La(ng Minh Ma.ng Chie^`u Mu+a

Webmaster: hoangkhainhan@hotmail.com

Minh Ma.ng (1820-1840) Nguye^~n Phu'c DDa?n (1791-1841), con trai thu+' tu+ cu?a Gia Long, le^n ngo^i na(m 1820, la^'y nie^n hie^.u la` Minh Ma.ng. La`m vua ddu+o+.c 20 na(m, Minh Ma.ng dda~ co' co^ng trong vie^.c mo+? mang bo+` co~i, khuye^'n khi'ch no^ng nghie^.p, hoa`n chi?nh kinh ddo^, ca?i ca'ch phong tu.c... Tho+`i Minh Ma.ng ddu+o+.c xem la` tho+`i thi.nh tri. nha^'t cu?a trie^`u Nguye^~n. La(ng Minh Ma.ng ddu+o+.c kho+?i co^ng xa^y du+.ng na(m 1840 tre^n dda^'t tho^n Lie^n Ba(`ng, xa~ Hu+o+ng Tho., tha`nh pho^' Hue^'. Ca'c nha` ddi.a ly' dda~ khe'o cho.n mo^.t vu`ng dda^'t dde.p, na(`m o+? nga~ ba Ba(`ng La~ng, no+i hai nguo^`n Ta? Tra.ch va` Hu+~u Tra.ch ho+.p la.i dde^? ta.o tha`nh con so^ng Hu+o+ng tho+ mo^.ng e^m dde^`m. Toa`n bo^. khu vu+.c la(ng nhu+ hi`nh mo^.t ngu+o+`i na(`m go^'i dda^`u le^n vu`ng ddo^`i nu'i va` duo^~i cha^n xuo^'ng nga~ ba so^ng. La(ng dda~ ddu+o+.c qui hoa.ch va` thie^'t ke^' ngay tu+` khi Minh Ma.ng co`n so^'ng. Sau khi nha` vua che^'t, Thie^.u Tri. cho tie^'p tu.c xa^y du+.ng theo ddo^` a'n vua cha dde^? la.i. Ca'c co^ng tri`nh kie^'n tru'c o+? dda^y ddu+o+.c bo^' tri' dda(ng ddo^'i cha(.t che~ theo tru.c tha^`n dda.o cha.y theo hu+o+'ng ta^y ddo^ng. DDi theo tru.c tha^`n dda.o na`y, du kha'ch se~ la^`n lu+o+.c ga(.p ca'c co^ng tri`nh chi'nh cu?a la(ng: DDa.i Ho^`ng Mo^n; Ba'i DDi`nh (sa^n cha^`u) vo+'i hai ha`ng tu+o+.ng dda'; Bi DDi`nh (nha` bia); sa^n te^'; Hie^?n DDu+'c Mo^n; ddie^.n Su`ng A^n; Hoa(`ng Tra.ch Mo^n; ca^`u Trung DDa.o; Minh La^u; Nghi Mo^n; ca^`u Tho^ng Minh Chi'nh Tru+.c; Bu+?u Tha`nh, no+i dda(.t thi ha`i nha` vua. Ca'c co^ng tri`nh phu. la.i la` nhu+~ng ca(.p ddo^'i xu+'ng qua ddu+o+`ng tru.c chi'nh cu?a la(ng: Ta? va` Hu+~u Ho^`ng Mo^n; Ta? va` Hu+~u Tu`ng Vie^.n; hai nu+?a ho^` Tru+`ng Minh; hai ca^`u Ta? Phu., Hu+~u Ba^.t; Nghe^nh Lu+o+ng qua'n; va` DDie^'u Ngu+ DDi`nh; Bi`nh So+n va` Tha`nh So+n; hai nu+?a ho^` Ta^n Nguye^.t. Ca'ch bo^' tri' na`y ta.o cho toa`n la(ng kho^ng khi' trang nghie^m, sa^u tha(?m. Quan nie^.m tro+`i tro`n dda^'t vuo^ng ddu+o+.c the^? hie^.n qua ca'c cu.m kie^'n tru'c la`m toa't le^n tu+ tu+o+?ng trung ta^m vu~ tru. cu?a mo^.t o^ng vua co' nhie^`u tham vo.ng. The^m va`o ddo', ca'c co^ng tri`nh phu. na(`m ra?i ra'c trong la(ng vu+`a co' chu+'c na(ng cu. the^?, vu+`a mang bie^?u tu+o+.ng ca'c ha`nh tinh xoay quanh tra'i dda^'t, no+i ddo' dda^'ng thie^n tu+? ddang o+? vi. tri' trung ta^m. Ngoa`i ra, na(`m trong mo^.t kho^ng gian chung cu?a toa`n la(ng, tu+`ng khu vu+.c la.i co' mo^.t khoa?ng kho^ng gian rie^ng bie^.t, vu+o+.t qua mo^~i mo^.t khuo^n cu+?a - Ta? Ho^`ng Mo^n, Hie^?n DDu+'c Mo^n, Hoa(`ng Tra.ch Mo^n, cu+?a sau Minh La^u - du kha'ch tha^'y mo+? ra tru+o+'c ma('t mo^.t kho^ng gian mo+'i me?, mo^~i no+i mo^~i kha'c, nhu+ng dde^`u hoa`n chi?nh. Ve? dde.p cu?a ca'c kie^'n tru'c la.i ddu+o+.c nha^n le^n bo^.i pha^`n nho+` soi bo'ng xuo^'ng nhu+~ng ma(.t ho^` pha(?ng la(.ng bao bo.c xung quanh. Ho^` Tru+`ng Minh, ho^` Ta^n Nguye^.t mu`a He` tho+m nga't hu+o+ng sen va` la`m cho kho^ng khi' trong la(ng bo^'n mu`a e^m di.u. Ta^'t ca? dde^`u ddu+o+.c va^y ki'n bo+?i mo^.t vo`ng la tha`nh da`i 1700 me't, uo^'n lu+o+.n me^`m ma.i giu+~a nhu+~ng trie^`n ddo^`i, vu+`a mang ti'nh gio+'i ha.n khuo^n vie^n, vu+`a kho^ng ga^y y' nie^.m nga(n ca'ch vo+'i quang ca?nh chung cu?a vu`ng dda^'t so+n thu?y hu+~u ti`nh. Quang ca?nh thie^n nhie^n va` kie^'n tru'c trang nha~ o+? dda^y, cu`ng vo+'i nghe^. thua^.t ddu'c ddo^`ng va` cha.m dda' tinh te^' dda~ le^n dde^'n ddi?nh cao du+o+'i tho+`i Minh Ma.ng, qua? tha^.t dda~ la`m cho la(ng ga^y ne^n mo^.t a^'n tu+o+.ng tha^m nghie^m va` thanh tha?n ddo^'i vo+'i kha'ch tham quan.