Nhæng Con R¯i Cuµc жi

Bùi Thanh Liêm

C u¯i cùng thì chàng cûng ðã tr· lÕi thành ph¯ Næu ¿¾c, tr· lÕi khu Mã Nh§t Tân s¥m u¤t, v¾i ph¯ Wall và dòng ng߶i nhß tr¦y hµi, v¾i trung tâm m§u d¸ch qu¯c tª °n ào náo nhi®t, v¾i nhæng tòa binh-ðinh ch÷c tr¶i, v¾i Twin Towers, v¾i Empire State Building, v¾i tßþng Næ Th¥n Tñ Do, ðäo Liberty, con ð߶ng Canal, ph¯ Tàu, ðÕi lµ 5, ph¯ Ý.

Chàng ðªn Næu ¿¾c kÏ này không phäi chï ð¬ du l¸ch và thåm bÕn bè nhß m÷i khi. Møc tiêu chính cüa chuyªn ði này là ði xem ðoàn Múa R¯i Nß¾c Thång Long cüa Hà Nµi ðang trình di­n · trung tâm vån hóa ngh® thu§t Lincoln.

T× thu· bé, Ðång ðã mê xem múa r¯i, ð£c bi®t là môn múa r¯i nß¾c. Chàng còn nh¾ là h°i chàng còn bé xíu ðã ðßþc m© dçn ra ngoài ðình ð¬ xem ðoàn múa r¯i nß¾c t× trên thành ph¯ v« trình di­n. Chàng sinh ra và l¾n lên · mµt thôn làng hëo lánh mi«n thßþng du B¡c Vi®t, n¢m trên t§n tuyªn ð¥u t± qu¯c, cách Hà Nµi khoäng 200 cây s¯ v« hß¾ng B¡c. Mµt ð¸a danh n±i tiªng cách làng chàng không xa là ph¯ KÏ L×a. — ðây quanh nåm sß½ng khói l¶ m¶ vây kín không gian. Theo ð¸a lý nß¾c ta thì ng÷n Hoàng Liên S½n có ð¸a thª cao nh¤t cüa Vi®t Nam; do ðó, n¢m trong nhà, nhìn ra ngoài, Ðång vçn th߶ng th¤y mây tr¡ng bay qua cØa s±.

Vì ð¸a ði¬m núi non hi¬m tr· và s½n lam chß¾ng khí, nên bän làng này ít ðßþc trung ß½ng lßu ý t¾i, do ðó m²i khi có ðoàn vån công t× thành ph¯ v« trình di­n là cä làng vui nhµn hÆn lên nhß ngày hµi l¾n.

Mãi cho ðªn sau này, nhæng nåm cu¯i th§p niên 60, khi t±ng th¯ng Giôn-S½n cüa Hoa kÏ m· rµng chiªn d¸ch oanh tÕc Hà Nµi và Häi Phòng, t×ng ðoàn ng߶i t× mÕn xuôi lên ðây s½ tán, trong s¯ ðó có ðµi vån công và các toán ngh® thu§t khác t× trung ß½ng. Thª là dân trong làng tha h° mà møc kích ðü các trò, nào là hát chèo, k¸ch nói, xiªc, äo thu§t, múa r¯i,... vân vân. Và k¬ t× ðó chàng ðßþc d¸p theo m© ra ngoài ð¥u ðình ð¬ xem múa r¯i nß¾c th߶ng xuyên h½n. D¥n d¥n, chàng ðâm ra nghi«n bµ môn ngh® thu§t này lúc nào mà không hay.

Chàng mê l¡m nhæng hình nµm ðü màu s¡c bay lßþn trên m£t nß¾c. Chàng th¤y ðßþc tu±i th½ cüa mình trong nhæng pha ch÷i gà, ðánh ðáo, b¡n bi ðßþc các con r¯i bi­u di­n tài tình trên sân kh¤u. Chàng b¸ mê ho£c b·i nhæng hình nµm múa may quay cu°ng trên m£t nß¾c; m£t nß¾c lúc phÆng l£ng, lúc dþn sóng, lúc b¡n lên tung tóe. Chàng và các trë con khác ðã ré lên khi ðªn màn r°ng phun lØa hay yêu quÖ hi®n hình.

Có lúc chàng ðã táo bÕo ß¾c gì chiªn tranh s¨ không bao gi¶ kªt thúc, ð¬ ðoàn múa r¯i phäi tá túc lÕi ðây, ð¬ chàng và dân trong làng còn mãi ðßþc xem múa r¯i nß¾c.

Nhßng r°i chiªn tranh ch¤m dÑt. 30 tháng 4 nåm bäy nhåm, mi«n Nam ðßþc giäi phóng. Cuµc s¯ng thanh bình ðã tr· lÕi trên quê hß½ng, trên bän làng mi«n thßþng du cüa Ðång. M© vçn bäo v¾i Ðång r¢ng:

- Th§t ðúng là phúc ðÑc ông bà ð¬ lÕi, v×a ðªn tu±i nghîa vø quân sñ thì chiªn tranh ch¤m dÑt. Chï tµi nghi®p cho anh аng cüa con, không biªt gi¶ này còn s¯ng hay ðã chªt.

Trong làng Ðång có biªt bao nhiêu bµ ðµi ra ði không ngày v«; l¾p hy sinh, l¾p m¤t tích. Sau ngày giäi phóng mi«n Nam, m© ngày ngày möi m¡t ngóng trông anh аng tr· v«. Cu¯i cùng thì anh cûng ðã tr· v«. Anh tr· v« không phäi b¢ng xß½ng b¢ng th¸t, mà b¢ng gi¤y tr¡ng mñc ðen; ðó là t¶ gi¤y báo tØ và t¤m b¢ng khen anh hùng li®t sî.

Ni«m vui hòa bình v×a ðªn ðã tan biªn nhanh. Nß¾c m¡t cüa m© già chßa k¸p khô lÕi s¡p sØa tuôn trào. Nåm 1979, Ðång và các thanh niên cùng trang lÑa, mµt l¥n næa xªp ba-lô, tiªp tøc hành trình Nam tiªn, trên ð߶ng sang Cao Miên làm nghîa vø qu¯c tª.

Ngày Ðång lên ð߶ng, m© n¡m ch£t tay chàng, d£n t¾i d£n lui:

- Nh¾ viªt thß v« nhà ð«u ð£n con nhé, và c¦n th§n giæ l¤y t¤m thân. Ð×ng có bày ð£t làm anh hùng, ðë không mu¯n mày tr· v« ðây nhß th¢ng anh cüa mày.

Ðång phäi tr¤n an m©:

- Ðë cÑ yên tâm. Ba nåm coi v§y mà chóng l¡m ðë à. Vä lÕi l¥n này b÷n con ði làm nghîa vø qu¯c tª, giúp các ð°ng chí anh em nß¾c láng gi«ng Cao Miên, ðâu có phäi chiªn ð¤u v¾i b÷n ác ôn MÛ Ngøy ðâu mà ðë phäi lo.

M© chàng l£ng thinh không nói gì, nhßng trong thâm tâm bà r¤t lo. Nåm xßa, khi ti­n th¢ng con trai l¾n vào trong chiªn khu D, nó cûng ðã nói v¾i bà nhß thª, nhßng cu¯i cùng cûng không thoát ðßþc cái ð¸nh mÕng sinh B¡c tØ Nam. Còn th¢ng con thÑ cüa bà, s¯ ph§n r°i s¨ ra sao? không khéo lÕi sinh B¡c tØ Miên! Bà ng§m ngùi gÕt nß¾c m¡t nhìn chiªc Molotova ch· ðám bµ ðµi lùi xa d¥n, ð¬ lÕi phía sau mµt ðám cát bøi mù m¸t.

T× trong xe, Ðång nhìn th¤y bóng m© khu¤t d¥n sau lûy trúc ð¥u làng. Chàng cäm th¤y thß½ng m© vô vàn. Su¯t ð¶i bà ðã gánh ch¸u quá nhi«u thi®t thòi, m¤t mát, trong th¶i bu±i chiªn tranh. Chiªn tranh ðã cß¾p ði nhæng ng߶i thân trong gia ðình. B¯ chàng b¸ b÷n Tây giªt thu· chàng còn n¢m trong bøng m©, còn anh аng thì hy sinh trong chiªn tranh ch¯ng MÛ. Bây gi¶ ðªn ph¥n chàng. Cuµc ð¶i r°i s¨ v« ðâu? M© chàng nåm nay ðã già yªu l¡m r°i, không biªt có s¯ng n²i ðªn ngày chàng tr· v«. Mà cûng chßa ch¡c là chàng có còn s¯ng sót ð¬ mà tr· v«, vì ð¶i chiªn binh có m¤y ng߶i ra ði hy v÷ng ðªn ngày v«.

Nhßng không ng¶ l¥n chia tay ðó lÕi là l¥n cu¯i. Trong tr§n tác chiªn ð¥u tiên · Battambang, ti¬u ðoàn cüa Ðång b¸ quân Kh¶ Me ðö phøc kích, ðánh cho tan tác hàng ngû, và chàng ðã chÕy theo mµt s¯ bÕn bè còn s¯ng sót bång r×ng lµi su¯i ðªn Sisophon r°i l¥n ðªn biên gi¾i Thái Miên, b¸ ðßa vào trÕi tù NW9, Sikew r°i m¾i sang Panat Nikhom.

Ðång và bÕn ð°ng ngû còn ðang phân vân không biªt ch÷n qu¯c gia nào ð¬ xin t¸ nÕn. Giá mà chàng không b¸ sét ðánh thì có l¨ chàng ðã theo bÕn bè, ði ð¸nh cß · Úc ÐÕi Lþi ho£c Gia Nã ÐÕi r°i. Ðúng v§y, Ðång ðã b¸ sét ðánh. Mµt thÑ sét không làm chªt ng߶i, chï làm xây x¦m m£t mày, ðiên dÕi và mù quáng. Ðó là tiªng sét ái tình. Và ng߶i gieo tiªng sét ðó chính là T߶ng Vy.

Ai cûng ngÞ m¯i tình t¸ nÕn cüa h÷ cûng nhß bao m¯i tình tÕm bþ khác, chþt ðªn chþt ði, nhßng tình yêu cüa h÷ ðã không kªt thúc · ðó. T߶ng Vy ðã thuyªt phøc ðßþc cha m© cüa nàng ðang s¯ng bên MÛ bäo lãnh cho Ðång, ng߶i mà trên gi¤y t¶ phöng v¤n v¾i phái ðoàn Hoa KÏ nàng khai là ch°ng.

Cuµc tình kéo dài h½n nØa nåm trong trÕi Panat Nikhom, Thái Lan và ðúng 3 nåm trên ð¤t MÛ r°i cûng kªt thúc. Sñ kªt thúc cüa cuµc hôn nhân này vçn còn n¢m trong vòng bí ¦n, nó ðã không ch¤m dÑt b¢ng t¶ ð½n ly d¸ hay b¢ng mµt tai nÕn chªt ng߶i nào hªt. Mµt hôm Ðång ði làm v« th¤y v¡ng bóng vþ hi«n. Nàng ðã ra ði, ð¬ lÕi mµt mçu gi¤y ghi chú, v¾i hàng chæ ng¡n g÷n:

"Anh yêu! Xin anh hãy tha l²i cho em. Vînh bi®t. TV"

Ðúng ra thì Ðång phäi nh§n th¤y ðßþc chuy®n b¤t ±n. DÕo g¥n ðây vþ chàng b²ng tr· nên ðåm chiêu và ít nói, lúc nào cûng nhß mang n£ng mµt tâm tñ th¥m kín. Chàng höi thì nàng ch¯i quanh. Bây gi¶ thì ðã quá muµn màng. Kiªm ng߶i th¤t lÕc thì còn có th¬, nhßng kiªm ng߶i ðã c¯ ý tr¯n mình thì ð×ng hòng. Su¯t m¤y nåm dài, m÷i n² lñc cüa Ðång hoàn toàn vô hi®u.

oOo

Tùng! Xèng!

Tiªng tr¯ng kéo Ðång tr· v« hi®n tÕi. Hi®n tÕi là chàng ðang có m£t · Næu ¿¾c, ðang ng°i trong công viên Damrosch, trung tâm vån hóa ngh® thu§t Lincoln, xem ðoàn múa r¯i nß¾c Thång Long trình di­n. Tiªng ðàn tranh réo r¡t vang lên giæa xÑ ng߶i nghe bu°n não ruµt. Chàng dõi m¡t nom lên trên sân kh¤u, th¤y mµt hàng dài nhæng vö sò ðang b°ng b«nh trôi trên m£t nß¾c. Vö ¯c n· bung ra, nhß nhæng quä trÑng trong sñ tích LÕc Long Quân và bà Âu C½. Nhæng quä trÑng ðë ra nhæng ng߶i con LÕc Vi®t; 50 con xu¯ng bi¬n và 50 con lên núi. Ðång th¤y th¤p thoáng ðâu ðây ng÷n núi Hoàng Liên S½n hùng vî, nghe gió Cao B¢ng, LÕng S½n rít lên t×ng c½n rét c¡t da c¡t th¸t . Chàng nghe gi÷ng ðë hát ru chàng ngü thu· còn ¤u th½:

B²ng dßng Ðång gi§t thót ng߶i lên. Cô ca sî ðang cúi ð¥u chào kia nom quen quá. Chàng ch°m ng߶i v« phía trß¾c ð¬ nom cho rõ.

Ðúng r°i! Là nàng, là cô em Hà Nµi, là ng߶i vþ b¸ m¤t tích cüa Ðång chÑ không phäi ai xa lÕ vào ðây næa. Ðång døi m¡t r°i tñ véo ðùi ðau ðiªng và biªt r¢ng ðây không phäi là gi¤c m½.

- T߶ng Vy!

Ðång buµt mi®ng la l¾n, làm m¤y khán giä ng߶i MÛ ngÕc nhiên quay lÕi nhìn chàng soi mói. Chàng chÕy ðªn n½i thì màn ðã buông kín. Ðång toan vén màn chÕy vào trong thì b¸ viên an ninh da ðen ch£n lÕi. Chàng c¯ giäi thích là chï mu¯n nói chuy®n v¾i mµt ngh® sî trong phái ðoàn. Tên MÛ ðen lÕnh lùng l¡c ð¥u. Ðång vói vào trong hét l¾n:

- T߶ng Vy ½i! Có phäi em ðó không? Anh ðây, Ðång ðây. Nªu là em thì hãy lên tiªng cho anh rõ.

Bên trong vçn yên l£ng nhß t¶. Mµt lát sau, có mµt chàng thanh niên trë vén màn bß¾c ra ngoài. Gã nhìn Ðång l¡m lét mµt h°i r°i m¾i höi:

- Ông là gì cüa ch¸ T߶ng Vy?

- Tôi là ch°ng cüa nàng.

Ánh m¡t cüa gã thanh niên t× ng¶ vñc chuy¬n sang gi§n dæ:

- Ch¾ có nói ðiêu. Ng߶i ta con gái chính chuyên chØa ch°ng.

Gã biªn nhanh vào trong. Ðång chÕy theo b¤t k¬ tên an ninh MÛ ðen. Nhßng ðoàn ngh® sî múa r¯i kia ðã ði m¤t dÕng. Ðång v¾t vát v¾i gã thanh niên:

- Nh¶ anh nói lÕi v¾i Vy là có anh Ðång ng߶i Cao LÕng mu¯n g£p nàng. Tôi ðang ngø · khách sÕn Warwick n¢m trên ð߶ng 54.

Gã thanh niên không nói nång, vùng v¢ng bö ði.

Ðång v×a v« ðªn phòng thì nh§n ðßþc mçu nh¡n tin trong máy ði®n thoÕi. Chàng nghe rõ gi÷ng Hà Nµi cüa vþ, sau g¥n 10 nåm xa cách vçn không thay ð±i:

- Hôm nay là ngày cu¯i b÷n em trình di­n · MÛ, ngày mai v« nß¾c r°i. Em có chuy®n c¥n giäi thích cho anh quán tri®t. H©n g£p anh · trên ðïnh cüa ng÷n Empire State Building vào lúc 8 gi¶ t¯i nay, chúng mình s¨ nói chuy®n nhi«u h½n.

T¯i hôm ðó, Ðång có m£t trên t¥ng thÑ 77 cüa ng÷n binh- ðinh ch÷c tr¶i Empire State nhß T߶ng Vy ðã h©n. Chàng ðªn ðó trß¾c nØa gi¶ ð°ng h°.

Chßa bao gi¶ mà Ðång cäm th¤y th¶i gi¶ trôi qua quá ch§m nhß bây gi¶. Tám gi¶ kém. Ðång nhìn xu¯ng phía dß¾i ð߶ng tìm bóng dáng vþ hi«n, m£c dù chàng biªt rõ là t× trên cao này nhìn xu¯ng nom chä th¤y gì. Ðúng tám gi¶. Ðång cäm th¤y h°i hµp, tim ð§p nhanh h½n bình th߶ng. Chàng tñ höi T߶ng Vy s¨ nói gì v¾i chàng t¯i nay. R°i 8 gi¶ h½n. Ðång tñ tr¤n an, có l¨ tÕi vì t¡c ngh¨n lßu thông.

Tám gi¶ rßÞi, r°i chín gi¶. M߶i gi¶. M߶i gi¶ rßÞi. Ðång t× t× nh§n thÑc ra sñ th§t phû phàng. Sñ th§t là T߶ng Vy có th¬ s¨ không g£p chàng t¯i nay.

Ðång là ng߶i du khách cu¯i cùng r¶i Empire State Building t¯i hôm ðó. Chàng bß¾c tr· v« khách sÕn v¾i mµt tâm trÕng tan nát, r¯i b¶i.

Sáng hôm sau, Ðång r¶i Næu ¿¾c. Trong chuyªn bay tr· v« mi«n Tây, n½i chàng ðang làm vi®c, Ðång c¯ quên ði, c¯ nghî r¢ng t¤t cä chï là mµt gi¤c chiêm bao. Cô chiêu ðãi viên hàng không ði ðªn ch² Ðång ðang ng°i, chìa ra mµt ch°ng báo chí m¶i chàng ð÷c. Ðång ch÷n t¶ nh§t báo New York Times.

Chàng l§t ðªn trang tin tÑc ð¸a phß½ng. Ngay trên tít ð¥u trang, mµt hàng chæ to và ð§m: "Auto Accident Claims Death of a Vietnamese Water Puppeteer", và hàng chæ li ti bên dß¾i thu§t lÕi r¢ng: "T¯i hôm qua mµt tai nÕn xe cµ xäy ra trên ðÕi lµ 5. Chiªc xe t¡c xi chÕy vßþt ðèn ðö cán chªt mµt cô gái ðang bång qua Empire State Building. Ðßþc biªt nÕn nhân là mµt ngh® sî trong ðoàn múa r¯i nß¾c Thång Long cüa Hà Nµi, tên là T߶ng Vy."

Ðång cäm th¤y có cái gì nghèn ngh©n trong cu¯ng h÷ng. Chàng chøp l¤y b¸ch ny-lông nôn th¯c vào trong ðó. Nhæng hành khách chung quanh l¤y làm lÕ. H÷ tñ höi c¾ sao máy bay chßa c¤t cánh mà anh chàng này ðã b¸ say sóng?