Phoûng chöøng
20 ñeán 30 trieäu nam nhaân taïi
Myõ bò lieät döông. Baùc
só naøo cuõng ñöôïc
yeâu caàu maùch thuoác trò lieät
döông vaø laém khi thaät luùng
tuùng vì nhieàu leõ, ñaëc
bieät laø kieán thöùc veà
cô nguyeân giôùi haïn vaø
trò lieäu cuõng khoâng phong phuù.
Noùi moät caùch
khaùc, nguyeân do ñöa ñeán
lieät döông phaûi tìm ra roài
môùi nghó ñeán chöõa
trò. Beänh nhaân coù bò beänh
xaùo troän kích thích toá khoâng,
thaàn kinh coù bình thöôøng
khoâng, tim maïch coù baát thöôøng
khoâng, döôïc lieäu naøo ñang
duøng. Thuoác trò leân maùu,
trò thaàn kinh ñoâi khi gaây
ra lieät döông. Huùt thuoác laù
nhieàu cuõng coù theå ñöa
ñeán lieät döông. Ngoaøi
nguyeân do thaàn kinh, huyeát quaûn,
coøn coù nguyeân do taâm lyù.
Nhö theá khaùm vaø thöû phaûi
ñaày ñuû ñeå tìm
hieåu taïi sao beänh nhaân bò lieät
döông. Moät vaøi ví duï veà
khaùm thöû: khaûo saùt veà
löu thoâng cuûa maïch maùu, thöû
nghieäm ñöôøng trong maùu
xem coù tieåu ñöôøng
khoâng, ño kích thích toá nam
testosterone.
Cöôøng döông laø nhôø
maùu öù laïi trong moät thôøi
gian caàn thieát. Muoán trò lieät
döông thì duøng bieän phaùp
khieán boä phaän xô möôùp
corpus cavernosa (theå hang) giaõn ra cho maùu
tuï laïi ñöôïc, caêng phoàng
caùc theå hang leân moät thôøi
gian. Ngöôøi ta duøng oáng huùt
khoâng khí ñeå taïo khoaûng
troáng cho theå hang giaõn ra. Nhieàu
beänh nhaân than oáng huùt khoâng
khí lích kích quaù. Maáy naêm
gaàn ñaây, thuoác ñöôïc
tieâm ngay vaøo theå hang ñeå
giaõn maïch ra cho maùu daãn thaät
nhieàu moät thôøi gian caàn thieát.
Beänh nhaân ñöôïc chæ
daãn töï tieâm khi caàn. Kim nhoû
thoâi cho khoûi ñau. Thuoác tieâm
coù theå laø alprostadil hoaëc papaverine
hoaëc phentolamine, hoaëc hoãn hôïp.
Baùc só coù theå gaén vaøo
boä phaän nhaân taïo, oáng laùt-tích,
cöông xeïp tuøy yù khi tay bôm
leân hoaëc tay boùp ñeå nöôùc
ôû trong caêng phoàng oáng leân,
chaúng khaùc theå hang bình thöôøng
cöông leân; giaûi phaãu gaén
ñoà giaû ñöôïc aùp
duïng cho ai khoâng coù theå tieâm
thuoác ñöôïc.
Töø ngaøy tieâm thuoác vaøo
theå hang ñöôïc beänh aùp
duïng, giaûi phaãu gaén oáng
bôm khoâng thònh haønh maáy.
Cuõng nhö giaûi phaãu daãn maïch
maùu ñeán theå hang khoâng coøn
thònh haønh nöõa. Thuoác alprostadil
Caverject cuûa Upjohn coù leõ seõ hay
ñöôïc duøng hôn vì
noù giaûn dò vaø ñoái
vôùi ña soá beänh nhaân
coù keát quaû khaû quan.
Môùi ñaây, baù caùo duøng
alprostadil cho 683 beänh nhaân vôùi keát
quaû höõu duïng 94% laàn tieâm
vaø nam cuõng nhö nöõ ñaõ
keát luaän laø haøi loøng vôùi
thaønh quaû treân 85% laàn tieâm.
Chöøng 50% than ñau nhöng chæ sau
11% laàn tieâm vaø ñau vöøa
thoâi; ñau do kim tieâm vaø cuõng
coù theå laø do thuoác alprostadil,
moät loaïi prostaglandin E. Tuy nhieân ñau
ñôùn cuõng laøm moät soá
tuy nhoû boû cuoäc. Khoâng hieåu
thuoác teâ lidocaine pha cheá thaønh
keo boâi leân da tröôùc khi tieâm
coù giuùp giaûm ñau khoâng, ngöôøi
vieát chöa thaáy baù caùo. 2%
bò chai vì ñaõ tieâm nhieàu
laàn hoaëc laø haäu quaû thöông
tích va chaïm lieân tieáp, tieâm
caàn nghæ moät thôøi gian. 1% bò
cöông quaù laâu treân 4-6 tieáng
ñoàng hoà, caàn phaûi ñeán
baùc só xem vaø maùu baàm 8%,
chaéc chaén seõ giaûm ñi khi
tieâm coù kinh nghieäm hôn taát
nhieân nhöõng ngöôøi duøng
thuoác choáng ñoâng maùu khoâng
neân chích. Kyõ thuaät töï
tieâm laáy ñöôïc baùc
só hay ñieàu döôõng chæ
daãn cuõng raát giaûn dò. Chæ
vieäc keùo daøi ra vaø kim beù
côõ 36 tieâm ôû beân caïnh,
ngay choã goác boä phaän, phaûi
traùi gì cuõng ñöôïc.
theå hang hai beân thoâng thöông
vôùi nhau. Neáu cöông quaù
laâu, phaûi cho baùc só hay ñeå
tìm caùch daãn maùu ra, baèng
caùch cho ñaép thuoác ephedrine chaúng
haïn.
Lieàu thuoác tieâm cuõng phaûi
doï daãm ñònh lieäu cho moãi
ngöôøi, coá tìm lieàu thaáp
nhaát cho moät thôøi gian caàn
thieát maø thoâi. Thöôøng
nhöõng ngöôøi lieät döông
do lyù do thaàn kinh chæ caàn lieàu
raát nhoû, 2 micrograms, nhöng neáu nguyeân
do laø beänh cuûa maïch maùu thì
lieàu phaûi cao hôn vaø keát
quaû khoâng khaû quan baèng.
TK: NEJOM Thaùng 4/4/96.
BS Thieän Y