc, khng ging ai. C l chnh v ngh nh vy m, ngay t hi cn nh, ti chn ci th trung dung. Ni qu cng cht m chm qu cng tiu. C xu xu n n, lng chng l lng con c vng l hay hn c. Tro cao t nng. Cng cao danh vng cng nhiu gian nan. Danh vng ca mnh ch chng th mc gian nan ca mnh cng ch chng . Nhng, mang thn phn... "sng trong tri t," th... "phi c danh g vi ni sng." Khng mng n danh vng th cng khng c. Ni tm li... don't be too extreme, you will be safe. Th thi. M ny, anh cng nn hiu rng, trung dung rt khc vi ba phi hay i chng hng nghen...
42. c Th, Nghe Nhc MT THONG TRONG TH ca NGUYN TN HNG
PHAN NI TN (N.D.)
Ti c Nguyn Tn Hng t hi nhng truyn ngn u tin ca anh, Mt Thi Xa Xa, Hc Tr Qu... v.v., ng trong tp ch Lng Vn, ri gom li thnh tuyn tp Mt жi Ь Hc , Lng Vn xut bn 1988. Nm sau, nh xut bn Vn Ngh in cun Mt Thu Lm "Trm" , anh Nguyn Tn Hng, t North Carolina gi tng ti mt cun. Lc , ti ch quen bit Nguyn Tn Hng qua vn phong ca anh nh vy m thi. Nm 1992, nhn k i Hi Vn Bt Hi Ngoi c t chc ti Toronto, ti v Nguyn Tn Hng mi gp nhau.
C nhiu nh vn, nh th khi tip xc mi thy din mo v tnh tnh hon ton phn nh th gii ni tm ca h. Nguyn Tn Hng th khc. Ni chuyn vi anh ging nh c vn anh vy. Bnh d, hin ha, cht phc. Thy sao ni vy. Ni sao vit vy. Vn ch߽ng gn vi khu ng. Bui ti, tr߾c ngy i Hi Vn Bt, nh ti vn hiu khch hoan h i bn ߶ng xa mt ba tic linh nh. Ngoi v chng nh vn Nguyn Tn Hng n t M, cn c v chng nh th Lun Hon, v chng nh vn Nguyn ng Ngc, nhip nh gia L Quang Xun i chung mt chic xe t Montreal xung, v n thi s Thy Khanh ln li t Php qua. m , nh vn Nguyn Tn Hng c dp bc l ti nng a dng ca anh qua cc b mn nhc v th. Bn hu ngi quay qun trn sn nh lng nghe Nguyn Tn Hng ht nhc v c th ca chnh mnh.
Qua ln hi trm c, ph ph, ngang ngang ca Nguyn Tn Hng, ti khng nh sut i anh khng th tr thnh ca s c. Anh ht rt d. Vy m lc m n ht, ti thy trong anh c ci g , rt t nhin, thoi mi, pha mt cht ch quan, t tin, v tht chn thnh, t tn qua tng cu th, nt nhc thun hu, gin d, c st cht ging Lc Tnh Nam K. Nguyn Tn Hng ht nghe khng ging ai, nhng li hp vi tm tnh, cm xc ca anh, mt ci gc nhn bn rt... M Tho qu anh. C l iu li to cho Nguyn Tn Hng mt sc thi c bit cho ring mnh, khng bin dng, khng pha tp, khng bt ch߾c gi cho dng nhc ca mnh gn gi vi con ng߶i bnh dn cht phc, ng߶i nghe d dng cm thng vi ni lng nhc s:
аng qu, trong s߽ng mai,
vai vc cy nng dn dn tru.
Rung su, tri mnh mng,
lung gi sm bn sng a v.
Nhn kia, ni ph߽ng ng,
rc nh hng lung linh nng ln.
Cng nhau, ta chm lo,
ma la mi m bng ch n.
Ngy mai, thm yn vui,
vang ting ca rn rng thn xm.
...
H , anh em i,
trn b߾c ߶ng chng gai tin ln.
...
Ton dn, tay trong tay,
tnh t n߾c chan ha mch sng.
Ngn nm danh khng sai,
ta ging dn rng ngi ng.
(li nhc Tnh Фt N߾c )
Th Nguyn Tn Hng cng vy. Li th n s, gn vi khu ng. Anh khng v߾ng vo nhng ngn t so v rng, nhng nhiu x ri rm mang hnh thc khoa tr߽ng:
Tc mnh xung lng ht chi
Nh i l nh, tri i l tri!
Xa nhau l d qun thi
C sao li nh thu tri tn my?
(trong Tc, Gin, Hn Ghen )
Ci tc ca con ng߶i hin ha thc s khng c g hung him, phi khng?
Bi th ph nhc Yu Ai cng l bi tiu biu. Cho d khng cn i mi hng , khng cn n hn , chng cn na i vai gy v.v..., ng߶i th vn chm ri ct ln li th ting nhc nh nhng, v tha:
Cn u i mi hng
N hn trong m vng
Trn ߶ng v ng ti
Im lm hnh hi ti
Tng pht chia phi
Cn u i vai gy
Ng qun trn tay m
Bao ln ngoi bi vng
m thm ng߶i tnh i
Sao bng xa nhau ri!
...
V sao khng ai mi
M ti lun i ti
Xin ng߶i ng gi di
Trong i mt ln thi
Ti yu ai ri!
c th, nghe nhc Nguyn Tn Hng, ti khng thy ni au kh, nim tuyt vng, mt mt no n ni phi vt v cung in trong th gii ngn t ca anh. Cng lm cng ch l man mc bun, mt ni bun... len ln tm t m thi. Tnh yu i la trong th v nhc Nguyn Tn Hng chng bao gi c hnh phc. Khng tan v ngay t u, th cng d dang on cui. Ng߶i li Nguyn Tn Hng nh gi gm ni lng vo nhc v th nh than thn trch phn mt khi ng߶i tnh ra i chng bao gi vng m. K si tnh khng may nh m mng Mt жi Mi Mn Trng :
Xa nhau thi nh l
Cuc tnh chp vo th!
...
Ra i tri ma gi
Ngy v c cng khng?
m nay st se lng...
V cng v ng߶i tnh xa chng h vng m nn tc gi t an i mnh bng cch... vit thay ng߶i trong mng qua bi Trt L :
Xin ng ni em yu anh
V ng bo em ngoi tnh
Cho d trong tm tߗng...
Nhng,
Anh c nh
Ni ny c em lun lo lng
Cho anh...
Nguyn Tn Hng sng tc rt u tay, bao gm nhiu th loi. Ы ti mun thu trong th v nhc Nguyn Tn Hng ch yu vn l: tnh yu, thn phn v qu h߽ng t n߾c. c Nguyn Tn Hng t nhin gi ln trong ti nhiu n tng, nhiu cm xc, v k nim v con ng߶i v thin nhin:
Lp lnh chiu ri trn bn sng
Mang theo rng nng sc pha hng
Xa xm cn vng chia tri n߾c
Lng l thuyn tri th xui dng...
(trong Chiu Sng Tin )
Tuyn tp Mt Thong Trong Th c mt im ng lu l Nguyn Tn Hng th߶ng vit theo th th hn l th trߗng. Ngay c nhng bn nhc c nhp iu nh Fox Moderato anh vn vit d߾i cung La th. Ring trong tuyn tp ny anh th߶ng s dng m giai La th, Mi th v R th tri rng cm xc ca mnh qua nhng cu th, dng nhc, iu h mc mc, chn cht hp vi m hߗng nhc Vit Nam. Mt im ng lu na l Nguyn Tn Hng khng (hoc cha tng) s dng hp m nghch, lc trnh (qung 6), tht trnh, nhp chi... vit nhc. Tm li, nhc Nguyn Tn Hng gin d, hin ha, gn lin nm rut vi t n߾c mnh bng nhng hnh nh rung ng, sng rch v dn tnh Nam b; v tnh ca i la th h߾ng theo nhp tr tnh thun ty, vi li l n s ca ting Vit. l mt c im vn qu, mt c tnh tht th ca nh vn, nh th, nhc s Nguyn Tn Hng, ng߶i v ang ng gp nhiu cng trnh gi tr cho vn ha Vit Nam.
Toronto, chm ng 1977
43. I DNG V TH NHC trong MT THONG TRONG TH ca NGUYN TN HNG
PH VN
Anh Nguyn Tn Hng, theo ti cng l mt ti hoa v vn-th-nhc, l mt k ni tnh, mt ngh s mang tnh lng mn, chng hiu c ln no anh ra cng vin mt mnh tnh tm hay cha, nhng trong phn ph bn ca tp th anh gi cho ti Mt Thong Trong Th c bi th Ng mang mu Thin sc khng, chp ng nghip tri oan gia, lun hi, nhn qu.
Ti ngh, t ra anh cng mt ln thn th ngoi tri m soi ri nhng mi nhn duyn, nhng lin h trong cuc sng thy lng ng߶i trng en v th߶ng:
Bao la t rng tri cao
Vng m sa mc trng sao t m
C khng mt ci ch v
Cht nghe ting gi bn b t sinh
Lun hi qua pht cu kinh
Tnh ra mi bit phn mnh nng mang
N vn ch߽ng, nghip tri oan
ng hng chy thot, hn sang phi cy
Hu thn ch ngha kip ny
Cng v nghin bt trong tay kip no
Thi th rng v sau
em thn chp ng gp vo th vn
Rng ai ni cui ni nhng
Rng ai vit by ni sng cng nn
Ai ng߶i tr mt, lm quen?
Th ra hai ch trng en mt vn!
(trch Ng )
Th "lc bt" ca anh mm mi, mt m hn trong nhng bi th tnh - tnh n ph߽ng, tnh ngang tri thy nhng kh au dn vt, nhng t߽ng t nhum mu bi th߽ng. Em, tr v vi lng son, vi gia nh, vi bn phn. Cn anh, con chim l loi, ln ni ht nhng li bun. Em sang sng. Anh li. Ng߶i i, k , git l nghn ngo. Anh v gi mng, tn cuc mi hn, thn th t hi khc no yu th߽ng, khc no on tr߶ng vn mi thit tha tic nh:
T em v vi lng son
Anh, con chim lnh, ln non ht bun
Cuc tnh lung nhng bi th߽ng
Khc yu th߽ng, khc on tr߶ng, c sao?
Tri ngang l thm m o
Tnh em gi mng i vo thin thu
Yu anh em ni ln u
Tri tim ri rng mi su nng mang
Bn sng mt bng ngang
Ng߶i i k mun vn n au
Long lanh git l mt su
Nghn ngo ting nc thay cu gi t
m trn mt mi t߽ng t
Ngn ng th thn chng nh ing hn
Cn y tn cuc mi hn
Mng m ng li n hng du yu
(trch N Hng Du Yu )
Hoc nh nhng trch c, bi th߽ng, nui tic:
T em do y sang sng
Trn ta cn li a hng tic th߽ng
Tin em qua chn m߶i ph߽ng
Cho em bun phn, bn h߽ng vi i
Ch tnh chng vn th thi
Ba chia by x mt li tm giao
Cuc i ngy y em trao
Bit lm sao tr cho nhau cuc i!
V sao? Ri! V sao... ri!
Trong ta sp mt tri du yu!
(trch Sao Ri )
Ng߶i tnh b i, mt tri sp ! Bi tnh yu trong ta cht ngt cao y ni nh. Nh i mi hng, nh n hn trong ng vng. Nh i vai gy ng yn trong vng tay m. Ri ti sao li xa nhau? Ng߶i i v u, bit bao gi gp li? Ta im lm nh tng m ni nh ngn i. i xin ng߶i ng gian di nhau:
Cn u i mi hng
N hn trong m vng
Trn ߶ng v ng ti
Im lm hnh hi ti
Tng pht chia phi
Cn u i vai gy
Ng yn trn tay m
Bao ln ngoi bi vng
m thm ng߶i tnh i
Sao bng xa nhau ri!
...
V sao khng ai mi
M ti lun i ti
Xin ng߶i ng gi di
Trong i mt ln thi
Ti yu ai ri!
(trch Yu Ai )
Th ca Nguyn Tn Hng l th nhc, li th cho nhc, nn ngn t vn iu cho m nhc hn l nhng cu trc v nhng th th. V vy, nim lut phng tng trong nhng bi th c phong, c phong bin th, thm cu hay thm cu cui lm ip khc.
Anh l dn Hi Qun nn bin c, con tu, bn cng l nhng hnh tng min vin cu mang trong lng anh; l nhng i tng v ng߶i tnh, v ng߶i yu, v nhng thit tha ni nh, v nhng n au chia xa, v nhng cuc tnh hn non th bin, v nhng hp tan nh bt sng triu dng:
Lng bun nh bin vng
Mang hoi mt nim au
Du chn no cm lng
Ngy chng mnh xa nhau
Ngy chng mnh xa nhau...
Anh, con tu ri bn
Em, hi cng chiu ln
Nhn, hnh phc bun tnh
жi, mang thm nhung nh
жi, mang thm nhung nh...
Mt ln , chia tay
Khng bao gi tr li
Ai hc c ch ng
Tnh yu thi nh l
Tnh yu thi nh l...
m nay gi trng v
Mang theo hnh bng c
Lng bun th߽ng ti t
My su v߽ng v tr
My su v߽ng v tr...
(trch Hnh Bng C )
Ti ch trch mt phn t trong bn tho thi tp Mt Thong Trong Th m hu ht u c chnh tc gi ph nhc. y l mt tp th nhc v tnh yu v tnh qu h߽ng.
(trch Vin Gic s 101, thng 10, 1997 )
44. NGUYN TN HNG, nh vn ca Mit V߶n
NGN I
Anh Nguyn Tn Hng,
Hn mt ln ti nhn ra rng, nhiu khi trong i, mnh vn l m th mt "ci ti" no vo mt ci khc ca mnh v m chm trong nhng mng tߗng m trong ci i tht, mnh khng th c, hoc khng th vi tay ti c.
Яi vi ti, l ci Nhc. Ti m nhc nh m mt ng߶i tnh ly, mc du hon ton m mt v gc gc, gia ph ca ng߶i mnh sut i yu du. Ri hc i vit lch, ci cc c l vit v ca s, v nhc s. L do gin d u tin l vit p li mt n tnh. Ng߶i ca s ht gip trong mt bui ra mt sch. Ng߶i nhc s gi tng bng nhc. Khng bit n t cch no hn l vit mt bi vit c th thc hin trong tm tay. Vit thay li cm n.
My ng bn nhc s ca ti nh Trm T Thing, Ngc Chnh, Nht Ngn, Hong Duy Linh, V Th߶ng... nu c c bi vit ca ti, chc cng ch c߶i ri thng cm b qua. H qu bit nhng ci to lao theo kiu Lm T߶ng D v ti!
Ti xin k anh nghe mt cu chuyn vui.
Nm 1970, ngha ca ti l ha s Ln Тng (L Тng hin nh c ti c - r ca b Chn Bia ch gnh Nam Phong - tr߾c 1975 thuc nhm C.V.. gm cc ha s Kha Thy Chu, Hi Vn, L Тng) r ti lm bng nhc v lp nh xut bn.
Ti t tn bng nhc l Dim Ca. L Тng t tn nh xut bn l Nhc Chiu. L Тng ni:
- Anh c li th... o mo n tin lm. Vy nh anh lm li cho my bn nhc.
Ti pht hong:
- Тng i, anh c bit cc kh g v nhc u! Thi, ch hy anh ph trch phn vit qung co.
L Тng c߶i:
- Khng c g kh u! Anh c lm th. D thi m!
L Тng trao cho ti mt bng cassette (ti khng cn nh l ca nhc s no) v bo:
- Anh c nghe nhc ri lm li. Ch yu l tr tnh.
Ti mang ci cassette v nh, nghe i nghe li c chc ln.
Chu thua!
Mt tun qua, ti cng chng vit c mt li no.
L Тng ti nh. Ti tr bng nhc li:
- Тng i! Ch ng hnh anh na! Anh khng lm c u!
L Тng c߶i:
- Th cng c cch thi! Th cht nghe! Em x߾ng ln. Anh c canh theo: khng, sc, hi, huyn, nng, ng ... ri t li. No, bt u! "La l l la la l la..." Ti lin phng bt: "Anh c cn yu em na khng?"
- L Тng: c ! Tip na nghe... "La l la l la l l"
- Ti: "Anh ni i ng nn di lng"
- L Тng: "L l la l la..."
- Ti: "Th ng cho th thi..."
- L Тng: "La la l l la l..."
- Ti: "Bao nhiu thm thit cho ri..."
Tht l ngon cm! L Тng x߾ng. Ti t li.
Bn nhc Cn Nh Cn Th߽ng ra i trong hon cnh , c ht trn i truyn thanh, truyn hnh, c hng D m thu da vi hai ging ca Ph߽ng i v Ph߽ng Hng Qu. Sau bn Cn Nh Cn Th߽ng c nh xut bn Nhc Chiu in v pht hnh khp ni.
Trong mt ba nhu, ngha huynh ca chng ti Hunh Tr߶ng Sanh, v vai ti, c߶i kh:
- Bn nhc thnh cng qu x! Khng chng ch s tr thnh mt nhc s lng danh... khng bit nhc (!)
Anh Nguyn Tn Hng,
Trn y l chuyn tht trm phn trm. l mt trong nhng ci tt to lao ca ti. Ti k cho anh nghe vi mt cht phin lng. Lu nay ti vn l c gi yu thch vn, th ca anh. Ti thch li vit gy gn nhng khong t ca anh. Hm ni chuyn vi anh, ti ch mong c c b sch m anh xut bn c cho . Vy m anh tng ti sch nhc! Tuy nhin, gn hai nm nay ti cng c c nhiu tc phm ca anh.
Ti th ti dt nhc trong nhng bi vit v cc nhc s V Th߶ng, L Tn H߽ng, Linh Ph߽ng...
Trn tp ch Lc Vit, nh vn Nguyn c An vit v anh, nh gi anh nh mt nhc s ti hoa. Phn ti, ch dm lm bn cht chi v th, vn v nu c lng phng vo ci Nhc th ch dm bn ti phn "li" thi.
(Thit tnh m ni, nghe my bng nhc ca anh, ti bt u khoi ri. Khng d anh l mt ng߶i a dng nh vy! Nhng ti c dn ti v li vi vn, th. Nu khng, ti s cao hng i lan man, ri li b ng bn gi cn nhn: "Dt m hay ni ch").
Ti c mt thi gian di lm bo, vit feuilleton cho cc nht bo, tun bo Si Gn tr߾c 1975, thnh thong lm my cu th to lao h h vi bn b. Ti vn thch bnh d trong vn, th km cht t d dm. Do vy, ti ngc nhin, thch th khi ln u tin c vn anh. Qu tht, ti cha tng thy ai t v mt ng߶i con gi nh anh:
"... Khun mt x߽ng x߽ng, hi hi ch in cn xng vi i g m y n v cnh mi thng cao. i mt sng long lanh d߾i hng mi rm, cong vng nguyt v di ti ui m mt."
(Mt Gic M Tin II)
(Ch!... Nh anh t th c gi ny u c p! Nhng hnh nh li gy n tng mnh qu. Nu nh hi cn tr gp phi c gi ny, khng bit ti s ra sao!)
Thm na:
"... k c i mi hnh du , mi khi c߶i thp thong ci rng khnh lm duyn..."
(Mt Gic M Tin II)
(ng ni i!... Con gi c ci mi hnh du ... n hip chng "tn canh sanh a" v n hng s mt. Hi xa ng c... ng b ny khng?)
c tip on ny th ti bit ng chy di:
"... C l ging nh mi a con trai ߽ng thi mi ln, mi khi ng tr߾c mt mt ng߶i con gi, chng th߶ng hay ny sinh ra ci che ch, bo bc cho ng߶i mnh ang i din. C nho nh th ng߶i ta mi ng ra lm "anh hng" m che ch v bo bc cho, ch cn to con ln xc, tm lng ngang nga tm tht nh th tt hn hy t lo ly thn b tng ca mnh, cn g n bn my ru. So vi M Hnh, tuy Thy Nga c mng n ngc vung, trng sexy hn l ci chc, nhng nu ngh xa hn mt cht, l c c hi nhp cuc bt t, ni chuyn bng em ln gi߶ng chc phi cng rng, li c x߽ng sng ln x߽ng s߶n, t ln t xung i ba bn qu."
(Mt Gic M Tin II)
(ng i, coi vy m con nh ny cn gh gm hn bao cuc hi hnh sng cao gi c v bao ln... i bi y nguy him bt trc? Xin li, ti bit ng l mt cu Hi qun nn ni chi vy thi!)
Anh Nguyn Tn Hng,
C th ni l anh thnh cng trong li vn rc rng mit v߶n min Nam. Ngy tr߾c: Bnh Nguyn Lc, L Xuyn. (C nhiu l do, ti khng nhc ti Sn Nam). By gi: Nguyn Tn Hng.
Ging vn min Nam, nhng mi ng߶i c mt sc thi ring, tuyt chiu ring! y l li vn kh vit, v kh vit cho hay! Khng d g em nhng ting "cng rng", "ni chuyn..." vo ng ni c a! Anh lm c chuyn . Mong anh tip tc vn dng s tr߶ng ca mnh. Ti ti Hoa K mi hn hai nm v nhn ra mt iu l a s c gi t ch ti truyn di, truyn ngn. Nhng ng߶i vit truyn v ni ting vi truyn mnh vit qu l iu ng phc. Khng nh ngy tr߾c, tun san, nht bo u c truyn di, truyn ngn lm ch lc, hp dn c gi hn c tin tc thi s. T lng sc mnh nn hin nay ti hu nh b hn vic vit truyn. Nhng ni am m c truyn vn cn nguyn vn. Ti vn khoi nhng bi vit v mit v߶n, mit rung ca min Nam. C l v ti trߗng thnh t sng rch ng bng. C l v mt hoi bo trn i cha thc hin c. Ti thch th tr߾c li vit ca cc nh vn hi ngoi. Phm Thng. Nguyn Vn Ba. Xun V. Hi Bng. Ha Honh. Nguyn Tn Hng... Tr Hi Bng, ti cha c hn hnh quen bit nhng nh vn ni trn. Hi u thp nin 1960, Hi Bng v ti l hai phng vin tr ca lng bo Si Gn, th߶ng c dp i chung vi nhau. C hai chng ti lc u mc... lm bo, u c... hߗn m vit vn! Nghe H Tr߶ng An rt ni ting hi ngoi, nhng ti cha c dp c sch ca anh y. Khong 1960-1970, ti c gp H Tr߶ng An mt ln ti nh ch Nguyn th Thy V, ߶ng L Vn Duyt, Si Gn. Lc ti ang ph trch trang trong mt t nht bo, ti xin ch Thy V vit cho mt feuilleton. By gi gp li H Tr߶ng An, chc th no cng ng ng.
Nm 1963, c dp i lm phng s ti cc tnh min Ty, ti gh qua thm qu ni Nha Mn, Sa c. Bui tra, ngi d߾i gc -mi, ti thch th nghe ba ch em ni chuyn vi nhau:
C b 10 tui: Coi n, ci bnh ca tao c cht xu !
C b 9 tui: Cn hn... ca em c cht hu h!
C b 8 tui: Chng bng... ca em c cht chu h!
Tha thy L B Kng, liu c th gi y l mt tr߶ng hp t gio cp khng?
Ngoi ra, cu nhiu ng߶i th߶ng ni trong cc ba nhu, vn c m nh ti:
- Hm qua , qua ni qua qua m... qua hng qua ! Hm nay qua hng ni qua qua m... qua qua ! Thi, qua ni s qua chuyn chic xe la mi chy ngang qua nh qua !
Anh Nguyn Tn Hng,
Ti , v s khng bao gi c nh tr thnh mt nh ph bnh vn hc. Ti ch l mt nh bo thch vn ch߽ng, v thit th bc l nhng iu mnh thch.
Kho tng vn ch߽ng mit v߶n qu l v tn. Ti nng v bt php ca mi nh vn chuyn ch nhng tm c v dung lng khc nhau. Mi ng߶i c mt nt c sc ring, gy nhng xc ng c tnh cch v gii hn v khc bit cho ng߶i c.
Nh ni, ti l mt ng߶i sanh trߗng mit v߶n, bit cho ghe, bi xung, bit ging cu, t l, tc a, bit mc c co, bit m c go..., trong thi gian lm bo cng nh trong qun i, nhiu ln ln li hu ht... Nam K lc tnh! By gi vo ci tui ngp ngh lc tun, mi ln c tc phm ca cc nh vn dng nhng t ng rc rng mit v߶n mit rung, ti li khng ngn c xc ng. Nhng thit tnh m ni, mi xc ng c khc nhau. Truyn Phm Thng. Truyn Xun V. Truyn, th Hi Bng. Truyn, th Nguyn Tn Hng. Ng߶i no cng lm ti thch th.
Trong nhng s tc gi va k, do mt s tnh c, ti c dp c c nhiu tc phm ca Nguyn Tn Hng. V, ti ... khoi t! Nht l nhng phn i thoi trong tc phm ca anh! Anh dm a "nguyn con" nhng li "ca ming" vo tc phm. Ci kh l a vo ng ch, ng lc, v nht l ng tm trng ca nhn vt. u c d n, phi khng anh? y l cng vic i hi s kho lo v ti tnh. Nu khng, s c trt cha s thnh ra l bch!
Vy m anh thnh cng! Ti ht sc chu ci phn i thoi ca anh.
"M thit tnh, tnh M Tho ca Hng xa nay vn l mt tnh c ting v cng l tnh duy nht min ng bng c ߶ng ry xe la i Si Gn..."
(Mt жi Ь Hc)
"M thit tnh". Ting "m" dng khi u mt cu, hn th na, li cn khi u mt on vn. Anh tht to bo. Xa nay ti vn phc nhng ng߶i chu mo him. S mo him c tnh ton thng minh khc hn s liu mng. Anh dm phng bt. Nh cch ph th ti hoa mt lut th. Cu vn bt ra. c qu v ngon qu! Ti lun i, bc ti!
"- Hi ci g m hi! Anh th߽ng em khng ht th thi...
Ton thn em run ln ri bng dng em nc n nghn li:
- Ta i, ta, cu con... Ta..."
(Mt Ni Bun Ring)
Sao rnh... su cu qu vy, cha? Con gi qu ti, b a eo, rn rt, ku ta nh, nhng b ng߶i yu hun u cng... ku ta!
Ku th ku, nhng ta cn ang mc cng ly, con i!... Ta u c rnh m ti coi mt thng r t߽ng lai!
Tht ra, on ny ti thch cu trn hn. "Anh th߽ng em khng ht th thi..." Cu ny, hi nh ti nghe ch ti ni hoi. Ti dnh tin b ng heo. Ch ti d kh mn ht mua kp tc v my cun bi ca vng c. Mi ln ti i tin, ch u ni: "Ch th߽ng em khng ht th thi, c u ch li i git tin ca em!" ng Hng i, b ni vy ch cho ti by gi b cng cha tr t