|
||
|
- Nói lên một cách có ư nghĩa các sự việc diễn ra trong một thế giới rộng lớn hơn. - Diễn đạt qua mọi h́nh thức nghệ thuật khác nhau, kết hợp được giữa thơ truyền thống và thơ hiện đại. - Dùng ngôn ngữ đời thường mang không khí truyện kể đến người đọc. - Áp dụng Thơ không vần và Hiệu ứng cánh bướm qua các biểu tượng và chủ đề vừa thâu tóm sự đời vừa mở ra một sự đời mới. Như vậy thơ Tân h́nh thức diễn tả tự nhiên, ngôn ngữ không bị ức chế hoặc vụng về lúng túng. Bút pháp chỉ định một thái độ của người làm văn chương trước cuộc đời. Do đó văn chương phải được dựng xây, phát triển trong tương giao gắn bó thiết tha đến toàn bộ đời sống. Người làm thơ trước tác phẩm thi ca của ḿnh cũng không thể ở trong một cảnh ngộ tách rời với mọi người và công tŕnh sáng tạo của nhà thơ thật ra là một thiên tính đến từ mọi người. Trong khía cạnh ấy, thơ bao giờ cũng nói lên một ư nghĩa nào đó và sẽ được tác thành trọn vẹn hơn bởi người thưởng ngoạn qua những ư nghĩa được bao hàm. Thơ Tân h́nh thức trở về với ngôn ngữ b́nh thường, xử dụng âm điệu nói tự nhiên sẽ mang lại một ngôn ngữ thơ đặt biệt tiếp cận với người đọc.Và khi xử dụng các thể 5,7 hoặc 8 chữ là một khái niệm hoàn toàn mang tính mỹ cảm hay là sự đồng nhất giữa ư tưởng và h́nh thức sẽ tiếp tục thúc đẩy các nhà thơ trên con đường sáng tạo để trở về với đời sống con người mà hơn bao giờ hết với thế kỷ 21 tràn đầy biến động, từ khủng bố qua bệnh tật, từ chiến tranh hủy diệt đến phân tán ư thức hệ, từ nghèo đói đến thiên tai, từ bạo động đến suy thoái gia đ́nh đang đẩy thế giới vào những xáo động ghê gớm chi phối toàn bộ đời sống của mọi người. Một quan niệm như vậy làm xuất hiện một nhăn quan mới để diễn dịch những ư nghĩa mới. Các nhà thơ tự chọn cho ḿnh một ư nghĩa (như Diễn Đàn Thi Giới Chống Chiến Tranh / www.thigioichongchientranh.org). Và đây cũng là thời điểm cho các nhà thơ với những đặc điểm của thơ Tân h́nh thức - một h́nh thái hoạt động tinh thần tích cực - để khai mở những ư nghĩa, đi t́m các thuộc tính của xă hội. Nói rằng thơ Tân h́nh thức có đặc điểm là v́ khi trở về với ngôn ngữ nói thông thường là một cách nh́n nhận xă hội như một biểu lộ đời và người. Do đó mỗi người phải chuẩn bị cho ḿnh hai con đường: từ ngôn ngữ đến đời sống và từ đời sống trở về ngôn ngữ. Dẫu cho ngôn ngữ có thể là ngưỡng cửa của im lặng v́ ngôn ngữ không bao giờ nói hết. Tuy nhiên giá trị của ngôn ngữ là thiết lập một phạm trù ư nghĩa đưa đến những hoạt động của đời sống xă hội, diễn tả và xây dựng như là một tập hợp những hoàn cảnh cá nhân và tập thể trong ngôn ngữ. Kể từ mùa xuân năm 2000, lần đầu tiên khái niệm về thơ Tân h́nh thức được đề cập đến trên tạp chí Thơ đă đánh dấu một khúc ngoặc trong nền thi ca Việt. Và cho đến nay thơ Tân h́nh thức đă trở thành một ḍng thơ như một tác động nhằm đưa con người trở về đời sống hiện thực vừa dung ḥa những âm vang của nền thơ cổ điển và những khát vọng về một nền thơ hiện đại nhằm xoay chuyển và biến đổi những giá trị được sáng tạo theo một nhịp chuyển động mới. Những sáng tác mới về thơ Tân h́nh thức được đông đảo các nhà thơ tŕnh bày thường xuất hiện trên tạp chí Thơ (mỗi năm 2 số, xuất bản tại Hoa Kỳ). Đây là giai đoạn khởi đầu với những nhà thơ nổi tiếng trong sinh hoạt văn chương và có nhiều kinh nghiệm trong nhiều thể thơ khác nhau. Đến với thơ Tân h́nh thức như một thử thách bản thân về sự t́m kiếm những giá trị mới. Họ đă cho xuất bản những tác phẩm thơ Tân h́nh thức và cũng đang chờ đợi sự đóng góp từ phía độc giả. Xin được giới thiệu 3 tác phẩm sau đây : Gene Đại Dương của Hà nguyên Du Năm 2001, nhà thơ Hà Nguyên Du cho xuất bản tập thơ Anh biết, em yêu dấu. Ông được các nhà phê b́nh đánh giá như một nhà thơ có khuynh hướng cách tân, muốn làm mới thi ca. Cách tân là một ư thức cải hóa mà nghệ thuật phát biểu luôn hướng về thực tiễn xă hội để thể nghiệm các giá trị của ḿnh. Ư thức này báo hiệu cơn khủng hoảng của quy luật xă hội và mở ra những triển vọng về những giá trị mới. Nó bày tỏ rằng đang có một viễn tượng giá trị khác. Đọc tập thơ Anh biết, em yêu dấu bao gồm nhiều bài thơ được viết từ nhiều thể loại, thật ra rất khó nắm được khuynh hướng sáng tác của tác giả. Ông có những bài thơ mang âm hưởng của thời kỳ Thơ Mới với vần điệu và tâm t́nh lăng mạn của t́nh yêu như bài Em có về ta : Hăy hót vườn ta chim xanh nhỏ
Có thể thấy ông bị ảnh hưởng qua nhà thơ Đinh Hùng : Mái tóc thương xuân gió chải hờ
Đến những bài thơ phá thể từ lục bát qua tự do, 5 chữ, 7 chữ đều bị ông xáo trộn. Mọi trật tự đều bao hàm bạo động. Đó là quy luật của lịch sử. Bạo động trong văn chương là một trách nhiệm lư thuyết, căn cứ trên những giá trị tinh thần. Ư hướng cách tân là luôn luôn mang khát vọng nền tảng đồng thời vượt trên những khát vọng đó khi thực hiện. Ông đẩy thơ lục bát vào h́nh thức thơ xuôi : 1.
Đây cũng chỉ là những biến dạng h́nh thức như một nổ lực tinh thần từ đó nghệ thuật hướng đến. Bên cạnh những bài thơ lăng mạn cổ điển, ông cũng đẩy thơ vào thế giới trừu tượng vượt qua b́nh diện cảm quan: 1.
Nhưng chính trong thế giới trừu tượng này, đặt ra một sự đương đầu bất tận giữa những danh từ đưa đến sự dằn co, tranh chấp và có thể đến cả sự lạm dụng danh từ gây nên trường phái chính thống. Nhà thơ Hà Nguyên Du do dự giữa một bên là cái đẹp, cái khêu gợi cảm quan, một bên là sự bất an của ngôn ngữ do những ngộ nhận gây ra. Cái đẹp là đời sống ban đầu của tác phẩm tác động đến người thưởng ngoạn bằng cảm tính chỉ có giá trị đối với những đối tượng đi t́m nó. C̣n ngôn ngữ bất an đặt vấn đề về mối tương quan giữa ngôn ngữ và đời sống xă hội nếu hiểu rằng cuộc sống con người được cảm thông tốt đẹp th́ ngôn ngữ là cơ cấu tác thành sự kiện đó. Và cũng trong nổ lực t́m ṭi sáng tạo, ông đă mang đến cho độc giả tập thơ Tân h́nh thức, tựa đề: Gene Đại Dương. Trở về với ngôn ngữ nói thông thường, mang không khí truyện kể, dùng lại thể thơ 5,7 hoặc 8 chữ bám vào đời sống hiện thực, diễn tả hoàn toàn tự nhiên. Đó là những đặc tính t́m thấy trong Gene đại dương : em yêu ta ơi em là chim
Một bài thơ khác: mơ bữa ăn có thêm chút rau và
Người đọc có thể hơi ngỡ ngàng trước một bài thơ như vậy. Bởi v́ thơ Tân h́nh thức đă chuyển từ âm vang của chữ sang cú pháp. Đọc có thể như đọc truyện. Kỷ thuật lặp lại được xử dụng như một yếu tố thay thế vần. Phản hồi và trùng lặp sẽ mở rộng bài thơ như những làn sóng lan. Mỗi lần lặp lại có thể chuyển qua một ư tưởng mới ảnh hưởng bởi lư thuyết Hỗn Mang(Chaos): từng hồi từng hồi rền
Thơ Tân h́nh thức vẫn đang trong thời kỳ thử nghiệm. Học hỏi từ nền thơ hiện đại của Mỹ mà phong trào thơ Tân h́nh thức (New Formalism) đang là chuyển động chính ảnh hưởng đến cả nền thi ca thế giới trong nửa thế kỷ nay. Trở về với thơ Việt, sau một thời gian dài gần 100 năm của thơ Tự Do, đây cũng là cơ hội để chúng ta học hỏi thêm không những về sự cần thiết phải thay đổi kỷ thuật mà thơ c̣n chuyển tải một nội dung phù hợp với thời đại chúng ta đang sống trong những chiều hướng có ư nghĩa. NGUYỄN LƯƠNG BA
|
|
|
Notice: Undefined index: URL in F:\www\saigonline\hanguyendu\MainIndex\iFileIndex.php on line 8
Notice: Undefined index: HTTP_REFERER in F:\www\saigonline\hanguyendu\MainIndex\iFileIndex.php on line 10
Warning: fclose() expects parameter 1 to be resource, boolean given in F:\www\saigonline\hanguyendu\MainIndex\iFileIndex.php on line 20