Ngha M Tnh M

Qua Nhng Tc Phm Vn Ngh Vit Nam

Don Quc S

Hnh nh nh th Php c ni: "L'amour d'une mre, l'amour que nul n'oublie".
"Tnh m l th tnh khng ai qun c"

i, vo nhng tr߶ng hp ngc nhin, au n ng߶i ta ku "Gii i". "Tri i," "Pht i" v cng khng th "M i".

Trong thi gian cuc khng chin thn thnh chng Php ca ta, b i phc kch ca ta nhiu khi bt gp li ku "m i" "oh maman" ca lnh Php khi bt cht b ng n. S kin ny c c quan ch vn ca ta ngy ph bin trong truyn n, bo ch v truyn thanh ku gi lnh Php ngh n tnh m m h sng, ty chay cuc chin phi nhn phi ngha ca thc dn ti chim thuc a .

M, Tnh M, Qu M ri nh trong tr߶ng ca M Vit Nam ca Phm Duy gm Фt M, Ni M, Sng M, Bin M, qu tht tt c nhng g dnh lu n M Vit Nam, tnh M Vit Nam, u gy mt m h߷ng bao dung v hin du, thm thit v ai hoi, mnh mng v bt tuyt trong lng chng ta nh vy.

V chng ta khng ngc nhin khi thy nhc s Phm Duy ng ha M Vit Nam thnh lch s Vit Nam, lch s mt dn tc bi hng trn mnh t chu ng bao au th߽ng, th thch ny. Chng ta hy n li nhc v li ca khc tr߶ng ca bt h ny.

Nerhu tr߾c khi cht li di chc xin ha tng xc phm ca mnh thnh tro than, ri rc xung cnh ng bt ngt x n, c vnh vin th nhp vo mnh t qu h߽ng, c vnh vin sng gia nhng ng߶i dn qu n cn c v mun vn kh cc. Nhng chnh khch li lc, khng vong n bao gi h cng c ci nhn knh i v pha nhng ng߶i dn qu chn lm tay bn, tm ti kia, nhng chnh h mi l phn nn mng ca dn tc, h nui n߾c, h m n߾c, h gi n߾c. Cho nn m u tr߶ng ca M VIT NAM, Phm Duy khng nh ngay bng cu ngm ca ca khc 1 "M ta", ngay Phn Хu Фt M:

Ting ca nh thot t lng t m, t lung cy, t n߽ng khoai, n߽ng sn, hn nhin thanh nh nh gi la h߽ng cau (cung th).

Lch s Vit Nam t ngy lp quc n nay, dn tc ta c my lc c thanh nhn? Lch s mt dn tc on tr߶ng. Bi vy, trong tr߶ng ca M Vit Nam gm bn phn (ЄT M - NI M - SNG M - BIN M), 21 ca khc th ngay Phn Mt ЄT M, sau ca khc 1 "M Ta" sang n ca khc 2 "M Xinh Щp" l ca khc t߽i tn nht. y l thu M mi l c gi i tm, xun tnh r r, m hng, mi , mt long lanh. y l ca khc duy nht nhp nhng, tnh t, lng xun phi phi, hn M nh vm tri xanh thm thm khng gn mt cht my bun. Vo ca khc 3 "M Ch Mong" phng pht u hoi, mc du sang ca khc ny nhc s chuyn t cung sang cung mi gim tr߷ng. Ca khc 4 "La M" cng nh ca khc 5 "M n Cha V" nt nhc vo khc th t߽i dn nng thm, nhng t gia khc tr i l mang mang chinh chin, bng bc phn ly.

Sang Phn Hai NI M, ca khc 6 "M Hi", nh mnh trun chuyn nhng su hn bit ly ca ma chinh chin min man, tn khc hu nh bt tn l r:

Chinh chin nh mnh bng n "M B Cuc Chi" (ca khc 7) l l ߽ng nhin. Chinh chin khc lit ha hn chc chn v gn k cnh ni x߽ng cht ngt, sng mu cun dng.

Ca khc 8 "M Trong Lng Ng߶i i", ng߶i ra i gi n߾c va m n߾c, nhp mnh rn Allegro Marcia, cung tr߷ng, ho hng trong h߾ng mt t߽ng lai, nhng v cng ai hoi trong h߾ng chiu d vng, ng ht vi cu th khuyt danh no tr߾c y:

M li vi con th, vi v߶n du, nui M thay chng. M l chinh ph. Nghn ngo. Ho hon. Su cht ngt. Nhng qu cm. Cho n lc, cn c cch no khc hn, "M Ha " (ca khc 10):

Hnh phc sum hp la i vi chng tr߾c y ch le rng mong manh nh nh bnh minh mt ngy thu gi gip ma vi, ri l chia ly, nhc nhn v th xc, ch v tinh thn, m l chinh ph, m ha , m ch cn bit cht gn ly cht nim vui ni n con th ang bng ln; nhng than i, bi kch M Vit Nam ti y - (Phn Ba - Sng M) - mi tht s b cun ht vo y vc ca Bo T Kh au.

Thot Ca Khc 11 "Mun V Qu M" tht li o no, vn v trong gi chiu, bnh bng cng my tri, mnh mang cng trong n߾c:

V nhng dng sng - l con - b cun ht vo Dc Vng, thc s thnh hin thn ca nhng tham sn si, chu nng nghip ch߾ng. T lp cng cu n߾c (ca khc 12 "Sng Cn Mi M" chng chuyn sang tranh b v߽ng vi nhau (ca khc 13 "Sng Vi Chn M"). M Vit Nam b xoy cun xung ti y vc bi thm y, v cn b tip tc gi y vc bi thm ny qua hai ca khc lin tip, ca khc 14 "Sng Khng ߶ng V", v ca khc 1 "Nhng Dng Sng Chia R". Mi cho ti cui ca khc ny mi thy mt git s߽ng mt long lanh, mt bp gi hin, l li gi bao dung v thit tha ca M:

chuyn sang Phn Bn - BIN M.

"Tri Cy au Kh" (1) ca Phn SNG M hung hn, hp hi, phn ha, m li thot thnh M Trng D߽ng (ca khc 16):

M t thu ban u c gi qu i tm "i m t߽i hng, i bn tay trng, lng ong, vai ln, v cng trn" qua cuc hnh trnh di mt i kh au, nay tc bc da mi.

u y m h߷ng, ting thuyn chi h bin, m h߷ng sng v mnh mang, nhng cng l ting Bin M gi con v ca khc 17 "Bin еng Sng Gn" mnh mng v hin du l lng:

thc v v thc kiu m hin! Ca khc vit cung mi gim th su bmol. Sc chu ng v tnh bao dung t ti gn mc sn cng thy tn, ri t thot chyn sang ca khc 18 "Thnh Thang Thuyn V", nh sng rng rng huyn o nh nh bnh minh u tin min a cc sau su thng m di gi lnh. Nt c l quen thuc m u phn kt thc cho ca khc ny nghe mm v m nh khc cho ht n߾c mt ra sch ci lng, trun chuyn cn y nhng thanh thn v:

V thc s kt thc ca khc bng ߾c nguyn nhn nh:

Chuyn sang ca khc 19 "Chp B Ma Ngun" ta bt gp mt hnh nh h߾ng thng v thng hoa v tin tuyt hu trong thi gii v nhc gii hon v:

C nh vy tri my m rng bin c ni lin thm ngt yu th߽ng, thm ngt tnh ng߶i, thm ngt tnh thin nhin cy c, M thnh B, t nhng chua cay ngt ngn M cn rng chu ng, thi gian gi tc trng phau phau" (2). M au th߽ng ln ngi B hin hu vi ca khc 20 "Ph Sa Lp My Tri Cun Bay":

Dn tc Vit Nam, T quc Vit Nam, M Vit Nam, M tng trng cho lch s gian trun bi hng. Nh vy.

Ь khp bi ny, ti vn mun nhc li cu th ca ng߶i lnh xu s kia, cu th thn thc no n, h߾ng v qu nh, Qu M, tp trung ngay hnh nh ng߶i M:

M hin nh nh uc soi sng l߽ng tm nhng lc i lc trong bin s߽ng m.

Saigon, Vu Lan 2517 (1973)
DON QUC S


(1) Tn v kch ca Son gi, Sng To xut bn 1963
(2) Th on Vn C