|
riêng npb Nguyễn Hưng Quốc
gọi là thời hậu hiện đại mà hỏi
chúng ta viết cho ai th́ biết trả
lời sao?... c̣n nếu hỏi chúng ta làm
thơ cho ai, giống như hỏi hoa nở
cho ai, bởi trời đất sinh ra hoa
th́ cũng sinh ra người, sinh ra nhà
thơ hay thi sĩ ; trời đất sinh ra
hoa nghĩa là trời đất sinh ra thơ ( poiesis , poetry ...)
hoa là thơ của đất trời, hay thơ
là hoa của người, người làm ra thơ
như trời đất sinh ra hoa; vậy hỏi
nhà thơ hay thi sĩ làm thơ cho
ai, khác chi như hỏi hoa nở cho
ai; nếu mọi người công nhận thơ hay
văn chương là tinh hoa ngôn ngữ hay
nghệ thuật là đồng nghĩa với sáng tạo,
( hiểu sáng tạo là một văn bản mang
tính liên văn bản) dù thế nhưng hỏi
sáng tạo cho ai th́ c̣n chi sáng
tạo nữa?... ngược lại đă gọi nghệ thuật
mà không sáng tạo th́ đâu c̣n nghệ
với thuật nữa? * ( t́m hiểu chuyện bức tượng
người đá cầm búa đục đá của Lê
Thành Nhơn)... nghĩa là giới sáng tác phải
luyện cho được song chức năng * “ ng̣i bút
cũng như ‘cái búa’ của nhà điêu khắc ”
... phải chăng mục đích câu hỏi này đặt
ra nhắm thử thách lư luận với số
nghệ sĩ được mệnh danh là làm nghệ
thuật hay sáng tạo?... hăy lắng kư ức
lư thuyết văn học viết thời cổ đại
với Socrates, Plato, Aristotle
và Khổng Tử hay nửa sau thế kỷ
hai mươi có Roland Barthes và Jacques
Derrida ...nay qua cách nh́n hậu
hiện đại, với câu hỏi chúng ta làm
thơ cho ai ?...th́ có thể ung dung (1)
đáp rằng “ chúng ta làm thơ cho độc
giả đầu tiên cũng chính là chúng ta ’’
(như hoa nở cho tự nó và thiên nhiên)
... lẽ ra phải lặng thinh với câu hỏi
hoa nở cho ai, như câu hỏi chúng
ta làm thơ cho ai ; hoa nở mà
hỏi cho ai ? cho ai ? và cho ai ?
... và làm thơ mà hỏi cho ai ?
... nhưng nếu hỏi : viết cho ai đó là
chuyện khác, bởi cùng chung giới sáng tác
nhưng với loại h́nh nghệ thuật khác nhau.
...v́ thế câu trả lời dĩ nhiên khác
nhau ; người th́ viết cho một số độc
giả, người th́ viết cho ‘‘ tầm mong đợi ’’
người viết cho ‘‘ chiếc kệ sách giả định ’’(2)
HÀ NGUYÊN DU
Thi Tập Gene Đại Dương (2003)
(1) ,* Theo Văn học Việt Nam từ điểm
nh́n hậu hiện đại của Nhà phê b́nh Nguyễn Hưng Quốc
(2) Theo bài chuyển ngữ của nhà phê b́nh Hoàng Ngọc -Tuấn
‘‘Italo Calvino - Chúng ta viết cho ai ? hay chiếc kệ sách giả định’’
|