Bùi Thanh Liêm
"Kháng chiªn nh¤t quyªt thành công. Mai này kháng chiªn thành công, anh v« em thöa ß¾c mong."
Âm thanh rè rè phát ra t× chiªc loa phóng thanh treo · ð¥u ngõ, mang mµt giai ði®u ng¡t quãng, tiªng ðßþc tiªng m¤t, nghe nhß ng߶i chªt ðang h±n h¬n nhæng l¶i trån tr¯i sau cùng. Cái làng C± L¬, tïnh Nam иnh này chï bé tí teo mà lÕi có ðªn nhæng nåm cái loa phóng thanh công cµng, su¯t ngày reo réo nhæng bài ca cách mÕng, nhß mu¯n tra t¤n cái màng nhî cüa ng߶i dân trong làng.
M²i l¥n nghe bài hát trên, Lñu lÕi cäm th¤y nghèn ngh©n trong tim. Kháng chiªn ðã thành công, mi«n Nam ðã hoàn toàn ðßþc giäi phóng r°i, mà nàng vçn chßa thöa ß¾c mong, vì ch°ng nàng vçn bi®t vô âm tín. Nàng còn nh¾ rõ cái dÕo sau ngày ba mß½i tháng tß nåm bäy nhåm, có biªt bao nhiêu chuy®n d· khóc, d· c߶i xäy ra · cái làng C± L¬ này. Có nhi«u bà vþ chiªn sî xa ch°ng cä chøc nåm gi¶i ðã không ch¸u không n²i cänh phòng the ð½n chiªc nên · nhà xây t± uyên ß½ng m¾i. R°i, th¢ng ch°ng cüa các bà, tß·ng ðã "sinh B¡c tØ Nam", nay ðµt nhiên vác xác tr· v«. Ngßþc lÕi, cûng có mµt s¯ khác may m¡n h½n, sau ngày giäi phóng là nh§n ðßþc gi¤y báo tØ t× ti«n tuyªn. Thª là các bà này vµi giªt gà, m± heo ån m×ng; coi nhß là nh¤t cØ lßÞng ti®n, v×a ån m×ng ngày ð¤t nß¾c th¯ng nh¤t, v×a ån m×ng chính bän thân các bà ðßþc giäi phóng, thoát khöi cänh hôn nhân tù ngøc.
Riêng bän thân Lñu, nàng không có ðßþc cái cäm giác h°i hµp nhß các bà vþ ngoÕi tình này. Lý do là su¯t m߶i m¤y nåm qua nàng s¯ng chung v¾i m© ch°ng, mµt bà già phong kiªn, ðµc ðoán. Cø C¦n, m© ch°ng nàng, nåm nay ðã ngoài bäy mß½i nhßng vçn còn r¤t tinh anh. C± nhân có câu "nhân sinh th¤t th§p c± lai hy". Nhß v§y cø C¦n nhà ta ðáng ðßþc xªp hÕng thßþng th÷ r°i. M£c dù tu±i khá cao nhßng sÑc khöe cüa cø vçn còn t¯t chán, ð£c bi®t hai giác quan th¸ và thính cüa cø, có th¬ nói là hoàn häo. M¡t cüa cø còn t¯t l¡m, nhæng lúc ng°i vá áo, cø xö kim xoành xoÕch không c¥n ðeo kính lão. Còn tai cüa cø thì khöi nói, nhi«u khi trong lúc loa phóng thanh ð¥u ngõ reo hò nh£ng cä lên, nhßng h¬ có tiªng bß¾c chân vào g¥n c±ng nhà cø là cø nh§n ra ngay tiªng dép. Cø th¤y hai giác quan này r¤t c¥n thiªt trong cuµc s¯ng th߶ng nh§t cüa cø, nh¤t là trong v¤n ð« giæ gìn cô con dâu, t× nhæng c£p m¡t hau háu cüa nhæng th¢ng thanh niên trong làng. Cø cäm th¤y vi®c giæ vþ cho con trai là nhi®m vø gi¶i giao, và ngày nào cø còn s¯ng thì nh¤t ð¸nh ngày ðó Lñu phäi · v§y mà thü tiªt ch¶ ch°ng, và th¢ng nào mu¯n bén mãng ve vãn con dâu cø thì phäi bß¾c qua xác chªt cüa cø.
Cø C¦n t¤t tä bß¾c vào nhà, lµt bö chiªc khån mõ quÕ, xªp tØ tª r°i c¤t lên trên k®. Có tiªng cüa Lñu v÷ng lên t× nhà bªp:
- Ðë ðã v« ðªn n½i r°i ð¤y à?
Cø im l£ng, chßa bu°n giä nh¶i. Bình th߶ng cø v¾i cô con dâu nhß hình v¾i bóng, nØa bß¾c cø cûng không mu¯n r¶i, nhßng hôm nay chÆng ð£ng ð×ng cø phäi ði sang nhà hàng xóm dñ ðám cß¾i ng߶i quen. Cø ðành phäi ð¬ cái Lñu · nhà, vì cø nghî môi tr߶ng ðó không t¯t cho nó. Ðâu phäi riêng cø, có nhi«u ông ch°ng trë còn không dám mang vþ ðªn ðó, vì h÷ nghe ð°n có nhi«u bà vþ trë vçn b¸ ðám thanh niên vô công r²i ngh« hay ðªn ðó ve vãn vþ thiên hÕ, và ðã có l¡m bà bö ch°ng theo giai, chï sau mµt l¥n ði dñ ðám cß¾i. Cø C¦n hít mûi ngØi, hình nhß có mùi gì khác th߶ng, ðang quy®n quanh cån nhà tôn vách ván này. Cø bß¾c xu¯ng bªp, th¤y Lñu ðang ch²ng mông, quÏ m÷p dß¾i ð¤t, phùng mi®ng ra mà th±i c½m. Ðám cüi b¡t ð¥u bén lØa, phñt cháy r°i phä khói mù m¸t. Lñu ðÑng d§y th·, nhìn th¤y m© ch°ng ðang ðÑng · chái cØa ngån gian nhà bªp. Nàng døi m¡t, than:
- Cüi chßa khô hÆn ðë à! CÑ khói mù m¸t nhß v¥y thì làm sao mà n¤u v¾i nß¾ng, ch¡c ngày mai con gánh xu¯ng chþ ð¬ ð±i l¤y than...
Bà cø ng¡t l¶i cô con dâu:
- V×a r°i có ai ðªn nhà mình v§y?
- Ðâu có ai? Sao ðë lÕi höi v§y?
- Tôi ngØi th¤y mùi thu¯c lá · nhà trên.
Lñu, trong thâm tâm th¥m phøc bà m© ch°ng quá tinh ý, v² trán nh¾ ra:
- À, anh Ðoài ghé thåm. Ch¡c ðë còn nh¾ anh Ðoài cùng ti¬u ðoàn v¾i nhà con?
Bà cø cau mày:
- Thª mà bäo là ðâu có ai!
Lñu ¤p úng không biªt nói gì h½n, nhßng r°i nét m£t cüa bà cø b¤t chþt thay ð±i và tr· lÕi bình th߶ng. Bà höi:
- Thª nó có tin tÑc gì cüa th¢ng Bính không?
Lñu l¡c ð¥u:
- DÕ không, thßa ðë.
Bà cø nén tiªng th· dài, nói v¾i con dâu trß¾c khi bß¾c ra khöi nhà bªp:
- Thôi tôi ði ngã lßng mµt tí ðây. Ch¸ có ðói thì ån trß¾c ði nhé, tôi m¾i ði ån ðám cß¾i v«, còn no l¡m c½.
Lñu ngoan ngoãn:
- Vâng, thßa ðë ði nghï.
Bà cø tr· lên nhà trên, thä mình xu¯ng sÕp gø. Cø, mµt tay ch¯ng ð¥u, mµt tay r¶ rçm dò ðài. Cái ðài này là cüa th¢ng cháu ruµt cüa cø, cûng ði bµ ðµi, mang biªu cái dÕo mi«n Nam m¾i ðßþc giäi phóng. Cø nh¾ mãi th¶i gian ¤y, chÑng kiªn cái cänh bµ ðµi phøc viên t× trong Nam tr· ra, ai cûng khuân theo t×ng thùng ð° ngoÕi, nom phát ham. Lúc ðó không chï riêng mình cø, mà cä làng C± L¬ này b¡t ð¥u bán tín bán nghi v« nhæng ði«u h÷ nghe trß¾c ðây, r¢ng nhân dân mi«n Nam dß¾i ách ðô hµ cüa ðª qu¯c MÛ c½m không có mà ån, áo không có mà m£c. R°i cø tß·ng tßþng ra cái cänh th¢ng Bính v« làng, ð° l¤y ðßþc trong Nam nhi«u l¡m, phäi ðªn cä xe täi chÑ chä ít. Cø bàn tính v¾i con dâu, lúc ðó h÷ s¨ cho phá cån nhà tôn vách ván này, ð¬ xây mµt cån nhà gÕch hÆn hòi, ð¬ n· m£t n· mày v¾i hàng xóm láng gi«ng. Song h÷ cÑ ðþi mãi, nhßng chä có tin tÑc gì cüa Bính, chÆng biªt nó s¯ng chªt ra sao.
Ðã g¥n mµt nåm gi¶i t× ngày ð¤t nß¾c th¯ng nh¤t. Ь kÖ ni®m ð® nh¤t chu niên ngày Nam B¡c xum v¥y, nåm nay nhà nß¾c ra l®nh cä nß¾c, t× thôn quê ðªn thành th¸, t± chÑc ån m×ng.
"Kháng chiªn nh¤t quyªt thành công. Mai này kháng chiªn thành công, anh v« em thöa ß¾c mong." Kháng chiªn ðã thành công r°i ð¤y, nhßng th¢ng quý tØ cüa cø C¦n vçn bi®t vô âm tín. SÑc kiên nhçn cüa cø ðã ðªn mÑc gi¾i hÕn. Nåm nay cø sai cái Lñu dçn cø lên t§n Hà Nµi tìm chï huy ti¬u ðoàn cüa th¢ng con trai cø ð¬ höi cho ra tông tích cüa th¢ng Bính.
Chï huy ti¬u ðoàn phân tr¥n:
- Ðáng lý ra ðây là chuy®n bí m§t quân sñ, tôi không nên k¬, nhßng bây gi¶ hòa bình r°i giæ bí m§t ð¬ làm gì, phäi không cø và cô?
Bà cø s¯t ruµt v¾i cái l¯i nh§p ð« lßng kh·i cüa gã chï huy. Cø sÇng lên:
- Bí m§t v¾i bí m©o cái giäi gì. Chúng tôi c¥n biªt vi®c gì ðã xäy ra cho ch°ng, con cüa chúng tôi.
R°i cø ra vë nhân ðÕo:
- Ь mà con gái tôi nó còn li®u ð߶ng mà lo thân, chÑ chä nhë còn trë nhß v¥y mà phäi · v§y thü tiªt ch¶ ch°ng?
Gã chï huy làm nhß không nghe cø nói gì. Gã cúi xu¯ng b§p b§p vài h½i thu¯c lào, xong ngæa ng߶i phun khói. Theo lu°ng khói tr¡ng, gã thä tâm tß trôi ngßþc v« quá khÑ, và b¡t ð¥u k¬:
- Tôi còn nh¾ rõ cái biªn c¯ ¤y, trong r×ng Tr߶ng S½n, vào giæa mùa khô. Su¯t m¤y hôm li«n ti¬u ðoàn chúng tôi b¸ b÷n MÛ dµi bom theo ki¬u trãi thäm. Ъn khi chÕm trán v¾i b÷n trinh sát dù cüa Ngøy thì anh em trong ti¬u ðoàn ðã ki®t sÑc, chä ai còn tinh th¥n chiªn ð¤u, ðªn n²i còn lÕi cä h½n mµt nØa ti¬u ðoàn mà không cñ lÕi mµt ti¬u ðµi trinh sát cüa Ngøy. Phäi công nh§n b÷n lính dù cüa Ngøy r¤t thi®n chiªn, cä nØa ti¬u ðoàn b¸ chúng d¥n cho t½i b¶i. R¯t cuµc b÷n tôi phäi rã quân, l¾p ð¥u hàng, l¾p bö chÕy, l¥n theo ð߶ng mòn H° Chí Minh tr¯n sang Cao Miên. Trong cái cänh h²n quan, h²n quân ¤y mÕnh ai n¤y chÕy, làm sao mà ki¬m soát ðßþc ai m¤t ai còn.
Lñu c¡t ngang:
- Thª mà cái nhà anh Ðoài cùng ð½n v¸ v¾i anh Bính chä k¬ gì cho mình biªt cä.
- Làm sao mà dám k¬. Tôi thØ höi cø và cô · ðây, cä nØa ti¬u ðoàn, võ khí còn ð¥y ðü mà b¸ chúng nó lùa nhß lùa v¸t. H½n næa, chính sách cüa Ðäng và nhà nß¾c ta là chï ð« cao chiªn th¡ng thôi. Cø và cô không nghe r¢ng Ðäng Cµng sän Vi®t Nam bách chiªn bách th¡ng à?
Gi÷ng nói cüa ông cñu chï huy quân ðµi nhân dân, hi®n tÕi là mµt ông tß¾ng v« hßu, hàm chÑa ð¥y mïa mai, châm biªm. Có mµt thiªu næ trë t× trong bu°ng bß¾c ra:
- Gi¶i ½i, kh± thân chØa, b¯ lÕi nói nhäm lung tung næa r°i ð¤y à?
R°i cô quay sang cø C¦n và Lñu v¾i ánh m¡t không có vë thân thi®n tí nào, làm nhß mu¯n ðu±i khách ði v§y. Bà cø và Lñu vµi ðÑng d§y, mi®ng nói lí nhí cám ½n, r°i kiªu t× ra v«. V×a bß¾c ra khöi cØa, bà cø nói ngay:
- MÕng th¢ng Bính nh¾n l¡m. Tôi vçn tin là nó còn s¯ng, biªt ðâu vài hôm næa nó lù lù v« làng không ch×ng.
R°i bà chuy¬n sang mµt gi÷ng êm d¸u h½n, bäo con dâu:
- Ta phäi ch¶ thôi con Õ!
Lñu ði bên cÕnh, vçn yên l£ng không nói gì. Hai ng߶i ði ra ph¯ Khâm Thiên ð¬ ðón ô-tô v« lÕi Nam иnh. Mµt h°i sau, ng°i trên ô-tô Lñu m¾i có d¸p suy nghî mông lung. Nàng tñ höi gi¶ này Bính ðang · ðâu? Nªu còn s¯ng, không ch×ng gã ðã h°i chánh trong cái d¸p ti¬u ðoàn b¸ b÷n Ngøy tàn sát, bây gi¶ chä còn m£t mûi nào mà v« làng, cûng không ch×ng gã ðã theo chân b÷n ðª qu¯c MÛ, chÕy loÕn trong cái ngày 30 tháng 4. Biªt ðâu ch×ng gã ðã tr· thành mµt tên cán bµ · mi«n Nam, và sau ðþt ðánh tß sän thÑ nh¤t gã qu½ ðßþc mµt m¾ cüa và ðã quyªt ð¸nh cß¾i mµt con vþ trë · mi«n Nam, có th¬ là mµt bà vþ cüa mµt tên Ngøy ðang ði h÷c t§p, t× ðó gã c¯ g¡ng c¡t ðÑt liên lÕc v¾i bà m© và con vþ nhà quê; tr߶ng hþp này r¤t ph± thông. Và sau cùng, cûng có th¬ gã bây gi¶ chï còn là mµt n¡m xß½ng tr¡ng trong r×ng Tr߶ng S½n. — b¤t cÑ tr߶ng hþp nào, câu trä l¶i Lñu s¨ không bao gi¶ biªt ðßþc. Nàng chï còn nß¾c, nhß l¶i bà m© ch°ng ðµc ðoán tuyên b¯, là v« lÕi cái xó nhà quê · Nam иnh mà möi mòn ch¶ ðþi, trong khi tu±i thanh xuân ð¶i con gái cüa nàng cÑ mãi tàn phai theo tháng nåm.
Lñu nén tiªng th· dài, ðßa m¡t liªc nhìn màn ðêm bên ngoài khung kính ô-tô. B¥u tr¶i Hà Nµi pháo hoa giång ð¥y, nhßng không th¬ nào làm lòng nàng rµn rã lên ðßþc.
oOo
(c) Copyright Bùi Thanh Liêm, 4/95