|
||||||||||||||
Nhạc sĩ, GS Hàn Lâm TS Lê Mộng Nguyên Nguyên luật sư Ṭa Thượng Thẩm Paris Là một nhà hiến pháp học, phê b́nh văn nghệ (thường xuyên trong nguyệt san Nghệ Thuật từ tháng 12-1998, Montréal : hơn 70 bài khảo cứu,tùy bút, hồi kư... ) và thi văn nhạc sĩ tác giả ca khúc bất hủ tiền chiến Trăng Mờ Bên Suối , TS Hàn Lâm Lê Mộng Nguyên đă từng hành chức giáo sư Tiến sĩ Đại học Luật khoa, chính trị học và luật sư tại Ṭa Thượng Thẩm Paris, từ 1962 đến 1997. Ông là tác giả hơn 20 sách biên khảo nổi tiếng bằng Pháp ngữ về Hiến pháp Đệ Ngũ Cộng Ḥa, và nghiên cứu những chính thể dân chủ hiện đại và những vấn đề liên can tới Việt Nam nói riêng và vùng Đông Nam Á nói chung, bằng Pháp ngữ : L’État et la Constitution (1972), Initiation au droit (1996), La Constitution de la Ve République (1989), La Constitution de 1958 (1996), Les systèmes politiques démocratiques contemporains (1994), Finances publiques (1997), Le Budget de l’État (1997), Classes sociales et mouvements politiques au Vietnam (1962), Le Vietnam au présent (Tập Hợp, 1992), Les agglomérations urbaines dans les Pays du Tiers-Monde (TH, 1971) vân vân, và bằng Việt ngữ : Đảng Cộng sản TrướcThực Trạng Việt Nam (TH, 1994), Những Vấn Đề Cấp Thiết của Việt Nam (TH,1995) vân vân. Ông đă viết hơn 150 bài xă thuyết về hiến pháp và dân chủ cho nhiều tạp chí lừng danh ở Pháp, Âu châu và Hoa Kỳ... bằng Pháp ngữ và Việt ngữ. Ông đă cho đăng thường xuyên thơ Pháp và Việt - trong những Tập tuyển Cụm Hoa T́nh Yêu (CHTY) từ năm 1998. Ông cũng là hội viên của Hội hiến pháp gia Pháp quốc (AFC), Hội những nhà văn Pháp ngữ’ (ADELF), Hội những người sáng tác và xuất bản âm nhạc (SACEM), Hội những nhà văn chiến đău (AEC)... Những t́nh khúc mà tác giả Lê Mộng Nguyên cho phổ thông trên mạng lưới trong năm 2002-2005 như Quê Tôi, Thề Non Nước, Mỵ Châu Trọng Thủy, Nhớ Huế, Bài Thơ Huế, Ly Hương, Hoàng Hoa Thôn, Một Chiều Thương Nhớ, T́m Lại Ngày Xưa và gần đây : Xuân Tha Hương, Giao Mùa, Thu Trên Sông Seine, T́nh Vô Vọng, Mơ Đà Lạt, Chiều Vàng Năm Xưa, Việt Nam Thắm Tươi ... và Thu Sầu (Thơ Lưu Hồng Phúc, Nhạc viết ngày 17/02/2004), Trái Tim Đau (Thơ Minh Hồ Đào, Nhạc viết ngày 07/02/2005) và Ba Mươi Năm (Thơ Minh Hồ-Minh Hồ Đào) nhân dịp 30 Năm Quốc Hận... đă nói lên nỗi buồn vô tận của nhạc sĩ Lê Mộng Nguyên lúc nào cũng hướng về quê nhà... ‘’ GS Hàn Lâm TS Lê Mộng Nguyên được vinh danh trong Vẻ Vang Dân Việt (The Pride of The Vietnamese) của Trọng Minh, Tập IV California 1998). Dự định xb trong năm 2005 : Contes asiatiques-Une philosophie de la vie, Les Constitutions vietnamiennes, Nhà Văn Hải Ngoại Tập I (Phê b́nh văn nghệ 1998-2005)... |
|
Qua internet, moị người từ mọi nước có thể nghe trực tiếp bằng cách mở web site của Đài : http://www.radiohaingoai.com , rồi bấm vào cột Nghe Đài Trực Tiếp (phía trái) hay nghe sau đó tại cột Chương Tŕnh Tuần Này (phía dưới) hay cột Chương Tŕnh Tuần Rồi và về phần Sáng Tác Mới, t́m hàng nào thuộc cột ngày Thứ Bảy 10g30 tối (Giờ EST-USA) ... Đây là một chương tŕnh mới sáng lập trong khuôn khổ Chương Tŕnh Sinh Hoạt Văn Học Nghệ Thuật, do nhạc sĩ Nguyễn Đăng Tuấn đặc biệt phụ trách. Sau khi nghe STM 1 (phát thanh ngày thứ bảy 25/10/2004), tôi có viết thư cho nhạc sĩ NĐT chuyển đến anh lời cảm ơn và khen ngợi của tôi : Cách tŕnh bày các nhạc sĩ (trước sau), nhạc phẩm và ca sĩ của anh rất b́nh dị, khách quan nhưng đầy đủ rơ ràng. Với giọng giới thiệu trầm ấm và quyến rủ, anh đă thành công trong nghề MC ngay từ buổi đầu ! Những bài lựa chọn của nhiều tác giả khác nhau, rất xác đáng v́ tất cả đều đượm màu t́nh khúc lăng mạn đầy nhung nhớ mà người nghe đôi khi xúc cảm đến tận cùng. Cảm ơn anh rất nhiều đă cho thính giả của Đài thưởng thức giọng ca tuyệt vời của Tuyết Dung qua bài Chiều Vàng Năm Xưa của Lê Mộng Nguyên (Nguyễn Minh Châu đàn đệm synthétiseur). Cảm ơn anh đă cho nghe những bài ca quí báu của các nhạc sĩ mà tôi quen biết và ưa thích : Hiếu Anh (Thuở Ḿnh Quen Nhau), Linh Chi (Mưa), Trang Thanh Trúc-Phạm Ngọc (Về Theo Tháng Năm Buồn), Khanh Phương (Để Ḿnh Măi Yêu Nhau) từ một CD cùng tên ra mắt năm 2002 : ’’Để Ḿnh Măi Yêu Nhau’’, Hoàng Kim Chi (Một Thời Nhớ Nhớ Thương Thương) và Tô Vũ (Vẫn Là Em)... Mong anh tiếp tục tŕnh bày cho đồng bào những Sáng Tác Mới tuyệt diệu để đem lại (như nhạc sĩ Lê Dinh thường nói về giọng hát của nữ danh ca Huyền Châu-Montréal) hạnh phúc cho đời và t́nh thương cho người... Trong buổi Chương Tŕnh ’’Sáng Tác Mới 2’’ ngày thứ bảy 02/10/2004, MC Nguyễn Đăng Tuấn với giọng trầm ấm (ngọt ngào) nói lên những lời hấp dẫn, dường như muốn mời thính giả đi sâu vào nhạc và lời của tác giả đặng khám phá cái hồn và tri thức của mỗi bài ca... Tôi rất ưa thích những bài của Đoàn Chuẩn (Chiếc Lá Cuối Cùng), Hoàng Việt Khanh (Mẹ Gánh T́nh Quê : HVK là tác giả hai CD 8 Ca Khúc HVK-2003 và T́nh Khúc HVK-2004 được giới thiệu trên nhiều Đài PT hải ngoại), Phạm Anh Dũng (Yêu Em Và Yêu Em), Nguyễn Tiến Dũng trong Phố Chiễu Xanh, không những là một nhà soạn nhạc danh tiếng mà c̣n là một ca sĩ, một nhạc sĩ dương cầm có biệt tài, Vũ Hữu Toàn (Hư Vô), Phạm Quang Tuấn, tác giả bài Mai điêu luyện nhưng êm dịu, âu yếm trong đàn đệm ḥa âm Tây Ban Cầm theo tiếng hát của phu nhân Lệ Mai thánh thót như chim sơn ca, thanh tao như nước suối, âm vọng qua Vạn Lư Trường Thành... PQT cũng là tác giả CD ’’Lệ Mai hát nhạc Phạm Duy’’ mà anh đă tŕnh làng tại Sceaux-Paris ngày thứ bảy 03/04/2004 với ban nhạc SiliconBand), Nhật Vũ (Đom Đóm Viết Thư T́nh), Nguyễn Minh Châu tác giả T́m (thơ Quỳnh Hương) qua giọng ca dễ thương của Dona. Tôi rất mê tiếng hát Quỳnh Lan (tương tự Bạch Yến), Mezzo soprano qua hai bài Chiếc Lá Cuối Cùng và Hư Vô, dễ t́nh, dễ cảm ! Hai Ngọc... đồng thanh trong ‘’Yêu Em Và Yêu Em’’ của Phạm Anh Dũng, đă diễn tả một cách chân thành tất cả những cái ǵ mà tác giả gói ghém trong tâm hồn để tặng người yêu dấu. Xin khen ngợi tất cả các tác giả, ca sĩ (nam và nữ), nhạc sĩ ḥa âm đă cộng tác trực tiếp hay gián tiếp với nhạc sĩ phụ trách Chương Tŕnh STM 2 để làm cho buổi phát thanh này được thấm nhuần hương vị gia đ́nh, đất nước. Nhưng Chương Tŕnh Sáng Tác Mới 3, với chủ đề THU, phát thanh ngày thứ bảy 09 tháng 10-2004 lúc 10 g 30 tối (Giờ EST-USA) là một chương tŕnh hoàn hảo nhất, thơ mộng nhất, buồn tha thiết nhất và thành công vẹn toàn... nhất. Có lẽ tôi là người ưa thích MÙA THU nhất (x. PV Lê Mộng Nguyên do Bảo Trâm thực hiện trên Nghệ Thuật số 93, Tháng 12-2001), bởi v́ TMBS (13/11/1949) cùng những bài tiếp đó : Một Chiều Thương Nhớ, Chiều Thu, Mưa Huế, Ly Hương vân vân đều được sáng tác trong mùa lá vàng rơi, và sau này bài hậu của TMBS (2001) cũng nói về Thu (Chiều Vàng Năm Xưa), những bản nhạc phổ thơ gần đây đều lấy tên : Thu Trên Sông Seine (thơ Vương Thu Thủy), Giao Mùa (thơ Phạm Ngọc), Thu Sầu (thơ Lưu Hồng Phúc)... Tôi bỏ nhà ra đi (không hẹn ngày về) trong mùa thu 1950 ! Cũng v́ vậy, Chương Tŕnh SÁNG TÁC MỚI 3 của Đài Phát Thanh VNHN đă đem lại nhiều thương tiếc, nhớ mong, nhất là cho những kẻ ra đi từ dạo thu ấy, nay ... Kiếp sống tha phương, Thân phận lưu đày, Giọt lệ âu sầu, Nghẹn nấc từng đêm... Bài Mùa Thu Hà Nội của Hoàng Thi do Bảo Yến tŕnh bày sao mà buồn năo, ngậm ngùi như hơi thở của đô thành xa xôi ‘’héo hắt Hồ Gươm, Khi gió thu về, Hàng me chết lă.ng... ‘’ (đó là nhờ tài năng của nhạc sĩ, ca sĩ và nhất là người giới thiệu diễn ngâm là nhạc sĩ Nguyễn Đăng Tuấn thực hiện chương tŕnh). Xin cảm ơn anh Tuấn đă cho vào CT-STM 3 bài thơ Em Có Về Làng Xưa (viết cuối tháng 12-2000) của Lê Mộng Nguyên do giọng ngâm tận cùng thổn thức và ai oán của nghệ sĩ Đoàn Yên Linh, mà nghe lại tôi không cầm được nước mắt :
Nhà thơ nữ Hoàng Hoa, một người bạn những ngày thơ ấu ở cố đô, tác giả CD ‘’Hoa Vàng Thi Tập’’ với những giọng diễn ngâm : Hồng Vân, Thúy Vinh, , Đoàn Yên Linh, Bảo Cường, khi nhận được bài thơ tôi gửi tặng, hứng cảm ngay bài Họa Em Có Về (Los Angeles, ngày 14/01/2001) có 8 câu đầu rất đau khổ như sau :
Bài Em Giấu Tôi Vào Huyền Thoại của Vũ Thư Nguyên, người nhạc sĩ trẻ tuổi, tác giả CD ‘’Thuở ấy mới Yêu Em’’ 1987, dồi dào nhất trên Mạng Lưới, phổ thơ Linh Lan, do ca sĩ Quang Minh tŕnh bày, là một sự đối đáp huyền diệu giữa nhà thơ, người nhạc sĩ với t́nh yêu, vạn vật và không trung. Nguyễn Đăng Tuấn không những là nhạc sĩ với cung đàn mà c̣n là một tâm hồn thơ ướt át qua giọng đọc (diễn ngâm) bài thơ Vẫn Là Nỗi Nhớ Người của Trần Thị Hà Thân (với tiếng sáo đệm réo rắt, thiết tha, quạnh hiu) diễn tả mùa thu đượm buồn qua biển sóng... Cũng như qua lời giới thiệu và giọng đọc thơ Lá Rụng của Thúy Diễm, hay Mây Mùa Thu của Đặng Thế Kiệt, Chia Tay của Mạc Phương Định, Thu Về Em Có Hay của Phạm Sĩ Trung... Tôi cầu chúc NS Nguyễn Đăng Tuấn sáng tác nhiều về mùa thu như Mưa Tháng Chín (rất tiếc không có trong CT Thu) : Nguyễn Đăng Tuấn (vừa xuất bản CD Cánh Chiều - t́nh ca NĐT phổ thơ Phạm Ngọc với tiếng hát Nguyên Thao, Thụy Long, Tô Hà Quỳnh Lan, Tố Nga, Hạnh Nguyên, Quang Minh) ở đây anh cũng phổ thơ Phạm Ngọc (nhà thơ ngẫu tượng của phần đông các nhạc sĩ trừu tượng hoặc trữ t́nh) :
... Mà nhân dịp, Ngọc Dung đă viết trên Mạng Lưới (Trinh Nữ) : ‘’... Mưa Tháng Chín một bản nhạc t́nh yêu với lá vàng vừa rụng nghe nỗi niềm trăn trở đánh thức ḷng tôi sau những giấc mê dài. Nhắm mắt lại với tiết tấu giai điệu của Nguyễn Đăng Tuấn tôi thấy ḿnh nhẹ bỗng chơi vơi như chiếc lá bay trong mưa thu về một phía... không ngườị’’ Nhạc THU chọn lọc trong buổi phát thanh STM 3 sao mà lăng mạn quá, thơ mộng quá, t́nh yêu người luôn ḥa hợp với t́nh yêu đất nước như trong Lời Người Xa Xứ của Hồng Khắc Kim Mai, do một giọng nam rất trầm ấm, xúc động của người c̣n ở lại quê nhà. Biết nói ǵ đây để diễn tả nỗi tâm t́nh tha thiết của chúng ta đối với đồng bào quốc nội ? T́nh Là Hư Không của nhạc sĩ, ca sĩ BS Phạm Anh Dũng, tác giả rất nhiều CD như : T́nh Bỗng Khói Sương (phổ thơ Phạm Ngọc), T́nh Khúc Hồi Hương và Nhớ Saigon, vân vân, là một nghệ sĩ mà tôi mến chuộng tài năng và tư cách phong nhă (do Bảo Yến ca rất hoài niệm, qua những lời nhẹ nhàng, êm đẹp và triết lư : Chiều thu mưa vẫn rơi... Chiều thu mưa trắng bay... Chiều thu cơn gió lay... T́nh là hư không... ). Một Chiều Thăm Em của Hiếu Anh (tác giả nhiều CD như : Giai Điệu Yêu Thương, T́nh Ca Học Tṛ, Cho Người T́nh Xa Cách, Lời T́nh Buồn, vân vân) do ca sĩ Quốc Thái tŕnh bày, làm tôi nhớ lại những chiều mưa đầu thu tôi đến thăm người em yêu dấu (mới tuổi dậy th́) trú ngụ đường Nam Giao, kinh thành Huế... Ôi bao kỷ niệm ngày xưa lại hiện về trong trí óc, dồn dập như ‘’Lá vàng rơi chứa chan ... ngoài song’’ (Chiều Vàng Năm Xưa) ! Cùng theo một ư niệm, người nhạc sĩ trai trẻ nhưng đă lẫy lừng trên mạng lưới là Vũ Hữu Toàn (phụ trách Nhóm Em Ca Hát) qua bài Mùa Thu Của Tôi phổ thơ Phạm Ngọc với tiếng hát Công B́nh, đă làm cho thính giả đi sâu vào cuộc t́nh lăng mạn của tác giả với người yêu... C̣n nói ǵ đến giọng ca thanh thoát, mỹ miều Mezzo soprano của nữ danh ca Lệ Mai trong Những Chiếc Lá Mùa Thu của phu quân đầy tài năng nhạc sĩ Tây Ban Cầm (mà cũng là một Giáo sư Khoa Học) Phạm Quang Tuấn... Cũng như nữ ca sĩ Tố Nga trong Giáng Thu của Nhật Vũ mà tôi đă từng mến phục qua báo Hồn Quê của kư giả BS Vương Huyền. Tóm lại, buổi phát thanh của Đài VNHN hôm mồng 9 tháng 10-2004 do nhạc sĩ Nguyễn Đăng Tuấn phụ trách là một tán dương ca mùa thu huyền diệu, mùa thu sầu, mùa thu man mác... Cách đây đúng một năm, tôi nhận được một bức thư của luật sư André BÙI từ Marseille (Pháp), Mùa Thu 2003 : ... Do một sự ngẫu nhiên, chúng tôi đă có hân hạnh đọc bài báo bàn về thân thế và sự nghiệp của Giáo sư và qua bài báo nói trên, chúng tôi đă t́m lại được một số t́nh tiết vọng về từ một thời vang bóng nên xin mạo muội ghi vài hàng để hầu chuyện cùng Giáo sư và nếu có điều ǵ sơ khoáng, kính mong Giáo sư vui ḷng khoan thứ cho. Tuy nhiên, trước hết xin mạn phép Giáo sư tự giới thiệu là Bùi Đăng Hà mà v́ tên thánh là André nên tên chính thức trở thành André BÙI. Thuở nhỏ theo học tại Institut de la Providence (Huế), Lycée Blaise Pascal (Tourane), Lycée Chasseloup Laubat (Saĩgon) và Lycée Yersin (Dalat), say mê âm nhạc cổ điển tây phương , chơi đàn mandoline, banjo, guitare và piano và cũng trong bối cảnh nghệ thuật ấy mà khi c̣n thơ ấu, chúng tôi đă nghe các bậc đàn anh hát những t́nh khúc lăng mạn nên thơ của một thời xa xưa như Suối Mơ, Trăng Mờ Bên Suối, Thiên Thai, Trương Chi... Măi đến nay, ngồi nghe lại Suối Mơ và Trăng Mờ Bên Suối (*do nữ ca sĩ Thanh Lan tŕnh bày) mà tâm hồn không khỏi rung động bâng khuâng trong một nỗi ngậm ngùi vô tận, nghe như đă đánh mất đi một cái ǵ thật thiêng liêng và đầy thi vị mà từ nay sẽ không bao giờ t́m lại được trong những năm tháng c̣n lại của cuộc đời. Ngoài ra, gia đ́nh chúng tôi cũng quen biết nhiều với gia đ́nh Bác Thám và anh Luân, cây vĩ cầm danh tiếng của Lycée Khải Định, là bạn với anh chúng tôi. Anh kể lại cho chúng tôi rằng mỗi khi anh Lê Đ́nh Luân đàn vĩ cầm là các nữ sinh của Lycée Đồng Khánh đều tán thưởng. Thậm chí có đêm các nữ sinh ở dortoir (*trong đó có người chị của chúng tôi) đều thức dậy v́ tiếng vĩ cầm réo rắt của anh Luân. Thật quả là một thanh niên hết sức tài hoa. Thế nhưng, như Nguyễn Du tiên sinh đă dạy ‘’Tinh hoa phát tiết ra ngoài, Ngh́n thu bạc mệnh một đời tài hoa’’, anh Luân đă vĩnh viễn ra đi để lại cho chúng ta bao nỗi ngậm ngùi. Riêng về bài báo th́ đă được viết như sau : ‘’Ông Lê Đ́nh Luân bị chết khi kháng chiến chống Pháp’’. Anh chúng tôi vốn là bạn khá thân với anh Luân đă tâm sự cùng chúng tôi về cái chết của anh Luân. Lúc đó chúng tôi c̣n quá nhỏ, nhưng anh chúng tôi kể lại rằng không một ai hiểu Việt Minh bản chất như thế nào. Ở tuổi đôi mươi, nghe những danh từ hào nhoáng như kháng chiến, xâm lăng, thực dân, th́ cứ như bầy cừu của Panurge lao ḿnh vào một guồng máy hết sức khủng khiếp. Lại thêm từ ngữ Việt gian treo lơ lửng trên không tựa hồ như lưởi gươm Damoclès, rơi xuống đầu ai th́ dĩ nhiên người ấy phải chết, và cứ như thế, cả một thế hệ đầy thiện chí, khả năng và lư tưởng, đă bị cuốn vào một guồng máy không lối thoát. Đến khi hiểu được mọi t́nh huống th́ đă quá muộn . Anh Luân và anh chúng tôi cũng không thoát khỏi t́nh cảnh cay đắng này. Cuối cùng anh Luân rủ anh tôi bơi qua sông Hội An trong đêm tối v́ lúc đó Việt Minh không đủ nhân lực để canh gác như ngày nay. Anh tôi trả lời rằng sự ra đi và bơi trong đêm tối như vậy nếu may mắn th́ có thể thực hiện được nhưng đến khi bơi tới bờ sông bên kia, nơi phe Quốc Gia kiểm soát th́ e khó toàn mạng v́ trong đêm tối mịt mù mà lính canh (Quốc Gia) thấy có vật di động trên sông th́ sẽ nghĩ rằng đó là Việt Minh bơi qua sông để phá hoại và sẽ nổ súng ngay. Làm sao có thể cho họ biết rằng ḿnh về thành để lánh nạn Việt minh ? Luân cũng phần nào đồng ư như vậy và đôi bạn thân đă bàn thảo khá nhiều về cuộc phiêu lưu quá mức hiểm nguy này. Sau đó, v́ không chịu nổi sự khắc nghiệt và tàn bạo của VM nên anh Luân đă ra đi và đă mất tích và cứ mỗI lần nhắc lại thảm kịch này, anh chúng tôi buồn bă vô cùng. Vậy xin có đôi hàng đơn sơ để gọi là góp thêm vài chi tiết vào sự ra đi đầy uất nghẹn và bi thương của anh. Thư bất tận ngôn song giấy vắn t́nh dài. Xin cầu chúc Giáo sư và gia đ́nh dồi dào sức khỏe và mọi sự như ư an khang và xin được tạm dừng bút nơi đây. Kính thư, André BÙI. Đọc xong thư năm ngoái (Mùa Thu 2003), tôi bàng hoàng, cảm động, những kỷ niệm xưa lại dồn dập trở về, nhưng trước hết tôi phải làm công việc đính chính v́ đó là một bổn phận thiêng liêng đối với nhạc sư vĩ cầm Lê Đ́nh Luân mà hồi ấy tôi xem như thầy, như người anh cả của tôi. V́ sao có sự lỗi lầm như thế ? Nguồn gốc từ đâu ? Xem lại bài tiểu sử của Lê Mộng Nguyên trong Vẻ Vang Dân Việt, Tuyển Tập IV của Trọng Minh, California 1998 (do Trần Quang Hải sưu tầm về LMN, từ trang 168 đến trang176, trong mục ‘’Sự Nghiệp Âm Nhạc’’), tôi xin trích : ... Sau đó, ông học đàn lục dương cầm (guitare) với người anh của chị Tôn Nữ Tư Tề là bạn học cùng lớp, ít lâu sau ông lại học đàn vĩ cầm (violon) với ông Lê Đ́nh Luân bị chết trong khi tham gia kháng chiến chống Pháp. Bà mẹ ông Luân đă tặng cho ông Lê Mộng Nguyên cây đàn của người con xấu số. Cây đàn này đă được mang theo sang Pháp và vẫn c̣n được giữ thật kỹ như một báu vật tại nhà riêng của nhạc sĩ Lê Mộng Nguiyên ở Paris... Từ dạo ấy, NS Trần Quang Hải cho đăng tiểu sử LMN trên nhiều báo chí ở Hoa Kỳ, Canada, Pháp, Đức, Úc vân vân với sự sai lầm (không cố ư) về cái chết của anh Lê Đ́nh Luân... Bây giờ chúng ta biết rơ (nhờ thư đính chính của luật sư André BÙI) là v́ muốn trốn tránh chiến khu Cộng sản để trở về tiếp tế Quân Lực VNCH, mà chiến sĩ LĐL đă hy sinh cả cuộc đời ḿnh : cảm động và oai hùng lắm thay ! Sở dĩ cho đến bây giờ (một năm sau) tôi mới viết những ḍng đính chính này, là v́ một lúc đọc hết thư ‘’Mùa Thu 2003, Marseille’’, tôi sắp đặt nó vào một hồ sơ với ư định sẽ trả lời tường tận, v́ việc khẩn cấp trước hết là phải sửa đổi ngay trên các báo và mạng lưới đă đăng rất nhiều lần Tiểu Sử (ngắn hay dài) của Lê Mộng Nguyên. Tôi bắt đầu sứ mệnh này qua Trang Nhà của Đặc Trưng và cũng cho nhạc sĩ TQH biết để anh cho sửa chữa lại như sau việc này : ... ông Lê Đ́nh Luân bị chết v́ muốn bỏ Việt Minh để trở về Quốc Gia chống Cộng sản. Việc đính chính xong một phần nào, tôi muốn soạn t́m thư Marseille để trả lời thẳng cho luật sư BÙI th́, than ôi, lá thư biến đâu mất trong hàng trăm hồ sơ chất chồng trong văn pḥng làm việc của tôi và trên những rayons của ba thư viện lớn trong nhà... Cách đây một tuần, ngẫu nhiên t́m thấy lá thư nằm lẫn lộn trong một hồ sơ không dính dáng ǵ với cái chết thê thảm của nhạc sĩ vĩ cầm Lê Đ́nh Luân mất tích một mùa thu năm nào, không ai biết. Tôi c̣n nhớ chiều hôm ấy (trong những năm 1945-1947), sau khi dạo chơi thành phố bên kia cầu Trường Tiền, lúc trở về nhà ở Chợ Cống (làng Phú Xuân) mới đặt chân vào pḥng khách th́ thấy một cây đàn vĩ cầm trang trọng nằm trên một bàn tṛn lớn (như trong bức tranh ‘’Le Luthiste’’ của hoạ sĩ Nga quốc Caravage), mẹ tôi nói (giọng buồn bă, trang nghiêm) : Đó là cây đàn mà Bác gái Lê Đ́nh Thám muốn tặng con, v́ chỉ con là người xứng đáng được tiếp tục đàn trên cây vĩ cầm của anh Lê Đ́nh Luân sau khi Bác được tin anh vĩnh viễn ra đi ... Cảm ơn Bác đă nghĩ đến con, con sẽ luyện tập vĩ cầm theo những bài học mà nhạc sư Lê Đ́nh Luân đă dạy bảo, đó là bổn phận thiêng thiêng mà con phải vẹn toàn trong những ngày sắp tới... đối với Bác và người anh quí mến. Với cây đàn vĩ cầm này, tôi điều khiển Ban Hợp Ca thanh thiếu niên Phật tử trong bài Mồng Tám Tháng Tư (Mừng Khánh Đản) của Lê Mộng Nguyên sáng tác theo lời yêu cầu của Ḥa Thượng Minh Châu, để khánh thành Chùa Từ Đàm ở Huế trong năm 1948. Với cây đàn này, tôi là người nhạc sĩ độc tấu độc vĩ cầm bi ca ‘’HồnTử Sĩ’’ trong dịp lễ truy niệm hương hồn một học sinh (tổ chức tại vườn hoa lớn của Trường Trung Học Khải Định) đă bỏ mạng cho tự do tư tưởng và tự do phát biểu trong miền Nam-lănh thổ Quốc Gia... LÊ MỘNG NGUYÊN (PARIS)
|
|
|