Be^n Bo+` O^ La^u
A^'u tho+ to^i co'
nhie^`u ngo.t no^`ng. To^i la` con thu+' ta'm trong mo^.t gia
d-i`nh co' chi'n anh chi. em. Khi to^i sinh ra thi` hai ngu+o+`i
anh va` hai ngu+o+`i chi. d-a~ che^'t vi` ta^.t be^.nh. To^i
tro+? tha`nh d-u+'a con thu+' tu+ cu?a mo^.t nha` co' na(m anh em
trai\.
Mo+'i sinh ra
to^i la` d-u+'a nho? kho' nuo^i\. To^i bi. be^.nh kho'c. Kho'c
hoa`i kho^ng du+'t. To^i co`n bi. ta^.t ca` la(m na(.ng. Lu'c 5,
6 tuo^?i thi` bi. sa`i, ghe? d-a^`y ngu+o+`i\. Le^n 7, 8 tuo^?i
to^i la.i d-au ye^'u nga(.t nghe`o, pha?i cho+? d-i d-ie^`u tri.
o+? be^.nh vie^.n Hue^'\. Be^.nh hoa.n co`n tie^'p tu.c ha`nh ha.
ha^`u nhu+ suo^'t tho+`i gian to^i theo ho.c trung ho.c d-e^.
nha^'t ca^'p. D-o' la` chuye^.n ve^` sau\.
Tro+? la.i be^.nh
kho'c cu?a to^i\. Theo lo+`i me. ke^?, lu'c to^i sinh ra thi`
gia(.c Ta^y ruo^`ng bo^'\. Ca? nha` pha?i tro^'n tra'nh. Ra^'t
ca^`n su+. ye^n la(.ng d-e^? ba?o toa`n ma.ng so^'ng. Ru+'a ma`
to^i cu+' kho'c nga^'t. Tho^i thi` pho' tha'c cho tro+`i\. Ca?
nha` to^i tro^'n chui tro^'n nhu?i tu+` ha^`m na`y d-e^'n mu+o+ng
kia\. To^i d-u+o+.c qua^'n trong bao bo^'\.
Co' la^`n lu~ lu.t.
Ca(n ha^`m tru' a^?n cu?a nha` to^i nga^.p nu+o+'c. Me. d-a(.t
to^i na(`m tre^n ta^'m pha?n ke^` sa't mie^.ng ha^`m. To^i kho^ng
chi.u na(`m ye^n, ngo. ngua^.y lung tung. Me. to^i vi` ba^.n
vie^.c que^n d-e^? y'\. La`m the^' na`o ma` to^i la.i ro+'t ngay
xuo^'ng ha^`m, ro^`i chi`m xuo^'ng ta^.n d-a'y\. Khi me. to^i
quay la.i kho^ng tha^'y to^i d-a^u\. Nhi`n mie^.ng ha^`m thi`
tha^'y bo.t nu+o+'c su?i ta(m. Me. nha`o xuo^'ng bo^`ng to^i
le^n. To^i ca? ngu+o+`i ta'i nga('t. Ru+'a ma` tro+`i kho^ng
ba('t to^i che^'t. Sau na`y tra?i qua bao nhie^u tai bie^'n trong
d-o+`i, to^i hie^?u d-u+o+.c mo^.t d-ie^`u gia?n di.\. So^'ng hay
che^'t kho^ng pha?i la` d-ie^`u de^~ da`ng.
Cha to^i la` ngu+o+`i nghie^m kha('c, ky~ lu+o+~ng. Suo^'t mo^.t d-o+`i ngu+o+`i, o^ng chi? bie^'t co^ng vie^.c. Ti'nh o^ng no'ng na?y, thu+o+`ng ra^`y ra` con ca'i, cu~ng nhu+ hay ho^'i thu'c me. to^i trong ba^'t cu+' co^ng vie^.c gi`\. Trong tho+`i gian khie^m to^'n d-u+o+.c so^'ng ga^`n o^ng, to^i nha^.n tha^'y cha to^i hi`nh nhu+ cha(?ng d-am me^ mo^.t thu' tie^u khie^?n na`o\. Ngoa`i mo^.t d-ie^`u la` o^ng ra^'t ha`o sa?ng vo+'i ba.n hu+~u\. Ha`o sa?ng la` mo^.t ti'nh to^'t, nhu+ng d-o^i lu'c vi` ba.n ma` o^ng que^n ha(?n vo+. con thi` qua? la` chuye^.n kho^ng hay\. D-ie^`u na`y khie^'n me. to^i tu?i tha^n va` la`m to^i ba^'t ma~n. Cha to^i kho^ng thi'ch ru+o+.u, nhu+ng luo^n sa(~n co' ru+o+.u o+? nha`\. D-a'm ba.n cu?a o^ng thi` kha'c ha(?n o^ng, co' nghi~a la` ham no'i\. Nha` to^i la` mo^.t tra.i mo^.c, na(`m ngay con d-u+o+`ng ca'i\. Trong lu'c o^ng la`m vie^.c thi` ngu+o+`i na`y ghe' qua ke? ta.t ghe' va`o\. Pha^`n lo+'n la` kha'ch ha`ng, co`n la.i la` ba.n cu?a cha to^i\. La^`n na`o cu~ng va^.y du` ba^.n bi.u, nhu+ng co' ba.n la` cha to^i du+`ng tay va`o nha` mang ru+o+.u ra mo+`i\. Ro^`i o^ng tie^'p tu.c co^ng vie^.c bo? do+? vu+`a la`m vu+`a no'i chuye^.n. Ru+o+.u va`o lo+`i ra\. Ba.n cu?a cha to^i tha ho^` no'i\. Cha to^i kho^ng ngu+`ng tay, nhu+ng tai la('ng nghe\. La^u la^u go'p va`o mo^.t ca^u vo^ thu+o+?ng vo^ pha.t. To^i thu+o+`ng d-u+'ng xo+' ro+' be^n ca.nh. Toa`n chuye^.n ta`o lao\. Lo+`i me. to^i bi`nh pha^?m. Rie^ng to^i, to^i vu+`a nghe vu+`a nghi ngo+` la^~n chu't ba^'t phu.c. To^i cho ra(`ng ba.n cu?a cha to^i no'i tra.ng nhie^`u ho+n no'i thie^.t. Pha?i cha(ng d-o' la` da^'u hie^.u cho ta^m ho^`n no^~i loa.n cu?a to^i sau na`y\.
O^ng no^.i
to^i ma^'t so+'m. Qua lo+`i cu?a cha, sinh tho+`i o^ng no^.i to^i
la` mo^.t ngu+o+`i tho+. mo^.c khe'o, thu nha^.n nhie^`u ho.c
tro`\. Nhu+ng vi` o^ng ra d-i vo^.i va~ ne^n tinh hoa cu?a o^ng
kho^ng truye^`n d-a.t la.i cho ma^'y d-u+'a con trai\. Ve^` sau
cha to^i theo nghe^` mo^.c, nhu+ng cha d-a~ ho.c nghe^` la.i tu+`
mo^.t mo^n sinh cu?a o^ng no^.i to^i\. O^ng no^.i cu~ng co' chu't
chu't ta`i hoa\. D-o' la` ngo'n d-o+`n sau khi ra?nh ro^?i co^ng
vie^.c. Cu~ng vi` chi'nh tie^'ng cu?a ngo'n d-o+`n na`y ma` ba`
no^.i to^i d-a~ bo? theo o^ng, du` ba` bie^'t khi d-o' d-o+`i
cu?a o^ng d-ang na(.ng the^ thie^'p. Ca'i che^'t cu?a o^ng no^.i
qua' vo^ duye^n. Di~ nhie^n co' ca'i che^'t na`o ma` cha(?ng vo^
duye^n. Trong mo^.t nga`y ho^.i la`ng khoa?ng cuo^'i mu`a xua^n,
da^n la`ng tu. ta^.p o+? d-i`nh d-e^? cu'ng te^' ro^`i sau d-o'
cu`ng nhau a(n uo^'ng. Co' ai ngo+` bu+~a tie^.c na`y cu~ng la`
bu+~a tie^.c vi~nh bie^.t cho khoa?ng hai mu+o+i ngu+o+`i\. Co'
ke? cho tai ho.a xa?y ra la` bo+?i vi` thu+'c a(n bi. nga^u bo.c.
To^i kho^ng hie^?u nga^u bo.c la` gi`, chi? lo+` mo+` ra(`ng
cha('c thu+'c a(n d-e^? ngoa`i tro+`i te^' le^~ qua' la^u ne^n
bi. nhie^~m d-o^.c. Che^'t la` he^'t, nhu+ng sau ho^.i le^~ mu`a
xua^n, ma` trong la`ng pha?i chi.u mo^.t d-a'm tang vo+'i hai
mu+o+i quan ta`i da`n ha`ng mo^.t lu+o+.t. Cu+' hi`nh dung to^i
tha^'y na~o nu`ng la`m sao\.
O^ng no^.i co' bo^'n
ba` vo+.\. Ba` no^.i to^i la` ngu+o+`i thu+' ba\. To^i cha(?ng
bie^'t tu+` khi ke^'t nghi~a ta`o khang vo+'i o^ng, ba` co' ha.nh
phu'c d-u+o+.c nga`y na`o kho^ng. O^ng to^i ma^'t d-e^? la.i cho
ba` to^i bo^'n ngu+o+`i con. Ba` no^.i tuy co`n nhan sa('c,
nhu+ng va^~n thu? tie^'t. Ba` mo^.t tha^n mo^.t mi`nh xo^ng xa'o
nuo^i ba^`y con tru+o+?ng tha`nh.
To^i kho^ng bie^'t
so^' anh em cu`ng cha kha'c me. vo+'i cha to^i la` bao nhie^u
ngu+o+`i, vi` khi to^i lo+'n le^n thi` d-a'm ngu+o+`i d-o' d-a~
tha^'t ta'n d-a^u ma^'t. Cha to^i la` con thu+' hai\. Ngu+o+`i
con d-a^`u la` o Chanh, la^'y cho^`ng la` du+o+.ng Cu+o+.c o+?
xo'm tre^n cu`ng la`ng. Hai vo+. cho^`ng o Chanh bo? xu+' d-i
la`m a(n xa, tro^i da.t qua ta^.n be^n La`o, ro^`i Xie^m. Sau
1954 thi` ho^`i hu+o+ng nhu+ng ra Ba('c, so^'ng o+? Ha` No^.i\.
Ke^' cha to^i la` mo^.t ga'i mo^.t trai\. Chu' Tue^., ngu+o+`i em
u't, cu~ng bo? xu+' theo vo+. cho^`ng o Chanh. Co' mo^.t tho+`i
nghe chu' la`m tha^`u khoa'n o+? be^n La`o\. Sau na(m 1954 chu'
cu`ng vo+. con theo o Chanh ra mie^`n Ba('c, la^.p nghie^.p o+?
Tuye^n Quang. Ngu+o+`i em ga'i ke^' cu?a cha to^i la` o Bu.i,
la^'y cho^`ng o+? la`ng, ngu+o+`i cho^`ng cu~ng te^n Cu+o+.c,
tru`ng te^n vo+'i cho^`ng cu?a o Chanh, d-e? mo^.t ba^`y con. O
Bu.i bi. Ta^y ba('n che^'t va`o khoa?ng na(m 1950. To^i co`n
mo^.t ngu+o+`i chu' nu+~a, chu' Cha^u, em cu`ng cha kha'c me.
vo+'i cha to^i, con cu?a ba` no^.i thu+' tu+\. Chu' rong cho+i
mo^.t mi`nh ma^'t ta(m ma^'t ti'ch, bo? vo+. con o+? la.i la`ng.
Vo+. cu?a chu' la` thi'm Ta'm, hai d-u+'a con go^`m mo^.t trai
te^n Su+`ng, co+~ tuo^?i vo+'i anh Cung. Su+`ng be^.nh hoa.n,
che^'t ye^?u khi mo+'i ngoa`i hai mu+o+i tuo^?i\. Mo^.t ga'i la`
Ta'o, lo+'n ho+n to^i mo^.t va`i tuo^?i\. Ta'o co' ve^` o+? chung
vo+'i gia d-i`nh to^i mo^.t tho+`i gian. Ve^` sau thi'm ta'i gia'
la`m vo+. be' cu?a chu' Ly' Qua?ng, sinh d-u+o+.c tha(`ng con
trai\. Cha(?ng ai ngo+` la` sau na(m 1975, chu' Cha^u tro+?
ve^`\. Phong tha'i da'ng da^'p cu?a chu' tro^ng ra^'t gio^'ng
cha, chi? ho+i kha'c khuo^n ma(.t. Khi d-o' thi'm Ta'm d-a~
ma^'t. Ta'o la^'y cho^`ng phu+o+ng xa, chu' cu~ng cha(?ng ga(.p
ma(.t. Chu' co' ngo^`i vo+'i to^i ta^m su+. mo^.t la^`n. To^i
tha^'y chu' la` ke? chung ti`nh co' lo`ng, chu+' kho^ng hoang
d-a`ng hu+ ho?ng nhu+ cha to^i d-a~ pha'c ho.a\. Chu' no'i\. Tau
gio^'ng o^n no^.i cu?a mi\.
Nhu+ va^.y chi? co`n
ba to^i o+? la.i lo hu+o+ng ho?a to^? tie^n. Ba` no^.i cu?a to^i
tuy d-a~ gia` nhu+ng va^~n sa'ng suo^'t, o+? ba` va^~n co`n su+.
sa('c sa?o\. D-ie^`u na`y ca`ng ga^y the^m kho^? ta^m la^~n
phie^`n toa'i cho me. to^i\. Giu+~a ba` no^.i va` me., to^i
thu+o+ng ca? hai\.
Me. to^i la`
ngu+o+`i nha^n tu+` bao dung, luo^n luo^n vui\. Da'ng cu?a me.
ho+i nho? be' so vo+'i cha\. La`ng Phu' Kinh que^ me., na(`m
phi'a du+o+'i la`ng to^i, be^n kia so^ng O^ La^u\. Mo^~i la^`n
ve^` ngoa.i pha?i qua mo^.t chuye^'n d-o` ngang. Gio`ng so^ng tuy
nho? nhu+ng d-o^'i vo+'i to^i la` kho^ng gian ba't nga't. Hi`nh
a?nh qua so^ng tho+`i tho+ da.i tra?i da`i trong tho+ to^i ma~i
ta^.n d-e^'n nga`y ho^m nay\.
Theo lo+`i me. ke^?,
o^ng ngoa.i to^i ma^'t so+'m. Nhu+ hi`nh a?nh o^ng no^.i, to^i
cu~ng cha(?ng mu+o+`ng tu+o+.ng d-u+o+.c o^ng ngoa.i la` ngu+o+`i
nhu+ the^' na`o\. Chi? bie^'t o^ng ngoa.i thuo^.c ho. Nguye^~n
D-a(ng, mo^.t ho. the^' gia cu?a la`ng ngoa.i\. Ba` ngoa.i cu?a
to^i bu+o+'c the^m bu+o+'c nu+~a\. Phi'a be^n no^.i cu?a me. to^i
ba('t me. la.i, kho^ng cho me. theo so^'ng cu`ng ba` ngoa.i\. Ba`
ngoa.i to^i sau d-o' co`n sinh the^m cho to^i hai ba` di` vo+'i
mo^.t ngu+o+`i ca^.u\. Ngu+o+`i ca^.u na`y, khi tru+o+?ng tha`nh
d-a~ bo? xu+' d-i la`m a(n xa ma^'t ti'ch.
Tho+`i ba` ngoa.i co`n
so^'ng vo+'i hai ba` di`, mo^~i la^`n anh em to^i ve^`, d-e^`u
d-u+o+.c nuo^ng chie^`u he^'t mu+'c. Muo^'n chi d-u+o+.c na^'y\.
Ba` ngoa.i d-o^i ma('t d-a~ mu`\. Ba` thu+o+`ng go.i anh em
chu'ng to^i d-e^'n ga^`n d-e^? cho ba` ro+` ra^?m. D-o+`i so^'ng
cu?a hai ba` di` ke'm may ma('n ho+n me. to^i\. Ca? hai ba`,
cho^`ng d-e^`u che^'t so+'m. Di` Thi?, em u't cu?a me. kho^ng
ta'i gia', o+? vo+'i ba` ngoa.i nuo^i mo^.t ba^`y con. Di` em
ke^' cu?a me. la` di` Le', go.i te^n nhu+ va^.y bo+?i vi` d-o^i
ma('t cu?a di` bi. le' ba^?m sinh. Vo+'i d-o+`i cho^`ng tru+o+'c,
di` kho^ng co' con ca'i\. Di` la^'y ngu+o+`i cho^`ng sau la`
du+o+.ng Tha?o, va` so^'ng cu`ng ma^'y d-u+'a con cu?a cho^`ng.
O^ng ngoa.i thu+' hai cu?a to^i, to^i cu~ng kho^ng tha^'y ma(.t.
Be^n phi'a o^ng theo d-a.o Thie^n Chu'a\. Ne^n chi ba` ngoa.i
to^i cu`ng hai ba` di` cu~ng d-i theo\. Ngo^i nha` tho+` la`ng
ngoa.i tuy kho^ng d-o^` so^. nhu+ng uy nghie^m, xa^y du+.ng theo
kie^'n tru'c La Ma~\. D-a~ nhie^`u la^`n to^i theo di` cu`ng
ma^'y ngu+o+`i em ho. d-e^'n nha` tho+` d-o.c kinh.
Hi`nh bo'ng lo+'n nha^'t bao tru`m suo^'t ca? d-o+`i ngu+o+`i to^i, la` me. to^i\. Giu+~a cha to^i va` me. to^i la` hai hi`nh tha'i lo+'n xung bie^.t nhau\. Cha la.nh lu`ng co^ d-o^.c, con ca'i kho^ng da'm d-e^'n ga^`n. Me. ngu+o+.c la.i, tu+` a'i che cho+?\. Me. cha(?ng bao gio+` ghe't ai\. Cuo^.c so^'ng cay nghie^.t va^.y ma` hie^'m khi tha^'y ngu+o+`i than tho+?\. Me. la` mo^.t kho^'i lo+'n cu?a lo`ng tu+. ti'n, du~ng ca?m, d-a?m lu+o+.c, nha^n ha^.u\. Me. thu+o+`ng ba?o chu'ng to^i\. Buo^`n ba~ kho^ng gia?i quye^'t d-u+o+.c chi mo^ con o+i\. Ve^` sau anh em to^i pha^n ho'a, cuo^.c so^'ng trong chie^'n tranh ga^y nhie^`u ma^'t ma't. Me. lo la('ng buo^`n phie^`n, d-ie^`u na`y khie^'n me. d-o^?i ti'nh d-o^i pha^`n. Con ca'i tuy tha`nh tha^n nhu+ng na(`m ngoa`i u+o+'c vo.ng cu?a me.\. Me. thi?nh thoa?ng ga('t go?ng, ha`i to^.i anh em chu'ng to^i\. Cu~ng cha(?ng co' gi` lo+'n chuye^.n. Nhu+ d-u+'a na`y ham cho+i, d-u+'a kia nghe lo+`i vo+.\. Tuy va^.y, nhu+ bao gio+`, me. va^~n la` d-ie^?m tu+.a lo+'n giu+~a d-o+`i kha('c nghie^.t d-ang bao quanh to^i\. Mo^~i la^`n tu+o+?ng ve^` ngu+o+`i, tim to^i nho'i d-au\. A^'u tho+ to^i nhu+ ca'nh buo^`m. Me. la` gio' lo+'n tho^?i tra`n d-a^`y ca(ng buo^`m d-u+a thuye^`n d-i xa\. Me. la` kho+?i d-ie^?m lu+?a d-a^`u cu?a d-o+`i tho+ to^i\.
To^i kho^ng bie^'t la` mi`nh co' tri' nho+' tu+` bao gio+`, cha('c khoa?ng na(m to^i d-u+o+.c chu+`ng va`i tuo^?i\. D-o' la` tho+`i ky` sa('p su+?a cho hie^.p d-i.nh d-i`nh chie^'n Gene`ve (1954) chia d-o^i d-a^'t nu+o+'c ra hai mie^`n Nam Ba('c. Hai mie^`n, hai the^? che^' chi'nh tri. xung bie^.t. Mie^`n Ba('c do Ho^` Chi' Minh la~nh d-a.o theo che^' d-o^. co.ng sa?n. Mie^`n Nam do Ngo^ D-i`nh Die^.m cai qua?n theo che^' d-o^. co.ng ho`a\. Ho^` la` co.ng sa?n thua^`n tha`nh, d-u+o+.c hua^'n luye^.n tu+` Nga, tro+? ve^` nu+o+'c la^.p ra d-a?ng co.ng sa?n. Ho^` nu'p du+o+'i danh nghi~a da^n to^.c, la~nh d-a.o phong tra`o kha'ng chie^'n cho^'ng Pha'p da`nh d-o^.c la^.p cho d-a^'t nu+o+'c. Ngo^ la` cu+.u quan la.i cu?a vu+o+ng trie^`u nha` Nguye^~n, vi` ba^'t ma~n Ngo^ d-a`o ti. o+? My~, tro+? ve^`\. Khoa?ng tho+`i gian d-a^`u cu?a chia ca('t, ti`nh hi`nh d-a^'t nu+o+'c tu+o+ng d-o^'i ye^n ti~nh. La`ng to^i so^'ng trong tra.ng tha'i an o^?n. Trong khoa?ng tho+`i gian na`y trong nha` to^i hay ba`n d-e^'n chuye^.n ta^.p ke^'t, tu+'c la` nhu+~ng ngu+o+`i theo Vie^.t Minh Co.ng Sa?n ra mie^`n Ba('c. Ca^u ha't chie^`u na`o d-a^y tre^n be^'n ca no^, sa'ng na`o d-a^y be^n d-u+o+`ng quo^'c lo^., kho^ng co' ngu+o+`i ra Vie^.t Ba('c xa xo^i, to^i nghe anh Cung u+ u+? suo^'t nga`y\. Me. to^i thu+o+`ng ra(n. Con nga^.m mie^.ng la.i kho^n thi` che^'t. Chuye^.n cu. Ngo^ cha^'p cha'nh vo+'i nhu+~ng ca^u cha^m bie^'m khinh ba.c cu?a cha to^i ve^` nga`y tru+ng ca^`u da^n y' 23 tha'ng 10 na(m 1955. Tu+. do ca^'y chi ma` pha?i xanh bo? gio?, d-o? bo? bi`\.
Nhu+~ng la^`n o+? nha` cu`ng ba` no^.i, vo+'i d-u+'a em u't co`n da.i\. Ma^'y ba` cha'u thu+o+`ng ra ngo^`i o+? phi'a sau nha`\. Ba` no^.i tha^`m thi` chuye^.n xu+a chuye^.n nay\. Tai to^i nghe, nhu+ng d-o^i ma('t cu+' nhi`n so^ng O^ La^u xanh mu+o+'t la^'p la'nh. Tre^n ma(.t so^ng d-ie^?m xuye^'t nhu+~ng bo'ng co` tra('ng xo'a, lu+o+'t bay ro^`i tu. ba^`y ha. ca'nh tre^n co^`n No^~i\. Co' la^`n to^i buo^.t mie^.ng. Me^. o+i me^., cun co` d-a^.u be^n te^ so^ng me^. te^`\. D-o' chi? la` ca^u no'i nga^~u nhie^n tu+` ca?nh tu+o+.ng kha'ch quan co' ti'nh bo^.t pha't. Ba` nghe xong ga^.t gu`, to^i tu+o+?ng va^.y ro^`i tho^i\. Kho^ng ngo+` ba` no^.i d-a~ ke^? la.i cho ca? nha` nghe\. Ca? nha` d-u+o+.c mo^.t tra^.n cu+o+`i\. Tha(`ng D-a'i ma^`n tho+\. D-a'i la` te^n tu.c cu?a to^i do ba` no^.i d-a(.t, theo y' ba` la` cu+' he^~ d-a(.t te^n xa^'u thi` d-u+'a nho? de^~ nuo^i\. Ca^u cun co` d-a^.u be^n te^ so^ng d-u+o+.c mo.i ngu+o+`i trong nha` la(.p d-i la(.p la.i\. Nha^'t la` ngu+o+`i anh thu+' hai cu?a to^i, anh Cung. D-o^i lu'c hu+'ng chi' anh Cung co`n nga^m le^n khie^'n ca? nha` cu+o+`i vang. Ca^u na`y kho^ng du+`ng la.i o+? trong nha` ma` co`n lan ra ngoa`i\. D-a'm ba.n tuo^?i nho? cu?a to^i cu+' d-i theo xoi ti`, tu+'c la` vu+`a bu+o+i mo'c vu+`a cho.c ghe.o to^i kho^ng ngo+'t. Trong lu'c ghi la.i ho^`i u+'c na`y (tha'ng 8/1994) to^i nghi~ ca^u cun co`\... la` sa?n pha^?m tho+ d-a^`u tie^n cu?a d-o+`i tho+ to^i\. Giai thoa.i lo+'n nu+~a ve^` to^i, ma` ca? gia d-i`nh hay nha('c nho+? d-e^? cu`ng cu+o+`i d-u`a vui ve?, ba('t nguo^`n tu+` ta^.t ca` la(m cu?a to^i\. Anh Chi'nh, ngu+o+`i anh ca? d-i da.y ho.c. Mo^.t bu+~a anh tro+? ve^` nha` vo+'i mo^.t ca'i ca(.p da mo+'i\. To^i la^n la ba`y to? mo^.t ca^u giao hu+~u\. Anh mua ca'i ca.c ta'p mo+'i ha? anh. Nhu+ng vi` ca` la(m, to^i no'i d-e^'n tie^'ng ca.c thi` ma^'t ho+i\. Cho ne^n ca^u no'i cu?a to^i nhu+ the^' na`y\. Anh mua ca'i ca.c ca.c ca.c ca.c ca.c ta'p...To^i kho^ng bie^'t mi`nh la(.p tie^'ng ca.c bao nhie^u la^`n. Pha^`n d-o^ng anh em to^i d-e^`u co' ti'nh te^'u la^m. Cha('c la` do di truye^`n cu?a me.\.
Ba ngu+o+`i anh lo+'n cu?a to^i vi` hoa`n ca?nh loa.n la.c ne^n tre^~ na~i vie^.c ho.c ha`nh. Anh Chi'nh, anh Cung ho.c xong ba(`ng tie^?u ho.c lie^`n o+? nha` phu. vie^.c mo^.c vo+'i cha to^i\. Anh Cu+o+ng cu~ng va^.y, na(m anh mu+o+`i hai tuo^?i mo+'i ba('t d-a^`u lo+'p tu+\. Cha to^i la` mo^.t ngu+o+`i tho+. mo^.c khe'o\. Kho^ng nhu+~ng co' tie^'ng o+? la`ng ma` co`n lan ra ca? vu`ng phu. ca^.n. Thu+o+`ng thu+o+`ng cha to^i d-u+o+.c mo+`i la`m tho+. ca? trong nhu+~ng co^ng tri`nh nhu+ la`m d-i`nh, la`m nha` tho+` ho.\. Mo^~i la^`n d-i la`m xa, cha to^i da^~n theo hai ngu+o+`i anh lo+'n. D-o^i khi da(m ba tha'ng mo+'i ve^` nha`\. Lu'c cha va('ng nha`, mo.i co^ng vie^.c d-e^`u do me. qua'n xuye^'n. Anh Cu+o+ng coi so'c to^i va` tha(`ng em u't Kim Long, te^n o+? nha` la` Cu+?u\.
Na(m to^i
ba('t d-a^`u d-i ho.c, cu~ng la` na(m anh Chi'nh xin d-u+o+.c
cha^n gia'o vie^n tie^?u ho.c. Anh da.y tru+o+`ng tie^?u ho.c
Pho` Ninh, thuo^.c xa~ Phong An o+? cu`ng mo^.t qua^.n. Khi d-o'
anh Chi'nh d-a~ d-u+o+.c cha me. to^i cu+o+'i vo+.\. Chi. la`
ngu+o+`i cu`ng la`ng, o+? xo'm du+o+'i\. Anh Chi'nh kho^ng da^~n
vo+. theo\. Chi. Chi'nh o+? nha` giu'p me. to^i trong ta^'t ca?
mo.i chuye^.n. Cu+' da(m ba tua^`n, anh Chi'nh la.i ve^` tha(m
nha`\. Trong cu+ xu+?, anh Chi'nh quan ta^m nhie^`u d-e^'n cha
me. anh em. Mo^~i la^`n anh ke`m to^i ho.c, hoa(.c co' tha('c
ma('c gi` ho?i anh. Anh luo^n luo^n gia?ng gia?i ba(`ng lo+`i
di.u nhe., kha'c vo+'i hai ngu+o+`i anh ke^' thu+o+`ng su+`ng
so^.\. Anh co' kie^'n thu+'c kha' phong phu'\. Anh thu+o+`ng
gia?i nghi~a cho to^i nhu+~ng ca^u d-u+o+.c coi la` khu'c ma('c
vo+'i lu+'a tuo^?i to^i ho^`i d-o'\. Nhu+ tie^n tra'ch ky?, ha^.u
tra'ch nha^n, hoa(.c ky? so+? ba^'t du.c va^.t thi u+ nha^n. Ve^`
tha'i d-o^. d-o^'i xu+? vo+'i ba.n hu+~u, thi` anh thu+o+`ng no'i
te^'u mo^.t ca^u\. Tre^n d-u+o+`ng d-o+`i va.n ne?o, mo^.t cu'
d-a' d-i't giu'p ba.n tie^'n nhanh ho+n ca'i ba('t tay\. Trong
tho+`i gian da.y ho.c o+? Pho` Ninh, co' the^? anh ba^'t ma~n vi`
cuo^.c ho^n nha^n do cha xe^'p d-a(.t, anh d-a~ le'n lu't la^'y
the^m mo^.t ngu+o+`i vo+. nu+~a\.
Ma(.c du` i't co+
ho^.i d-e^'n tru+o+`ng, nhu+ng anh Chi'nh la.i ham ho.c ho?i\.
Tu? sa'ch cu?a nha` to^i pha^`n lo+'n do anh ga^`y du+.ng. D-a
so^' sa'ch la` cu?a nho'm Tu+. Lu+.c Va(n D-oa`n. Kho^ng bie^'t
anh mua lu'c na`o, nhu+ng khi to^i bie^'t d-o.c thi` d-a~ tha^'y
co' kha' nhie^`u trong tu? sa'ch gia d-i`nh cu?a mi`nh ro^`i\.
Ngoa`i ra co`n co' mo^.t so^' a^'n pha^?m cu?a ca'c ta'c gia?
kha'c nu+~a\. Nhu+ To^' Ta^m, Mo^.t Chuye^.n Ti`nh Mu+o+`i La(m
Na(m Tru+o+'c, Co^ Gia'o Minh,Vang Bo'ng Mo^.t Tho+`i, Que^ Me.,
So^' D-o?, Mo^.t Ngu+o+`i Cha, De^' Me`n Phie^u Lu+u Ky'\... Va`
mo^.t bo^. Quo^'c Va(n Gia'o Khoa Thu+ cu~ ky?\... Cu`ng the^m
nhie^`u thu+' kha'c ma` to^i kho^ng nho+' he^'t. Cha(?ng ha.n
mo^.t so^' truye^.n thie^'u nhi, chuye^.n Ta`u, chuye^.n kie^'m
hie^.p. Sau na`y anh co`n d-a(.t mua na(m ta.p chi' Tho+`i Nay,
ta.p chi' chuye^n cung ca^'p ve^` kie^'n thu+'c pho^? tho^ng. Cho
du` to^i o+? tho^n que^, nhu+ng nho+` anh Chi'nh, mo+' kie^'n
thu+'c hie^?u bie^'t cu?a anh em to^i cha('c kho^ng thua su't
vo+'i d-o^`ng lu+'a o+? tha`nh pho^' bao nhie^u\. Ngoa`i ra, co`n
mo^.t va`i cuo^'n ma` to^i kho^ng the^? na`o que^n, bo+?i vi` no'
la` ba^`u ba.n cu?a to^i trong suo^'t tho+`i a^'u tho+\. Nhu+
bo^. Co^? Ho.c Tinh Hoa cu?a Nguye^~n Va(n Ngo.c va` Tra^`n Le^
Nha^n. Mo^.t so^' sa'ch cu?a Nguye^~n Hie^'n Le^ ma` to^i hay
d-o.c nha^'t la` D-a('c Nha^n Ta^m. Cuo^'n na`y la` ba?n di.ch
cuo^'n How to Win Friends and Influence People cu?a Dale
Carnegie, mo^.t ta'c gia? ngu+o+`i My~\.
Ve^` tho+, d-a(.c
bie^.t la` anh Cung, tu+` lu'c na`o, anh d-a~ co' mo^.t ta^.p
tho+ da`y co^.m ba(`ng ca? cuo^'n tu+. d-ie^?n, do chi'nh tay anh
che'p. D-a so^' la` tho+ ti`nh tie^`n chie^'n. Cu+' da(m ba
trang, to^i tha^'y co' mo^.t ca'i bo^ng ho^`ng d-o? loe't, cu`ng
con bu+o+'m va`ng va^~y ca'nh, kho^ng bie^'t anh d-o^` d-o^` la.i
tu+` ta.p chi' na`o\. Co`n anh Cu+o+ng co' mo^.t cuo^'n ta^.p
kha' da`y, anh chuye^n che'p la.i nhu+~ng d-oa.n va(n hay tu+`
nhu+~ng va(n pha^?m ma` anh thi'ch. Ve^` truye^.n tho+, cha to^i
cu~ng co' mo^.t mo+', nhu+ng o^ng ca^'t ky?\. Vi` o^ng kho^ng cho
phe'p, cho ne^n to^i cu+' d-o+.i o^ng va('ng nha` la` ma(`n mo`
d-o.c le'n. So^' truye^.n tho+ na`y go^`m co' Lu.c Va^n Tie^n,
Tre^ Co'c, Cung Oa'n Nga^m Khu'c, Lu.c Su'c Tranh Co^ng, Chinh
Phu. Nga^m... va` nhie^`u thu+' kha'c. La. mo^.t d-ie^`u la`
kho^ng co' Kim Va^n Kie^`u cu?a Nguye^~n Du\. Lo+'n le^n to^i
hie^?u lo+` mo+` ra(`ng, cha('c cha to^i bi. quan nie^.m d-a`n
o^ng cho+' ke^? Phan Tra^`n, d-a`n ba` cho+' ke^? Thu'y Va^n
Thu'y Kie^`u, khie^'n cho o^ng kho^ng the`m lu+u giu+~ danh
pha^?m na`y trong tu? sa'ch cu?a o^ng cha(ng. Ta^'t ca? va(n
pha^?m cu?a cha to^i d-e^`u cu~ ky?\. Tuy d-o.c le'n nhu+ng to^i
pha?i ca^?n tha^.n, la^.t thie^.t nhe. so+. trang gia^'y bi. ga~y
be^? ba^'t cu+' lu'c na`o\. Co`n ve^` ba'o, d-a~ co' chu' Ly'
Qua?ng, tu+'c la` ngu+o+`i cho^`ng sau cu?a thi'm Ta'm, lu'c d-o'
chu' la` tho^n tru+o+?ng. Ha(`ng tua^`n, mo^~i la^`n d-i ho.p o+?
xa~ ve^`, chu' ghe' ngang qua(ng cho nha` to^i mo^.t xa^'p. D-o'
la` nha^.t ba'o Co^ng Da^n. Co' mo^.t mu.c ma` to^i co`n nho+',
mu.c Ke`n Tho^?i Ngu+o+.c cu?a Ngo^ Ganh.
Anh Cung trong tho+`i
ky` na`y vui nha^'t. Ngoa`i co^ng vie^.c nha` ra, anh co`n la`
mo^.t tha`nh pha^`n so^'t sa('ng cu?a gia d-i`nh pha^.t tu+?\.
Anh mang ve^` nhie^`u sa'ch truye^.n Pha^.t Gia'o\. Anh chi?
kho^ng vui khi bi. ba('t pha?i gia nha^.p lu+.c lu+o+.ng thanh
nie^n co.ng ho`a, do co^' va^'n Ngo^ D-i`nh Nhu kho+?i xu+o+'ng.
Anh thu+`a hu+o+?ng tinh hoa nghe^` mo^.c cu?a cha\. Anh hay la`m
nhu+~ng mo'n d-o^` nho nho? ba(`ng go^~, d-e^? chu+ng ba`y trong
nha`\. Nhu+ mo^ hi`nh ky` d-a`i Phu Va^n La^u\. Hoa(.c bo^. lu.c
xa?o go^`m 6 thanh go^~ nho?, d-u+o+.c la('p ra'p la.i vo+'i nhau
tha`nh mo^.t kho^'i tro^ng ra^'t d-e.p ma('t. Trong sinh hoa.t
gia d-i`nh pha^.t tu+?, anh Cung ye^u chi. Lay, ngu+o+`i cho+.
Ho^m. Chi. cu~ng thu+o+ng anh, nhu+ng cha to^i kho^ng cha^'p
nha^.n. Sau na`y chi. Lay xua^'t gia, tu o+? chu`a Su+ Nu+~
Hue^', tro+? tha`nh su+ co^ Minh Nguye^n. Du` d-a~ tu ha`nh,
nhu+ng chi. va^~n mu+`ng ro+~ mo^~i la^`n ga(.p ma(.t anh em
chu'ng to^i\. Chi. thu+o+`ng la^'y gia^'y tra('ng d-o'ng tha`nh
mo^.t ta^.p da`y cho anh Cu+o+ng ghi che'p. Co`n anh Cung bi. cha
to^i ba('t cu+o+'i vo+., chi. Cung la` ngu+o+`i cu`ng xo'm.
Co' la^`n to^i bi. anh
Cung to^.n mo^.t tra^.n. Hi`nh nhu+ to^i d-u+o+.c sinh ra cu`ng
vo+'i ti'nh pha?n kha'ng. Hay nhi`n ngu+o+.c la.i nhu+~ng va^'n
d-e^` ma` cuo^.c d-o+`i na`y d-i.nh sa(~n. Bu+~a d-o' anh Cung
cu`ng me. d-ang no'i ve^` pha^.t pha'p. To^i o+? be^n ca.nh chi?
nghe loa'ng thoa'ng. Bo^~ng du+ng to^i nghe anh no'i ve^` tu+` bi
hy? xa~, to^i vo.t mie^.ng chen va`o\. Tu+` bi hy? xa? ca^'y chi,
tu+` bi hy? mu~i thi` co'\. Anh no^~i no'ng, cho to^i mo^.t ba.t
tai\. D-u'ng la` tu+` bi hy? mu~i\. Anh to^.n to^i d-e^? ba?o
ve^. cha^n ly' hy? xa~ cu?a anh thi` d-u'ng la` hy? mu~i ro^`i\.
Tha(`ng em u't Kim
Long, tu+'c la` Cu+?u, d-u+o+.c anh Cung thu+o+ng nha^'t. Di~
nhie^n vi` no' la` u't cho ne^n d-u+o+.c su+. cu+ng chi`u cu?a
ca? nha`, ke^? ca? cha to^i\. Khi anh Cung la`m vie^.c hay nghi?
ngo+i, cu+' mo^~i la^`n co' Cu+?u o+? be^n ca.nh, thi` anh Cung
thu+o+`ng go.i Cu+?u, Cu+?u, Cu+?u\... Do ta^.p luye^.n tru+o+'c,
Cu+?u xu+o+'ng le^n da. da. da.\... Anh Cung la`m ngu+o+`i kho'
kho^ng. Cu+?u tie^'p lo+`i kho' kho' kho'\... Anh Cung la`m cho'
de^~ kho^ng. Cu+?u de^~ de^~ de^~\...
Khi to^i ba('t d-a^`u d-i ho.c, anh Cu+o+ng d-a~ le^n trung ho.c d-e^. nha^'t ca^'p. Cha to^i kho^ng cho anh vo^ Hue^' d-e^? thi va`o tru+o+`ng co^ng, ma` ba('t anh d-i ho.c tru+o+`ng tu+\. D-o' la` tru+o+`ng trung ho.c tu+ thu.c U+u D-ie^`m. Tru+o+`ng chi? co' to+'i lo+'p d-e^. ngu~\. Anh la` ngu+o+`i cha(m chi? chi.u kho', nhu+ng kho^ng ga(.p may\. Anh ho.c ra^'t cha(m, ma(.c du` co^ng vie^.c nha` tu'i bu.i, nhu+ng lu'c na`o trong tu'i a'o cu?a anh cu~ng co' mo^.t cuo^'n so^? tay nho? ghi chi chi't to'm ta('t ba`i ho.c. Lu'c ho+? tay, anh la.i lo^i ra d-o.c la^?m nha^?m. Anh co`n d-u'c ta., ta^.p the^? du.c ha(`ng nga`y\. Anh co' tha^n hi`nh ca^n d-o^'i la^~n khuo^n ma(.t d-e.p trai nha^'t trong 5 anh em. Co' the^? no'i trong anh em, anh Cu+o+ng d-a~ chi.u nhie^`u cay d-a('ng nha^'t cu?a cuo^.c d-o+`i\. Anh cu~ng co' la`m tho+, d-o'ng tha`nh mo^.t ta^.p nho? vo+'i bu't hie^.u ra^'t chi con ga'i: Dzie^.u My\. Trong tho+ anh chi? co' su+. co^' ga('ng cho+' kho^ng d-o^.c d-a'o\. Cha(?ng ha.n nhu+ ve^` que^ em mo^.t chie^`u d-o^ng na('ng d-o^?, nha.c kinh tha`nh re'o ra('t bu+o+'c cha^n d-i ma` anh sa'ng ta'c trong tho+`i gian anh ye^u chi. Que^', ngu+o+`i Qua?ng Tri.\.
To^.i a'c lo+'n nha^'t ma` to^i pha.m pha?i trong tho+`i gian na`y la` to^i d-a~ d-a^.p che^'t con me`o cu?a gia d-i`nh ma` kho^ng ai hay\. D-o' la` con me`o co' bo^. lo^ng va`ng luo^'c. To^i ra^'t thu+o+ng no', coi no' nhu+ la` ngu+o+`i ba.n tha^n thie^'t. Mo^~i la^`n to^i a(n hay ho.c, no' hay la^?n qua^?n mo^.t be^n. No' thu+o+`ng ca. ta^'m tha^n me^`m ma.i va`o hai o^'ng cha^n to^i\. Co' ca'i gi` a(n, to^i cu~ng chia pha^`n cho no'\. To^i hay o^m no' ngu? chung vo+'i mi`nh. D-ie^`u na`y me. ca^'m, vi` me. so+. bo. che't bo` qua qua^`n a'o cu?a to^i\. To^i thu+o+`ng o^m no' tung le^n cao, bao gio+` no' ro+'t xuo^'ng d-a^'t cu~ng ba(`ng bo^'n ca(?ng chu.m la.i ra^'t vu+~ng va`ng. Bu+~a d-o', to^i cho.c gia^.n no'\. No' qua`o tay to^i cha?y ma'u\. To^i no^?i hung le^n, xa'ch no' qua^.t ma.nh va`o d-o^'ng go^~ o+? be^n ho^ng nha`\. Cha('c tha^n the^? cu?a no' bi. d-a^.p va`o cho^~ pha.m. Va`i nga`y sau no' che^'t. To^i cha?y nu+o+'c ma('t. Anh Cu+o+ng mang xa'c no' d-em cho^n du+o+'i go^'c ca^y bo^ng mai\. Hi`nh a?nh na`y cu+' ba'm sie^'t tra ta^'n ta^m ho^`n to^i, du` ra(`ng chuye^.n d-a~ ngo't 40 na(m.
Co' mo^.t d-e^m tra(ng, bo^'n anh em chu'ng to^i, kho^ng co' anh Chi'nh, cu`ng ngo^`i vo+'i nhau pha'ch tu\. Tu+'c no'i d-u? mo.i thu+' chuye^.n. Anh Cu+o+ng nha('c chuye^.n O^m Ca^y D-o+.i Tho? trong sa'ch Co^? Ho.c Tinh Hoa\. Ca? ba^`y d-ang hi ha vui thu', bo^~ng di` Tho? cu?a chu'ng to^i xua^'t hie^.n, va'c cho ma^'y ca^y mi'a\. Di` Tho? la` em ho. xa cu?a me., cu~ng la^'y cho^`ng ngu+o+`i o+? la`ng to^i\. Di` ho?i me. d-a^u\. Me. to^i khi d-o' d-ang o+? du+o+'i be^'n le^n tie^'ng cha`o di`\. Di` bo? chu'ng to^i bu+o+'c theo me. no'i chuye^.n. Anh em to^i nhi`n nhau khu'c khi'ch. Huye^`n thoa.i hie^.n hu+~u\. Anh Cung ca.p mi'a hi't ha` trie^'t ly'\.
Que^ to^i la`
la`ng Vi~nh An, thuo^.c xa~ Phong Bi`nh, qua^.n Phong D-ie^`n,
ti?nh Thu+`a Thie^n. D-o' la` mo^.t da?i d-a^'t nho?, phi'a ta^y
ba('c tu+.a sa't va`o hu+~u nga.n so^ng O^ La^u, phi'a d-o^ng nam
la` ca'nh d-o^`ng. Be^n kia so^ng la` la`ng An Tho+, xa~ Ha?i
Kinh, qua^.n Ha?i La(ng, thuo^.c ti?nh Qua?ng tri.\. Tuo^?i nho?
to^i ga('n cha(.t vo+'i gio`ng so^ng na`y\. To^? tie^n to^i la`m
nghe^` cha`i lu+o+'i\. D-e^'n d-o+`i o^ng va~i to^i, mo+'i ta^'p
va`o la`ng na`y ngu. cu+\.
Gio`ng ho.
Nguye^~n-D-u+'c cu?a to^i go^`m chu+a to+'i mu+o+`i no'c nha`
du+.ng sa't bi`a so^ng. Ca? la`ng d-e^`u ky` thi. chu'ng to^i\.
Ho. thu+o+`ng cha^m bie^'m bu+o+i mo'c chu'ng to^i la` tu.i ca'
cha`i\. Ho. cho chu'ng to^i la` thu+' da^n ngu., kho^ng pha?i
da^n chi'nh tho^'ng cu?a la`ng. Su+. ky` thi. na`y co`n nha('m
va`o ca? ngu+o+`i d-a~ che^'t, ba(`ng chu+'ng nhu+~ng ngo^i mo^.
cu?a to^? tie^n to^i chi? d-u+o+.c phe'p cho^n o+? ta^.n d-uo^`i
cu?a ca'nh d-o^`ng la`ng. Sau na`y nho+` the^' lu+.c tie^`n ba.c
cu?a cha me. to^i, khi ba` no^.i ma^'t, mo^. cu?a ba` mo+'i
d-u+o+.c cho^n o+? giu+~a ca'nh d-o^`ng. D-ie^`u tra'i ngu+o+.c
la` to^i nhi`n ca? la`ng cha(?ng co' ma^'y nha` tro^.i ho+n nha`
cu?a to^i\. D-a so^' d-e^`u ca`y sa^u cuo^'c ba^?m, nheo nho'c,
thie^'u a(n, la^~n thie^'u ho.c. Pha?n u+'ng cu?a gio`ng ho. to^i
d-e^`u tha^`m la(.ng, theo chu? tru+o+ng mo.i su+. do tro+`i, o+?
hie^`n ga(.p la`nh. Ma^'y chu' ba'c cu?a to^i thu+o+`ng bie^?u
lo^. nhu+ va^.y\. To^i kho^ng no'i ra, nhu+ng to^i kho^ng thi'ch.
To^i khoa'i ma^'y ba` o trong ho. cu?a to^i ho+n, nha^'t la` o
Be^.t. A(n mie^'ng tra? mie^'ng. O Be^.t cu`ng chung vo+'i cha
to^i mo^.t o^ng co^'\. O co' nhan sa('c, co' hai d-o+`i cho^`ng
ngu+o+`i o+? la`ng. Cho^`ng tru+o+'c cu?a o ma^'t vi` ta^.t
be^.nh. Cho^`ng sau la` du+o+.ng Lu.c, kho?e ma.nh, d-e.p trai\.
Cu+' mo^~i la^`n co' ngu+o+`i khi'ch ba'c tu.i ca' cha`i, thi` o
Be^.t d-a'p la.i ba(`ng mo^.t chanh chua nho.n sa('c. Cha ba^y
d-u+`ng phu. ca' cha`i\. Cu'ng cha cu'ng ma. mua hoa`i ca' tau\.
Nhu+~ng la^`n nhu+ va^.y to^i thu+o+`ng nhi`n o vo+'i lo`ng ca?m
ki'ch. Co' la^`n phie^`n lu.y vi` su+. ky` thi. na`y, cha to^i
no'i\. Tu.i no+' co' ra chi mo^ ma` ngu+o+.c nga.o\. To^? tie^n
mi`nh d-o+`i tru+o+'c la`m quan d-e^'n tu+' tru. trie^`u d-i`nh.
Nhu+ng vi` anh em ba^'t ho`a, ne^n chi o^ng to^? tru+.c he^. cu?a
mi`nh mo+'i tu+` bo? co^ng danh, xuo^'ng so^ng o+? la`m nghe^`
cha`i lu+o+'i\. D-o' la` la^`n duy nha^'t to^i nghe cha no'i ve^`
go^'c ga'c cu?a mi`nh.
Tre^n d-u+o+`ng so^' mo^.t tu+` Hue^' xuo^i ba('c d-e^'n My~ Cha'nh, co' con hu+o+ng lo^. re~ ve^` hu+o+'ng pha?i, ca(.p sa't hu+~u nga.n so^ng My~ Cha'nh, tu+'c la` nha'nh O^ La^u ta? tra.ch. Khu'c so^ng na`y ve^` d-oa.n du+o+'i nha^.p chung lu+u lu+o+.ng vo+'i nha'nh O^ La^u hu+~u tra.ch o+? nga~ ba thuo^.c la`ng Phu+o+'c Ti'ch. Tu+` d-a^y la` mo^.t gio`ng O^ La^u cha?y ve^` pha' Tam giang. Hu+o+ng lo^. ha^`u nhu+ ke`m sa't theo gio`ng so^ng cu~ng cha.y da`i ve^` ta^.n pha'\. My~ Cha'nh, thuo^.c ve^` ti?nh Qua?ng Tri., la` trung ta^m cho+. bu'a buo^n ba'n trao d-o^?i cho ca? vu`ng na`y\. Theo hu+o+ng lo^. qua kho?i My~ Cha'nh thi` ga(.p nha'nh O^ La^u hu+~u tra.ch, con d-u+o+`ng d-u+o+.c no^'i ba(`ng chie^'c ca^`u sa('t sa`n lo't go^~\. Qua ca^`u la` la`ng Phu+o+'c Ti'ch, xa~ Phong Ho`a, thuo^.c ti?nh Thu+`a Thie^n. Ve^` d-e^'n My~ Xuye^n, con d-u+o+`ng va` con so^ng ca'ch xa nhau\. D-e^'n la`ng Ca^u Nhi thi` so^ng va` d-u+o+`ng ca(.p ke` tro+? la.i\. Ro^`i chia ca'ch. Khi ve^` d-e^'n cho+. U+u D-ie^`m, so^ng vo+'i d-u+o+`ng tro+? la.i ca(.p song song. Sinh qua'n cu?a ba` no^.i to^i o+? d-a^y\. Cho+. U+u D-ie^`m co`n d-u+o+.c go.i la` cho+. Ho^m. Go.i nhu+ va^.y la` vi` cho+. d-o^ng va`o khoa?ng sau 12 gio+` tru+a\. D-a^y cu~ng la` mo^.t trung ta^m thi. tu+' ta^'p na^.p. Cho+. co' be^'n xe d-o` d-i vo^ Hue^'\. Xuo^'ng nu+~a la` mo^.t da~y pho^' thuo^.c la`ng Ho`a Vie^.n, cu`ng xa~ vo+'i la`ng to^i\. Tu+` da~y pho^' na`y, bu+o+'c qua chie^'c ca^`u sa('t, co`n co' te^n la` ca^`u mu. Tu', ba('c ngang con so^ng nho? cha?y ve^` tu+` la`ng Pho` Tra.ch.
No+i d-a^y
ba('t d-a^`u d-i.a pha^.n la`ng to^i\. No+i co' mo^` ma? to^?
tie^n to^i\. No+i ba` con gio`ng ho. to^i cu+ ngu.\. No+i cha me.
to^i hoa`i thai to^i\. No+i anh em to^i mo^.t tho+`i chung nhau
vui buo^`n. No+i nguo^`n tho+ to^i kho+i d-o`ng. No+i to^i d-a~
tra?i qua tho+`i tho+ a^'u vo+'i tu+. ha`o, mo+ mo^.ng, thu+o+ng
xo't, d-a('ng cay, d-au d-o+'n, bu`i ngu`i tro^.n la^~n: Vi~nh
An.
Ngay d-a^`u
la`ng, tu+` hu+o+ng lo^. chi'nh co' mo^.t con d-u+o+`ng re~
pha?i\. Phi'a d-o^'i ngu+o+.c la` ca'i be^'n vo+'i ngo^i nha`
nho? co' cu+?a ha`ng ta.p ho'a le`o te`o da(m mo'n ha`ng cu?a
ba'c D-ie^`n to^i\. Con d-u+o+`ng na`y mo^.t be^n, nhu+ d-a~
no'i, la` nha'nh so^ng tu+` la`ng Pho` Tra.ch cha?y ve^`\. Co`n
mo^.t be^n la` nha` cu+?a thuo^.c to^? 12 cu?a la`ng. Lo^'i na`y
cu~ng da^~n va`o ngo^i chu`a nho?\. Chu`a mo+'i xa^y sau d-i`nh
chie^'n 1954. Ngo^i chu`a vi` the^' cha(?ng co' gi` co^? ki'nh
re^u phong nhu+ hi`nh a?nh thu+o+`ng ga(.p trong sa'ch truye^.n
ma` to^i d-a~ d-o.c. Chu`a kho^ng co' chuo^ng, cu~ng cha(?ng co'
su+ tru. tri`\. Qua kho?i chu`a, con d-u+o+`ng cha.y le^n la`ng
Pho` Tra.ch. D-a^y la` con d-u+o+`ng chi'nh d-e^? cho da^n la`ng
Pho` Tra.ch lie^n la.c vo+'i the^' gio+'i be^n ngoa`i\.
Kho+?i tu+` ca'i be^'n
d-a^`u la`ng, hu+o+ng lo^. chi'nh va` so^ng O^ La^u la.i ta'ch
ro+`i ra\. Do.c theo d-u+o+`ng, cu+' mo^.t khoa?ng, co' mo^.t con
d-u+o+`ng xo'm re~ pha?i\. Mo^.t con d-u+o+`ng xo'm la` mo^.t
to^?\. La`ng to^i co' 12 to^? theo thu+' tu+. tu+` so^' lo+'n
d-e^'n so^' nho?, ba('t d-a^`u tu+` d-a^`u la`ng cho d-e^'n
cuo^'i la`ng. Qua kho?i d-u+o+`ng xo'm cu?a to^? mu+o+`i thi`
d-e^'n mo^.t d-a'm ruo^.ng ve^` phi'a tay pha?i\. D-i`nh la`ng
na(`m tro+ tro.i giu+~a d-a'm ruo^.ng d-o'\. Chung quanh d-i`nh
chi? co' mo^.t lu~y tre d-o+n so+ va^y bo.c. Cu~ng nhu+ chu`a,
d-i`nh cu~ng mo+'i d-u+o+.c tru`ng tu\. Ve^` phi'a tra'i, tu+`
con d-u+o+`ng ra sa't bi`a so^ng O^ La^u la` d-a^'t d-ai nha`
cu+?a thuo^.c la`ng Ho`a Vie^.n. Trong xo'm d-o' co' nha` cu?a
Tho+. D-o^. la`m nghe^` re`n. Khu'c cha.y qua tru+o+'c ma(.t
d-i`nh co`n go.i la` d-u+o+`ng lu.y\. Go.i nhu+ va^.y la` vi` khi
lu.t lo^.i, khu'c d-u+o+`ng na`y bi. nu+o+'c cha?y tra`n qua
tru+o+'c nha^'t, khie^'n cho con d-u+o+`ng hu+ hoa.i thu+o+`ng
xuye^n. To^i hay tro^'n nha` theo d-a'm ba.n le^n d-a^y lo^.i
nu+o+'c mo^~i khi mu`a lu.t ba('t d-a^`u\. He^'t khu'c d-u+o+`ng
lu.y, hu+o+ng lo^. ngoa(.t go'c 90 d-o^. theo hu+o+'ng d-o^ng,
da^n la`ng go.i khu'c d-u+o+`ng na`y la` ngoe.o gia`ng xay, cha.y
bo.c theo hu+o+'ng be^n ho^ng pha?i cu?a d-i`nh la`ng, co`n phi'a
tra'i la` con ho'i bo.c quanh co^`n no^?i\. D-a'm d-a^'t na`y
thu+o+`ng d-u+o+.c tro^`ng d-a^.u ba('p. Cu~ng tre^n khu'c
d-u+o+`ng na`y phi'a tay pha?i, la` nha` tho+` ho. Nguye^~n
(kho^ng co' chu+~ lo't), ho. khai canh cu?a la`ng, la`m ba(`ng
phe^n tre, ma'i tranh, xie^u ve.o o.p e.p. Tu+` con d-u+o+`ng re~
va`o to^? 8 va` 9 no+i co' nha` tho+` ho. Hoa`ng d-o^` so^.\.
Hu+o+ng lo^. la.i ngoa(.t la.i hu+o+'ng 90 d-o^., tu+'c la` tro+?
la.i chie^`u do.c nhu+ cu~ d-i tha(?ng ve^`\. Khu vu+.c na`y,
hu+o+ng lo^. cha.y song song vo+'i con ho'i\. D-a^y la` gio`ng
chi'nh cu?a so^ng O^ La^u nga`y tru+o+'c. Be^n kia la` co^`n
No^?i\. Be^n na`y la` nha` Va(n Tha'nh, ve^` sau bi. d-a^.p bo?
d-e^? xa^y nha` tho+` thie^n chu'a gia'o, cu`ng mo^.t da~y nha`
xa^y khang trang, la` no+i a(n o+? cu?a ca'c chi. thuo^.c gio`ng
tu co^ng gia'o\. Tru+o+`ng ho.c cu~ng to.a la.c o+? d-a^y, do
ca'c chi. phu. tra'ch gia?ng da.y\. Ngay phi'a tru+o+'c ma(.t
nha` tho+`, che^'ch le^n mo^.t chu't, na(`m sa't d-u+o+`ng la`
mo^.t ngo^i mie^'u co^? go.i la` mie^'u O^ng. Thuo+? tru+o+'c
theo lo+`i da^n la`ng thi` ra^'t thie^ng, nhu+ng khi to^i lo+'n
le^n thi` ngo^i mie^'u hoang phe^'\. No+i na`y to^i cu`ng tu.i
ba.n tuo^?i nho? thu+o+`ng hay cho+i tro` tro^'n ti`m. Trong
mie^'u bu.i ba(.m cu`ng ma.ng nhe^.n gia(ng d-a^`y\. Tre^n be^.
tho+` d-o'ng d-a^`y pha^n do+i va` chuo^.t. To^i thu+o+`ng ba^ng
quo+ la` kho^ng bie^'t tha^`n linh d-a~ bo? d-i d-a^u\. Che^'ch
xuo^'ng mo^.t chu't, va^~n o+? tru+o+'c ma(.t nha` tho+`, la`
be^'n cho+.\. O Bu.i cu?a to^i bi. Ta^y ba('n che^'t o+? be^'n
na`y\. Me. thu+o+`ng ra(n d-e anh em to^i d-u+`ng ta('m o+?
d-a^y\. So+. o Bu.i ba('t. To^i ta('m o+? be^'n na`y nhie^`u
nha^'t, vi` be^'n na(`m ngay phi'a tru+o+'c tru+o+`ng ho.c. To^i
cha(?ng he^` so+. o Bu.i ba('t mo^.t ti' na`o, ma` chi? so+.
d-i?a\. Sa't be^'n ga^`n bi`a so^ng la` qua'n ta.p ho'a cu?a o
Thi.\. Tie^'p theo d-o' la` mie^'ng vu+o+`n cu?a cha to^i mua
la.i cu?a chu' Hu+o+ng Lie^n d-e^? cho anh Chi'nh ra rie^ng. Khi
chu+a la`m nha` cho anh Chi'nh, mie^'ng vu+o+`n na`y d-u+o+.c
tro^`ng khoai\. Trong vu+o+`n co' mo^.t ca^y a(n tra'i duy nha^'t
la` ca^y khe^' co`i\.
Tru+o+'c khi d-e^'n
to^? 6 thi` qua con ho'i ba(`ng ca'i ca^`u d-u'c. Vu+`a qua ca^`u
d-u'c d-a~ ga(.p ngay con d-u+o+`ng re~ va`o to^? 6. Nha` to^i
na(`m sa't ca^`u d-u'c, ngay o+? nga~ ba cu?a con ho'i va` so^ng
O^ La^u, d-o^'i die^.n vo+'i d-u+o+`ng xo'm to^? 6. Be^n ca.nh
nha` to^i, la` mie^'ng d-a^'t cu?a ba'c tho+. Ga.c, ba'c vo+'i
cha to^i cu`ng chung mo^.t o^ng no^.i\. Ba'c theo vo+. ve^`
so^'ng o+? la`ng Xua^n Vie^n, ga^`n bie^?n. Khi anh Ca`ng, con
cu?a ba'c Lu+o+.ng, cu+o+'i vo+. ra rie^ng d-a~ la`m nha` tre^n
mie^'ng d-a^'t na`y\. Khi anh Ca`ng do.n d-i, mie^'ng d-a^'t
d-u+o+.c tro^`ng ba('p, thuo^'c la'\... Ke^' d-o' la` nha` cu?a
chu' Anh. O^ng chu' ho. na`y d-a~ pha't hie^.n to^i tro^'n ho.c,
chuo^`i vo+? bu.i tre d-e^? d-i cho+i\. D-o^'i die^.n nha` to^i
vo+'i nha` chu' Anh be^n kia d-u+o+`ng la` chu.m nha` co' chung
mo^.t ca'i sa^n, la` nha` o Lu`n, nha` chu' Hu+o+ng Lie^n, va`
nha` o^ng Oanh. O^ng Oanh co' d-u+'a con trai te^n Hie^`n, co+~
anh Chi'nh, theo d-a.o Co^ng gia'o, thu+o+`ng hay hoa't na.t
ngu+o+`i ta\.
Cu+' nhu+ va^.y, he^~
co' mo^.t con d-u+o+`ng re~ va`o xo'm la` mo^.t to^?\.
Phi'a du+o+'i nha` to^i mo^.t chu't la` ngo^i nha` ngo'i cu?a
Cu+?u Vo.ng. Ngu+o+`i d-u+o+.c coi gia`u nha^'t la`ng. D-o^'i
die^.n nha` Cu+?u Vo.ng la` ca'i be^'n nu+o+'c lo+'n. Be^'n
d-u+o+.c xa^y ba(`ng xi ma(ng co' thang ca^'p ha(?n hoi\.
Ngu+o+`i la`ng go.i be^'n na`y la` be^'n cu+?u vo.ng. Go.i va^.y
vi` be^'n o+? ngay tru+o+'c ma(.t nha` o^ng ta\. Co`n xa^y du+.ng
be^'n la` do co^ng cu?a da^n la`ng d-o'ng go'p. No+i be^'n na`y
anh Cu+o+ng cu~ng d-a~ cu+'u da(m ba d-u+'a tre? trong la`ng
suy't bi. che^'t d-uo^'i\. D-a^`u d-u+o+`ng xo'm va`o to^? 5 co'
qua'n ta.p ho'a cu?a o Nguye^.n. Xuo^'ng to^? 4, do.c theo
hu+o+ng lo^. be^n pha?i la` nha` tho+` ho. Ngo^ cu~ng kha' khang
trang. D-o^'i die^.n nha` tho+` ho. Ngo^ la` mo^.t ca'i la^`u cu~
re^u phong, kho^ng bie^'t co' tu+` tho+`i na`o\. Ne^'u co' vie^.c
pha?i d-i qua d-o' ban d-e^m to^i thu+o+`ng co' ca?m gia'c ro+`n
ro+.n. D-a^`u con d-u+o+`ng re~ va`o to^? 3 la` qua'n ta.p ho'a
cu?a o Do.i\. Nha` chi. Lu.t, vo+. lo+'n cu?a anh Chi'nh o+?
trong na`y\. Ngay d-o^'i die^.n con d-u+o+`ng re~ va`o to^? 2,
co' con d-u+o+`ng da^~n ra ca'i be^'n o+? bo+` so^ng. Be^n ca.nh
ca'i be^'n na`y la` xo'm nha` cu?a ba'c Lu+o+.ng, anh Tu'c, anh
Ho^`\... ho. ha`ng cu?a to^i\.
Tu+` d-a^y cho d-e^'n
cuo^'i la`ng, mo^.t be^n ca(.p bo+` so^ng la` ruo^.ng bie^`n,
co`n mo^.t be^n la` nha` cu+?a cu?a to^? 1. Cuo^'i la`ng co'
mo^.t con ho'i va('t ngang. Con ho'i na`y chi'nh la` con ho'i o+?
nha` to^i sau khi cha?y bo.c ra sau ca'nh d-o^`ng la.i cha?y
vo`ng ra d-a^y, nha^.p va`o so^ng O^ La^u ngoa`i kia\. D-u+o+`ng
xo'm cu?a to^? 1 ca(.p theo con ho'i na`y\. Ba('c qua con ho'i
cu~ng la` ca'i ca^`u sa('t d-u+o+.c go.i la` ca^`u Tu`ng Thi.\.
Qua sa't mu'i ca^`u, na(`m be^n me' tra'i la` nha` cu?a chu'
tho+. Ba?ng la`m nghe^` re`n. No+i d-a^y co' con d-u+o+`ng ca(.p
bo+` ruo^.ng da^~n xuo^'ng bo+` so^ng d-e^'n be^'n d-o` qua la`ng
ngoa.i cu?a to^i\.
Hu+o+ng lo^. va^~n
cha.y hu't xuo^'ng phi'a du+o+'i\. Tu+` ca^`u Tu`ng Thi. nhi`n
ve^` la` vo`ng cung ruo^.ng d-o^`ng nga't xanh. Phi'a cuo^'i cu?a
hu+o+ng lo^. tru+o+'c khi va`o la`ng Va^n Tri`nh, co`n go.i te^n
la`ng Ra`o, que^ ngoa.i cu?a mo^.t vi` vu+o+ng si'nh tho+ trie^`u
Nguye^~n, la` ca^y xoa`i co^? thu., du` tra?i qua bao tai bie^'n,
vo+'i ca'i ta'ng xanh to tro`n va^~n bi`nh ye^n d-u+'ng d-o'\.
Nhi`n xa ho+n nu+~a, d-o^.t kho+?i hai ngo^i nha` tho+` d-a.o
cu?a la`ng Thanh Hu+o+ng. D-o' la` hai ngo.n tha'p. Mo^.t ca'i
tha'p d-o^i, mo^.t ca'i tha'p mo^.t, su+`ng su+~ng cho.c tha(?ng
va`o ne^`n tro+`i\.
D-o' la` ca'i nhi`n
bao qua't ve^` la`ng to^i trong nhu+~ng na(m cu?a tha^.p nie^n
50, va` mo^.t hai na(m d-a^`u cu?a tha^.p nie^n 60.
Tro+? la.i
vo+'i nha` cu?a to^i\.
Nha` o+? ngay
nga~ ba so^ng O^ La^u va` con ho'i\. Phi'a sau la` trie^`n so^ng
lo+?\. Phi'a be^n kia con ho'i la` mie^'ng d-a^'t hu+o+ng ho?a
cu?a gio`ng ho. to^i\. Nha` tho+` ho. cu?a to^i to.a la.c tre^n
mie^'ng d-a^'t na`y\. Ngo^i tu+` d-u+o+`ng quay ma(.t ra hu+o+'ng
bo+` so^ng. D-u+'ng be^n ca.nh, ga^`n con ho'i, co' the^m mo^.t
ca'i mie^'u nho?\.
Khi d-u? tri' kho^n,
to^i co`n nho+' la` o+? phi'a sau nha` mi`nh va^~n co`n mo^.t
khoa?ng d-a^'t kha' ro^.ng tu+` the^`m nha` ra sa't bo+` so^ng.
Do.c bo+` so^ng la` nhu+~ng bu.i tre d-u+o+.c cha to^i tro^`ng
d-e^? giu+~ d-a^'t. The^m va`o d-o' co' hai ca^y sa^`u d-o^ng
d-u+'ng ga^`n nhau, tie^'p do.c theo la` mo^.t ca^y ba`ng va`
mo^.t ca^y bu+o+?i hie^'m khi co' tra'i\. Me. thu+o+`ng ha'i la'
bu+o+?i d-e^? luo^.c chung vo+'i o^'c. Tie^'p gia'p vo+'i mie^'ng
d-a^'t bo? hoang cu?a ba'c tho+. Ga.c la` ca^y quao\. Na(`m sa't
vo+'i chuo^`ng heo la` ca^y o^?i do cha to^i la^'y gio^'ng tu+`
la`ng Thanh Hu+o+ng mang ve^` ra^'t sai tra'i\. Co`n la.i la`
chuo^'i su+', chu? ye^'u tro^`ng d-e^? nuo^i heo, co`n la' thi`
d-e^? me. to^i go'i ba'nh. Cu+' mo^~i mu`a nu+o+'c lu~, d-a^'t
phi'a sau cu?a nha` to^i lo+? the^m mo^.t i't. Cu+' the^', tu+`ng
bu.i tre tra^`m mi`nh xuo^'ng so^ng chi? co`n tha^'y nhu+~ng ca'i
d-o.t kha(?ng khiu kho^ queo, chi?a le^n tu+` ma(.t nu+o+'c,
cu`ng da(m ba ca'nh chuo^`n le? loi\. To^i thu+o+`ng ngo^`i tu+.a
lu+ng va`o the^`m nha` nhi`n su+~ng khung ca?nh d-o'\. Ca'nh
chuo^`n, d-o.t tre kho^, ho`a vo+'i ma(.t so^ng go+.n so'ng xao
xa'c, to^i buo^`n vo^ ha.n.
Khoa?ng ca'ch tu+`
the^`m nha` phi'a sau ra bo+` so^ng theo tho+`i gian thu he.p
la.i da^`n. To^i xo't xa khi nhi`n tu+`ng ma?ng d-a^'t lo+? ma^'t
d-i\. To^i tu+. ho?i ta.i sao cha me. mi`nh kho^ng bo? cho^~
na`y, kie^'m mie^'ng d-a^'t kha'c. Mie^'ng d-a^'t cu~ng kha('c
ho.a ro~ cuo^.c d-o+`i cu?a cha me. to^i\. D-o+`i so^'ng cu?a
Ngu+o+`i pha?i cho^'ng cho.i tu+` tra(m phi'a\. Mie^.ng tie^'ng
cu?a da^n la`ng ve^` no+i pha't ti'ch cu?a mi`nh. Su+. ba`o mo`n
quanh na(m cu?a thie^n nhie^n. Co' gi` no+i d-a^y ma` cha me.
to^i cu`ng ho. ha`ng to^i pha?i ba'm tru.\. Pha?i co' mo^.t ca'i
gi` thie^ng lie^ng la('m ma` to^i chu+a nhi`n ra\. Tru+o+'c kia
theo lo+`i cha, khi ma` so^ng O^ La^u chu+a d-o^?i gio`ng, thi`
d-a^'t nha` to^i la` d-a^'t bo^`i, a^?m tha^'p, na(`m sa't vo+'i
me' nu+o+'c. Cha me. to^i d-a~ bo? bao nhie^u co^ng su+'c d-e^?
tu bo^`i\. Tu+` cho^~ bu`n la^`y ma^'p me' ma(.t nu+o+'c, cha me.
to^i bie^'n tha`nh ca'i ne^`n d-a^'t cao ra'o cu`ng mo^.t ngo^i
nha` tu+o+ng d-o^'i khang trang. Khoa?ng giu+~a ca'i sa^n cu?a
nha` to^i va` hu+o+ng lo^. khi tru+o+'c la` mo^.t mie^'ng d-a^'t
tru?ng. Tro+`i mu+a, nu+o+'c d-o.ng tha`nh ca'i ao con. Co' ha`ng
che` ta`u la`m ca'i ha`ng ra`o pha^n d-i.nh giu+~a nha` to^i
vo+'i con d-u+o+`ng ca'i\. Tre^n ca'i ao na`y, cha va` anh la`m
mo^.t ca'i da`n tre cao d-e^? cho ba^`u bi' leo\. Ve^` sau cha
to^i thue^ ngu+o+`i cho+? d-a^'t ve^` la^'p bo? ca'i ao con d-e^?
mo+? ro^.ng ca'i sa^n ra\. Cu+?a ngo~ nha` to^i na(`m sa't mu'i
ca^`u, no+i co' bu.i tre gia` um tu`m d-u+'ng chen vo+'i ca^y
sa^`u d-o^ng co^? thu.\. Sa't vo+'i ha`ng che` ta`u la` mo^.t
vu+o+`n bo^ng nho? nha('n. Anh em to^i tro^`ng hai ca^y mai\.
Quanh hai go^'c mai la` da(m cu.m bo^ng nhu+ thu+o+.c du+o+.c,
va.n tho., mo^`ng ga`, mu+o+`i gio+`\. Nhi'ch qua mo^.t va`i
bu+o+'c la` ca'i d-u.n ro+m kho^, nguo^`n na(ng lu+o+.ng cho ca?
nha`\. No+i d-o' co`n co' mo^.t ca^y o^?i gia` nhu+ng tra'i nho?
ti'\. Pha^`n d-a^'t co`n la.i sa't vo+'i ha`ng che` ta`u,
d-u+o+.c me. tro^`ng ti'a to^ va` e' chanh d-e^? la`m gia vi. cho
nhu+~ng bu+~a a(n. Khoa?ng na(m 1959, anh Chi'nh d-a~ mang ve^`
tu+` Pho` Ninh, no+i anh da.y ho.c, hai ca^y phu+o+.ng nho?\.
Mo^.t ca^y bo^ng d-o?, mo^.t ca^y bo^ng va`ng. Ca? hai ca^y
d-u+o+.c me. tro^`ng chung vo+'i ha`ng ti'a to^\.
Nha` to^i la` ngo^i
nha` tranh kha' ro^.ng go^`m mo^.t gian hai cha'i\. Nha` co'
mo^.t cu+?a so^? lo+'n o+? chi'nh giu+~a\. Hai be^n la` hai cu+?a
ra va`o\. Gian giu+~a d-a(.t mo^.t bo^. ngu+.a ba(`ng go^~ qui'
la^u nga`y d-a~ le^n nu+o+'c bo'ng la'ng. Sa't cu+?a so^? la`
mo^.t ca'i ba`n d-u+o+.c du`ng d-e^? a(n co+m, tie^'p kha'ch, va`
cu~ng la` no+i cho anh em to^i ho.c ha`nh. Phi'a trong bo^.
ngu+.a la` mo^.t ca'i tu? tho+` nho?\. Trong tu? chu+'a d-a^`y
sa'ch truye^.n. Trong cu`ng la` ba`n tho+` chi'nh, d-u+o+.c cha
to^i d-o'ng le^n nhu+ mo^.t ca'i be^.\. Vi` qua' cao, ne^n mo^~i
la^`n tha('p nhang, cha pha?i ba('c ghe^' d-u+'ng le^n. Be^n
du+o+'i co' chie^'c giu+o+`ng bo^' ro^.ng la` cho^~ ngu? cu?a cha
to^i\. Gian tra'i la` no+i cha to^i la`m vie^.c, chi? da`nh mo^.t
khoa?ng nho? phi'a trong, anh Cu+o+ng nga(n la.i d-e^? la`m
pho`ng ho.c. Gian pha?i, sa't bo^. ngu+.a la` ca'i giu+o+`ng
ro^.ng, cho^~ ngu? cu?a me. to^i, to^i vo+'i d-u+'a em u't. Sa't
giu+o+`ng va`o phi'a trong la` ca'i sa^.p. Sinh tho+`i ba` no^.i
to^i na(`m tre^n d-o'\. Trong nu+~a la` ca'i buo^`ng con, da`nh
rie^ng cho vo+. cho^`ng anh Chi'nh.
Phi'a tay pha?i cu?a
ngo^i nha` tu+` ngoa`i nhi`n va`o, cha to^i la`m the^m mo^.t ca'i
nha` ngang d-e^? du`ng cho be^'p nu'c, no+i xay lu'a la`m ga.o,
va` ca'i chuo^`ng heo\. Mie^'ng d-a^'t sa't be^n ho^ng nha` ngang
la` vu+o+`n rau cu?a nha`\. Me. tro^`ng nhie^`u thu+' nhu+ o+'t,
ca?i, mo^n..., nhu+ng nhie^`u nha^'t la` khoai lang. D-o.t khoai
lang luo^.c cha^'m vo+'i nu+o+'c ruo^'c do me. la`m la` mo'n to^i
thi'ch nha^'t. Mie^'ng co+m va` vo+'i rau, ke`m da(m ba la'
tho+m, cu`ng vo+'i nu+?a tra'i o+'t d-o?, thi` co' gi` su+o+'ng
ba(`ng.
Tuy cha to^i la`m
nghe^` mo^.c, di~ nhie^n phi'a trong nha` to^i, co^.t ke`o
d-u+o+.c ngu+o+`i du+.ng le^n ba(`ng go^~ thu+' to^'t, nhu+ng
va'ch nha` la.i la` nhu+~ng ta^'m phe^n tre d-u+o+.c tra't ba(`ng
pha^n tra^u\. Co' la^`n to^i ho?i cha sao mi`nh kho^ng la`m
ba(`ng go^~, thi` cha to^i no'i la`m ba(`ng phe^n tre thi` nha`
ma't me? ho+n.
Tra'i ha(?n vo+'i anh em to^i la` nhu+~ng ke? sie^ng na(ng. To^i la` mo^.t d-u+'a nho? bie^'ng nha'c thu+o+`ng tro^'n vie^.c nha`, tro^'n ho.c. D-ie^`u to^i thi'ch thu' la` d-o.c sa'ch va` lang thang. Thie^n ha. co' ca^u cha truye^`n con no^'i, to^i tha^'y kho^ng d-u+o+.c d-u'ng vo+'i tru+o+`ng ho+.p cu?a mi`nh. To^i cha(?ng co' mo^.t ti' gi` thi'ch thu' ve^` ca'i nghe^` tho+. mo^.c cu?a cha\. La.i vu.ng ve^`, cu+' mo^~i la^`n cha sai vie^.c la` to^i mang ho.a, ne^'u kho^ng bi. d-u+'t tay vi` d-u.c cha`ng, thi` to^i cu~ng su+o+'t cha^n vi` cu+a bu'a\. Tay con la` tay lu.c ba.i\. Cha me. thu+o+`ng go.i to^i nhu+ the^' trong nhu+~ng la^`n to^i ga^y tai na.n cho chi'nh mi`nh. Co' la^`n, nha(`m mu`a ga(.t, to^i theo me. ra d-o^`ng. Bo^?n pha^.n cu?a to^i la` chi? d-u+'ng cho+i, d-o^`ng tho+`i ri`nh xem thu+? my ngu+o+`i d-i mo't lu'a co' a(n ca('p lu'a cu?a mi`nh kho^ng. Ne^'u tha^'y thi` la le^n. Tu+. du+ng to^i no^~i hu+'ng nha`o xuo^'ng ruo^.ng, da`nh la^'y ca'i va(`ng cu?a mo^.t ngu+o+`i la`m. To^i tha^'y ngu+o+`i ta la`m sao thi` to^i theo va^.y\. Tru+o+'c he^'t d-u+a ca'i mo'c va(`ng ra quo+ bu.i lu'a la.i\. Ro^`i ba`n tay tra'i xo`e ra na('m ly bu.i lu'a\. Tay pha?i thi` d-u+a ca'i va(`ng vo^ d-e^? ca('t. Co' chi mo^\. Thie^.t la` de^~\. Nha't va(`ng d-a^`u tie^n cu?a to^i cu~ng la` nha't cuo^'i cu`ng cu?a bu+~a d-o'\. Thay vi` ca('t lu'a thi` to^i ca('t va`o ngo'n tay tro? cu?a ba`n tay tra'i mi`nh. Ve^'t thu+o+ng kha' sa^u ngay ca'i ma('t thu+' hai\. Cha to^i ra^`y ra(ng kho^n d-u+'t luo^n cho ro^`i\. Ba^y gio+` va^~n co`n ve^'t se.o nho? no+i ngo'n tay to^i\.
Tru+o+'c khi
d-i ho.c to^i bi. mo^.t tra^.n d-au na(.ng. Be^.nh o+? d-u+o+`ng
ruo^.t. Cha me. to^i d-a~ mo+`i he^'t tha^`y thuo^'c trong vu`ng
nhu+ng ho. d-e^`u bo' tay\. Quanh na(m trong nha` to^i luo^n
ba^.n ro^.n, kho^ng ngo+'t vie^.c. To^i be^.nh hoa.n la` mo^.t
tro+? nga.i lo+'n cho co^ng vie^.c gia d-i`nh. Me. pha?i mang
to^i va`o be^.nh vie^.n Hue^' d-ie^`u tri.\. Cha d-i mu+o+.n
chie^'c tro`ng cu?a chu' Anh. To^i d-u+o+.c cho+? ngu+o+.c theo
so^ng O^ la^u, le^n to+'i My~ Cha'nh. Tu+` d-o' me. bo^`ng to^i
d-o'n xe d-o` vo^ Hue^'\. To^i na(`m o+? khu da`nh rie^ng cho nhi
d-o^`ng. Me. va` anh Chi'nh thay phie^n nhau tro^ng chu+`ng
to^i\. Be^.nh vie^.n na(`m tre^n d-u+o+`ng Le^ Lo+.i, sa't vo+'i
to`a ha`nh cha'nh ti?nh. Nhu+~ng la^`n ti?nh ta'o, me. da^~n to^i
ra co^ng vie^n, ngay tru+o+'c ma(.t be^.nh vie^.n ngo^`i cho+i\.
No+i d-a^y cu~ng la` be^'n d-o` Thu+`a Phu?, co' ca^y ngo^
d-o^`ng co^? thu. ro+.p bo'ng. Hai me. con thu+o+`ng ngo^`i o+?
ca'i ghe^' d-a' nhi`n xuo^'ng be^'n d-o`\. Tro+`i d-a^'t Hue^'
thanh va('ng. Nhi`n qua be^'n be^n kia cu~ng co' mo^.t ta`ng ca^y
xum xue^ la' nhu+ be^n na`y\. Nhi`n xa nu+~a la` da~y tru+o+`ng
tha`nh re^u phong. D-o^.t kho+?i la` ky` d-a`i Phu Va(n La^u cao
nga^'t d-ang pha^'t pho+ ngo.n co+` va`ng. Me. chi? da~y
tru+o+`ng tha`nh ro^`i ba?o\. Ho^`i tru+o+'c vua o+? trong no+'
d-o' con. To^i va^~n la(.ng le~ quan sa't. Xa theo phi'a nu'i la`
ca^`u Ba.ch Ho^? d-en si`, kho^ng mo^.t bo'ng ngu+o+`i\. Nhi`n
ve^` la` ca^`u Tru+o+`ng Tie^`n sa'u va`i mu+o+`i hai nhi.p
tra('ng xo'a sang tro.ng, nho^.n nhi.p xe co^. qua la.i\. Be^n
kia pho^' chi'nh ro^.n ra`ng. Ca(.p bo+` so^ng co' vo^ so^' con
d-o` co' mui che d-a^.u ca(.p sa't nhau\. Ma(.t so^ng Hu+o+ng
xanh bie^'c, la(.ng lo+`, ro^.ng ga^'p ma^'y la^`n con so^ng O^
La^u nho? be' cu?a to^i\. Con muo^'n d-i qua be^n no+'\. To^i
no'i vo+'i me.\. Me. ba?o lu'c na`o con la`nh thi` ma. da^~n
d-i\.
Khi to^i ga^`n
bi`nh phu.c thi` me. pha?i tro+? la.i nha` lo co^ng vie^.c. Anh
Chi'nh va`o tro^ng to^i\. Nga`y to^i xua^'t vie^.n, anh Chi'nh
cho+? to^i d-i cho+i\. Hai anh em qua da~y pho^' chi'nh la`
d-u+o+`ng Tra^`n Hu+ng D-a.o\. Anh mua cho to^i mo^.t bo^. qua^`n
a'o mo+'i\. Anh la.i da^~n to^i va`o nha` sa'ch. To^i nhi`n
nhu+~ng ke^. sa'ch sa('p xe^'p te^` chi?nh vo+'i lo`ng the`m
thuo^`ng. U+o+'c chi nha` mi`nh cu~ng co' nhie^`u sa'ch nhu+
ru+'a\. D-e^'n chie^`u anh d-u+a to^i vo^ tha`nh no^.i\. To^i
ho?i anh cho^~ vua o+? na(`m cho^~ na`o\. Anh ba?o la` vua o+?
trong D-a.i No^.i\. To^i d-o`i d-i thi` anh ba?o to^'i hung
ro^`i, d-e^? khi mo^ d-a~\. D-e^m d-o' anh em to^i ngu? o+? nha`
o^ng tha^`y Te^', chung quanh nha` co' nhie^`u ca^y nha~n gia`
co^~i\. Ho^m sau hai anh em to^i pha?i d-i so+'m cho ki.p
chuye^'n xe lu+?a\. To^i tie^'c hu`i hu.i, bu.ng a^'m u+'c vi`
kho^ng vo^ d-u+o+.c trong D-a.i No^.i\. Anh cho+? to^i ra kho?i
tha`nh no^.i qua nga~ cu+?a Nga(n. Buo^?i sa'ng so+'m chi`m
la(.ng, kho^ng mo^.t bo'ng ngu+o+`i\. Cu+?a Ngo. Mo^n d-a^.p va`o
ma('t to^i kie^u ky` ru+.c ro+~\. D-e.p chi la.\. D-u'ng nhu+
hi`nh a?nh ngo. mo^n na(m cu+?a chi'n la^`u ma` to^i tu+`ng nghe
me. ke^?\. Hai be^n cu+?a Nga(n la` hai u. su'ng tha^`n co^ng
kho^?ng lo^`\. Anh cho+? to^i ra ngu+o+.c la.i pho^', qua ca^`u
Tru+o+`ng Tie^`n, do.c theo d-u+o+`ng Le^ Lo+.i, le^n tha(?ng ga
xe lu+?a\. To^i ngo^`i o+? cho^~ ga^`n cu+?a so^?\. Hai ma('t
cu+' da'n mie^'t va`o ca?nh va^.t. Khi ta`u hu' co`i cha.y, to^i
gia^.t tho't ngu+o+`i\. Mo.i ca?nh va^.t lu`i da^`n ve^` phi'a
sau\. Ta^'t ca? d-e^`u la. lu`ng thu hu't. To^i pha't hie^.n ra
nu'i cu~ng loang lo+?, kho^ ca(`n, chu+' kho^ng chi? la` mo^.t
ma`u xanh thua^`n khi to^i nhi`n tu+` xa\. D-a^y d-o' cu~ng la`
nhu+~ng sinh hoa.t va^'t va? nhu+ que^ mi`nh. To+'i ga D-o^ng
Gia., thi` hai anh em to^i xuo^'ng. Anh Chi'nh d-u+a to^i d-e^'n
nha` ngu+o+`i vo+. thu+' hai cu?a anh. Tu+` ga xe lu+?a na`y ve^`
d-u+o+`ng so^' 1, la` con hu+o+ng lo^. ca(.p theo bo+` so^ng
Bo^`\. Ho^m sau anh em to^i xuo^'ng Pho` Ninh, no+i anh Chi'nh
da.y ho.c. Ba^y gio+` la` mu`a he`\. Tru+o+`ng cu?a anh Chi'nh
d-o'ng cu+?a\. Tru+o+`ng la` mo^.t da~y nha` da`i, be^` the^',
ma'i ngo'i, co' sa^n ro^.ng. Chung quanh tru+o+`ng co' nhie^`u
ca^y co^'i\. No+i d-a^y la.i co' nhie^`u ve sa^`u\. Thie^.t kha'c
vo+'i tru+o+`ng la`ng to^i\.
Khi tro+? la.i nha`,
to^i va^~n tie^'p tu.c du+o+~ng be^.nh. Nga`y nga`y chi. Huye^`n,
chi. be^` tre^n o+? d-a^y ghe' nha` chi'ch thuo^'c cho to^i\.
Ga^`n nhu+ mo^.t na(m sau mo+'i tho^i\. To^i nha't gan, so+.
d-au\. Cho ne^n cu+' mo^~i la` pha?i chi'ch la` mo^.t cu+.c
hi`nh. Me. khuye^n ga('ng d-i, d-au ho+n che^'t con o+i\.
Cu`ng tho+`i
gian na`y, ba` ngoa.i ma^'t. Trong lu'c ba` ngoa.i na(`m be^.nh,
ha^`u nhu+ d-e^m na`o, sau khi xong co^ng vie^.c la` me. cu~ng
d-i qua sa(n so'c ba`\. Mo^~i la^`n d-i, me. da^~n mo^.t d-u+'a
chu'ng to^i theo\. Co' khi ca? nha` cu`ng d-i\. To^i lu'p xu'p
cha.y theo me.\. Buo^?i to^'i, chuye^'n d-o` ngang thu+o+`ng
kho^ng co'\. Me. d-u+'ng be^n bo+` na`y go.i sang. Nhu+~ng gia
d-i`nh o+? ga^`n be^'n d-o` cu~ng la` nhu+~ng ca^.u, nhu+~ng di`
ba` con xa cu?a chu'ng to^i\. Nghe tie^'ng me., nhu+~ng ngu+o+`i
na`y cho^'ng thuye^`n cho chu'ng to^i qua bo+`\. Nhu+~ng d-e^m
kho^ng tra(ng, tro+`i to^'i\. Chung quanh to^i, nhu+~ng lu`m ca^y
tha^n thuo^.c ban nga`y, tro+? tha`nh nhu+~ng ca'i bo'ng ky` di.
d-e do.a\. D-e^m co' tra(ng thi` thie^.t ky` a?o\. Mo.i ca?nh
va^.t bi`nh thu+o+`ng ban nga`y d-u+o+.c bo'ng tra(ng choa`ng
the^m mo^.t lo+'p a'nh sa'ng mo?ng la^'p la'nh. Khi ngo^`i be^n
trie^`n so^ng lo+? hoa(.c khi d-a~ bu+o+'c xuo^'ng d-o`, to^i
tha^'y bo'ng tra(ng va` gio`ng so^ng ho`a nha^.p nhau, vo+`n
tre^n ma(.t so^ng la` vo^ so^' mie^?ng tra(ng d-uo^?i theo nhau,
chan ho`a ba^'t ta^.n.
Qua be^'n d-o`, theo
d-u+o+`ng ca'i, xuo^'ng mo^.t d-oa.n nga('n, ga(.p qua'n ta.p
ho'a cu?a di` Lie^n. Be^n ca.nh la` con he?m nho?\. Con he?m na`y
da^~n va`o xo'm nha` ba` ngoa.i\. Ba` ngoa.i va^~n na(`m tre^n
chie^'c giu+o+`ng tre quen thuo^.c o+? be^n gian tra'i\. Hai ba`
di` va^~n ngo^`i hai be^n, khuo^n ma(.t chi~u na(.ng buo^`n
phie^`n. Chi. Tho+. mo+'i qua\. Ma. chu+` ra ra(ng. Cha'u to+'i
cho me^. ro+`\. Trao d-o^?i giu+~a me. va` hai di` lu'c na`o
cu~ng chu+`ng d-o'\. To^i bu+o+'c d-e^'n giu+o+`ng, ca^`m tay ba`
ngoa.i\. Ba`n tay cu?a ba` no'ng a^?m, xu+o+ng xa^?u, chai kho^\.
To^i vo^'n nha.y ca?m, thu+o+`ng bo? ra ngoa`i he`, nu+o+'c ma('t
tra`o ra\.
Ba` ngoa.i ma^'t va`o
buo^?i sa'ng sau d-o' ma^'y ho^m. Khi ba` d-i, kho^ng co' chu'ng
to^i be^n ca.nh. Be^n ngoa.i cho ngu+o+`i qua ti`m, khi d-o' me.
d-ang o+? ngoa`i ca'nh d-o^`ng. Me. bo? vie^.c tro+? ve^` nha`,
ro^`i da^~n Kim Long d-i theo\. To^i pha?i coi nha`, d-o+.i cha
vo+'i ca'c anh. Khi to^i co' ma(.t, trong nha` cu?a ba` ngoa.i
d-a~ d-o^ng d-a?o ba` con tu. ho.p. Ngay gian giu+~a la` ca'i
ba`n tho+` vo+'i ca'i tha'nh gia'\. Be^n trong la` ca'i ho`m
tra('ng, phi'a tre^n na('p co' mo^.t ha`ng ne^'n tra('ng d-ang
cha'y d-o?\. Vi` ba` ngoa.i theo d-a.o co^ng gia'o, ne^n nghi
le^~ kho^ng co' nhang kho'i\. Mo^.t so^' ba` con cu`ng d-a.o qui`
phi'a tru+o+'c la^`m tha^`m d-o.c kinh ca^`u nguye^.n. To^i nhi`n
va`o ca'i giu+o+`ng quen thuo^.c, no+i ba` ngoa.i thu+o+`ng
na(`m. Kho^ng co`n bo'ng da'ng tha^n thuo^.c cu?a ba`\. Giu+o+`ng
d-u+o+.c tra?i chie^'u mo+'i, tre^n d-o' co' ma^'y khay cau
tra^`u\. To^i nhi`n va`o ho`m go^~\. Me^. o+i, me^. d-i mo^
ro^`i\. Mo^.t ba` di` ho. vo^~ ve^` to^i\. Cha'u d-u+`ng kho'c,
me^. d-i le^n tro+`i vo+'i chu'a\. To^i cha.y ra d-u.n ro+m phi'a
be^n he` nha` kho'c nga^'t. To^i nhi`n ngu+o+.c le^n tro+`i,
nga('m tu+`ng phie^'n ma^y\. To^i ti`m kie^'m coi phie^'n ma^y
na`o la` bo'ng hi`nh ba` ngoa.i cu?a to^i\.
To^i kho^ng
nho+' buo^?i d-a^`u tie^n d-e^'n tru+o+`ng cu?a d-o+`i mi`nh.
La`ng to^i chi? co' tru+o+`ng so+ ca^'p, to+'i lo+'p 3. Tru+o+`ng
na(`m ga^`n nha` tho+`, la` mo^.t da~y nha` nho? co' hai pho`ng,
d-u+o+.c xa^y ba(`ng xi ma(ng, ma'i lo+.p to^n. Hai pho`ng
d-u+o+.c nga(n ba(`ng mo^.t va'ch va'n mo?ng, co' ca'i cu+?a nho?
tho^ng nhau\. Sa^n tru+o+`ng la` mo^.t khoa?ng d-a^'t khie^m
to^'n. Ngay o+? giu+~a sa^n co' co^.t co+`\. Mo^~i buo^?i sa'ng
chu'ng to^i pha?i la`m le^~ cha`o quo^'c ky`, va` suy to^n Ngo^
To^?ng Tho^'ng. Be^n ca.nh sa^n tru+o+`ng co' mo^.t ca^y bo^`
d-e^` lo+'n, co' ra^'t nhie^`u ca`nh, d-u? d-e^? cho chu'ng to^i
leo tre`o\. Qua kho?i lo+'p 3 thi` ho.c tro` pha?i d-i qua la`ng
Pho` Tra.ch, hay Va^n Tri`nh d-e^? ho.c no^'t ba^.c tie^?u ho.c.
Tru+o+`ng do ca'c chi. thuo^.c gio`ng tu co^ng gia'o d-a?m
tra'ch. Ca'c chi. da.y do^~ ta^.n ta^m va` ra^'t nghie^m kha('c
theo chu? tru+o+ng tie^n ho.c le^~, ha^.u ho.c va(n.
Trong chie^'n
tranh d-a so^' d-e^`u tha^'t ho.c. Khi ho`a bi`nh la^.p la.i,
pha?i ma^'t d-o^i ba na(m la`ng mo+'i xa^y du+.ng d-u+o+.c
tru+o+`ng o^'c. Do d-o', bo.n nho? chu'ng to^i d-e^'n tru+o+`ng
vo+'i so^' tuo^?i ra^'t che^nh le^.ch nhau\. Lo+'p nho? nha^'t
cu?a tru+o+`ng la` lo+'p ma^~u gia'o cu`ng lo+'p na(m ngo^`i
chung la^~n. Co' d-u+'a cao ho+n to^i ca? ca'i d-a^`u\. Co'
d-u+'a chi? ngang vai\. Sau mo^.t tho+`i ho.c ha`nh, ca'c chi.
tha^'y kha? na(ng cu?a tu+`ng d-u+'a nhu+ the^' na`o mo+'i sa('p
xe^'p la.i\. Cu~ng vi` su+. sa('p xe^'p la.i na`y ma` to^i ba^'t
ma~n. To^i tu+. tha^'y tri`nh d-o^. mi`nh la` pha?i d-u+o+.c le^n
lo+'p na(m. Ru+'a ma` ca'c chi. ba('t to^i pha?i ngo^`i la.i
lo+'p ma^~u gia'o\. Bo+?i vi` khi d-o' to^i d-a~ d-o.c truye^.n
la`u la`u\. To^i pha`n na`n cu`ng me.\. D-ie^`u tra'i ngu+o+.c
la` me. cu~ng thua^.n theo su+. sa('p xe^'p d-o'\.
To^i co' tha'i d-o^.
rie^ng cu?a mi`nh. To^i cu~ng ro+`i nha` d-e^'n tru+o+`ng theo
tho+`i kho'a bie^?u nhu+ nhu+~ng d-u+'a tre? kha'c. Nhu+ng thay
vi` d-e^'n tru+o+`ng thi` to^i bo? d-i cho+i cho^~ kha'c. Lu'c
na`o nghe tie^'ng tro^'ng tan ho.c thi` to^i la.i tro+? ve^`
nha`\. To^i thu+o+`ng tro^'n o+? ca'i nu+o+ng cu?a nha` tho+` ho.
Nguye^~n D-u+'c cu?a to^i\. Thu+o+`ng le^., to^i o^m ca'i bao
d-e^.m d-u+.ng vo+? chuo^`i va`o trong mo^.t bu.i tre ki'n
d-a'o\. Ro^`i to^i cho+i mo^.t mi`nh, vu+`a cho+i vu+`a canh
chu+`ng, so+. bi. ngu+o+`i ba('t ga(.p. Cho+i cha'n, to^i chui
va`o trong mo^.t lu`m tre, la^'y la' chuo^'i lo't la`m cho^~
na(`m. Mo+ mo^.ng vie^~n vo^ng. Ba^'y la^u nay, to^i cu+'
tu+o+?ng ma(.t d-a^'t luo^n ye^n va('ng. Khi na(`m sa't xuo^'ng,
to^i nghe tu+` d-a^'t pha't ra nhie^`u tie^'ng, nhie^`u a^m
thanh. Tie^'ng bo` ro^.t ra.t cu?a ra('n mo^'i, tie^'ng ta('c
lu+o+~i cu?a ca('c ke`, tie^'ng la' co. va`o nhau khi co' la`n
gio' nhe. thoa?ng qua\. Tie^'ng chim ri'u ri't tre^n cao\. Qua
ke~ la' la` tu+`ng ma?ng tro+`i bie^'c xanh. To^i chi? gia^.t
mi`nh khi nghe tie^'ng tro^'ng ba~i tru+o+`ng. A le^ ha^'p, to^i
vu`ng da^.y, d-e^'n no+i to^i ca^'t da^'u bao vo+?, la^'y tro+?
ra, tho+ tho+'i ve^` nha` a(n co+m. Thie^n ba^'t dung gian. Mo^.t
bu+~a to^i d-ang thoa?i ma'i, na(`m xoa?i ca(?ng ra trong giang
so+n tha^n thuo^.c cu?a mi`nh thi` co' tie^'ng ngu+o+`i\. Tha(`ng
D-a'i ra(ng mi na(`m o+? cho^~ ni\. Ra(ng ma` mi kho^n d-i ho.c.
To^i vu`ng da^.y, a^'p u'ng kho^ng no'i d-u+o+.c, ta^.t ca` la(m
khie^'n to^i ca^m luo^n. Thi` ra chu' Anh, o^ng chu' ho. cu?a
to^i\. Bu+~a d-o' chu' d-ang lui cui cha(.t ho'p d-e^? che? la.t.
Chu' la.i chui va`o ngay ca'i bu.i tre, no+i to^i ca^'t da^'u bao
vo+?\. Chu' nhi`n tha^'y, cu'i xuo^'ng lu+o+.m le^n. Chu' quay
la.i nhi`n to^i vo+'i d-o^i ma('t nghie^m kha('c. Ru+'a ra mi
tro^'n ho.c chuo^`i vo+? bu.i tre\. Cha(?ng no'i the^m mo^.t
lo+`i na`o, chu' tha? ca'i ru+.a trong tay xuo^'ng d-a^'t. Mo^.t
tay chu' ca^`m bao vo+?, tay co`n la.i chu' xo^'c na'ch to^i\.
Chu' ke'o to^i tha(?ng ve^` nha`\.
To^i bi. mo^.t tra^.n
d-o`n du+~ do^.i cu?a cha, ke`m theo lo+`i phu. ho.a cu?a me.,
cu`ng ca? gia d-i`nh. Tuy the^' to^i va^~n chu+a chi.u d-i ho.c.
To^i d-u+o+.c tro'i la.i ga'nh d-e^'n tru+o+`ng. Me. bo? co^ng
vie^.c ba^.n a'o da`i d-i theo sau\.
Sau bie^'n co^' na`y, to^i d-u+o+.c ke^`m ca(.p ky~ lu+o+~ng ho+n bao gio+`\. To^i la.i d-e^'n tru+o+`ng d-e^`u d-a(.n. Du` va^.y, to^i va^~n tha^'y nha` tru+o+`ng la` no+i tu` tu'ng, kho^ng thi'ch ho+.p vo+'i mi`nh, ma(.c du` tha'ng na`o ha^`u nhu+ to^i cu~ng d-u+'ng d-a^`u lo+'p. Bo+?i vi` ne^'u to^i tu.t xuo^'ng phi'a sau mo^.t va`i d-u+'a, the^' na`o to^i cu~ng kho^ng thoa't no^~i roi vo.t cu?a cha va` ma^'y ngu+o+`i anh. Thu+o+`ng khi ngoa`i gio+` ho.c o+? tru+o+`ng, to^i pha?i o+? nha` ho.c du+o+'i su+. ke^`m ca(.p cu?a ma^'y anh to^i\. D-a(.c bie^.t la` anh Cung, o^ng anh na`y ra ba`i cho to^i tu'i bu.i\. Vo+'i lo+`i ra(n d-e la` pha?i xong ro^`i mo+'i d-u+o+.c d-i mo^ thi` d-i\. Ba`i ta^.p thu+o+`ng la` da(m ba`i toa'n d-o^', the^m mo^.t ba`i lua^.n ta? nhu+~ng su+. kie^.n ga^`n gu~i chung quanh. D-a(.c bie^.t, trong nhu+~ng ba`i lua^.n na`y, d-o^i khi anh Cung lu+.a ra mo^.t va`i ca^u d-em nga^m nga\. To^i chi? co`n nho+' i't ca^u trong ba`i lua^.n ta? ca?nh ca`y ruo^.ng. Con tra^u lo^.i bi` bo~m giu+~a d-a'm ruo^.ng d-a^`y nu+o+'c ba.c. Ba'c no^ng phu me^.t nho.c tra'n d-a^`y mo^` ho^i\. Tuy cha(.t che~ nhu+ va^.y, ru+'a ma` to^i cu~ng xong pha^.n su+., va^~n co' thi` gio+` tro^'n d-i cho+i\. La^`n na`o cu~ng va^.y\.
Ngoa`i gio+`
pha?i d-e^'n tru+o+`ng ho.c, gio+` a(n, gio+` pha?i la`m ba`i
ta^.p o+? nha`\. To^i thu+o+`ng hay tho+ tha^?n o+? bo+` so^ng.
D-o^i lu'c ngo^`i ghe ca^u bo+i ra giu+~a gio`ng, nhi`n le^n
co^`n No^?i\. Go.i la` co^`n No^?i la` bo+?i vi` d-o' la` cu` lao
d-a^'t na(`m giu+~a so^ng O^ La^u\. Ho^`i tru+o+'c khi so^ng O^
La^u cha?y ve^` d-e^'n khu'c na`y, thi` gio`ng chi'nh la` khu'c
so^ng phi'a tra'i (tu+'c la` nhi`n tu+` phi'a nha` to^i nhi`n
le^n) pha^n chia la`ng to^i va` la`ng An Tho+ be^n kia so^ng.
Co`n khu'c so^ng phi'a be^n pha?i chi? la` con ho'i nho?\. La^u
da^`n lu+u lu+o+.ng gio`ng nu+o+'c d-o^?i thay, phi'a con ho'i
tro+? tha`nh khu'c so^ng chi'nh. Tre^n co^`n thu+o+`ng tro^`ng
ba('p, da(m thu+' d-a^.u va` o+'t. Gio`ng O^ La^u ma^'t bie^'n
trong ta^`m ma('t. Nhi`n xa ho+n la` ra(.ng tru+o+`ng so+n hu`ng
vi~ nga('t xanh. Nhi`n ngu+o+.c la.i phi'a ha. lu+u, so^ng ma^'t
hu't sau nhu+~ng khu'c qua`nh cu~ng ma`u xanh bo+?i nhu+~ng bu.i
chuo^'i va` tre\. Hai be^n bo+` la` nhu+~ng lu`m nga (tu+'c la`
lau sa^.y, la' gio^'ng la' mi'a) xa`o xa.c pha^'t pho+\. Ngo^`i
su+~ng tre^n ghe ca^u, d-o^i khi co`n na(`m da`i\. To^i ca?m
tha^'y tha^.t d-a~, ba^'t ca^`n mo.i su+.\. D-o^i ma('t nghie^m
nghi. cu?a cha\. Lo+`i ra^`y ra` cu?a me.\. Roi vo.t cu?a ma^'y
ngu+o+`i anh...Nhu+~ng thu+' d-o' nhu+o+`ng cho^~ cho xao
xuye^'n, cho+i vo+i, la^ng la^ng...
Ca'nh d-o^`ng cu~ng
la` mo^.t ca'm do^~ me^ hoa(.c lo+'n. Con ho'i ca.nh nha` to^i
cha?y tha(?ng ra d-o^`ng. Con d-u+o+`ng xo'm to^? 6 ca(.p theo
con ho'i na`y\. Con ho'i ca.n, trong va('t, to^i nhi`n tha^'u
ta^.n d-a'y\. D-a^y d-o' la` nhu+~ng d-a'm rong vu+o+'t le^n
ma(.t nu+o+'c. Nhu+~ng chie^'c la' kho^ tro^i cha^.m ra?i lo+`
d-o+`\. Da(m ba con ca' nho? ba(`ng ngo'n tay ngoe ngua^?y, tung
ta(ng. Be^n kia ho'i la` nha` cu?a o^ng Hoa`ng. Vu+o+`n nha` o^ng
co' ca^y khe^' ngo.t, tuy d-u+o+.c o^ng ra`o ky~ lu+o+~ng, nhu+ng
d-a'm ba.n ra('n ma('t cu?a to^i cu~ng chui vo^ ha'i tro^.m
nhie^`u la^`n. Tie^'p lie^`n theo theo la` mie^'ng vu+o+`n cu?a
anh Du+o+ng, anh ho. to^i\. Do.c theo con ho'i be^n na`y la` nha`
cu+?a cu?a xo'm gie^`ng. To^i co' hai d-u+'a ba.n ho.c o+?
d-a^y\. D-o' la` Phu.ng con cu?a thi'm Da`ng. Phu.ng kho^n lanh,
thi'ch d-o.c sa'ch. He^'t lo+'p 3 thi` Phu.ng theo ngu+o+`i o
ruo^.t vo^ Hue^'\. Co`n Ba`ng, con cu?a o^ng Lo^~\. Ba`ng tha^n
vo+'i to^i ho+n. Ba`ng cu~ng bi. ca` la(m. Tuy co`n nho? nhu+ng
Ba`ng pha?i la`m vie^.c nhu+ mo^.t ngu+o+`i lo+'n. Ngoa`i vie^.c
ho.c, Ba`ng co`n pha?i cha(n mo^.t ba^`y tra^u\. Vi` la`m vie^.c
nhie^`u, qua' su+'c mi`nh, tha^n hi`nh cu?a Ba`ng qua('t la.i\.
Ba`ng ra^'t to^'t bu.ng. Nhu+~ng lu'c to^i pha?i nghi? ho.c vi`
d-au o^'m, Ba`ng la.i che'p ba`i ho.c du`m. Mo^~i la^`n Ba`ng
cha(n tra^u, to^i thu+o+`ng co+~i le^n lu+ng tra^u ngo^`i chung.
To^i so+. d-i?a, mo^~i la^`n bi. d-i?a d-eo va`o cha^n, to^i
thu+o+`ng la bai ba?i\. Ba`ng tha?n nhie^n ngu+?a ba`n tay ra,
nho^? va`o ti' nu+o+'c mie^'ng ro^`i cu'i xuo^'ng cha^n to^i\.
Ba`ng d-u+a ba`n tay thoa va`o con d-i?a\. Tu+. du+ng con d-i?a
nhu+ ma^'t sinh lu+.c ru.ng xuo^'ng tu+'c thi`\.
To^i thu+o+`ng
ra d-o^`ng ba(`ng con d-u+o+`ng xo'm na`y\. Cuo^'i d-u+o+`ng co'
ma^'y ca^y mu+ng. D-o.t mu+ng cha't to^i thu+o+`ng ha'i cha^'m
muo^'i a(n. Bo^ng mu+ng d-e.p ho+n. Tu+`ng chu`m buo^ng tho?ng
nhu+ xa^u chuo^?i, cha?y da`i, chi chi't nhu+~ng ca'nh hoa ti'm
d-o?\. Con ho'i cha?y ra to+'i bo+` ruo^.ng thi` ngoa(.t tra'i,
cu`ng vo+'i con d-u+o+`ng. Con d-u+o+`ng na`y cu~ng cha.y to+'i
cuo^'i la`ng, da`nh cho tra^u d-i\.
Muo^'n qua to+'i
d-o^`ng, to^i pha?i d-i qua ca'i ca^`u tre'o\. Ca^`u chi? la`
mo^.t ca^y tre gia` na(`m va('t ngang. D-u+o+.c na^ng d-o+~
ba(`ng hai ca'i na.ng cu~ng ba(`ng tre d-o'ng che'o nhau, co'
mo^.t nha'nh na.ng tro^`i le^n cao, o+? giu+~a lo`ng con ho'i\.
Be^n nha'nh tro^`i cao co' mo^.t ca^y tre nho? buo^.c va`o d-e^?
la`m tay vi.n. No+i d-a^y thi` phong ca?nh na(.ng mu`i, cha(?ng
ne^n tho+ ti' na`o\. Da^n que^ to^i thu+o+`ng i't nha` co' ca^`u
tie^u rie^ng. Ba. d-a^u d-i d-o'\. Ca'i ca^`u tre'o na`y, cu~ng
nhu+ nhu+~ng bo+` ruo^.ng ga^`n xo'm, cu~ng la` no+i cho da^n
trong xo'm ngo^`i pho'ng ue^'\. Mo^~i la^`n bu+o+'c qua ca^`u,
to^i chi? da'm nhi`n tha(?ng d-o^`ng tho+`i ni'n tho+?\. Vu+`a
bu+o+'c to+'i bo+` d-a^'t la` to^i nha('m hu+o+'ng, men theo
ma^'y bo+` ruo^.ng cha.y mo^.t ma.ch, ba^'t ke^? la' lu'a qua^'t
su+o+'t va`o hai o^'ng cha^n cha?y ma'u\. Khi ca'ch mo^.t khoa?ng
xa, ca?m tha^'y an toa`n to^i d-u+'ng la.i tho+? pha`o\. Su+o+'ng
chi la.\.
Nghi~a d-i.a na(`m
giu+~a ca'nh d-o^`ng. To^i thu+o+`ng nha?y nho't tu+` go` ma? qua
go` ma? kia\. D-o^i khi na(`m la(n, qua^`n a'o di'nh d-a^`y bo^ng
co? may\. D-o^i khi tre`o le^n go` ma? cao ngo^`i nhi`n chung
quanh. Va^~n nhu+~ng khung ca?nh quen thuo^.c. Va^~n ma`u xanh
cu?a lu'a tie^'p gia'p cu`ng ne^`n tro+`i\. Va^~n nhu+~ng con
tra^u d-ang nha^~n nha ga(.m co? tre^n ma^'y go` ma? chung quanh.
Va^~n bo'ng da'ng ca^`n ma^~n cu?a da^n la`ng d-ang co`ng lu+ng
la`m vie^.c. Nhi`n va`o tho^n xo'm, va^~n nhu+~ng ma'i nha` tranh
ye^n va('ng. Nhi`n qua hu+o+'ng d-o^ng la` ngo^i ma? d-o^i cao
nga^'t cu?a ho. Hoa`ng. Xa ho+n nu+~a la` lu~y tre lo+` mo+` cu?a
la`ng Co^`n, tu+'c la`ng Sie^u Qua^`n. La`ng na`y va` la`ng to^i
co' hie^`m khi'ch. Tre? cha(n tra^u cu?a hai la`ng cu+' ga(.p
ma(.t la` d-a'nh nhau\. La('m khi co' su+. can du+. cu?a ngu+o+`i
lo+'n. Co' mo^.t thanh nie^n la`ng to^i d-a~ che^'t vi` su+.
d-u.ng d-o^. ma` to^i cho la` ra^'t vo^ ly' na`y\. D-i.a gio+'i
giu+~a la`ng to^i va` la`ng Sie^u Qua^`n co' mo^.t ca^y du+o+'i
vo+'i ta`ng la' nho? tro`n chi chi't. Co' ngu+o+`i no'i ma ho.p
cho+. o+? du+o+'i go^'c. Nhi`n qua hu+o+'ng d-o^ng nam la` lu~y
d-a^'t cha.y da`i ca^y co^'i xum xue^, go.i la` ro^`n, cu?a la`ng
Pho` Tra.ch, co`n co' mo^.t te^n no^m na nu+~a la` Ca^'y Phu`\.
La`ng na`y tru` phu' va` va(n va^.t ho+n la`ng to^i\. Go.i nhu+
va^.y bo+?i vi` la`ng na`y co' nhie^`u nha` gia`u, cu~ng nhu+ co'
nhie^`u ngu+o+`i co' ba(`ng ca^'p. Ngay giu+~a ca'nh d-o^`ng co'
mo^.t go` d-a^'t no^?i cao\. Tre^n cho'p go` tro^`ng mo^.t bu.i
tre gia` lo+'n. D-o' la` Bu.i Tra'i Mo^.t. Ha(`ng na(m thu+o+`ng
co' cu'ng te^' o+? d-a^y d-e^? ca^`u tro+`i cho mu+a thua^.n gio'
ho`a\. Ca'nh d-o^`ng co`n co' the^m mo^.t go` d-a^'t nu+~a, na(`m
ga^`n phi'a sau xo'm to^? 10. Tre^n co' nhie^`u ca^y co^? thu.\.
Ca'ch pho^'i tri' d-e.p ma('t. Tro^ng gio^'ng nhu+ mo^.t ho`n non
bo^. kho^?ng lo^`\. D-o' la` Ho`n Mo^\.
To^i thu+o+`ng ngo^`i
la(.ng. To^i tha^'y ta^m ho^`n mi`nh da`n tra?i theo ca'nh
d-o^`ng. Tuye^.t die^.u nha^'t la` mu`a lu'a pho+i mao\. Khi d-o'
giu+~a ma(.t ruo^.ng xanh no^'i tie^'p kho^ng gian la` lo+'p
su+o+ng mu` tra('ng mo?ng. To^i tu+o+?ng chu+`ng nhu+ ca'nh
d-o^`ng la` d-a.i du+o+ng. Huye^`n xanh na('ng ruo^.ng mu+a
co^`n. Sa^`u d-u+a bie^?n tra('ng trie^`u mo^`n mo^.t pho+i\.
Mu+o+`i ma^'y na(m sau hi`nh a?nh na`y bu`ng le^n trong Giu+~a
Trie^`n Ha.n Reo\.
Ngo^`i cha'n che^,
to^i d-i nha^.p bo.n vo+'i ba.n be` cha(n tra^u, moi o^'c ba('t
de^'\. Ma.o hie^?m ho+n thi` d-u+'a co+~i le^n lu+ng tra^u va`
d-u+'a d-u+'ng du+o+'i ly roi tho.c da'i tra^u khie^'n cho tra^u
nha?y\. Va`i ngu+o+`i lo+'n la`m lu.ng o+? ga^`n d-o' khi nhi`n
tha^'y to^i thu+o+`ng mi?a mai\. Con o^n tho+. su+o+'ng thie^.t,
chi? bie^'t d-i ho.c va` d-i cho+i, kho^ng d-u.ng ca'i mo'ng
tay\.
Khi to^i tro+? ve^` nha` ne^'u ga(.p me. tru+o+'c thi` kho^ng sao\. Con cu+' d-i le^u le^u, kho^ng chi.u o+? nha` ho.c ha`nh. Nhu+ng ne^'u ga(.p cha hay ma^'y anh thi` tho^i kho?i no'i\. Anh Cung su+`ng so^. mi ma^`n ba`i ta^.p he^'t chu+a\. Anh Cu+o+ng d-i be? cho tau ca^y roi d-e^? tau d-uo^?i ga`\. To^i ha(ng ha'i cha.y ra bu.i ho'p be^n ho^ng nha` be? lie^`n mo^.t ca^y mang va`o cho anh. Anh Cu+o+ng ca^`m ca^y roi, thay vi` d-uo^?i ga` nhu+ anh no'i, quay sang to^i, chi? va`o bo^. ngu+.a giu+~a nha`\. Mi na(`m le^n d-a^y\. To^i na(`m sa^'p xuo^'ng d-u+a ca'i mo^ng le^n. Anh Cu+o+ng ha. thu?\. Cu+' xong mo^.t roi la` anh no'i\. D-i cho+i ni`, d-i cho+i ni`\. To^i bi. khoa?ng chu+`ng da(m ba roi\. Cha va` anh Cung d-u+a ma('t nhi`n co^? vu~\. D-a^`n cho ha('n che^'t, he^'t d-i cho+i\. Xong ro^`i, anh kie^?m soa't ba`i ta^.p, thi` thu+' gi` to^i cu~ng la`m xong va` d-u'ng he^'t. The^' la` to^i pha?i la~nh the^m mo^.t mo+' ba`i ta^.p kha'c. Khi d-o' me. can thie^.p. Me. nhi`n anh Cu+o+ng ba?o\. D-e^? cho em a(n cho no ro^`i ho.c chi thi` ho.c. To^i d-i xuo^'ng nha` ngang a(n co+m. Kim Long nhi`n to^i cu+o+`i khu'c khi'ch. To^i muo^'n to^.n em to^i nhu+ng kho^ng da'm, ma(.c du` trong bu.ng co`n nhie^`u a^'m u+'c.
nguyen duc batngan / tham lang troi, tham lang
dat